https://wiki.zaglebie.pl/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Grzegorz+Onyszko 2026-09-02T15:03:30Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.38.2 https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86428 2018-01-04T15:40:57Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Kazimierz_Raton_01.jpg<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia [[1982]] i stycznia [[1983]] roku. Jego ciało odnaleziono dopiero [[14 stycznia]]. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w [[1972]] roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W [[1974]] roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone ([[1992]]) i Poezje ([[2002]]) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od [[2005]] roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86427 2018-01-04T15:40:38Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Kazimierz_Raton_01.jpg<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia [[1982]] i stycznia [[1983]] roku. Jego ciało odnaleziono dopiero [[14 stycznia]]. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w [[1972]] roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W [[1974]] roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone ([[1992]]) i Poezje ([[2002]]) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od [[2005]] roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> <br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86426 2018-01-04T15:03:01Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Kazimierz_Raton_01.jpg<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia [[1982]] i stycznia [[1983]] roku. Jego ciało odnaleziono dopiero [[14 stycznia]]. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w [[1972]] roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W [[1974]] roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone ([[1992]]) i Poezje ([[2002]]) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od [[2005]] roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Kazimierz_Raton_01.jpg&diff=86425 2018-01-04T15:02:08Z

<p>Grzegorz Onyszko: Kazimierz Ratoń, zdjęcie ze zbiorów Magdaleny Boczkowskiej.</p> <hr /> <div>[[Kazimierz Ratoń]], zdjęcie ze zbiorów [[Magdalena Boczkowska|Magdaleny Boczkowskiej]].</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86396 2018-01-04T09:32:09Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = OSOBA.png<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia [[1982]] i stycznia [[1983]] roku. Jego ciało odnaleziono dopiero [[14 stycznia]]. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w [[1972]] roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W [[1974]] roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone ([[1992]]) i Poezje ([[2002]]) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od [[2005]] roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86395 2018-01-04T09:29:13Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = OSOBA.png<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia [[1982]] i stycznia [[1983]] roku. Jego ciało odnaleziono dopiero [[14 stycznia]]. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w [[1972]] roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W [[1974]] roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone ([[1992]]) i Poezje ([[2002]]) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od [[2005]] roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86394 2018-01-04T09:28:47Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = OSOBA.png<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia [[1982]] i stycznia [[1983]] roku. Jego ciało odnaleziono dopiero 14 stycznia. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w [[1972]] roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W [[1974]] roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone ([[1992]]) i Poezje ([[2002]]) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od [[2005]] roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86393 2018-01-04T09:28:04Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = OSOBA.png<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie [[grudnia]] [[1982]] i [[stycznia]] [[1983]] roku. Jego ciało odnaleziono dopiero 14 stycznia. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w [[1972]] roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W [[1974]] roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone ([[1992]]) i Poezje ([[2002]]) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od [[2005]] roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86392 2018-01-04T09:27:08Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = OSOBA.png<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się 4 marca 1943 w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się [[4 marca]] [[1943]] w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie [[grudnia]] [[1982]] i [[stycznia]] [[1983]] roku. Jego ciało odnaleziono dopiero 14 stycznia. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w [[1972]] roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W [[1974]] roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone ([[1992]]) i Poezje ([[2002]]) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od [[2005]] roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86391 2018-01-04T09:16:55Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = OSOBA.png<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się 4 marca 1943 w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się 4 marca 1943 w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia 1982 i stycznia 1983 roku. Jego ciało odnaleziono dopiero 14 stycznia. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w 1972 roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W 1974 roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone (1992) i Poezje (2002) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od 2005 roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> Artykuł opracowała:<br /> [[Magdalena Boczkowska]]<br /> <br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86390 2018-01-04T09:13:15Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = OSOBA.png<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się 4 marca 1943 w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się 4 marca 1943 w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia 1982 i stycznia 1983 roku. Jego ciało odnaleziono dopiero 14 stycznia. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w 1972 roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W 1974 roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone (1992) i Poezje (2002) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od 2005 roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Kazimierz_Rato%C5%84&diff=86389 2018-01-04T09:12:45Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Kazimierz Ratoń<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = OSOBA.png<br /> |opis grafiki = Kazimierz Ratoń<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[4 marca]] [[1943]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[1982]] lub [[1983]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = poeta<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Kazimierz Ratoń - jeden z najoryginalniejszych i najciekawszych polskich poetów współczesnych, przez historyków literatury zaliczany do grona tzw. poetów przeklętych. Urodził się 4 marca 1943 w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność. <br /> <br /> ==Życie i śmierć Kazimierza Ratonia==<br /> Urodził się 4 marca 1943 w Sosnowcu przy ul. Rybnej 16c. Jako dziecko zachorował na gruźlicę, która źle leczona przekształciła się w gruźlicę kości, zapoczątkowując późniejszą epilepsję i choroby skóry. W latach 60. Ratoń przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z grupą literacką Współczesność.<br /> Niestety postępująca choroba i alkoholizm skazały Ratonia na bycie persona non grata w warszawskim środowisku literackim. Opuszczony i samotny zmarł gdzieś na warszawskiej ulicy na przełomie grudnia 1982 i stycznia 1983 roku. Jego ciało odnaleziono dopiero 14 stycznia. Pochowany został na Cmentarzu Północnym w Wólce Węglowej pod Warszawą (W VIII 9 rząd 9 miejsce 6). W „Życiu Warszawy” ukazał się nekrolog: „Odszedł od nas na zawsze, przeżywszy lat 40, Kazimierz Ratoń, poeta, laureat nagrody Roberta Gravesa przyznawanej przez Pen-Club Polski. Żegnamy człowieka, którego samotność była częścią naszego świata, literaci warszawscy”.<br /> <br /> ==Twórczość==<br /> Debiutował w 1972 roku arkuszem poetyckim Pieśni północne. Publikował na łamach m.in.: „Kultury”, „Poezji”, „Współczesności”, „Więzi” czy „W drodze”. W 1974 roku ukazał się jego tomik Gdziekolwiek pójdę..., za który otrzymał prestiżową nagrodę im. Roberta Gravesa przyznawaną przez Pen-Club Polski. <br /> <br /> ==O poecie== <br /> Po śmierci ukazały się tomy poetyckie: Pieśni ocalone (1992) i Poezje (2002) oraz tom zbierający prozatorskie i dziennikowe zapiski. Opublikowano również książkę o twórczości poety, a w zamyśle jest kolejna książka o Ratoniu:<br /> <br /> Magdalena Boczkowska: W centrum literatury, na marginesie życia. O twórczości Kazimierza Ratonia. Katowice 2011.<br /> <br /> <br /> Kazimierz Ratoń: Dziennik. Prozy. Teksty krytyczne. Red. naukowa M. Boczkowska. Wstęp J. Z. Brudnicki. Posłowie M. Boczkowska. Mikołów 2012.<br /> <br /> Od 2005 roku w Olkuszu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia. <br /> <br /> To o Ratoniu Ryszard Kapuściński napisał:<br /> <br /> Poeta R.<br /> <br /> &quot;gruźlica<br /> <br /> alkohol<br /> <br /> od czasu do czasu<br /> <br /> wiersz&quot;<br /> <br /> *http://savagesaints.blogspot.com/2007/11/kazimierz-rato.html<br /> *http://www.instytutmikolowski.pl/kazimierz-raton-dziennik.-prozy.-teksty-krytyczne.php<br /> *http://pisarze.pl/poezja/227-rato-kazimierz-.html<br /> *http://czarnekoronki.blogspot.com/2010/12/kazimierz-raton-1942-1983.html<br /> *https://www.facebook.com/KazimierzRaton<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Literaci|Ratoń, Kazimierz]]<br /> [[Kategoria:Poeci|Ratoń, Kazimierz]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:S-c-zdj._likwidow._szybu_Maczki_KWK_Kazimierz-Juliusz_wiki_02.JPG&diff=80553 2017-04-18T08:20:04Z

<p>Grzegorz Onyszko: Sosnowiec- zdjęcie szybu &quot;Maczki&quot; kopalni &quot;Juliusz&quot; wchodzącej w skład KWK &quot;Kazimierz-Juliusz&quot; 03. [autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko - wszelkie prawa autorskie zastrzeżone!]</p> <hr /> <div>[[Sosnowiec]]- zdjęcie szybu &quot;Maczki&quot; kopalni &quot;Juliusz&quot; wchodzącej w skład [[Kopalnia &quot;Kazimierz-Juliusz&quot; (Sosnowiec-Kazimierz Górniczy)|KWK &quot;Kazimierz-Juliusz&quot;]] 03. [autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]] - wszelkie prawa autorskie zastrzeżone!]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:S-c-zdj._likwidow._szybu_Maczki_KWK_Kazimierz-Juliusz_wiki_01.JPG&diff=80552 2017-04-18T08:18:57Z

<p>Grzegorz Onyszko: Sosnowiec- zdjęcie szybu &quot;Maczki&quot; kopalni &quot;Juliusz&quot; wchodzącej w skład KWK &quot;Kazimierz-Juliusz&quot; 02. [autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko - wszelkie prawa autorskie zastrzeżone!]</p> <hr /> <div>[[Sosnowiec]]- zdjęcie szybu &quot;Maczki&quot; kopalni &quot;Juliusz&quot; wchodzącej w skład [[Kopalnia &quot;Kazimierz-Juliusz&quot; (Sosnowiec-Kazimierz Górniczy)|KWK &quot;Kazimierz-Juliusz&quot;]] 02. [autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]] - wszelkie prawa autorskie zastrzeżone!]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:S-c-Juliusz_zdj._likwid._KWK_Kazimierz-Juliusz_wiki_02.JPG&diff=80549 2017-04-18T08:12:46Z

<p>Grzegorz Onyszko: Sosnowiec-Juliusz zdjęcie kopalni &quot;Juliusz&quot; wchodzącej w skład KWK &quot;Kazimierz-Juliusz&quot; 02. [autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko - wszelkie prawa autorskie zas</p> <hr /> <div>[[Sosnowiec]]-[[Juliusz (Sosnowiec)|Juliusz]] zdjęcie kopalni &quot;Juliusz&quot; wchodzącej w skład [[Kopalnia &quot;Kazimierz-Juliusz&quot; (Sosnowiec-Kazimierz Górniczy)|KWK &quot;Kazimierz-Juliusz&quot;]] 02. [autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]] - wszelkie prawa autorskie zastrzeżone!]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:S-c-Juliusz_zdj._likwid._KWK_Kazimierz-Juliusz_wiki_01.JPG&diff=80548 2017-04-18T08:10:20Z

