WikiZagłębie - Wkład użytkownika [pl]

Biała Przemsza

2013-04-02T20:09:51Z

Drazewski: /* Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:P1080048.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080054.jpg|Kolbark
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080045.jpg|Kolbark, pozostałości po młynie

</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|
Plik:Błedow.jpg‎|Biała Przemsza w [[Błędów_(Dąbrowa_Górnicza)|Błędowie]]
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG
Plik:Gg.jpg
Plik:P1100456a.jpg
Plik:P1100458.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|
Plik:Pow_Kanalu.jpg
Plik:Stary_most.jpg
Plik:P1080449.jpg
Plik:Staramew.jpg
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|
Plik:P1110873.JPG
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Plik:P1110873.JPG

2013-04-02T20:09:00Z

Drazewski: Biała Przemsza tuż przed ujściem

Biała Przemsza tuż przed ujściem

Biała Przemsza

2013-04-02T20:06:54Z

Drazewski: /* Sławków - Sosnowiec Maczki */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:P1080048.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080054.jpg|Kolbark
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080045.jpg|Kolbark, pozostałości po młynie

</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|
Plik:Błedow.jpg‎|Biała Przemsza w [[Błędów_(Dąbrowa_Górnicza)|Błędowie]]
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG
Plik:Gg.jpg
Plik:P1100456a.jpg
Plik:P1100458.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|
Plik:Pow_Kanalu.jpg
Plik:Stary_most.jpg
Plik:P1080449.jpg
Plik:Staramew.jpg
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Plik:Staramew.jpg

2013-04-02T20:06:38Z

Drazewski: Niedokończona mała elektrownia wodna na Białej Przemszy na Maczkach.

Niedokończona mała elektrownia wodna na Białej Przemszy na Maczkach.

Plik:P1080449.jpg

2013-04-02T20:04:41Z

Drazewski: Stopień wodny na Białej Przemszy

Stopień wodny na Białej Przemszy

Plik:Stary most.jpg

2013-04-02T20:03:27Z

Drazewski: Stare Maczki, stara kładka na Białej Przemszy

Stare Maczki, stara kładka na Białej Przemszy

Plik:Pow Kanalu.jpg

2013-04-02T20:02:25Z

Drazewski: Biała Przemsza, Stare Maczki

Biała Przemsza, Stare Maczki

Biała Przemsza

2013-04-02T20:00:03Z

Drazewski: /* Sławków - Sosnowiec Maczki */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:P1080048.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080054.jpg|Kolbark
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080045.jpg|Kolbark, pozostałości po młynie

</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|
Plik:Błedow.jpg‎|Biała Przemsza w [[Błędów_(Dąbrowa_Górnicza)|Błędowie]]
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG
Plik:Gg.jpg
Plik:P1100456a.jpg
Plik:P1100458.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2013-04-02T19:59:03Z

Drazewski: /* Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:P1080048.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080054.jpg|Kolbark
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080045.jpg|Kolbark, pozostałości po młynie

</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|
Plik:Błedow.jpg‎|Biała Przemsza w [[Błędów_(Dąbrowa_Górnicza)|Błędowie]]
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG
Plik:Gg.jpg
Plik:P1100456a.jpg
Plik:P1100458.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Plik:Gg.jpg

2013-04-02T19:58:46Z

Drazewski: Przełom Białej Przemszy w Okradzionowie

Przełom Białej Przemszy w Okradzionowie

Plik:P1100458.JPG

2013-04-02T19:57:31Z

Drazewski:

Plik:P1100456a.jpg

2013-04-02T19:55:53Z

Drazewski: W Sławkowie

W Sławkowie

Biała Przemsza

2013-04-02T19:29:29Z

Drazewski: /* Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:P1080048.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080054.jpg|Kolbark
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080045.jpg|Kolbark, pozostałości po młynie

</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|
Plik:Błedow.jpg‎|Biała Przemsza w [[Błędów_(Dąbrowa_Górnicza)|Błędowie]]
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2013-04-02T19:19:28Z

Drazewski: /* Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:P1080048.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080054.jpg|Kolbark
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080045.jpg|Kolbark, pozostałości po młynie

</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|
Plik:Błedow.jpg‎ |Biała Przemsza w Błędowie
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Plik:Błedow.jpg

