WikiZagłębie - Wkład użytkownika [pl]

Środula (Sosnowiec)

2019-03-11T09:05:33Z

Żak Artur: /* Historia */ Srodula_historia

{{dzielnica infobox
|dzielnica = Środula
|dopełniacz_dzielnicy = Środuli
|miasto = Sosnowiec
|dopełniacz_miasta = Sosnowca
|herb_miasta = Herb sosnowca.png
|flaga_dzielnicy =
|herb_dzielnicy =
|flaga_dzielnicy =
|dewiza =
|zdjęcie =
|opis_zdjęcia =
|status = dzielnica
|zespół =
|założone =
|w_granicach_miasta = od
|burmistrz =
|powierzchnia =
|populacja =
|gęstość =
|wysokość =
|nr_kier =
|kod_poczt = 41-
|tablica_rej =
|mapa_miasta =
|www =
|wikinews =
|galeria_commons =
}}
==Informacje ogólne==
'''Środula''' - dzielnica znajdująca od się w północnej części Sosnowca.
Graniczy z Zagórzem, Pogonią i Sielcem, a miasta, które sąsiadują ze Środulą to Będzin i Dąbrowa Górnicza.

Na obszarze dzielnicy wyróżnić można:
* Środulę Górną
* Środulę Dolną
* Środulkę
* Kolonię Zuzanna

==Historia==
[[Plik:Reklama 1921 Będzin Sosnowiec Zakłady Chemiczne Grodzisk 01.JPG|thumb|300px|Reklama Fabryki Chemicznej [[1921]]]]
Dokładny czas powstania Środuli jest nieznany. Wiadomo, że w [[1645]] na drodze wiodącej z Będzina do Mysłowic istniała osada karczmarska o tej nazwie.

Historycznie należała do dóbr Zagórza. Do [[1880]] roku stał tutaj folwark wybudowany w bliżej nie określonym czasie. W drugiej połowie XIX wieku osada była własnością Gwarectwa von Kramsty, które wydzierżawiło ją W. Meyherholdowi. Na znaczeniu zyskała, gdy w okolicy powstały zakłady przemysłowe Fitznera-Gampera, przędzalnia Schóna, fabryki chemiczne na Środulce.

Pierwotnie większość zabudowy Środuli stanowiły domy wzniesione głównie z kamieni wapiennych (surowiec pozyskiwano w wielu okolicznych odkrywkach) z dodatkiem czerwonej cegły.

W [[1914]] Środula została włączona do [[Sosnowiec|Sosnowca]].

Intensywnie rozbudowywała się Środula po I wojnie światowej. Ciekawostką jest, iż wszystkie ulice równoleżnikowe Środuli otrzymały imiona pisarzy, a południkowe malarzy i rzeźbiarzy (dziś układ ten jest mocno zaburzony).

[[Plik:Będzin, Sosnowiec Plan getta.jpg|thumb|200px]]

W okresie II Wojny Światowej wysiedlono Polaków, a na ich miejsce zesłano ludność wyznania mojżeszowego, spędzoną tu z całego Zagłębia, tworząc [[Getto na Środuli|getto]]. Istniało ono do [[1943]] roku, kiedy to podczas akcji likwidacji getta większość jego mieszkańców trafiła do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu lub zginęła.

Od lat 70-tych ubiegłego wieku zaczęło się stopniowe wyburzanie starych środulskich domów i budowa istniejącego do dziś osiedla bloków z wielkiej płyty. Na przełomie XX i XXI wieku w wyniku budowy centrum handlowego „Plejada” nastąpiły dalsze wyburzenia starych zabudowań. Zrównano m.in. z ziemią sporą część zabudowań nazywanych potocznie „barakami”, które według opinii wielu mieszkańców stanowiło jedno z najniebezpieczniejszych miejsc w Sosnowcu.
W 2013 roku powstała pierwsza publikacja opisująca całościowo historię Środuli pt: "Środula - historia zapomnianej dzielnicy 1612-1970", autor Artur Żak.

==Galeria==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Na dawnej fotografii==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Bibliografia==
*[[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów|Małgorzata Śmiałek, Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów]]
* "Z przeszłości Zagłębia Dąbrowskiego i okolicy" tom IV - Sosnowiec - Marian Kantor Mirski (reedycja 1991r)
*"Sosnowiec znany i nieznany" - Jan Przemsza Zieliński 1997r.

[[Kategoria:Dzielnice i osiedla Sosnowca|Środula]]
[[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z Sosnowcem|Środula]]
[[Kategoria:Nazwy miejscowe w Zagłębiu Dąbrowskim|Środula]]

Plik:Srodula historia zapomnianej dzielnicy 1612 -1970.jpg

2019-03-11T08:58:59Z

Żak Artur:

Środula (Sosnowiec)

2019-03-11T08:42:56Z

Żak Artur: Informacja o książce o Środuli