<p>Grzegorz Onyszko: Sosnowiec zdjęcie kopalni &quot;Juliusz&quot; wchodzącej w skład KWK &quot;Kazimierz-Juliusz&quot; 01. [autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko - wszelkie prawa autorskie zastrzeżone!]</p> <hr /> <div>[[Sosnowiec]] zdjęcie kopalni &quot;Juliusz&quot; wchodzącej w skład [[Kopalnia &quot;Kazimierz-Juliusz&quot; (Sosnowiec-Kazimierz Górniczy)|KWK &quot;Kazimierz-Juliusz&quot;]] 01. [autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]] - wszelkie prawa autorskie zastrzeżone!]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Grzegorz_Onyszko&diff=78781 2017-03-20T09:31:02Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = '''Grzegorz Onyszko'''<br /> |pseudonim =<br /> |grafika =OSOBA.png<br /> |opis grafiki =Grzegorz Onyszko<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[???]] [[???]]<br /> |miejsce urodzenia = Zabrze<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = <br /> |miejsce śmierci = <br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = Historyk, przewodnik.<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Historyk, regionalista, Przewodnik Terenowy i Miejski po województwie Śląskim PTTK, Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK. Członek: PTTK oddział im. Aleksandra Janowskiego w Sosnowcu, Klubu Przewodników Turystycznych przy PTTK oddział w Sosnowcu, Klubu Turystyki Rowerowej &quot;Cykloza&quot;, Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego. Inicjator i przewodnik wycieczek pieszych i rowerowych po Sosnowcu z ramienia PTTK, współprowadzący kilka wycieczek organizowanych przez FdZD. Autor artykułów naukowych i popularnonaukowych.</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Grzegorz_Onyszko&diff=78780 2017-03-20T09:29:25Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = '''Grzegorz Onyszko'''<br /> |pseudonim =<br /> |grafika =OSOBA.png<br /> |opis grafiki =Grzegorz Onyszko<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[???]] [[???]]<br /> |miejsce urodzenia = [[???]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = <br /> |miejsce śmierci = <br /> |przyczyna śmierci = <br /> |miejsce spoczynku = <br /> |zawód = Historyk, przewodnik<br /> |odznaczenia = <br /> |commons =<br /> |wikiźródła =<br /> |wikicytaty =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> Urodzony 1976 roku w Zabrzu. Historyk, regionalista, Przewodnik Terenowy i Miejski po województwie Śląskim PTTK, Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK. Członek: PTTK oddział im. Aleksandra Janowskiego w Sosnowcu, Klubu Przewodników Turystycznych przy PTTK oddział w Sosnowcu, Klubu Turystyki Rowerowej &quot;Cykloza&quot;, Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego. Inicjator i przewodnik wycieczek pieszych i rowerowych po Sosnowcu z ramienia PTTK, współprowadzący kilka wycieczek organizowanych przez FdZD.</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Grzegorz_Onyszko&diff=78779 2017-03-20T09:26:45Z

<p>Grzegorz Onyszko: Utworzył nową stronę „Urodzony 1976 roku w Zabrzu. Historyk, regionalista, Przewodnik Terenowy i Miejski po województwie Śląskim PTTK, Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK. Członek: PTT...”</p> <hr /> <div>Urodzony 1976 roku w Zabrzu. Historyk, regionalista, Przewodnik Terenowy i Miejski po województwie Śląskim PTTK, Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK. Członek: PTTK oddział im. Aleksandra Janowskiego w Sosnowcu, Klubu Przewodników Turystycznych przy PTTK oddział w Sosnowcu, Klubu Turystyki Rowerowej &quot;Cykloza&quot;, Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego. Inicjator i przewodnik wycieczek pieszych i rowerowych po Sosnowcu z ramienia PTTK, współprowadzący kilka wycieczek organizowanych przez FdZD.</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Huta_cynku_%22Paulina%22_w_Zag%C3%B3rzu&diff=78292 2017-02-27T07:09:35Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>'''Huta cynku &quot;Paulina&quot; w Zagórzu''' - pierwotnie założona przez [[Jacek Siemieński|Jacka Siemieńskiego]] sukcesora i współwłaściciela Dóbr [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórskich]] około roku [[1845]] pod nazwą '''&quot;Jadwiga&quot;'''.<br /> <br /> ==Historia==<br /> Na cześć ówczesnej właścicielki dóbr [[Zagórze (Sosnowiec)|zagórskich]] hrabiny [[Jadwiga Mieroszewska|Jadwigi Mieroszewskiej]] wdowy po hrabim Józefie Mieroszewskim. Huta posiadała dwie hale fabryczne murowane wykonane z kamienia i cegły w których pracowało 14 piecy dubletowych. Obszar zakładu obejmował 4 morgi (2,24 ha). Zatrudnienie podawane z danych Akt Gminy [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]] z [[1861]] r. w hucie wynosiło: dyrektor, 16 majstrów, 30 czeladników, 6 uczniów oraz służbę fabryczną: pracowniczą: 12 mężczyzn i pozostałą którą stanowiło: 56 mężczyzn i 8 kobiet. W roku [[1867]] produkcja huty wynosiła 26683 pudów cynku (437067,54 kg) o wartości 66707 rubli.<br /> <br /> Po upadku [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|Powstania Styczniowego]], ówczesny właściciel [[Jacek Siemieński]] w obawie przed konfistą majątku sprzedaje dobra [[Zagórze (Sosnowiec)|zagórskie]] śląskiemu przemysłowcowi [[Gustaw von Kramsta|Gustawowi von Kramście]]. Który hutę &quot;Jadwigę&quot; przemianował tuż przed śmiercią w [[1869]] r., na hutę &quot;Paulina&quot;.<br /> Po jego śmierci w [[1869]] r. huta przeszła na własność jego spadkobierców a następnie do utworzonego w [[1883]] r. Gwarectwa von Kramsty. W pierwszej połowie lat 80. XIX wieku huta posiadała 20 pieców które wytwarzały rocznie 1.488 ton cynku zatrudniając 148 robotników. W roku [[1888]] po rozbudowie huty produkcja wzrosła do 2.224 ton cynku przy użyciu 22 pieców.<br /> <br /> ==Okres I wojny światowej==<br /> <br /> <br /> ==Okres międzywojenny==<br /> <br /> == Bibliografia ==<br /> * Archiwum Państwowe w Katowicach | Akta Gminy Zagórze.<br /> * {{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = [[Sosnowieckie ABC (7)|Sosnowieckie ABC, tom VII]] | data =[[2008]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 978-83-89199-37-9 | strony = 24-25}}<br /> <br /> [[Kategoria: Hutnictwo cynku w Zagłębiu Dąbrowskim|Huta cynku &quot;Paulina&quot; w Zagórzu]]<br /> [[Kategoria: Huty cynku w Sosnowcu|Huta cynku &quot;Paulina&quot; w Zagórzu]]<br /> [[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]<br /> [[Kategoria: Huty w Sosnowcu]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Dworzec_kolejowy_Sosnowiec_Maczki&diff=78071 2017-02-12T15:30:06Z

<p>Grzegorz Onyszko: /* Okres utraty znaczenia */</p> <hr /> <div>{{Dworzec PKP infobox<br /> |nazwa = Sosnowiec Maczki<br /> |nazwa oryginalna = Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Maczkach<br /> |zdjęcie = Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0002.jpg<br /> |opis zdjęcia =<br /> |miejscowość = [[Sosnowiec]]<br /> |adres = [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]]<br /> |rodzaj =<br /> |data otwarcia = [[1848]]<br /> |data zamknięcia = <br /> |data likwidacji = <br /> |poprzednie nazwy = Maczki Granica, Maczki Uroczysko<br /> |liczba peronów = 3<br /> |liczba krawędzi peronowych = 3<br /> |kasy = Nie<br /> |przejścia nadziemne = Tak<br /> |przejścia podziemne = Nie<br /> |liczba pasażerów =<br /> |rok liczby pasażerów =<br /> |linie kolejowe =<br /> * 133 Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – Kraków Główny<br /> * 163 Sosnowiec Kazimierz – Sosnowiec Maczki<br /> * 666 Sosnowiec Maczki – Jaworzno Szczakowa<br /> * 667 Sosnowiec Maczki – Długoszyn<br /> }}<br /> '''Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Maczkach''' - należy do cennych obiektów architektonicznych [[Sosnowiec|Sosnowca]] - w [[1967]] r. wpisany został do rejestru zabytków.<br /> <br /> ==Historia==<br /> Wybudowano go w latach [[1847]] - [[1848]] po przeprowadzeniu linii kolejowej w okolicach ówczesnej wsi [[Maczki (Sosnowiec)|Macki]]. Oprócz budynku dworca do użytku oddano wówczas parowozownię i komorę celną. Uroczyste otwarcie trasy kolejowej nastąpiło w dniu [[13 października]] [[1848]] r.<br /> <br /> Stacja wraz z tworząc się wokół niej osadą, zamieszkała początkowo wyłącznic przez obsługę kolei, nazwana została Granicą. Zadecydowało o tym położenie dworca przy ówczesnej granicy z Austrią. Dworzec powstał na pustkowiu, w pewnym oddaleniu od wsi, a usytuowano go dość nietypowo między torami kolejowymi. Cała zabudowa stacji zwrócona jest w kierunku torów. <br /> <br /> ==Architektura==<br /> Gmach dworca zaprojektował Henryk Marconi, jeden z najwybitniejszych architektów pierwszej połowy XIX w. Okazała neorenesansowa bryła założona została na planie wydłużonego prostokąta o imponującej długości 230 m. Budowla charakteryzuje się prostotą formy, symetrią i osiowością. W elewacjach dekorowana była boniowaniem i charakteryzowała się wydatnym kostkowym gzymsem (zlikwidowanym po II wojnic światowej).<br /> <br /> ==Znaczenie dworca==<br /> Dworzec był miejscem ekspedycji osobowej i towarowej, a zarazem pełnił funkcje reprezentacyjne. W jego wnętrzach mieściły się pokoje dla podróżującego cara i jego rodziny. Wnętrza tzw. apartamentów dworskich,<br /> znajdujących się na piętrze wyposażone były w okazale meble i marmurowe kominki, a ściany pomieszczeń zdobiły polichromie. Na parterze mieściły się poczekalnie dla podróżnych klasy I, II i III, połączone z restauracjami i bufetami. Restauracje I klasy zachwycały wytwornym, eleganckim wystrojem. W budynku znajdował się również kantor wymiany pieniędzy. Obok dworca powstał zaprojektowany przez Marconiego<br /> budynek komory celnej.<br /> <br /> W [[1884]] r. przez Granicę przeprowadzono drugą linię kolejową odcinek [[Drogi Żelaznej lwangrodzko-Dąbrowskiej]] , która łączyła Iwanogród (Dęblin) z [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]]. Dla potrzeb tej kolei powstał tzw. młodszy dworzec zniszczony w okresie okupacji hitlerowskiej.<br /> <br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach [[1848]] - [[1859]] była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier.<br /> <br /> ==Okres utraty znaczenia==<br /> [[Plik:Wiki._Plan_stacji_kolejowych_w_Granicy_12_796_7_190a.jpg|thumb|200px|Plan stacji w Granicy-IX.1918]]<br /> Znaczenie osady, a wraz z nim całego zespołu dworcowego, ulegało stopniowemu osłabieniu po przeprowadzeniu linii kolejowej przez [[Sosnowiec]] i utworzeniu tutaj [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|stacji nadgranicznej]]. Dalszy spadek roli osady jako ważnego węzła kolejowego ma związek z odzyskaniem niepodległości i zlikwidowaniem granicy z Austrią. Wtedy także aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uroczysko, a w [[1925]] r. nadano jej obecną nazwę [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]].<br /> <br /> Przez długi czas dworzec w Granicy nie był rozbudowywany. Dopiero na przełomie XIX i XX w. dokonano wielu istotnych zmian, m.in. przedłużono na całą długość budowli wiaty peronowe i w pewnym zakresie<br /> zmieniono wystrój wnętrz. Z tego okresu pochodzą - zachowane do tej pory - stiuki i stolarka. Poważne remonty dworca przeprowadzono w latach 30. XX w. i po II wojnie światowej.<br /> <br /> ==Ostatnie lata funkcjonowania==<br /> [[2004]] obecnie budynek znajduje się w bardzo złym stanic technicznym. Użyteczność dworca została znacznie ograniczona w ciągu doby zatrzymywało się tutaj tylko kilka pociągów osobowych. Nieczynne były kasy, zamknięto poczekalnie, okna są „zabite” deskami, a drzwi wejściowe zamurowane. Zabytkowy dworzec w Maczkach oczekuje na odrestaurowanie. &lt;br&gt;<br /> Od roku [[2009]] na dworcu nie zatrzymuje się już żaden pociąg.<br /> <br /> [[Plik:Maczki.jpg|200px]]<br /> [[Plik:Maczki (1).jpg|200px]]<br /> [[Plik:Maczki (2).jpg|400px]]<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica 0001.jpg <br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0003.jpg|Wnętrze Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0004.jpg|Peron Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia: <br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> == Bibliografia ==<br /> *{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = [[Sosnowieckie ABC (3)|Sosnowieckie ABC, tom III]] | data =[[2004]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-89199-11-4 | strony = 14-15}}<br /> <br /> [[Kategoria:Zabytki|Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]]<br /> [[Kategoria:Zabytki techniki|Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]]<br /> [[Kategoria:Zabytki Sosnowca|Dworzec kolejowy Maczki]]<br /> [[Kategoria:Zabytki techniki Sosnowca|Dworzec kolejowy Maczki]]<br /> [[Kategoria:Kolej w Zagłębiu Dąbrowskim]]<br /> [[Kategoria:Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Dworzec kolejowy Sosnowiec-Maczki]]<br /> [[Kategoria:Dworce, stacje i przystanki kolejowe|Sosnowiec-Maczki]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:WikiZaglebie._Plan_kolei_Sosnowiec-Jezor_09.1929_r._.JPG&diff=78070 2017-02-12T11:06:14Z

<p>Grzegorz Onyszko: Zdjęcie planu z IX.1929 r. pokazującego przebieg linii kolejowych należących do GHR. Własność: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>Zdjęcie planu z IX.[[1929]] r. pokazującego przebieg linii kolejowych należących do [[Gwarectwo „Hrabia Renard”|GHR]]. Własność: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:WikiZag._APwKat._GHR_plan_pol_gorniczych_V.1935_r..JPG&diff=78069 2017-02-12T10:49:40Z

<p>Grzegorz Onyszko: Zdjęcie planu z V.1935 r. pokazującego nadania górnicze i budowę geologiczną terenu należącego do GHR. Plan ze zbiorów Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>Zdjęcie planu z V.[[1935]] r. pokazującego nadania górnicze i budowę geologiczną terenu należącego do [[Gwarectwo „Hrabia Renard”|GHR]]. Plan ze zbiorów [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki._Plan_stacji_kolejowych_w_Granicy_12_796_7_190a.jpg&diff=78068 2017-02-12T10:49:14Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>Skan planu z IX.[[1918]] r. przedstawiający położenie [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacji kolejowych]] w [[Maczki (Sosnowiec)|Granicy (obecnie Maczkach)]] dzisiejszej dzielnicy [[Sosnowiec|Sosnowca]]. Plan ze zbiorów [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki._Plan_stacji_kolejowych_w_Granicy_12_796_7_190a.jpg&diff=78067 2017-02-12T10:48:55Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>Skan planu z IX.[[1918]] r. przedstawiający położenie [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacji kolejowych]] w [[Maczki (Sosnowiec)|Granicy (obecnie Maczkach)]] dzisiejszej dzielnicy [[Sosnowiec|Sosnowca]]. Plan ze zbiorów [[Grzegorz Onyszko]].</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Dworzec_kolejowy_Sosnowiec_Maczki&diff=78066 2017-02-12T10:19:36Z