2013-04-02T19:18:10Z

Drazewski: Biała Przemsza w Błędowie

Biała Przemsza w Błędowie

Biała Przemsza

2013-04-02T19:16:28Z

Drazewski: /* Od źródeł do Klucz */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:P1080048.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080054.jpg|Kolbark
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080045.jpg|Kolbark, pozostałości po młynie

</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Plik:P1080045.jpg

2013-04-02T19:12:44Z

Drazewski: Kolbark, miejsce gdzie kiedyś stał młyn

Kolbark, miejsce gdzie kiedyś stał młyn

Biała Przemsza

2013-04-02T19:12:32Z

Drazewski: /* Od źródeł do Klucz */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:P1080048.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:P1080054.jpg|Kolbark
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|Powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Plik:P1080054.jpg

2013-04-02T18:58:43Z

Drazewski: Biała Przemsza, Kolbark

Biała Przemsza, Kolbark

Plik:P1080048.jpg

2013-04-02T18:54:20Z

Drazewski: Biała Przemsza powyżej Golczowic

Biała Przemsza powyżej Golczowic

Cegielnia w Sosnowcu

2013-04-02T12:46:14Z

Drazewski: /* Historia */

'''Cegielnia w Sosnowcu'''

==Historia==
Cegielnia Sosnowiec znajdująca się przy ulicy Niweckiej powstała w 1872 roku i w sposób istotny przyczyniła się do jego rozwoju. Większość obiektów użyteczności publicznej, sakralnych, w tym sosnowiecka [[Katedra|katedra]], pałaców, budynków mieszkalnych - powstała z cegły wyprodukowanej w cegielni.
29 marca 2013 roku w cegielni wybuchł potężny pożar, który objął swoim zasięgiem główny budynek zakładu o wymiarach 20 metrów szerokości na 100 metrów długości oraz budynek zaplecza gospodarczego. W pożarze nikt nie ucierpiał.

==Produkcja==
W okresie blisko 140 lat działalności cegielnia wyprodukowała około 600 milionów cegieł. Zakład specjalizuje się w produkcji cegły pełnej również do renowacji zabytków.

==Galeria==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Linki zewnętrzne==
*Pożar cegielni [[29 marca]] [[2013]] (1) http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=xRwFs2qJKTc#!
*Pożar cegielni [[29 marca]] [[2013]] (2) http://www.youtube.com/watch?v=w12j5MWLnS4

==Bibliografia==
*
[[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]

Cegielnia w Sosnowcu

2013-04-02T12:45:05Z

Drazewski: /* Historia */

'''Cegielnia w Sosnowcu'''

==Historia==
Cegielnia Sosnowiec znajdująca się przy ulicy Niweckiej powstała w 1872 roku i w sposób istotny przyczyniła się do jego rozwoju. Większość obiektów użyteczności publicznej, sakralnych, w tym sosnowiecka katedra, pałaców, budynków mieszkalnych - powstała z cegły wyprodukowanej w cegielni.
29 marca 2013 roku w cegielni wybuchł potężny pożar, który objął swoim zasięgiem główny budynek zakładu o wymiarach 20 metrów szerokości na 100 metrów długości oraz budynek zaplecza gospodarczego. W pożarze nikt nie ucierpiał.

==Produkcja==
W okresie blisko 140 lat działalności cegielnia wyprodukowała około 600 milionów cegieł. Zakład specjalizuje się w produkcji cegły pełnej również do renowacji zabytków.

==Galeria==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Linki zewnętrzne==
*Pożar cegielni [[29 marca]] [[2013]] (1) http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=xRwFs2qJKTc#!
*Pożar cegielni [[29 marca]] [[2013]] (2) http://www.youtube.com/watch?v=w12j5MWLnS4

==Bibliografia==
*
[[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]

Cegielnia w Sosnowcu

2013-04-02T12:44:29Z

Drazewski: /* Historia */

'''Cegielnia w Sosnowcu'''

==Historia==
Cegielnia Sosnowiec powstała w 1872 roku i w sposób istotny przyczyniła się do jego rozwoju. Większość obiektów użyteczności publicznej, sakralnych, w tym sosnowiecka katedra, pałaców, budynków mieszkalnych - powstała z cegły wyprodukowanej w cegielni.
29 marca 2013 roku w cegielni wybuchł potężny pożar, który objął swoim zasięgiem główny budynek zakładu o wymiarach 20 metrów szerokości na 100 metrów długości oraz budynek zaplecza gospodarczego. W pożarze nikt nie ucierpiał.