<p>Grzegorz Onyszko: /* Okres utraty znaczenia */</p> <hr /> <div>{{Dworzec PKP infobox<br /> |nazwa = Sosnowiec Maczki<br /> |nazwa oryginalna = Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Maczkach<br /> |zdjęcie = Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0002.jpg<br /> |opis zdjęcia =<br /> |miejscowość = [[Sosnowiec]]<br /> |adres = [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]]<br /> |rodzaj =<br /> |data otwarcia = [[1848]]<br /> |data zamknięcia = <br /> |data likwidacji = <br /> |poprzednie nazwy = Maczki Granica, Maczki Uroczysko<br /> |liczba peronów = 3<br /> |liczba krawędzi peronowych = 3<br /> |kasy = Nie<br /> |przejścia nadziemne = Tak<br /> |przejścia podziemne = Nie<br /> |liczba pasażerów =<br /> |rok liczby pasażerów =<br /> |linie kolejowe =<br /> * 133 Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – Kraków Główny<br /> * 163 Sosnowiec Kazimierz – Sosnowiec Maczki<br /> * 666 Sosnowiec Maczki – Jaworzno Szczakowa<br /> * 667 Sosnowiec Maczki – Długoszyn<br /> }}<br /> '''Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Maczkach''' - należy do cennych obiektów architektonicznych [[Sosnowiec|Sosnowca]] - w [[1967]] r. wpisany został do rejestru zabytków.<br /> <br /> ==Historia==<br /> Wybudowano go w latach [[1847]] - [[1848]] po przeprowadzeniu linii kolejowej w okolicach ówczesnej wsi [[Maczki (Sosnowiec)|Macki]]. Oprócz budynku dworca do użytku oddano wówczas parowozownię i komorę celną. Uroczyste otwarcie trasy kolejowej nastąpiło w dniu [[13 października]] [[1848]] r.<br /> <br /> Stacja wraz z tworząc się wokół niej osadą, zamieszkała początkowo wyłącznic przez obsługę kolei, nazwana została Granicą. Zadecydowało o tym położenie dworca przy ówczesnej granicy z Austrią. Dworzec powstał na pustkowiu, w pewnym oddaleniu od wsi, a usytuowano go dość nietypowo między torami kolejowymi. Cała zabudowa stacji zwrócona jest w kierunku torów. <br /> <br /> ==Architektura==<br /> Gmach dworca zaprojektował Henryk Marconi, jeden z najwybitniejszych architektów pierwszej połowy XIX w. Okazała neorenesansowa bryła założona została na planie wydłużonego prostokąta o imponującej długości 230 m. Budowla charakteryzuje się prostotą formy, symetrią i osiowością. W elewacjach dekorowana była boniowaniem i charakteryzowała się wydatnym kostkowym gzymsem (zlikwidowanym po II wojnic światowej).<br /> <br /> ==Znaczenie dworca==<br /> Dworzec był miejscem ekspedycji osobowej i towarowej, a zarazem pełnił funkcje reprezentacyjne. W jego wnętrzach mieściły się pokoje dla podróżującego cara i jego rodziny. Wnętrza tzw. apartamentów dworskich,<br /> znajdujących się na piętrze wyposażone były w okazale meble i marmurowe kominki, a ściany pomieszczeń zdobiły polichromie. Na parterze mieściły się poczekalnie dla podróżnych klasy I, II i III, połączone z restauracjami i bufetami. Restauracje I klasy zachwycały wytwornym, eleganckim wystrojem. W budynku znajdował się również kantor wymiany pieniędzy. Obok dworca powstał zaprojektowany przez Marconiego<br /> budynek komory celnej.<br /> <br /> W [[1884]] r. przez Granicę przeprowadzono drugą linię kolejową odcinek [[Drogi Żelaznej lwangrodzko-Dąbrowskiej]] , która łączyła Iwanogród (Dęblin) z [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]]. Dla potrzeb tej kolei powstał tzw. młodszy dworzec zniszczony w okresie okupacji hitlerowskiej.<br /> <br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach [[1848]] - [[1859]] była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier.<br /> <br /> ==Okres utraty znaczenia==<br /> [[Plik:Wiki._Plan_stacji_kolejowych_w_Granicy_12_796_7_190a.jpg|thumb|200px|]]<br /> Znaczenie osady, a wraz z nim całego zespołu dworcowego, ulegało stopniowemu osłabieniu po przeprowadzeniu linii kolejowej przez [[Sosnowiec]] i utworzeniu tutaj [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|stacji nadgranicznej]]. Dalszy spadek roli osady jako ważnego węzła kolejowego ma związek z odzyskaniem niepodległości i zlikwidowaniem granicy z Austrią. Wtedy także aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uroczysko, a w [[1925]] r. nadano jej obecną nazwę [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]].<br /> <br /> Przez długi czas dworzec w Granicy nie był rozbudowywany. Dopiero na przełomie XIX i XX w. dokonano wielu istotnych zmian, m.in. przedłużono na całą długość budowli wiaty peronowe i w pewnym zakresie<br /> zmieniono wystrój wnętrz. Z tego okresu pochodzą - zachowane do tej pory - stiuki i stolarka. Poważne remonty dworca przeprowadzono w latach 30. XX w. i po II wojnie światowej.<br /> <br /> ==Ostatnie lata funkcjonowania==<br /> [[2004]] obecnie budynek znajduje się w bardzo złym stanic technicznym. Użyteczność dworca została znacznie ograniczona w ciągu doby zatrzymywało się tutaj tylko kilka pociągów osobowych. Nieczynne były kasy, zamknięto poczekalnie, okna są „zabite” deskami, a drzwi wejściowe zamurowane. Zabytkowy dworzec w Maczkach oczekuje na odrestaurowanie. &lt;br&gt;<br /> Od roku [[2009]] na dworcu nie zatrzymuje się już żaden pociąg.<br /> <br /> [[Plik:Maczki.jpg|200px]]<br /> [[Plik:Maczki (1).jpg|200px]]<br /> [[Plik:Maczki (2).jpg|400px]]<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica 0001.jpg <br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0003.jpg|Wnętrze Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0004.jpg|Peron Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia: <br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> == Bibliografia ==<br /> *{{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = [[Sosnowieckie ABC (3)|Sosnowieckie ABC, tom III]] | data =[[2004]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 83-89199-11-4 | strony = 14-15}}<br /> <br /> [[Kategoria:Zabytki|Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]]<br /> [[Kategoria:Zabytki techniki|Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]]<br /> [[Kategoria:Zabytki Sosnowca|Dworzec kolejowy Maczki]]<br /> [[Kategoria:Zabytki techniki Sosnowca|Dworzec kolejowy Maczki]]<br /> [[Kategoria:Kolej w Zagłębiu Dąbrowskim]]<br /> [[Kategoria:Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Dworzec kolejowy Sosnowiec-Maczki]]<br /> [[Kategoria:Dworce, stacje i przystanki kolejowe|Sosnowiec-Maczki]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Maczki_(Sosnowiec)&diff=78065 2017-02-12T10:17:06Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{dzielnica infobox<br /> |dzielnica = Maczki<br /> |dopełniacz_dzielnicy = Maczek<br /> |miasto = Sosnowiec<br /> |dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> |herb_miasta = Herb sosnowca.png<br /> |flaga_dzielnicy =<br /> |herb_dzielnicy = <br /> |flaga_dzielnicy =<br /> |dewiza =<br /> |zdjęcie = Mapa-maczki.jpg‎<br /> |opis_zdjęcia =<br /> |status = dzielnica<br /> |zespół = <br /> |założone = <br /> |w_granicach_miasta = od 1975<br /> |burmistrz =<br /> |powierzchnia =<br /> |populacja =<br /> |gęstość =<br /> |wysokość =<br /> |nr_kier =<br /> |kod_poczt = 41-217<br /> |tablica_rej =<br /> |mapa_miasta =<br /> |www =<br /> |wikinews =<br /> |galeria_commons = <br /> }}<br /> <br /> '''Maczki''' - jedna z czterech dzielnic [[region &quot;Wschód&quot; Sosnowca|regionu &quot;Wschód&quot; Sosnowca]]. Jest niewielka i otoczona zewsząd lasami, posiada głębokie tradycje kolejarskie wynikające z historycznie strategicznego położenia na mapie Europy - leżała bowiem na granicy dwóch rozbiorów (końcowa [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacja Granica]] [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej]]). Dzielnica ta to zielone płuca [[Sosnowiec|Sosnowca]]. <br /> <br /> Dzielnica leży przy granicy [[Sosnowiec|Sosnowca]] z [[Jaworzno|Jaworznem]], nad rzeką [[Biała Przemsza|Białą Przemszą]]. <br /> <br /> Z '''Maczkami''' związane są stare osiedla (przysiółki):<br /> * [[Cieśle (Sosnowiec)|Cieśle]]<br /> * [[Stare Maczki (Sosnowiec)|Stare Maczki]]<br /> * [[Palestyna (Sosnowiec)|Palestyna]](zamieszkiwana była przez Żydów, dziś ul. Spacerowa)<br /> * [[Węgroda (Sosnowiec)|Węgroda]] (ul. Kolonia Wągródka)<br /> * [[Wodociągi (Sosnowiec)|Wodociągi]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Wiki._Plan_stacji_kolejowych_w_Granicy_12_796_7_190a.jpg|thumb|300px|]]<br /> Osada Maćki znana była już w XVIII wieku, choć właściwe znaczenie uzyskała dopiero w połowie XIX wieku dzięki wybudowaniu tu [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacji kolejowej]] na trasie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Warszawa - Wiedeń]] oraz komory celnej, a następnie linii kolejowej do Iwangrodu ([[1884]]). Przygraniczne położenie i powstałe tu centrum ruchu granicznego zadecydowało o nazwie osady - Granica.<br /> <br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach [[1848]] - [[1859]] była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier. W okolicy dworca kolejowego wybudowanego w [[1848]] roku w pewnym oddaleniu od wioski Maćki zaczęła kształtować się osada.<br /> <br /> Pierwszymi jej mieszkańcami byli kolejarze z rodzinami, funkcjonariusze straży granicznej, urzędnicy obsługujący komorę celną, wojsko rosyjskie i żandarmeria. Powstawały tu domy mieszkalne, hotele ([[1852]], [[1864]]), poczta, koszary, [[Cerkiew prawosławna p.w. św. Aleksandra Newskiego w Sosnowcu-Maczkach|cerkiew prawosławna]]. W [[1857]] roku postawiono kaplicę rzymskokatolicką, w której msze odprawiał ksiądz z [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]], a w [[1893]] roku zbudowano [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|kościół]] (przez 30 lat należał do [[Parafia p.w. św. Joachima w Sosnowcu|parafii zagórskiej]]). <br /> <br /> Pierwsza szkoła powszechna powstała w Granicy w [[1886]] roku. Podczas [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|Powstania Styczniowego]] w okolicy osady doszło do starć oddziałów polskich z wojskiem rosyjskim. Przejściowo udało się powstańcom opanować stację.<br /> <br /> Znaczenie osady jako ważnego węzła komunikacyjnego osłabło po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku i zlikwidowaniu granicy z Austrią.<br /> <br /> Wtedy także aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uroczysko, a w [[1925]] roku nadano jej obecną nazwę - Maczki. W okresie międzywojennym następował dalszy rozwój osady. Z inicjatywy prezydenta RP Gabriela Narutowicza wybudowano w Maczkach [[zakłady wodociągowe]], które już od [[1930]] roku zaopatrywały [[Sosnowiec]] w wodę.<br /> <br /> W [[1919]] roku powstało Gimnazjum Realne - pierwsza szkoła średnia w Maczkach. W jego miejsce, w budynku dawnej komory celnej, utworzono w [[1926]] roku Szkołę Rzemieślniczo-Przemysłową, w której chemii uczył znany pisarz [[Leon Kruczkowski]]. Po II wojnie światowej w tym miejscu działała do lat 70. XX wieku Zasadnicza Szkoła Zawodowa.<br /> <br /> W Maczkach istniały kolonie: Wodociągi, Cieśle, Wągródka, Stare Maczki (dawna wieś Maćki) - o czym przypominają obecnie nazwy ulic. Pierwotnie Maczki były gminą, od [[1955]] roku gromadą, w [[1958]] roku stały się osiedlem w [[Powiat będziński|powiecie będzińskim]], a w [[1973]] roku weszły w skład miasta [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierz Górniczy]]. Włączone z nim w obręb administracyjny Sosnowca stanowią jego &quot;zieloną dzielnicę&quot;.<br /> <br /> == Instytucja wyznaniowa ==<br /> [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|Kościół]] wybudowany został w stylu neogotyckim według projektu inż. Artura Goebla i wzniesiony u schyłku XIX wieku. Powstał on z inicjatywy mieszkańców Granicy. <br /> W marcu [[1925]] roku na mocy decyzji Kurii Biskupiej w Kielcach [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|parafia]] nazwana została: pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła.<br /> <br /> == Edukacja ==<br /> W Maczkach działają takie instytuje oświatowe: <br /> * Przedszkole Miejskie nr 36<br /> * [[Szkoła Podstawowa nr 37 - im. Henryka Sienkiewicza w Sosnowcu-Maczkach|Szkoła Podstawowa nr 37 im. Henryka Sienkiewicza]] <br /> * [[Gimnazjum nr 4 - im. Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu-Maczkach|Gimnazjum nr 4 im. Tadeusza Kościuszki]] <br /> współtworzące razem Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11.<br /> <br /> == Instytucje i firmy w Maczkach ==<br /> W dzielnicy funkcjonują:<br /> * [[Miejski Klub Maczki]]<br /> * [[Filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu]] (mieszcząca się w budynku Klubu Maczki)<br /> * Obwód Lecznictwa Kolejowego, Rejonowa Przychodnia Lekarska (ul. Kadłubka 16)<br /> * Poczta Polska - Urząd Pocztowy, AP Sosnowiec 15 Oddział Maczki <br /> * Apteka &quot;Maczki&quot;, Marcin Szubel (ul. Krakowska 13)<br /> * Pikuła Danuta, Zakład Fryzjerski (ul. Kadłubka 20)<br /> * PPH VARIA Sp. z o.o. (ul. Stacyjna 18) - producent wyrobów leczniczych, preparatów dietetycznych oraz środków kosmetycznych do pielęgnacji ciała<br /> * Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. - Stacja Uzdatniania Wody Maczki (ul. Wodociągi 2)<br /> * Alex. Wielobranżowe przedsiębiorstwo usługowo - handlowo - transportowe. Export, import. Figiel J. (Kolonia Wągródka 24)<br /> * AUDIO COMPUTER ELECTRONICS Łukasz Pikuła (Ul. Krakowska 18/12)<br /> * Rajwo-Trans-Tour (ul. Krakowska 4/2)<br /> <br /> == Zabytki ==<br /> Do zachowanych obiektów architektonicznych zaliczyć należy:<br /> <br /> * Most graniczny na [[Biała Przemsza|Białej Przemszy]] z [[1848]] r.<br /> * [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|Dworzec kolejowy]] zbudowany w neorenesansowym stylu wg projektu Henryka Marconiego z [[1848]] r.<br /> * Komorę celną tego samego projektanta z [[1848]] r. (podjęto skandaliczna decyzje i wyburzono!) <br /> * Kaplicę rzymskokatolicką z [[1857]] r. <br /> * Wieżę ciśnień z [[1880]] r. <br /> * [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|Kościół rzymskokatolicki]] wg projektu inżyniera Artura Goebla z [[1892]] r.