==Produkcja==
W okresie blisko 140 lat działalności cegielnia wyprodukowała około 600 milionów cegieł. Zakład specjalizuje się w produkcji cegły pełnej również do renowacji zabytków.

==Galeria==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Linki zewnętrzne==
*Pożar cegielni [[29 marca]] [[2013]] (1) http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=xRwFs2qJKTc#!
*Pożar cegielni [[29 marca]] [[2013]] (2) http://www.youtube.com/watch?v=w12j5MWLnS4

==Bibliografia==
*
[[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]

Cegielnia w Sosnowcu

2013-04-02T12:38:14Z

Drazewski: /* Produkcja */

'''Cegielnia w Sosnowcu'''

==Historia==
Cegielnia Sosnowiec powstała w 1872 roku i w sposób istotny przyczyniła się do jego rozwoju. Większość obiektów użyteczności publicznej, sakralnych, w tym sosnowiecka katedra, pałaców, budynków mieszkalnych - powstała z cegły wyprodukowanej w cegielni.

==Produkcja==
W okresie blisko 140 lat działalności cegielnia wyprodukowała około 600 milionów cegieł. Zakład specjalizuje się w produkcji cegły pełnej również do renowacji zabytków.

==Galeria==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Linki zewnętrzne==
*Pożar cegielni [[29 marca]] [[2013]] (1) http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=xRwFs2qJKTc#!
*Pożar cegielni [[29 marca]] [[2013]] (2) http://www.youtube.com/watch?v=w12j5MWLnS4

==Bibliografia==
*
[[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]

Cegielnia w Sosnowcu

2013-04-02T12:35:58Z

Drazewski: /* Historia */

Biała Przemsza

2012-11-21T19:59:28Z

Drazewski: /* Linki zewnętrzne */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2012-11-21T19:59:07Z

Drazewski: /* Linki zewnętrzne */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
[http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php Strona]
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2012-11-21T19:58:01Z

Drazewski: /* Sławków - Sosnowiec Maczki */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
*http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2012-11-21T19:57:51Z

Drazewski: /* Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
*http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2012-11-21T19:57:27Z

Drazewski: /* Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
*http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2012-11-21T19:57:06Z

Drazewski: /* Sławków - Sosnowiec Maczki */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
*http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2012-11-21T19:56:53Z

Drazewski: /* Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
*http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2012-11-21T19:56:21Z

Drazewski: /* Sławków - Sosnowiec Maczki */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
*http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Biała Przemsza

2012-11-21T19:55:53Z

Drazewski: /* Sławków - Sosnowiec Maczki */

'''Biała Przemsza''' - jedna z głównych rzek w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]]. W miejscu zwanym [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkątem Trzech Cesarzy]] łączy się [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]]. Rzeka bierze początek w lasach nadleśnictwa [[Olkusz]] w pobliżu osiedla Grabie, przy drodze z [[Wolbrom|Wolbromia]] do [[Trzyciąż (gm. Trzyciąż)|Trzyciąża]]. Wypływa jako maleńka struga, tocząca swe wody w wąskiej nieco podmokłej i wciętej dolince, na razie ku południowi, a następnie w kierunku zachodnim aż do [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okradzionowa]]. Stąd zmienia kierunek na południowy, utrzymując go do [[Sławków|Sławkowa]], wreszcie aż do ujścia płynie na południo-zachód. Biała Przemsza przejmuje z lewej strony dopływy: [[Biała|Białą]], [[Sztoła|Sztołę]] i [[Jaworznik]], a z prawej [[Centuria|Centurię]], [[Strumień]], [[Bobrek]], a przede wszystkim siostrzycę swą – [[Czarna Przemsza|Czarną Przemszę]].

W swym biegu górnym nie przedstawia Biała Przemsza żadnych osobliwości. Pierwsze, bardziej urozmaicone widoki daje dopiero w okolicach wioski Golczowice. Płynie tu ona dość głęboko, mając po obu stronach swej doliny fantastycznie porzeźbione wzgórza wapienne, miejscami nagie, tu i ówdzie zalesione. Wznoszą się one ponad poziom dna dolinnego na 20-40 metrów. Niezmiernie
pięknym jest odcinek Białej Przemszy na obszarze „Pustyni Błędowskiej”. Środkiem tego obszaru szczerych piachów, ciągnących się na przestrzeni 8 kilometrów długości, płynie rzeka głęboką doliną, wciętą o 20-30 metrów, zmieniając nieustannie swe koryto, to zwężając je do kilku, to rozszerzając do kilkudziesięciu metrów.

Miejscami towarzyszą jej łachy i starorzecza, gdzie indziej stawki przyległe ze świeżą zielenią nadbrzeżnych traw. Dno rzeki porastają kobierce glonów, tworzące sine, brunatne, zielone lub niebieskawe naloty, pięknie kontrastujące z piaszczystym na ogół podłożem.

Rzeka jest tu płytka, płynie powoli, zbocza ma wysokie, dno piaszczyste. Zsypujący się po zboczach materiał układa się w oryginalne smugi i wały piaszczyste, które w swej części dolnej, gdzie już jest nieco więcej wilgoci, zostają zcementowane na bardzo fantastyczne formy, przypominające klęczących i w modlitwie pochylonych mnichów. Formy te znane są w geografii
pod nazwą: „penitentes”. Równie pięknym jest przełom Białej Przemszy między [[Okradzionów (Dąbrowa Górnicza)|Okadzionowem]], a [[Sławków|Sławkowem]], zwany popularnie dla swego piękna: „[[Szwajcaria Zagłębiowska|Szwajcarią Zagłębiowską]]”. Rzeka wcina się tu z trudem w grube pokłady glinki nawianej, tworząc głęboki jar. Zbocza tego parowu ze zwisającymi pionowo ścianami żółtoziemu, pozbawione szaty roślinnej, pełne są natomiast gniazd jaskółki-brzegówki, napełniającej jazgotem te miejsca. Dno doliny porosłe liścia tym drzewostanem z malowniczo
rozłożonym w dole pasem łąk, stwarzają tu urok swoisty, nadając mu charakter zacisznego naturalnego parku przyrody.

Za piękny zakątek uważać również należy odcinek rzeki w okolicy Dębowej Góry, gdzie wrzyna się ona na głębokość 20 m w piaszczyste podłoże. Zwłaszcza brzeg lewy jest tu bardzo malowniczy.
W okolicach kopalni „Juliusz” Biała Przemsza tworzy ciekawe szypoty i wodospady.

Warto jeszcze nadmienić, że w swym biegu dolnym Biała Przemsza stanowiła przed wojną granicę Austro-Węgier i Rosji, będąc tą krwawiącą raną na organizmie zaborami rozdzielonej Polski. Przez jej nurt bowiem odbywał się przemyt nielegalnych druków oraz broni i amunicji z Krakowa do Kongresówki. W przeciwnym kierunku korzystając z osłony lasów, przez które płynie rzeka, przekraczali ją niejednokrotnie przestępcy polityczni, poszukiwani lub ścigani przez policję rosyjską za polską działalność patriotyczną.

==Od źródeł do Klucz==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza powyżej Golczowic ŁD 01.jpg|BP powyżej Golczowic
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Klucze - Dąbrowa Górnicza Okradzionów==
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 104.JPG|thumb|left|350px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
[[Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 105.JPG|thumb|250px|"Oaza" [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]] (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 108.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 109.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 110.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 111.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 112.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 113.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 116.JPG|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Klucze-Błędów Pustynia Błędowska 117.JPG|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Dąbrowa Górnicza Okradzionów - Sławków==
[[Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 015.JPG|thumb|350px|Młyn w Okradzionowie (Foto: Dariusz JUREK)]]
<gallery>
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 010.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 011.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 012.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 013.JPG
Plik:Dąbrowa Górniczna Okradzionów Biała Przemsza 014.JPG