<br /> * Cały kompleks budynków mieszkalnych zbudowanych dla pracowników Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej pod koniec XIX wieku.<br /> * Plebanię wybudowaną w latach [[1897]] - [[1900]]<br /> * Pomnik T. Kościuszki w parku<br /> * Cmentarz w Starych Maczkich - z początku był cmentarzem prawosławnym, jednak po pewnym czasie staraniem władz kościelnych na początku XX wieku przeszedł pod zarząd kościoła rzymsko-katolickiego, a jego poświęcenia dokonał ks. Józef Niewiarowski w dniu [[19 lipca]] [[1907]] roku.<br /> <br /> == Dojazd ==<br /> Do Maczek można się dostać autobusami: [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=220 220] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=221 221] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=622 622] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=28 28] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=835 835]<br /> <br /> ==Maczki (Granica) na dawnej pocztówce==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec most granica 0001.jpg|Granica Most<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec komora celna hotel 0001.jpg|Komora celna i hotel<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica 0001.jpg|Most, Dworzec, Kościół<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0002.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0003.jpg|Wnętrze Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0004.jpg|Peron Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0006.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0007.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica kosciol 0001.jpg|Kościół<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Maczki (Granica) na dawnej fotografii==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 001.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 002.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 003.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 001.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 002.jpg<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 003.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 004.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 005.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 006.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 007.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 008.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 009.JPG<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Maczki współcześnie==<br /> <br /> == Linki zewnętrzne ==<br /> * [http://www.zso11sosnowiec.neostrada.pl/ Oficjalna strona Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Maczkach - Szkoła Podstawowa nr 37 i Gimnazjum nr 4]<br /> * [http://przedszkole36sosnowiec-maczki.bloog.pl/ Oficjalna strona Przedszkola Miejskiego nr 36 w Maczkach]<br /> * [http://www.klubmaczki.pl/ Oficjalna strona Miejskiego Klubu Maczki]<br /> * [http://parafia-maczki.sosnowiec.pl/index.php Oficjalna strona Parafii w Maczkach]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> *[[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów|Małgorzata Śmiałek, ''Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów'', Sosnowiec, 2004]]<br /> *[[Dzielnice Sosnowca - Porąbka, Kazimierz Górniczy, Ostrowy Górnicze, Maczki|Małgorzata Śmiałek, ''Dzielnice Sosnowca - Porąbka, Kazimierz Górniczy, Ostrowy Górnicze'', Sosnowiec, 2009]]<br /> <br /> Początek dzisiejszej dzielnicy Sosnowca dała niewielka osada leśna Macki, będącą przysiółkiem Porąbki, wsi biskupiej położonej w dobrach klucza sławkowskiego. Znana była już w XVIII wieku, a jej nazwa łączona jest z nazwiskiem rodziny Macków, którzy mieszkali na tym terenie. <br /> <br /> Właś~we znaczenie osada uzyskała w połowie XIX wieku, gdy na jej gruntach wybudowano stację pierwszej w Królestwie Polskim kolei - Drogi Żelaznej Warszawsko- Wiedeńskiej. Zlokalizowano ją na pustkowiu w pewnym oddaleni od wsi, która zachowała charakter rolniczy (Stare Macki).<br /> <br /> Stację wraz z tworzącą się wokół niej osadą nazwano Granicą. Zadecydowało o tym jej położenie przy ówczesnej granicy z Austrią. Administracyjnie teren ten należał do wsi Porąbka w guberni radomskiej, w powiecie olkuskim, a od 1867 roku wchodził w skład powiatu będzińskiego (gubernia piotrkowska).<br /> <br /> W kwietniu 1848 roku udostępniono dla ruchu odcinek linii kolejowej Ząbkowice -Granica, a 13 października t.r. odbyła się uroczystość otwarcia trasy Granica - Szczakowa. Warszawa uzyskała połączenie z Krakowem, Wrocławiem i Wiedniem. Brzegi Białej Przemszy połączył kamienny most wybudowany w latach 1845-1848 w stylu zakopiańskim.<br /> <br /> Dworzec kolejowy wzniesiono w latach 1847-1848, według projektu Henryka Marconiego, jednego z najwybitniej szych architektów pierwszej połowy XIX wieku. Budowany na pustkowiu, został usytuowany nietypowo - między torami kolejowymi. Cała zabudowa stacji zwrócona jest w kierunku torów. Okazała neorenesansowa bryła dworca założona została na planie wydłużonego prostokąta o imponującej długości 230 m. Budowla charakteryzuje się prostotą formy, symetrią i osiowością. W elewacjach dekorowana była boniowaniem i charakteryzowała się wydatnym kostkowym gzymsem (zlikwidowanym po II wojnie światowej). <br /> <br /> Na przełomie XIX i XX wieku dokonano wielu istotnych zmian, m.in. przedłużono na całą długość budowli wiaty peronowe i w pewnym zakresie zmieniono wystrój wnętrz. Z tego okresu pochodzą - zachowane do tej pory - stiuki i stolarka. Poważne remonty dworca przeprowadzano w latach 30. XX wieku i po II wojnie światowej. Dworzec był miejscem ekspedycji osobowej i towarowej, a zarazem pełnił funkcje reprezentacyjne. W jego wnętrzach mieściły się pokoje dla podróżującego cara l jego rodziny. Wnętrza tzw. apartamentów dworskich, znajdujących się na piętrze, wyposażone były w okazałe meble i marmurowe<br /> kominki, a ściany pomieszczeń zdobiły polichromie. Na parterze mieściły się poczekalnie dla podróżnych klasy I, II i III, połączone z restauracją i bufetami. Restauracja I klasy zachwycała wytwornym, eleganckim wystrojem. W budynku znajdował się również kantor wymiany pieniędzy.<br /> <br /> Do stacji, w pierwszych latach jej istnienia, należały także komora celna<br /> zaprojektowana przez Marconiego, lokomotywownia, wagonownia, magazy-<br /> ny, budynek straży pożarnej, wytwórnia gazu świetlnego, obiekty mieszkalne,<br /> VI tym baraki dla żołnierzy trzymających wartę przy moście granicznym.<br /> W 1856 roku na stacji zainstalowano telegraf, który w kolejnych latach uno-<br /> wocześniono i przystosowano do alfabetu Morse'a.<br /> W 1884 roku przez Granicę przeprowadzono drugą linię kolejową - odci-<br /> nek szerokotorowej Drogi Żelaznej Iwangrodzko-Dąbrowskiej, która łączyła<br /> Iwanogród (Dęblin) z Dąbrową Górniczą. Dla potrzeb tej kolei powstał tzw.<br /> młodszy dworzec - zniszczony podczas II wojny światowej, a także parowo-<br /> zownia, magazyny i inne obiekty. Od tej pory zegary na peronach wskazywały<br /> dwa czasy: warszawski i petersburski.<br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach 1848-1859<br /> była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu<br /> drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier.<br /> W okolicy stacji ukształtowała się osada. Pierwszymi jej mieszkańcami<br /> byli kolejarze z rodzinami, funkcjonariusze straży granicznej, urzędnicy obsłu-<br /> gujący komorę celną, wojsko rosyjskie i żandarmeria. Powstały tu domy miesz-<br /> kalne i inne obiekty. W 1855 roku wybudowano cerkiew prawosławną pw.<br /> św. Aleksandra (na przedłużeniu komory celnej) oraz urządzono cmentarz.<br /> W 1884 roku ustanowiono w Granicy parafię prawosławną. O wybudowanie<br /> własnej kaplicy postarali się również katolicy. Powstała w 1857 roku, a obsłu-<br /> giwałją wikariusz z Zagórza. Jest naj starszym zabytkiem sakralnym w Macz-<br /> k!l.ch. Od 1856 roku czynny był w Granicy hotel służący podróżnym oczekują-<br /> cym na połączenia zagraniczne. Wybudował go przedsiębiorca Adam Tański<br /> na działce wydzierżawionej od kolei. Kolejnym właścicielem hotelu był Fedor<br /> Scherner, który rozbudował ten obiekt oraz pobudował kilka domów przy<br /> ul. Krakowskiej.<br /> Stacja Granica miała duże znaczenie strategiczne. Podczas powstania<br /> styczniowego oddziały polskie zdobyły ją bez walki (4 lutego 1863), gdyż<br /> Rosjanie wycofali się do Modrzejowa. Zdołano tylko aresztować dyrektora<br /> <br /> komory celnej Nobla, kapitana żandannerii Tajnowskiego i sześciu żandar-<br /> mów. W imieniu Rządu Narodowego, za zgodą miejscowych kolejarzy, spi-<br /> skowiec i jednocześnie praktykant kolejowy, Marcin Karaga przejął kierow-<br /> nictwo stacji (6 lutego). Zerwano rosyjskie emblematy z komory celnej, której<br /> dyrektorem mianowano właściciela miejscowego domu spedycyjnego, powo-<br /> łano nowych urzędników celnych. W Granicy, do której przybył Apolinary<br /> .Kurowski, podjęto decyzję w sprawie dalszych działań militarnych. Postano-<br /> wiono natychmiast uderzyć na dworzec w Sosnowcu; opracowano szcze;ó-<br /> łowy plan ataku. Strzelcy i kosynierzy wyruszyli z Granicy zmontowanym po-<br /> ciągiem pancernym, który składał się z ośmiu wagonów, wzmocnionych<br /> pokładami kolejowymi i dwóch lokomotyw. Sosnowiecki dworzec powstań-<br /> czy zdobyli w nocy z 6 na 7 lutego.<br /> Rządy Marcina Karagi w Granicy utrzymały się do 20 lutego, kiedy po-<br /> nownie wkroczyły na ten teren oddziały rosyjskie.<br /> W pobliżu stacji powstańcy walczyli jeszcze w sierpniu 1863 roku - po-<br /> tyczka z oddziałem rosyjskim zakończyła się ich porażką.<br /> Począwszy od 1870 roku, kiedy zasiedlono kilka domów wybudowanych<br /> przez F. Szernera, osada intensywnie się rozbudowuje. W latach 1872-1873<br /> powstają budynki dla pracowników kolei przy ul. Skwerowej, a w ostatniej<br /> ćwierci XIX wieku, w związku z wybudowaniem drugiego dworca kolejowe-<br /> go, przy ul. Towarowej (Stacyjna) i Krakowskiej.<br /> Dla wojska, funkcjonariuszy Straży Granicznej i żandarmerii przeznaczo-<br /> no ~szary wybudowane na przełomie lat 70. i 80. XIX wieku.<br /> Wraz z budynkami mieszkalnymi wznoszono obiekty gospodarcze i sani-<br /> tarne; w lokalu przy lokomotywowni urządzono łaźnię dla pracowników kolei<br /> i ich rodzin. Zakładano sklepy, powstała apteka (około ,1900 roku), funkcj ono-<br /> wała poczta. Swoje filie ulokowały tu Sosnowieckie Domy Handlowo- Ekspe-<br /> dycyjne A. Oppenheima, H. Reichera, W. Meyerholda29. Od lat 80. XIX wie-<br /> kuw Granicy prowadziły działalność biura spedycyjne F. Schernera i Blumen-<br /> felda.<br /> W 1880 roku mieszkańcy Granicy, pod przewodnictwem zawiadowcy<br /> stacji Adama Dziewulskiego, podjęli starania o wybudowanie kościoła rzym-<br /> sko - katolickiego. Wzniesiono go w 1892 roku, według projektu Artura Go-<br /> ebla, w stylu neogotyckim (prace wykończeniowe prowadzono jeszcze w la-<br /> <br /> tach 1893-1894) z funduszy pochodzących ze składek kolejarzy i pasażerów<br /> oraz dotacji Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Kościół<br /> - pw. Zmartwychwstania Pańskiego i św. Apostołów Piotra i Pawła - po-<br /> święcił l listopada 1894 roku, ks. JózefDotkiewicz, proboszcz parafii zagór-<br /> skiej, do której przyłączono nową świątynię. Plebanię wybudowano w latach<br /> 1897-1900, a w 1907 roku poświęcono cmentarz (po wybuchu I wojny świa-<br /> towej przyłączono do niego nekropolię prawosławną).<br /> W 1885 roku Maria Mikulińska założyła pierwszą w Granicy szkołę.<br /> Od 1890 roku prowadził jąjej mąż, nauczyciel Komorowski. Była to 4. klaso-<br /> wa szkoła prywatna z rosyjskim językiem wykładowym. Mieściła się w lokalu<br /> Minca, przy dzisiejszej ulicy Spacerowej, w rejonie tzw. Palestyny. Od 1906<br /> roku należała do Polskiej Macierzy Szkolnej, w 1909 roku przejęło ją Towa-<br /> rzystwo Jedność, a w 1911 roku przeszła pod zwierzchnictwo władz kolejo-<br /> wych. Kierownikiem szkoły od 1906 roku do wybuchu I wojny światowej był<br /> Adam Wybraniec. Uczyło się w niej 100-120 dzieci.<br /> Podczas rewolucji 1905 roku pracownicy stacji przeprowadzili strajk i<br /> wraz z innymi mieszkańcami Granicy brali udział w manifestacjach ulicznych.<br /> Przed 1914 rokiem Granica była dużą osadą kolejową zamieszkiwaną<br /> przez około 5 tys. osób.<br /> Po wybuchu I wojny światowej wycofujące się wojska rosyjskie próbo-<br /> wały wysadzić most graniczny na Białej Przemszy - uszkodzono tylko jedno<br /> przęsło, niewielkie straty poniósł kościół (popękały witraże). Zniszczony został<br /> natomiast peron stacji iwangrodzko-dąbrowskiej. Granica znalazła się w au-<br /> striackiej strefie okupacyjnej w powiecie dąbrowskim. Przebudowano wów-<br /> czas szerokie tory kolei iwangrodzko-dąbrowskiej na normalne, wybudowano<br /> również nowe torowisko biegnące w kierunku Kazimierza Górniczego.<br /> W okresie okupacji austriackiej ukształtował się podział stacji na osobową<br /> (kolej warszawsko-wiedeńska) i towarową (iwangrodzko-dąbrowska).<br /> Do ważnych inwestycji należało wybudowanie drogi od Szczakowej do<br /> Strzemieszyc wraz z drewnianym mostem na Białej Przemszy. Obecnie droga<br /> ta pełni rolę głównej osi komunikacyjnej osiedla.<br /> Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 roku i zlikwidowaniu gra-<br /> nicy z Austrią, osada przestała być ważnym międzynarodowym węzłem ko-<br /> munikacyjnym. Pozostała nadal ośrodkiem kolejowym, ale o znaczeniu zaled-<br /> wie lokalnym. Aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uro-<br /> czysko, a w 1925 roku nadano jej obecną nazwę - Maczki. W latach między-<br /> <br /> <br /> wojennych nastąpił spadek 1iczby ludności, co spowodowane było wycofa-<br /> niem się rosyjskich służb kolejowych oraz emigracją części mieszkańców w<br /> celach zarobkowych. W 1930 roku na terenie Maczek mieszkało 3247 osób3O.