</gallery>

==Sławków - Sosnowiec Maczki==
[[Plik:Sztoła Biała Przemsza 01 GP.jpg|thumb|350px|Ujście [[Sztoła|Sztoły]] do Białej Przemszy (Foto: Grzegorz Piętka)]]
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza ŁD 01.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Stare Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Bia%C5%82a_Przemsza_zim%C4%85_(Maczki_Stare).JPG|Opis zdjęcia: Sosnowiec-Maczki Stare. Biała Przemsza zimą.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Sosnowiec Maczki - Sosnowiec Niwka (Jęzor) ==
[[Plik:Bobrek - Biała Przemsza.JPG|thumb|350px|Ujście [[Bobrek|Bobrka]] do Białej Przemszy (Foto: Dariusz JUREK)]]
'''Biała Przemsza''' - w granicach [[Sosnowiec|Sosnowca]] znajduje się 14 kilometrowy jej odcinek. Rzeka płynie wzdłuż południowych granic miasta. Prace regulacyjne podjęto w latach 50. XX w. Na długości 10 km, w sąsiedztwie z kopalnią piasku "Maczki - Bór" koryto rzeki uregulowano i obwałowano w celu uchronienia piasku przed zalewem.
Prawobrzeżnym dopływem Białej Przemszy jest rzeka [[Bobrek]], która z Białą Przemszą łączy się na terenie [[Niwka (Sosnowiec)|Niwki]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]].
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 03.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Maczki ŁD 02.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Biała Przemsza Sosnowiec Bór ŁD.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Trójkąt Trzech Cesarzy==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:
</gallery>

==Port w Modrzejowie==
W latach 30' XX w. przy połączeniu się Białej Przemszy z [[Czarna Przemsza|Przemszą Czarną]] pomiędzy [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowem]], a Mysłowicami rozpoczęto budowę wielkiego portu węglowego, który miał na celu magazynowanie i ładowanie węgla na statki i [[Galary|galary]]. W ten sposób usprawniony miał zostać eksport węglu poza obszar [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]], przez wykorzystanie taniej drogi wodnej i odciążenie i tak już przepracowanych kolei żelaznych. Prawdziwe znaczenie port ten miał osiągnąć jednak dopiero w przyszłości po zrealizowaniu projektu budowy drogi wodnej [[Przemsza]] - [[Warta]] - jezioro Gopło - Noteć - Wisła - Bałtyk, co stworzyć miało bezpośrednie połączenie [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] z Gdańskiem, oraz kanału: Mysłowice – Spytkowice – Kraków - ujście Dunajca, ważnego ze względu na ułatwienie transportu węgla do Centralnego Okręgu Przemysłowego.
W miejscu połączenia się Białej i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] schodziły się przed wojną granice trzech państw zaborczych. Był to tak zwany: „[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]”.

==Znaczenie gospodarcze==
Biała Przemsza była niegdyś spławna, choć tworzyła liczne rozlewiska. W XVIII i XIX wieku wykorzystywano ją do poruszania kół młynów wodnych, tartaków, kuźnic. Silne uprzemysłowienie tego terenu oraz intensywna zabudowa spowodowały, iż obecnie jest bardzo zanieczyszczona (jeszcze w pierwszych łatach XX wieku niosła wodę czystą).
==Dopływy==
*(P) [[Centuria]]
*(L) [[Biała]]
*(L) [[Sztoła]]
*(P) [[Bobrek]]

==Fauna==
..............
== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I | data =[[2002]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-915173-5-7 | strony = 38-39}}

==Linki zewnętrzne==
*http://www.bialaprzemsza.pl/luk/index.php
*http://gosciniec.pttk.pl/16_2004/index.php?co=024
*http://www.youtube.com/watch?v=cibsMYptDmQ

[[Kategoria:Przyroda Regionu]]
[[Kategoria:Cieki i zbiorniki wodne]]
[[Kategoria:Rzeki, potoki, strumienie]]

Huta "Cedler" (Sosnowiec)

2012-11-21T19:50:17Z

Drazewski: /* Walcownia "Hrabia Renard" */

== Walcownia "Hrabia Renard"==
'''Walcownia "Hrabia Renard''' - wybudowana została w [[Dębowa Góra (Sosnowiec)|Dębowej Górze]] w latach [[1901]] - [[1905]] przez niemiecko-francuski kapitał [[Gwarectwo „Hrabia Renard”|Gwarectwa „Hrabia Renard”]]. Po wykupieniu akcji niemieckich przez Francuzów firma należała do koncernu Société Anonyme Forges et Acicrics a Paris. Zakład posiadał dwa wydziały: walcownię rur, produkującą rury bez i ze szwem, oraz walcownię drutu i żelaza profilowego. Zdolność produkcyj na wynosiła około 8 tys. ton miesięcznie, a zatrudnieniem objętych było około 1.000 osób. Zakład rozwijał produkcję, zwiększając jednocześnie liczbę pracowników - w [[1914]] r. wynosiła ona 1. 700 osób. Głównym rynkiem zbytu rur była Rosja.