<br /> Do rozwoju osady przyczyniło się zlokalizowanie na tym terenie zakła-<br /> dów wodociągowych, zaopatrujących w wo,dę okoliczne miejscowości Zagłi-<br /> bia Dąbrowskiego i kilka miast Górnego Sląska. Inicjatorem tego przedsię-<br /> wzięcia był pierwszy prezydent II Rzeczpospolitej Gabriel Narutowicz. Decy-<br /> zję o budowie ujęcia wodnegą w Maczkach na Białej Przemszy polskie wła-<br /> dze państwowe podjęły w 1928 roku, po przeprowadzeniu wszechstronnych<br /> badań i ekspertyz mających na celu określenie zasobów, jakości i lokalizacji<br /> źródeł wody. Autorem przyjętego do realizacji projektu był prof. R. Rosłoński.<br /> Budowę prowadziły Państwowe Zakłady Wodociągowe na Górnym Śląsku<br /> od 1929 roku; w 1930 roku zaczęto dostarczać wodę do Sosnowca, a w stycz-<br /> niu 1931 roku uruchomiono zakład. W jego skład wchodziły: żelbetonowe uję-<br /> cie wody na Białej Przemszy Gaz piętrzący wodę, śluza płucząca i kanał do-<br /> prowadzający wodę do pompowni wody surowej), odmulnik (osadnik) z czte-<br /> rema komorami, dwie komory filtracyjne, pompownia (hale maszyn) wraz z<br /> siecią wodociągową oraz zbiornik wody czystej.<br /> Przez pierwsze lata działalności produkowano tu 40.000 m3 wody na dobę.<br /> Była ona odpowiednia do picia, a ze względu na niski stopień twardości szcze-<br /> gólnie przydatna w przemyśle.<br /> .Do końca 1937 roku trwała rozbudowa zakładu. Prowadzono ją w wa-<br /> runkach postępującego zanieczyszczenia wód Białej Przemszy przez fabrykę<br /> celulozy i papieru w Kluczach. Wybudowano nowe ujęcie wody na rzece<br /> Sztole w miejscowości Ryszka. Woda ze Sztoły popłynęła do zakładu w Macz-<br /> kach nowym kanałem. Z eksploatacji Białej Przemszy zrezygnowano. W 1937<br /> roku powstał również dwukomorowy zbiornik wody czystej oraz 16 nowych<br /> komór filtrów powolnych.<br /> W trakcie realizacji projektu wzniesiono budynek administracyjny oraz<br /> kilka domów dla kierownictwa i załogi. Osiedle pracownicze powstawało<br /> w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu, na terenie leśnym - wraz z nim było<br /> ogrodzone, a osoby przebywające tutaj, nie będące mieszkańcami, musiały<br /> posiadać przepustki3! .<br /> <br /> <br /> Wybudowanie Zakładów Wodociągowych przywróciło Maczkom funk-<br /> cje strategiczne oraz nadało im rangę ośrodka świadczącego usługi zakładom<br /> produkcyjnym i mieszkańcom wielu miejscowości. Maczki przestały być osadą<br /> wyłącznie kolejową.<br /> Po I wojnie światowej dawne zabudowania zespołu stacji zmieniały swo-<br /> je funkcje. W budynku komory celnej np. w latach 1919-1925 mieściło się<br /> Gimnazjum Realne, a następnie od 1926 roku 3-1etnie Prywatne Męskie Gim-<br /> nazjum Mechaniczne Towarzystwa Szkoły Rzemieślniczo - Przemysłowej (od<br /> 1935 roku Szkoła Rzemieślniczo - Przemysłowa). Przygotowywano tu mło-<br /> dzież do wykonywania zawodów mechanika - ślusarza i tokarza - stolarza.<br /> Przez pewien czas fizyki i chemii uczył w tej szkole znany pisarz Leon Krucz-<br /> kowski (1900-1962).<br /> W budynku byłej wagonowni ulokowano w 1920 roku szkołę powszechną,<br /> która ponownie przeszła pod zarząd administracji kolejowej (podczas I wojny<br /> światowej podlegała władzom austriackim). W tym miejscu przetrwała do lip-<br /> ca 1945 roku. Z dniem 15 lutego 1922 roku stała się szkołą gminną podlega-<br /> j ącą Ministerstwu Oświaty. Gmina nie godziła się jednak na przej ęcie szkoły,<br /> która z tego powodu przeżywała okresowe trudności finansowe. W roku 1925/<br /> 1926 placówka stała się szkołą sześcioklasową, aodnastępnego (1926/1927),<br /> posiadała 7 oddziałów. W tym czasie uczęszczało do niej 293 uczniów. Liczba<br /> dzieci stale wzrastała - do 358 w 1930 roku i 479 - pięć latpóŹDiej. W latach<br /> międzywojennych funkcje kierowników pełnili: Józefa Bogacka, Leon Lipec-<br /> ki, Bronisław Szczepanik.<br /> W szkole działało Ognisko Oświaty Pozaszkolnej, Uczniowskie Stowa-<br /> rzyszenie Spółdzielcze &quot;Przyszłość&quot;, drużyna harcerska, chór. Przez rok mie-<br /> ściła się tu także świetlica miejscowego oddziału Związku Strzeleckiego.<br /> W 1920 roku w budynku dworca kolei dęblińsko-dąbrowskiej urządzono<br /> salę teatralną, w której odbywały się przedstawienia szkolne, spektakle orga-<br /> nizowane przez Związek Zawodowy Kolejarzy, zabawy taneczne i inne im-<br /> prezy. Na parterze miały siedziby miejscowe organizacje społeczne.<br /> Celom rekreacyjnym służył również miejscowy park, w którym przygoto-<br /> wywano róŻne atrakcje dla mieszkańców, m.in. loty balonem, a także brzegi<br /> Białej Przemszy z plażą i przystanią32 .<br /> <br /> <br /> Ważnym wydarzeniem w Maczkach było ustanowienie parafii pw. Świę-<br /> tych Apostołów Piotra i Pawła. Erygował ją 28 maja 1924 roku biskup kielec-<br /> ki, ks. Augustyn Losiński. Obok Maczek w jej skład weszły Stare Maczki,<br /> Niemce, Feliks, Cieśle, Piemikarka, Wągródka. Pierwszym proboszczem pa-<br /> rafii był ks. Bolesław Stradowski.<br /> .<br /> Po odejściu Rosjan prawosławna cerkiew straciła rację bytu. W 1926<br /> roku budynek cerkwi przejęli zwolennicy kościoła narodowego ks. Andrzeja<br /> Huszno. Podczas II wojny świ~towej został on uszkodzony, a w końcu lat 50.<br /> :xx wieku rozebrany.<br /> Od 1933 roku Maczki stanowiły osobną gromadę (odłączono je od Porąb-<br /> ki) z własnym sołtysem. Należały do gminy olkusko-siewierskiej w powiecie<br /> będzińskim, województwa kieleckiego.<br /> W czerwcu 1939 roku uruchomiono linię autobusową, która połączyła<br /> osadę z Niemcami, Kazimierzem, Porąbką, Klimontowem i Sosnowcem.<br /> Podczas II wojny światowej, wskutek bombardowań został zniszczony<br /> budynek dworca kolei dęblińsko - dąbrowskiej i apteka, a częściowo także<br /> lokomotywownia, kilka budynków mieszkalnych oraz wspomniana wyżej cer-<br /> kiew. Z ręki okupanta zginęło wielu mieszkańców Maczek. Największe straty<br /> poniosły rodziny żydowskie. Zamieszkiwały one głównie teren u zbiegu ulic<br /> Skwerowej i Spacerowej, który z tego względu zwany był Palestyną. Żydów<br /> umieszczono w getcie w Strzemieszycach, skąd trafiali do obozu koncentra-<br /> cyjntgo w Oświęcimiu.<br /> 25 stycznia 1945 roku Maczki zostały wyzwolone spod okupacji hitlerow-<br /> skiej. Do 1950 roku wchodziły w skład gminy olkusko-siewierskiej w powiecie<br /> będzińskim, w województwie śląsko-dąbrowskim. Od stycznia 1950 roku, gdy<br /> powstała gmina Kazimierz, osada znalazła się w jej składzie, wraz z Kazimie-<br /> rzem, Porąbką i Ostrowami Górniczymi. W 1955 roku Maczki z wioskami<br /> Cieśle, Stare Maczki i Wągródką, należącymi poprzednio do gminy Sławków,<br /> utworzyły gromadę. W Maczkach powstała Gromadzka Rada Narodowa prze-<br /> kształcona w 1958 roku w Radę Narodową Osiedla.<br /> W pierwszych latach po wyzwoleniu charakter osady zasadniczo się nie<br /> zmienił. Obok kolei, nadal podstawowym miejscem zatrudnienia mieszkań-<br /> ców była rozbudowująca się regionalna stacja wodociągowa.<br /> Mniejsze znaczenie miała kilkuletnia działalność Kolejowych Zakładów<br /> Graficznych zlokalizowanych w budynku dworca kolejowego.<br /> <br /> <br /> Kolejną [mną, która wywarła wpływ na rozwój Maczek był Zakład Przy-<br /> gotowania Rud Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa w Sławkowie ze składowi-<br /> skiem rud przy dawnej ulicy Towarowej. Zatrudnienie znalazła tu duża grupa<br /> mieszkańców osady. Pod koniec lat. 50. firma wybudowała 3 bloki mieszkalne<br /> dla swoich pracowników przy ul. Krakowskiej.<br /> Działalność wymienionych wyżej zakładów przyczyniła się do podniesie-<br /> nia Maczek do rangi osiedla miejskiego, co nastąpiło w 1958 roku33 .<br /> Funkcje przewodniczących Prezydium Rady Narodowej Osiedla w Macz-<br /> kach sprawowali m.in. Stanisław Cembrzyński, Józef Łada, Józef Zając,<br /> Marian Gocek, Tadeusz Pless34.<br /> Do większych inwestycji gminnych lat 50. należało doprowadzenie sieci<br /> elektrycznej do 30 budynków w kolonii Cieśle i w starych Maczkach oraz<br /> założenie w osadzie ośrodka zdrowia i przychodni dentystycznej (1956)35.<br /> W okresie od końca lat 50. zachodziły istotne zmiany w wizerunku osie-<br /> dla. Wygląd zmieniła ulica Krakowska, którą wyprostowano i utwardzono.<br /> Zniwelowano także tereny przy tej ulicy i założono skwer. Latem 1963 roku<br /> odsłonięto tutaj pomnik Tadeusza Kościuszki. W latach 60. powstały w osie-<br /> dlu liczne zieleńce, m.in. przy ul. Leśnej, wyremontowano drogę Cieśle - Sta-<br /> re Maczki, wybudowano remizę strażacką i świetlicę w Cieślach, poszerzono<br /> ulicę Szkolną, uruchomiono kilka sklepów i in.<br /> Kolejny etap rozwoju Maczek przypada na lata 70. XX wieku. Podjęto<br /> wtedy wiele inwestycji w zakresie budownictwa mieszkaniowego, kanalizacji<br /> (na ulicach Krakowskiej, Towarowej i Spacerowej), oświetlenia ulicznego i in.<br /> W 1972 roku z inicjatywy władz osiedlowych rozpoczęto budowę domów jed-<br /> norodzinnych przy ul. Stacyjnej; postawiono ich 19. Osiedle budynków jedno-<br /> rodzinnych powstało również przy ul. Spacerowej, na terenach wydzierżawionych przez kolej. W 1975 roku oddano do użytku budynek dla 45 rodzin, będą-<br /> cy -własnością Zakładów Przygotowania Rud. Cztery bloki wybudowały w<br /> latach 70. zakłady Wodociągowe, a kolejne dwa, zasiedlone w 1979 i 1980<br /> roku, PKP.<br /> Na przełomie lat 70. i 80. ukształtował się ostatecznie dzisiejszy układ<br /> osadniczy Maczek.<br /> <br /> W 1973 roku osiedle włączono do Kazimierza Górniczego, a dwa lata<br /> później, wraz z nim w obręb Sosnowca.<br /> Maczki są dzielnicą peryferyjną najbardziej oddaloną od śródmieścia.<br /> Funkcjonują samodzielnie, jako ośrodek wyizolowany z zespołu dzielnic36.<br /> Na terenie tej dzielnicy znajduje się wielki kompleks leśny obejmujący obszar<br /> ok. 1000 ha administrowany przez Le.«1ictwo Maczki (leśniczówkę wybudo-<br /> wano przed 1915 rokiem) podlegający nadleśnictwu Siewierz. W 1970 roku w<br /> lasach maczkowskich, w znacZl;lym oddaleniu od centrum osiedla powstał ośro-<br /> dek rekreacyjny Balaton. Należał do KWK &quot;Klimontów&quot;, a od 2000 roku<br /> administrowany był przez spółkę Restrukturyzacji Kopalń. W 2002 roku<br /> Balaton wykupiła osoba prywatna.<br /> W chodzące w skład Maczek przysiółki i kolonie przemianowano na ulice:<br /> Cieśle, Kolonia Wągródka, Stare Maczki, Wodociągi.<br /> Liczba ludności Maczek w okresie powojennym wahała się od 1.670 osób<br /> w 1956 roku, do 1.840 w 1980, 1.985 w 1995 roku i 1.791 osób w 2002 roku37.<br /> Spadek liczby mieszkańców wiąże się z niewielką ilością miejsc pracy<br /> w Maczkach, co powoduje migracje, dużym oddaleniem od centrum, a także<br /> niskim przyrostem naturalnym.<br /> Do wiodących zakładów produkcyjnych nadal należy Stacja Uzdatniania<br /> Wody &quot;Maczki&quot; (taką nazwę nosi zakład wodociągowy). W latach powojen-<br /> nych został on rozbudowany (w 1955 roku powstało nowe ujecie wody<br /> na ~nale odwadniającym kopalnię piasku podsadzkowego &quot;Szczakowa&quot;)<br /> i zmodernizowany (w 1976 roku np. oddano do użytku filtry pośpieszne<br /> (nowe), pulsatory, nową chlorownię oraz lokalną oczyszczalnię ścieków).<br /> Obecnie &quot;Maczki&quot; stanowią jedną z 11 stacji wchodzących w Skład Górno-<br /> śląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach. Wytwarza się tutał<br /> ok. 25.000 m3 wody pitnej w ciągu doby (największy poziom - 200.000 m<br /> osiągano w latach 1985-1990). Wodę pozyskuje się przy pomocy starych pomp<br /> oraz urządzeń najnowszej generacji. Charakteryzuje się ona wysoką jakością,<br /> co potwierdzają badania prowadzone w nowoczesnym laboratorium zakładu.<br /> Załoga liczy ok. 90 osób.<br /> Od lat 70. XX wieku w Maczkach działało Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych; po 1990 roku jako spółka z 0.0. w ramach Holdingu Przedsiębiorstw Robót Inżynieryjnych SA Katowice (obecnie w upadłości). Według<br /> stanu na 2002 rok zatrudniało 68 stałych pracowników i ok. 150 sezonowych.<br /> Wykonywało roboty ziemno-drogowe (w tym autostrady i drogi szybkiego ru-<br /> chu), wodno-kanalizacyjne, torowe i inne.<br /> Stacja kolejowa w Maczkach, której zawdzięcza ta miejscowość rozwój,<br /> do lat 80.:XX wieku zatrudniała ok. 100 osób. W następnych latach jej uży-<br /> teczność została znacznie ograniczona, zatrzymywało się tutaj tylko kilka po-<br /> ciągów osobowych w ciągu doby (połączenia w kierunku Szczakowej i Ząb-<br /> kowic), a od marca br. stacja została wyłączona z ruchu. Nieczynny od lat<br /> dworzec, w 1967 roku wpisany do rejestru zabytków, niszczeje i bezskutecz-<br /> nie czeka na renowację.<br /> W okresie powojennym, od września 1945 roku, aż do 1990 roku szkoła<br /> podstawowa mieściła się w budynku po Zakładzie Wychowania Rodziny Ko-<br /> lejowej na terenie byłych koszar, wyremontowanych przez zarząd gminy olku-<br /> sko-siewierskiej. Poprzedni budynek szkolny uległ zniszczeniu wskutek eks-<br /> plozji amunicji na stacji w dniu 21 lipca 1945 roku. Po przyłączeniu Maczek do<br /> Sosnowca placówka funkcjonuje jako Szkoła Podstawowa nr 37 (w listopa-<br /> dzie 2000 roku nadano jej imię Henryka Sienkiewicza). Nowy gmach, przy<br /> ulicy Skwerowej 21 uroczyście otwarto 12 lutego 1990 roku. Od 1999 roku<br /> mieści się w nim również Gimnazjum nr 4 im. Tadeusza Kościuszki. Wspólnie<br /> tworzą zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11.<br /> Z inicjatywy nauczycielki historii, Elżbiety Baran powstała w szkole Izba<br /> Regionalna (otwarta w grudniu 1992 roku) z bogatym zbiorem pamiątek ilu-<br /> strujących dzieje Maczek i najbliższej okolicy.<br /> Obecnie uczy się tutaj 177 dzieci. Stanowiska kierowników bądź dyrek-<br /> torów sprawowali: Paweł Daniec, Zofia Majcho (1961-1970), Teresa Smorąg<br /> (1970-1975), Halina Zdańkowska (1975-1992), Barbara Szóstakiewicz (1992-<br /> 2002), Andrzej Gwoździk (2002-2007), Janina Malarz ( od 1998 roku pełniła<br /> obowiązki dyrektora gimnazjum, a od 2007 jest dyrektorem ZSO nr 11).<br /> W 1945 roku działalność podjęło Państwowe Gimnazjum Mechaniczne,<br /> które kontynuowało tradycje przedwojennej Szkoły Rzemieślniczo - Przemy-<br /> słowej. Organizatorem i pierwszym dyrektorem placówki był Jan Głowacki.<br /> Uczyła ona uczniów w cyklu 3- i 4-letnim. W 1951 roku placówkę przekształ-<br /> cono na Zasadniczą Szkołę Metalową o specjalnościach ślusarz maszynowy<br /> i tokarz. Budynek główny (komora celna) oraz warsztaty (oficyny) do 1952<br /> roku pozostawały pod zarządem PKP, a następnie przekazano je Wydziałowi<br /> <br /> Oświaty. Na początku lat 70. przy ZSM otwarto liceum zawodowe. W 1974<br /> roku Zespół Szkół Zawodowych połączono z Liceum Ogólnokształcącym w<br /> Strzemieszycach, w Maczkach pozostały tylko warsztaty. W 1977 roku zade-<br /> cydowano o likwidacji szkoły, co nastąpiło w 1980 roku.<br /> Od tego czasu budynki komory c~nej pozostają niezagospodarowane.<br /> Mimo iż od 1967 roku figurują w rejestrze wojewódzkiego konserwatora za-<br /> bytków, ulegają dewastacji.<br /> W latach 1952-1997 w byłych koszarach funkcjonował Ośrodek Szkole-<br /> nia Zawodowego PKP. Prowadzono tu kursy dla pracowników kolei - dyżur-<br /> nych ruchu, maszynistów, konduktorów i in.<br /> Życie kulturalne w Maczkach odrodziło się wkrótce po zakończeniu<br /> II wojny światowej. W byłych apartamentach carskich dworca kolei war-<br /> szawsko-wiedeńskiej powstała świetlica pod patronatem Związku Zawodo-<br /> wego Kolejarzy. Działalność podjęły kółka: teatralne, taneczne i inne. Funkcje<br /> sali widowiskowej peh1iło dawne pomieszczenie bufetu I klasy, w którym urzą-<br /> dzono scenę. Odbywały się tutaj przedstawienia teatralne i inne imprezy.<br /> Umieszczenie Kolejowych Zakładów Graficznych w lokalach dworca osłabi-<br /> ło, a następnie przerwało tę działalność. Świetlicę ZZK wraz z amatorskim<br /> zespołem teatralnym przeniesiono do budynku Zakładów Wodociągowych<br /> wzniesionego w końcu lat 40. Była tu scena i widownia na 200 miejsc. Korzy-<br /> stano z nich do połowy lat 50. :xx wieku.<br /> '&lt;olejną świetlicę założyły Zakłady Wodociągowe w 1955 roku, w no-<br /> wym własnym budynku. Rok później powstało tutaj stałe kino &quot;Mewa&quot;, które<br /> funkcjonowało do 1959 roku. W latach 1964-1975 budynek był siedzibą świetlicy osiedlowej, działającej pod patronatem Prezydium Powiatowej Rady<br /> Narodowej w Będzinie. Powstały tu liczne koła zainteresowań (plastyczne,<br /> fotograficzne, żywego słowa, modelarskie i in.), sekcje sportowe (piłka nożna<br /> i siatkowa), działał zespół wokalno instrumentalny &quot;Kormorany&quot;, odbywały<br /> się imprezy taneczne i inne.<br /> W 1975 roku władze miej skie Sosnowca zadecydowały o kapitalnym re-<br /> moncie budynku, który trwał przez kilkanaście lat. Od września 1990 roku<br /> mieści się w nim Miejski Klub &quot;Maczki&quot; (poprzednie nazwy: Świetlica Osie-<br /> dlowa, Klub Osiedlowy &quot;Maczki&quot;). Placówka, którą od początku kieruje<br /> Jadwiga Kobyłka, prowadzi wszechstronną działalność w zakresie populary-<br /> zowania kultury, oświaty i sportu. Swoją ofertę kieruje do dzieci, młodzieży<br /> i dorosłych. Działają w Klubie różne kółka zainteresowań, teatrzyk &quot;Miniaturka&quot;, szkółka muzyczna, sekcja sportowa (tenis ziemny, koszykówka, siatków-<br /> ka), organizuje się warsztaty i konkursy plastyczne, fotograficzne, recytator-<br /> skie i inne, a także imprezy okolicznościowe, przedstawienia, wycieczki. Dla<br /> dorosłych przeznaczone są koncerty zespołów, recitale, występy kabaretów,<br /> czy imprezy plenerowe. Dużą popularnością cieszą się coroczne festyny ro-<br /> dzinne pod hasłem &quot;No to jadziem na Maczki..., czyli Majówka&quot;. W Klubie<br /> gościli m.in. Agnieszka Fatyga, Bogdan Smoleń, Zbigniew Wodecki, Hanka<br /> Bielicka, Alosza Awdiejew, Andrzej Sikorowski, Jacek Wójcicki, Piotr Ma-<br /> chalica, kabarety &quot;OT. TO&quot;, &quot;Długi&quot;, &quot;Rak&quot;, &quot;Masztalscy&quot;, a także zespoły<br /> Pod Budą, Brathanki, Czerwone Gitary i inne. W budynku Klubu mieści się<br /> filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej. Tutaj także siedzibę ma Towarzy-<br /> stwo Miłośników Maczek &quot;Granica&quot;, działające od 25 lutego 1999 roku (data<br /> rejestracji w Sądzie Okręgowym w Katowicach). Organizacja zajmuje się<br /> gromadzeniem informacji o przeszłości i tradycjach Maczek, popularyzowa-<br /> niem tej wiedzy i przekazywaniem jej młodszym pokoleniom, ochroną dorobku<br /> historycznego Maczek. Wśród celów statutowych wymienia się m.in.: spra-<br /> wowanie opieki nad miejscami pamięci narodowej, udział w organizowaniu<br /> obchodów świąt narodowych, podejmowanie działań na rzecz ochrony środo-<br /> wiska naturalnego, a także reprezentowanie mieszkańców w organach przed-<br /> stawicielskich.<br /> Towarzystwo jest inicjatorem powołania Dzielnicy Maczki (z Radą Dzielnicy<br /> i zarządem Dzielnicy) - jednostki pomocniczej Miasta,Sosnowca. Opracowa-<br /> ny projekt statutu tej instytucji poddany został społecznej konsultacji. Pierw-<br /> szym prezesem Towarzystwa Miłośników Maczek był Włodzimierz Szczupak, następnie Jan Jelonek a obecnie funkcję tę sprawuje ....<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Dzielnice i osiedla Sosnowca|Maczki]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z Sosnowcem|Maczki]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Maczki]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Maczki_(Sosnowiec)&diff=78064 2017-02-12T10:16:09Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{dzielnica infobox<br /> |dzielnica = Maczki<br /> |dopełniacz_dzielnicy = Maczek<br /> |miasto = Sosnowiec<br /> |dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> |herb_miasta = Herb sosnowca.png<br /> |flaga_dzielnicy =<br /> |herb_dzielnicy = <br /> |flaga_dzielnicy =<br /> |dewiza =<br /> |zdjęcie = Mapa-maczki.jpg‎<br /> |opis_zdjęcia =<br /> |status = dzielnica<br /> |zespół = <br /> |założone = <br /> |w_granicach_miasta = od 1975<br /> |burmistrz =<br /> |powierzchnia =<br /> |populacja =<br /> |gęstość =<br /> |wysokość =<br /> |nr_kier =<br /> |kod_poczt = 41-217<br /> |tablica_rej =<br /> |mapa_miasta =<br /> |www =<br /> |wikinews =<br /> |galeria_commons = <br /> }}<br /> <br /> '''Maczki''' - jedna z czterech dzielnic [[region &quot;Wschód&quot; Sosnowca|regionu &quot;Wschód&quot; Sosnowca]]. Jest niewielka i otoczona zewsząd lasami, posiada głębokie tradycje kolejarskie wynikające z historycznie strategicznego położenia na mapie Europy - leżała bowiem na granicy dwóch rozbiorów (końcowa [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacja Granica]] [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej]]). Dzielnica ta to zielone płuca [[Sosnowiec|Sosnowca]]. <br /> <br /> Dzielnica leży przy granicy [[Sosnowiec|Sosnowca]] z [[Jaworzno|Jaworznem]], nad rzeką [[Biała Przemsza|Białą Przemszą]]. <br /> <br /> Z '''Maczkami''' związane są stare osiedla (przysiółki):<br /> * [[Cieśle (Sosnowiec)|Cieśle]]<br /> * [[Stare Maczki (Sosnowiec)|Stare Maczki]]<br /> * [[Palestyna (Sosnowiec)|Palestyna]](zamieszkiwana była przez Żydów, dziś ul. Spacerowa)<br /> * [[Węgroda (Sosnowiec)|Węgroda]] (ul. Kolonia Wągródka)<br /> * [[Wodociągi (Sosnowiec)|Wodociągi]]<br /> <br /> [[Plik:Wiki._Plan_stacji_kolejowych_w_Granicy_12_796_7_190a.jpg|thumb|300px|]]<br /> ==Historia==<br /> Osada Maćki znana była już w XVIII wieku, choć właściwe znaczenie uzyskała dopiero w połowie XIX wieku dzięki wybudowaniu tu [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacji kolejowej]] na trasie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Warszawa - Wiedeń]] oraz komory celnej, a następnie linii kolejowej do Iwangrodu ([[1884]]). Przygraniczne położenie i powstałe tu centrum ruchu granicznego zadecydowało o nazwie osady - Granica.<br /> <br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach [[1848]] - [[1859]] była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier. W okolicy dworca kolejowego wybudowanego w [[1848]] roku w pewnym oddaleniu od wioski Maćki zaczęła kształtować się osada.<br /> <br /> Pierwszymi jej mieszkańcami byli kolejarze z rodzinami, funkcjonariusze straży granicznej, urzędnicy obsługujący komorę celną, wojsko rosyjskie i żandarmeria. Powstawały tu domy mieszkalne, hotele ([[1852]], [[1864]]), poczta, koszary, [[Cerkiew prawosławna p.w. św. Aleksandra Newskiego w Sosnowcu-Maczkach|cerkiew prawosławna]]. W [[1857]] roku postawiono kaplicę rzymskokatolicką, w której msze odprawiał ksiądz z [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]], a w [[1893]] roku zbudowano [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|kościół]] (przez 30 lat należał do [[Parafia p.w. św. Joachima w Sosnowcu|parafii zagórskiej]]). <br /> <br /> Pierwsza szkoła powszechna powstała w Granicy w [[1886]] roku. Podczas [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|Powstania Styczniowego]] w okolicy osady doszło do starć oddziałów polskich z wojskiem rosyjskim. Przejściowo udało się powstańcom opanować stację.<br /> <br /> Znaczenie osady jako ważnego węzła komunikacyjnego osłabło po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku i zlikwidowaniu granicy z Austrią.<br /> <br /> Wtedy także aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uroczysko, a w [[1925]] roku nadano jej obecną nazwę - Maczki. W okresie międzywojennym następował dalszy rozwój osady. Z inicjatywy prezydenta RP Gabriela Narutowicza wybudowano w Maczkach [[zakłady wodociągowe]], które już od [[1930]] roku zaopatrywały [[Sosnowiec]] w wodę.<br /> <br /> W [[1919]] roku powstało Gimnazjum Realne - pierwsza szkoła średnia w Maczkach. W jego miejsce, w budynku dawnej komory celnej, utworzono w [[1926]] roku Szkołę Rzemieślniczo-Przemysłową, w której chemii uczył znany pisarz [[Leon Kruczkowski]]. Po II wojnie światowej w tym miejscu działała do lat 70. XX wieku Zasadnicza Szkoła Zawodowa.<br /> <br /> W Maczkach istniały kolonie: Wodociągi, Cieśle, Wągródka, Stare Maczki (dawna wieś Maćki) - o czym przypominają obecnie nazwy ulic. Pierwotnie Maczki były gminą, od [[1955]] roku gromadą, w [[1958]] roku stały się osiedlem w [[Powiat będziński|powiecie będzińskim]], a w [[1973]] roku weszły w skład miasta [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierz Górniczy]]. Włączone z nim w obręb administracyjny Sosnowca stanowią jego &quot;zieloną dzielnicę&quot;.<br /> <br /> == Instytucja wyznaniowa ==<br /> [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|Kościół]] wybudowany został w stylu neogotyckim według projektu inż. Artura Goebla i wzniesiony u schyłku XIX wieku. Powstał on z inicjatywy mieszkańców Granicy. <br /> W marcu [[1925]] roku na mocy decyzji Kurii Biskupiej w Kielcach [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|parafia]] nazwana została: pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła.<br /> <br /> == Edukacja ==<br /> W Maczkach działają takie instytuje oświatowe: <br /> * Przedszkole Miejskie nr 36<br /> * [[Szkoła Podstawowa nr 37 - im. Henryka Sienkiewicza w Sosnowcu-Maczkach|Szkoła Podstawowa nr 37 im. Henryka Sienkiewicza]] <br /> * [[Gimnazjum nr 4 - im. Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu-Maczkach|Gimnazjum nr 4 im. Tadeusza Kościuszki]] <br /> współtworzące razem Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11.<br /> <br /> == Instytucje i firmy w Maczkach ==<br /> W dzielnicy funkcjonują:<br /> * [[Miejski Klub Maczki]]<br /> * [[Filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu]] (mieszcząca się w budynku Klubu Maczki)<br /> * Obwód Lecznictwa Kolejowego, Rejonowa Przychodnia Lekarska (ul. Kadłubka 16)<br /> * Poczta Polska - Urząd Pocztowy, AP Sosnowiec 15 Oddział Maczki <br /> * Apteka &quot;Maczki&quot;, Marcin Szubel (ul. Krakowska 13)<br /> * Pikuła Danuta, Zakład Fryzjerski (ul. Kadłubka 20)<br /> * PPH VARIA Sp. z o.o. (ul. Stacyjna 18) - producent wyrobów leczniczych, preparatów dietetycznych oraz środków kosmetycznych do pielęgnacji ciała<br /> * Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. - Stacja Uzdatniania Wody Maczki (ul. Wodociągi 2)<br /> * Alex. Wielobranżowe przedsiębiorstwo usługowo - handlowo - transportowe. Export, import. Figiel J. (Kolonia Wągródka 24)<br /> * AUDIO COMPUTER ELECTRONICS Łukasz Pikuła (Ul. Krakowska 18/12)<br /> * Rajwo-Trans-Tour (ul. Krakowska 4/2)<br /> <br /> == Zabytki ==<br /> Do zachowanych obiektów architektonicznych zaliczyć należy:<br /> <br /> * Most graniczny na [[Biała Przemsza|Białej Przemszy]] z [[1848]] r.<br /> * [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|Dworzec kolejowy]] zbudowany w neorenesansowym stylu wg projektu Henryka Marconiego z [[1848]] r.<br /> * Komorę celną tego samego projektanta z [[1848]] r. (podjęto skandaliczna decyzje i wyburzono!) <br /> * Kaplicę rzymskokatolicką z [[1857]] r. <br /> * Wieżę ciśnień z [[1880]] r. <br /> * [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|Kościół rzymskokatolicki]] wg projektu inżyniera Artura Goebla z [[1892]] r.