==Okres I wojny światowej==
Po wybuchu pierwszej wojny światowej niemieccy okupanci unieruchomili Walcownię, a zdemontowane maszyny i urządzenia wywieźli w głąb Niemiec. Na przełomie [[1915]]/[[1916]] r. częściowo wznowiono pracę w odlewni. Zakład zatrudniał wówczas 114 osób.

==Okres międzywojenny==
W [[1922]] r. huta odzyskała wywiezione do Niemiec maszyny, sprzęt, kable itp. Walcownię uruchomiono powtórnie w [[1924]] r. Niewielka początkowo produkcja rur i wyrobów walcowanych zwiększała się systematycznie aż do [[1928]] r., kiedy to osiągnęła najwyższy w dwudziestoleciu międzywojennym poziom. Począwszy od [[1929]] r. następowało ograniczenie produkcji i redukowanie zatrudnienia. W [[1932]] r. nastąpił całkowity kryzys unieruchomiono walcownię rur oraz oddziały bezpośrednio z nią związane (odlewnię żeliwa, ciągarnię rur i in.). Zwolniono kilkuset pracowników. W [[1935]] r. próbowano ją ponownie uruchomić, jednak bez powodzenia. Produkcji rur w zakładzie już nic wznowiono. Głównym jego
wydziałem była walcownia drutu i żelaza. W [[1938]] r. stan jej załogi wyniósł 814 osób. Od [[1935]] r. zakład dzierżawiło Towarzystwo Akcyjne Zakładów Hutniczych „[[Huta Bankowa]]”.

==Okres II wojny światowej==
W okresie okupacji hitlerowskiej Walcownię przejęła niemiecka firma OSMAG, a następnie spółka o nazwie Ost - Maschinenbau Gesellschaft mit beschränker Haftung (Wschodnie Zakłady Budowy Maszyn
Sp. z o.o.). Zakład przystosowano do produkcji zbrojeniowej - stali typu „Istag” i luf do dział przeciwpancernych. Na początku [[1943]] r. zatrudnienie wynosiło 789 osób, a pod koniec tego roku 3.200, Pracowali tutaj m. m. robotnicy francuscy i więźniowie „Radochy”. Od [[1944]] r. zatrudniano także więźniów obozu oświęcimskiego (KL Auschwitz), dla których na terenie Walcowni utworzono podobóz (Arbeitslagcr Sosnowitz). Pod koniec [[1944]] r. stan obozu wynosił ok. 900 więźniów różnych narodowości, głównie Żydów.

==Po II wojnie światowej==
Po wyzwoleniu zakład odbudowano i upaństwowiono. W czerwcu [[1945]] r. uruchomiono walcownię bruzdową drutu i żelaza profilowego, w [[1947]] odlewnię, a w [[1957]] r. wydział taśm walcowanych na zimno. Od września [[1949]] r. zakład nosił nazwę Huta im. Edmunda Cedlera w [[Sosnowiec|Sosnowcu]]. W [[1951]] r. załoga huty liczyła 1.500 pracowników. W okresie Polski Ludowej zakład modernizowano, uruchamiając w nim jednocześnie nowe działy. Zbudowana w [[1973]] r. walcownia walcówki stali jakościowej stała się głównym wydziałem huty.

==Huta „Cedler”==
Po [[1989]] r. popularny „Cedler” był jedną z nielicznych hut, w której przeprowadzono modernizację. Obecnie specjalizuje się w produkcji walcówki oraz mat, budowlanych. Wytwarza się tutaj także drut zimnowalcowany w kręgach, drut spawalniczy, taśmę zimnowalcowaną oraz energię cieplną i elektryczną. [[1 września]] [[1998]] r. hutę przekształcono w Jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa o nazwie Huta Cedler S.A. Od [[1 stycznia]] [[2003]] r. huta stanowi jeden z oddziałów Polskich Hut Stali S. A. z siedzibą w Katowicach.

== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom II | data = [[2003]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-89199-03-3 | strony = 51-52}}

[[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]
[[Kategoria: Huty w Sosnowcu]]