<br /> * Cały kompleks budynków mieszkalnych zbudowanych dla pracowników Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej pod koniec XIX wieku.<br /> * Plebanię wybudowaną w latach [[1897]] - [[1900]]<br /> * Pomnik T. Kościuszki w parku<br /> * Cmentarz w Starych Maczkich - z początku był cmentarzem prawosławnym, jednak po pewnym czasie staraniem władz kościelnych na początku XX wieku przeszedł pod zarząd kościoła rzymsko-katolickiego, a jego poświęcenia dokonał ks. Józef Niewiarowski w dniu [[19 lipca]] [[1907]] roku.<br /> <br /> == Dojazd ==<br /> Do Maczek można się dostać autobusami: [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=220 220] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=221 221] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=622 622] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=28 28] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=835 835]<br /> <br /> ==Maczki (Granica) na dawnej pocztówce==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec most granica 0001.jpg|Granica Most<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec komora celna hotel 0001.jpg|Komora celna i hotel<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica 0001.jpg|Most, Dworzec, Kościół<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0002.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0003.jpg|Wnętrze Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0004.jpg|Peron Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0006.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0007.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica kosciol 0001.jpg|Kościół<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Maczki (Granica) na dawnej fotografii==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 001.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 002.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 003.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 001.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 002.jpg<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 003.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 004.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 005.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 006.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 007.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 008.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 009.JPG<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Maczki współcześnie==<br /> <br /> == Linki zewnętrzne ==<br /> * [http://www.zso11sosnowiec.neostrada.pl/ Oficjalna strona Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Maczkach - Szkoła Podstawowa nr 37 i Gimnazjum nr 4]<br /> * [http://przedszkole36sosnowiec-maczki.bloog.pl/ Oficjalna strona Przedszkola Miejskiego nr 36 w Maczkach]<br /> * [http://www.klubmaczki.pl/ Oficjalna strona Miejskiego Klubu Maczki]<br /> * [http://parafia-maczki.sosnowiec.pl/index.php Oficjalna strona Parafii w Maczkach]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> *[[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów|Małgorzata Śmiałek, ''Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów'', Sosnowiec, 2004]]<br /> *[[Dzielnice Sosnowca - Porąbka, Kazimierz Górniczy, Ostrowy Górnicze, Maczki|Małgorzata Śmiałek, ''Dzielnice Sosnowca - Porąbka, Kazimierz Górniczy, Ostrowy Górnicze'', Sosnowiec, 2009]]<br /> <br /> Początek dzisiejszej dzielnicy Sosnowca dała niewielka osada leśna Macki, będącą przysiółkiem Porąbki, wsi biskupiej położonej w dobrach klucza sławkowskiego. Znana była już w XVIII wieku, a jej nazwa łączona jest z nazwiskiem rodziny Macków, którzy mieszkali na tym terenie. <br /> <br /> Właś~we znaczenie osada uzyskała w połowie XIX wieku, gdy na jej gruntach wybudowano stację pierwszej w Królestwie Polskim kolei - Drogi Żelaznej Warszawsko- Wiedeńskiej. Zlokalizowano ją na pustkowiu w pewnym oddaleni od wsi, która zachowała charakter rolniczy (Stare Macki).<br /> <br /> Stację wraz z tworzącą się wokół niej osadą nazwano Granicą. Zadecydowało o tym jej położenie przy ówczesnej granicy z Austrią. Administracyjnie teren ten należał do wsi Porąbka w guberni radomskiej, w powiecie olkuskim, a od 1867 roku wchodził w skład powiatu będzińskiego (gubernia piotrkowska).<br /> <br /> W kwietniu 1848 roku udostępniono dla ruchu odcinek linii kolejowej Ząbkowice -Granica, a 13 października t.r. odbyła się uroczystość otwarcia trasy Granica - Szczakowa. Warszawa uzyskała połączenie z Krakowem, Wrocławiem i Wiedniem. Brzegi Białej Przemszy połączył kamienny most wybudowany w latach 1845-1848 w stylu zakopiańskim.<br /> <br /> Dworzec kolejowy wzniesiono w latach 1847-1848, według projektu Henryka Marconiego, jednego z najwybitniej szych architektów pierwszej połowy XIX wieku. Budowany na pustkowiu, został usytuowany nietypowo - między torami kolejowymi. Cała zabudowa stacji zwrócona jest w kierunku torów. Okazała neorenesansowa bryła dworca założona została na planie wydłużonego prostokąta o imponującej długości 230 m. Budowla charakteryzuje się prostotą formy, symetrią i osiowością. W elewacjach dekorowana była boniowaniem i charakteryzowała się wydatnym kostkowym gzymsem (zlikwidowanym po II wojnie światowej). <br /> <br /> Na przełomie XIX i XX wieku dokonano wielu istotnych zmian, m.in. przedłużono na całą długość budowli wiaty peronowe i w pewnym zakresie zmieniono wystrój wnętrz. Z tego okresu pochodzą - zachowane do tej pory - stiuki i stolarka. Poważne remonty dworca przeprowadzano w latach 30. XX wieku i po II wojnie światowej. Dworzec był miejscem ekspedycji osobowej i towarowej, a zarazem pełnił funkcje reprezentacyjne. W jego wnętrzach mieściły się pokoje dla podróżującego cara l jego rodziny. Wnętrza tzw. apartamentów dworskich, znajdujących się na piętrze, wyposażone były w okazałe meble i marmurowe<br /> kominki, a ściany pomieszczeń zdobiły polichromie. Na parterze mieściły się poczekalnie dla podróżnych klasy I, II i III, połączone z restauracją i bufetami. Restauracja I klasy zachwycała wytwornym, eleganckim wystrojem. W budynku znajdował się również kantor wymiany pieniędzy.<br /> <br /> Do stacji, w pierwszych latach jej istnienia, należały także komora celna<br /> zaprojektowana przez Marconiego, lokomotywownia, wagonownia, magazy-<br /> ny, budynek straży pożarnej, wytwórnia gazu świetlnego, obiekty mieszkalne,<br /> VI tym baraki dla żołnierzy trzymających wartę przy moście granicznym.<br /> W 1856 roku na stacji zainstalowano telegraf, który w kolejnych latach uno-<br /> wocześniono i przystosowano do alfabetu Morse'a.<br /> W 1884 roku przez Granicę przeprowadzono drugą linię kolejową - odci-<br /> nek szerokotorowej Drogi Żelaznej Iwangrodzko-Dąbrowskiej, która łączyła<br /> Iwanogród (Dęblin) z Dąbrową Górniczą. Dla potrzeb tej kolei powstał tzw.<br /> młodszy dworzec - zniszczony podczas II wojny światowej, a także parowo-<br /> zownia, magazyny i inne obiekty. Od tej pory zegary na peronach wskazywały<br /> dwa czasy: warszawski i petersburski.<br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach 1848-1859<br /> była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu<br /> drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier.<br /> W okolicy stacji ukształtowała się osada. Pierwszymi jej mieszkańcami<br /> byli kolejarze z rodzinami, funkcjonariusze straży granicznej, urzędnicy obsłu-<br /> gujący komorę celną, wojsko rosyjskie i żandarmeria. Powstały tu domy miesz-<br /> kalne i inne obiekty. W 1855 roku wybudowano cerkiew prawosławną pw.<br /> św. Aleksandra (na przedłużeniu komory celnej) oraz urządzono cmentarz.<br /> W 1884 roku ustanowiono w Granicy parafię prawosławną. O wybudowanie<br /> własnej kaplicy postarali się również katolicy. Powstała w 1857 roku, a obsłu-<br /> giwałją wikariusz z Zagórza. Jest naj starszym zabytkiem sakralnym w Macz-<br /> k!l.ch. Od 1856 roku czynny był w Granicy hotel służący podróżnym oczekują-<br /> cym na połączenia zagraniczne. Wybudował go przedsiębiorca Adam Tański<br /> na działce wydzierżawionej od kolei. Kolejnym właścicielem hotelu był Fedor<br /> Scherner, który rozbudował ten obiekt oraz pobudował kilka domów przy<br /> ul. Krakowskiej.<br /> Stacja Granica miała duże znaczenie strategiczne. Podczas powstania<br /> styczniowego oddziały polskie zdobyły ją bez walki (4 lutego 1863), gdyż<br /> Rosjanie wycofali się do Modrzejowa. Zdołano tylko aresztować dyrektora<br /> <br /> komory celnej Nobla, kapitana żandannerii Tajnowskiego i sześciu żandar-<br /> mów. W imieniu Rządu Narodowego, za zgodą miejscowych kolejarzy, spi-<br /> skowiec i jednocześnie praktykant kolejowy, Marcin Karaga przejął kierow-<br /> nictwo stacji (6 lutego). Zerwano rosyjskie emblematy z komory celnej, której<br /> dyrektorem mianowano właściciela miejscowego domu spedycyjnego, powo-<br /> łano nowych urzędników celnych. W Granicy, do której przybył Apolinary<br /> .Kurowski, podjęto decyzję w sprawie dalszych działań militarnych. Postano-<br /> wiono natychmiast uderzyć na dworzec w Sosnowcu; opracowano szcze;ó-<br /> łowy plan ataku. Strzelcy i kosynierzy wyruszyli z Granicy zmontowanym po-<br /> ciągiem pancernym, który składał się z ośmiu wagonów, wzmocnionych<br /> pokładami kolejowymi i dwóch lokomotyw. Sosnowiecki dworzec powstań-<br /> czy zdobyli w nocy z 6 na 7 lutego.<br /> Rządy Marcina Karagi w Granicy utrzymały się do 20 lutego, kiedy po-<br /> nownie wkroczyły na ten teren oddziały rosyjskie.<br /> W pobliżu stacji powstańcy walczyli jeszcze w sierpniu 1863 roku - po-<br /> tyczka z oddziałem rosyjskim zakończyła się ich porażką.<br /> Począwszy od 1870 roku, kiedy zasiedlono kilka domów wybudowanych<br /> przez F. Szernera, osada intensywnie się rozbudowuje. W latach 1872-1873<br /> powstają budynki dla pracowników kolei przy ul. Skwerowej, a w ostatniej<br /> ćwierci XIX wieku, w związku z wybudowaniem drugiego dworca kolejowe-<br /> go, przy ul. Towarowej (Stacyjna) i Krakowskiej.<br /> Dla wojska, funkcjonariuszy Straży Granicznej i żandarmerii przeznaczo-<br /> no ~szary wybudowane na przełomie lat 70. i 80. XIX wieku.<br /> Wraz z budynkami mieszkalnymi wznoszono obiekty gospodarcze i sani-<br /> tarne; w lokalu przy lokomotywowni urządzono łaźnię dla pracowników kolei<br /> i ich rodzin. Zakładano sklepy, powstała apteka (około ,1900 roku), funkcj ono-<br /> wała poczta. Swoje filie ulokowały tu Sosnowieckie Domy Handlowo- Ekspe-<br /> dycyjne A. Oppenheima, H. Reichera, W. Meyerholda29. Od lat 80. XIX wie-<br /> kuw Granicy prowadziły działalność biura spedycyjne F. Schernera i Blumen-<br /> felda.<br /> W 1880 roku mieszkańcy Granicy, pod przewodnictwem zawiadowcy<br /> stacji Adama Dziewulskiego, podjęli starania o wybudowanie kościoła rzym-<br /> sko - katolickiego. Wzniesiono go w 1892 roku, według projektu Artura Go-<br /> ebla, w stylu neogotyckim (prace wykończeniowe prowadzono jeszcze w la-<br /> <br /> tach 1893-1894) z funduszy pochodzących ze składek kolejarzy i pasażerów<br /> oraz dotacji Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Kościół<br /> - pw. Zmartwychwstania Pańskiego i św. Apostołów Piotra i Pawła - po-<br /> święcił l listopada 1894 roku, ks. JózefDotkiewicz, proboszcz parafii zagór-<br /> skiej, do której przyłączono nową świątynię. Plebanię wybudowano w latach<br /> 1897-1900, a w 1907 roku poświęcono cmentarz (po wybuchu I wojny świa-<br /> towej przyłączono do niego nekropolię prawosławną).<br /> W 1885 roku Maria Mikulińska założyła pierwszą w Granicy szkołę.<br /> Od 1890 roku prowadził jąjej mąż, nauczyciel Komorowski. Była to 4. klaso-<br /> wa szkoła prywatna z rosyjskim językiem wykładowym. Mieściła się w lokalu<br /> Minca, przy dzisiejszej ulicy Spacerowej, w rejonie tzw. Palestyny. Od 1906<br /> roku należała do Polskiej Macierzy Szkolnej, w 1909 roku przejęło ją Towa-<br /> rzystwo Jedność, a w 1911 roku przeszła pod zwierzchnictwo władz kolejo-<br /> wych. Kierownikiem szkoły od 1906 roku do wybuchu I wojny światowej był<br /> Adam Wybraniec. Uczyło się w niej 100-120 dzieci.<br /> Podczas rewolucji 1905 roku pracownicy stacji przeprowadzili strajk i<br /> wraz z innymi mieszkańcami Granicy brali udział w manifestacjach ulicznych.<br /> Przed 1914 rokiem Granica była dużą osadą kolejową zamieszkiwaną<br /> przez około 5 tys. osób.<br /> Po wybuchu I wojny światowej wycofujące się wojska rosyjskie próbo-<br /> wały wysadzić most graniczny na Białej Przemszy - uszkodzono tylko jedno<br /> przęsło, niewielkie straty poniósł kościół (popękały witraże). Zniszczony został<br /> natomiast peron stacji iwangrodzko-dąbrowskiej. Granica znalazła się w au-<br /> striackiej strefie okupacyjnej w powiecie dąbrowskim. Przebudowano wów-<br /> czas szerokie tory kolei iwangrodzko-dąbrowskiej na normalne, wybudowano<br /> również nowe torowisko biegnące w kierunku Kazimierza Górniczego.<br /> W okresie okupacji austriackiej ukształtował się podział stacji na osobową<br /> (kolej warszawsko-wiedeńska) i towarową (iwangrodzko-dąbrowska).<br /> Do ważnych inwestycji należało wybudowanie drogi od Szczakowej do<br /> Strzemieszyc wraz z drewnianym mostem na Białej Przemszy. Obecnie droga<br /> ta pełni rolę głównej osi komunikacyjnej osiedla.<br /> Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 roku i zlikwidowaniu gra-<br /> nicy z Austrią, osada przestała być ważnym międzynarodowym węzłem ko-<br /> munikacyjnym. Pozostała nadal ośrodkiem kolejowym, ale o znaczeniu zaled-<br /> wie lokalnym. Aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uro-<br /> czysko, a w 1925 roku nadano jej obecną nazwę - Maczki. W latach między-<br /> <br /> <br /> wojennych nastąpił spadek 1iczby ludności, co spowodowane było wycofa-<br /> niem się rosyjskich służb kolejowych oraz emigracją części mieszkańców w<br /> celach zarobkowych. W 1930 roku na terenie Maczek mieszkało 3247 osób3O.<br /> Do rozwoju osady przyczyniło się zlokalizowanie na tym terenie zakła-<br /> dów wodociągowych, zaopatrujących w wo,dę okoliczne miejscowości Zagłi-<br /> bia Dąbrowskiego i kilka miast Górnego Sląska. Inicjatorem tego przedsię-<br /> wzięcia był pierwszy prezydent II Rzeczpospolitej Gabriel Narutowicz. Decy-<br /> zję o budowie ujęcia wodnegą w Maczkach na Białej Przemszy polskie wła-<br /> dze państwowe podjęły w 1928 roku, po przeprowadzeniu wszechstronnych<br /> badań i ekspertyz mających na celu określenie zasobów, jakości i lokalizacji<br /> źródeł wody. Autorem przyjętego do realizacji projektu był prof. R. Rosłoński.<br /> Budowę prowadziły Państwowe Zakłady Wodociągowe na Górnym Śląsku<br /> od 1929 roku; w 1930 roku zaczęto dostarczać wodę do Sosnowca, a w stycz-<br /> niu 1931 roku uruchomiono zakład. W jego skład wchodziły: żelbetonowe uję-<br /> cie wody na Białej Przemszy Gaz piętrzący wodę, śluza płucząca i kanał do-<br /> prowadzający wodę do pompowni wody surowej), odmulnik (osadnik) z czte-<br /> rema komorami, dwie komory filtracyjne, pompownia (hale maszyn) wraz z<br /> siecią wodociągową oraz zbiornik wody czystej.<br /> Przez pierwsze lata działalności produkowano tu 40.000 m3 wody na dobę.<br /> Była ona odpowiednia do picia, a ze względu na niski stopień twardości szcze-<br /> gólnie przydatna w przemyśle.<br /> .Do końca 1937 roku trwała rozbudowa zakładu. Prowadzono ją w wa-<br /> runkach postępującego zanieczyszczenia wód Białej Przemszy przez fabrykę<br /> celulozy i papieru w Kluczach. Wybudowano nowe ujęcie wody na rzece<br /> Sztole w miejscowości Ryszka. Woda ze Sztoły popłynęła do zakładu w Macz-<br /> kach nowym kanałem. Z eksploatacji Białej Przemszy zrezygnowano. W 1937<br /> roku powstał również dwukomorowy zbiornik wody czystej oraz 16 nowych<br /> komór filtrów powolnych.<br /> W trakcie realizacji projektu wzniesiono budynek administracyjny oraz<br /> kilka domów dla kierownictwa i załogi. Osiedle pracownicze powstawało<br /> w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu, na terenie leśnym - wraz z nim było<br /> ogrodzone, a osoby przebywające tutaj, nie będące mieszkańcami, musiały<br /> posiadać przepustki3! .<br /> <br /> <br /> Wybudowanie Zakładów Wodociągowych przywróciło Maczkom funk-<br /> cje strategiczne oraz nadało im rangę ośrodka świadczącego usługi zakładom<br /> produkcyjnym i mieszkańcom wielu miejscowości. Maczki przestały być osadą<br /> wyłącznie kolejową.<br /> Po I wojnie światowej dawne zabudowania zespołu stacji zmieniały swo-<br /> je funkcje. W budynku komory celnej np. w latach 1919-1925 mieściło się<br /> Gimnazjum Realne, a następnie od 1926 roku 3-1etnie Prywatne Męskie Gim-<br /> nazjum Mechaniczne Towarzystwa Szkoły Rzemieślniczo - Przemysłowej (od<br /> 1935 roku Szkoła Rzemieślniczo - Przemysłowa). Przygotowywano tu mło-<br /> dzież do wykonywania zawodów mechanika - ślusarza i tokarza - stolarza.<br /> Przez pewien czas fizyki i chemii uczył w tej szkole znany pisarz Leon Krucz-<br /> kowski (1900-1962).<br /> W budynku byłej wagonowni ulokowano w 1920 roku szkołę powszechną,<br /> która ponownie przeszła pod zarząd administracji kolejowej (podczas I wojny<br /> światowej podlegała władzom austriackim). W tym miejscu przetrwała do lip-<br /> ca 1945 roku. Z dniem 15 lutego 1922 roku stała się szkołą gminną podlega-<br /> j ącą Ministerstwu Oświaty. Gmina nie godziła się jednak na przej ęcie szkoły,<br /> która z tego powodu przeżywała okresowe trudności finansowe. W roku 1925/<br /> 1926 placówka stała się szkołą sześcioklasową, aodnastępnego (1926/1927),<br /> posiadała 7 oddziałów. W tym czasie uczęszczało do niej 293 uczniów. Liczba<br /> dzieci stale wzrastała - do 358 w 1930 roku i 479 - pięć latpóŹDiej. W latach<br /> międzywojennych funkcje kierowników pełnili: Józefa Bogacka, Leon Lipec-<br /> ki, Bronisław Szczepanik.<br /> W szkole działało Ognisko Oświaty Pozaszkolnej, Uczniowskie Stowa-<br /> rzyszenie Spółdzielcze &quot;Przyszłość&quot;, drużyna harcerska, chór. Przez rok mie-<br /> ściła się tu także świetlica miejscowego oddziału Związku Strzeleckiego.<br /> W 1920 roku w budynku dworca kolei dęblińsko-dąbrowskiej urządzono<br /> salę teatralną, w której odbywały się przedstawienia szkolne, spektakle orga-<br /> nizowane przez Związek Zawodowy Kolejarzy, zabawy taneczne i inne im-<br /> prezy. Na parterze miały siedziby miejscowe organizacje społeczne.<br /> Celom rekreacyjnym służył również miejscowy park, w którym przygoto-<br /> wywano róŻne atrakcje dla mieszkańców, m.in. loty balonem, a także brzegi<br /> Białej Przemszy z plażą i przystanią32 .<br /> <br /> <br /> Ważnym wydarzeniem w Maczkach było ustanowienie parafii pw. Świę-<br /> tych Apostołów Piotra i Pawła. Erygował ją 28 maja 1924 roku biskup kielec-<br /> ki, ks. Augustyn Losiński. Obok Maczek w jej skład weszły Stare Maczki,<br /> Niemce, Feliks, Cieśle, Piemikarka, Wągródka. Pierwszym proboszczem pa-<br /> rafii był ks. Bolesław Stradowski.<br /> .<br /> Po odejściu Rosjan prawosławna cerkiew straciła rację bytu. W 1926<br /> roku budynek cerkwi przejęli zwolennicy kościoła narodowego ks. Andrzeja<br /> Huszno. Podczas II wojny świ~towej został on uszkodzony, a w końcu lat 50.<br /> :xx wieku rozebrany.<br /> Od 1933 roku Maczki stanowiły osobną gromadę (odłączono je od Porąb-<br /> ki) z własnym sołtysem. Należały do gminy olkusko-siewierskiej w powiecie<br /> będzińskim, województwa kieleckiego.<br /> W czerwcu 1939 roku uruchomiono linię autobusową, która połączyła<br /> osadę z Niemcami, Kazimierzem, Porąbką, Klimontowem i Sosnowcem.<br /> Podczas II wojny światowej, wskutek bombardowań został zniszczony<br /> budynek dworca kolei dęblińsko - dąbrowskiej i apteka, a częściowo także<br /> lokomotywownia, kilka budynków mieszkalnych oraz wspomniana wyżej cer-<br /> kiew. Z ręki okupanta zginęło wielu mieszkańców Maczek. Największe straty<br /> poniosły rodziny żydowskie. Zamieszkiwały one głównie teren u zbiegu ulic<br /> Skwerowej i Spacerowej, który z tego względu zwany był Palestyną. Żydów<br /> umieszczono w getcie w Strzemieszycach, skąd trafiali do obozu koncentra-<br /> cyjntgo w Oświęcimiu.<br /> 25 stycznia 1945 roku Maczki zostały wyzwolone spod okupacji hitlerow-<br /> skiej. Do 1950 roku wchodziły w skład gminy olkusko-siewierskiej w powiecie<br /> będzińskim, w województwie śląsko-dąbrowskim. Od stycznia 1950 roku, gdy<br /> powstała gmina Kazimierz, osada znalazła się w jej składzie, wraz z Kazimie-<br /> rzem, Porąbką i Ostrowami Górniczymi. W 1955 roku Maczki z wioskami<br /> Cieśle, Stare Maczki i Wągródką, należącymi poprzednio do gminy Sławków,<br /> utworzyły gromadę. W Maczkach powstała Gromadzka Rada Narodowa prze-<br /> kształcona w 1958 roku w Radę Narodową Osiedla.<br /> W pierwszych latach po wyzwoleniu charakter osady zasadniczo się nie<br /> zmienił. Obok kolei, nadal podstawowym miejscem zatrudnienia mieszkań-<br /> ców była rozbudowująca się regionalna stacja wodociągowa.<br /> Mniejsze znaczenie miała kilkuletnia działalność Kolejowych Zakładów<br /> Graficznych zlokalizowanych w budynku dworca kolejowego.<br /> <br /> <br /> Kolejną [mną, która wywarła wpływ na rozwój Maczek był Zakład Przy-<br /> gotowania Rud Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa w Sławkowie ze składowi-<br /> skiem rud przy dawnej ulicy Towarowej. Zatrudnienie znalazła tu duża grupa<br /> mieszkańców osady. Pod koniec lat. 50. firma wybudowała 3 bloki mieszkalne<br /> dla swoich pracowników przy ul. Krakowskiej.<br /> Działalność wymienionych wyżej zakładów przyczyniła się do podniesie-<br /> nia Maczek do rangi osiedla miejskiego, co nastąpiło w 1958 roku33 .<br /> Funkcje przewodniczących Prezydium Rady Narodowej Osiedla w Macz-<br /> kach sprawowali m.in. Stanisław Cembrzyński, Józef Łada, Józef Zając,<br /> Marian Gocek, Tadeusz Pless34.<br /> Do większych inwestycji gminnych lat 50. należało doprowadzenie sieci<br /> elektrycznej do 30 budynków w kolonii Cieśle i w starych Maczkach oraz<br /> założenie w osadzie ośrodka zdrowia i przychodni dentystycznej (1956)35.<br /> W okresie od końca lat 50. zachodziły istotne zmiany w wizerunku osie-<br /> dla. Wygląd zmieniła ulica Krakowska, którą wyprostowano i utwardzono.<br /> Zniwelowano także tereny przy tej ulicy i założono skwer. Latem 1963 roku<br /> odsłonięto tutaj pomnik Tadeusza Kościuszki. W latach 60. powstały w osie-<br /> dlu liczne zieleńce, m.in. przy ul. Leśnej, wyremontowano drogę Cieśle - Sta-<br /> re Maczki, wybudowano remizę strażacką i świetlicę w Cieślach, poszerzono<br /> ulicę Szkolną, uruchomiono kilka sklepów i in.<br /> Kolejny etap rozwoju Maczek przypada na lata 70. XX wieku. Podjęto<br /> wtedy wiele inwestycji w zakresie budownictwa mieszkaniowego, kanalizacji<br /> (na ulicach Krakowskiej, Towarowej i Spacerowej), oświetlenia ulicznego i in.<br /> W 1972 roku z inicjatywy władz osiedlowych rozpoczęto budowę domów jed-<br /> norodzinnych przy ul. Stacyjnej; postawiono ich 19. Osiedle budynków jedno-<br /> rodzinnych powstało również przy ul. Spacerowej, na terenach wydzierżawionych przez kolej. W 1975 roku oddano do użytku budynek dla 45 rodzin, będą-<br /> cy -własnością Zakładów Przygotowania Rud. Cztery bloki wybudowały w<br /> latach 70. zakłady Wodociągowe, a kolejne dwa, zasiedlone w 1979 i 1980<br /> roku, PKP.<br /> Na przełomie lat 70. i 80. ukształtował się ostatecznie dzisiejszy układ<br /> osadniczy Maczek.<br /> <br /> W 1973 roku osiedle włączono do Kazimierza Górniczego, a dwa lata<br /> później, wraz z nim w obręb Sosnowca.<br /> Maczki są dzielnicą peryferyjną najbardziej oddaloną od śródmieścia.<br /> Funkcjonują samodzielnie, jako ośrodek wyizolowany z zespołu dzielnic36.<br /> Na terenie tej dzielnicy znajduje się wielki kompleks leśny obejmujący obszar<br /> ok. 1000 ha administrowany przez Le.«1ictwo Maczki (leśniczówkę wybudo-<br /> wano przed 1915 rokiem) podlegający nadleśnictwu Siewierz. W 1970 roku w<br /> lasach maczkowskich, w znacZl;lym oddaleniu od centrum osiedla powstał ośro-<br /> dek rekreacyjny Balaton. Należał do KWK &quot;Klimontów&quot;, a od 2000 roku<br /> administrowany był przez spółkę Restrukturyzacji Kopalń. W 2002 roku<br /> Balaton wykupiła osoba prywatna.<br /> W chodzące w skład Maczek przysiółki i kolonie przemianowano na ulice:<br /> Cieśle, Kolonia Wągródka, Stare Maczki, Wodociągi.<br /> Liczba ludności Maczek w okresie powojennym wahała się od 1.670 osób<br /> w 1956 roku, do 1.840 w 1980, 1.985 w 1995 roku i 1.791 osób w 2002 roku37.<br /> Spadek liczby mieszkańców wiąże się z niewielką ilością miejsc pracy<br /> w Maczkach, co powoduje migracje, dużym oddaleniem od centrum, a także<br /> niskim przyrostem naturalnym.<br /> Do wiodących zakładów produkcyjnych nadal należy Stacja Uzdatniania<br /> Wody &quot;Maczki&quot; (taką nazwę nosi zakład wodociągowy). W latach powojen-<br /> nych został on rozbudowany (w 1955 roku powstało nowe ujecie wody<br /> na ~nale odwadniającym kopalnię piasku podsadzkowego &quot;Szczakowa&quot;)<br /> i zmodernizowany (w 1976 roku np. oddano do użytku filtry pośpieszne<br /> (nowe), pulsatory, nową chlorownię oraz lokalną oczyszczalnię ścieków).<br /> Obecnie &quot;Maczki&quot; stanowią jedną z 11 stacji wchodzących w Skład Górno-<br /> śląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach. Wytwarza się tutał<br /> ok. 25.000 m3 wody pitnej w ciągu doby (największy poziom - 200.000 m<br /> osiągano w latach 1985-1990). Wodę pozyskuje się przy pomocy starych pomp<br /> oraz urządzeń najnowszej generacji. Charakteryzuje się ona wysoką jakością,<br /> co potwierdzają badania prowadzone w nowoczesnym laboratorium zakładu.<br /> Załoga liczy ok. 90 osób.<br /> Od lat 70. XX wieku w Maczkach działało Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych; po 1990 roku jako spółka z 0.0. w ramach Holdingu Przedsiębiorstw Robót Inżynieryjnych SA Katowice (obecnie w upadłości). Według<br /> stanu na 2002 rok zatrudniało 68 stałych pracowników i ok. 150 sezonowych.<br /> Wykonywało roboty ziemno-drogowe (w tym autostrady i drogi szybkiego ru-<br /> chu), wodno-kanalizacyjne, torowe i inne.<br /> Stacja kolejowa w Maczkach, której zawdzięcza ta miejscowość rozwój,<br /> do lat 80.:XX wieku zatrudniała ok. 100 osób. W następnych latach jej uży-<br /> teczność została znacznie ograniczona, zatrzymywało się tutaj tylko kilka po-<br /> ciągów osobowych w ciągu doby (połączenia w kierunku Szczakowej i Ząb-<br /> kowic), a od marca br. stacja została wyłączona z ruchu. Nieczynny od lat<br /> dworzec, w 1967 roku wpisany do rejestru zabytków, niszczeje i bezskutecz-<br /> nie czeka na renowację.<br /> W okresie powojennym, od września 1945 roku, aż do 1990 roku szkoła<br /> podstawowa mieściła się w budynku po Zakładzie Wychowania Rodziny Ko-<br /> lejowej na terenie byłych koszar, wyremontowanych przez zarząd gminy olku-<br /> sko-siewierskiej. Poprzedni budynek szkolny uległ zniszczeniu wskutek eks-<br /> plozji amunicji na stacji w dniu 21 lipca 1945 roku. Po przyłączeniu Maczek do<br /> Sosnowca placówka funkcjonuje jako Szkoła Podstawowa nr 37 (w listopa-<br /> dzie 2000 roku nadano jej imię Henryka Sienkiewicza). Nowy gmach, przy<br /> ulicy Skwerowej 21 uroczyście otwarto 12 lutego 1990 roku. Od 1999 roku<br /> mieści się w nim również Gimnazjum nr 4 im. Tadeusza Kościuszki. Wspólnie<br /> tworzą zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11.<br /> Z inicjatywy nauczycielki historii, Elżbiety Baran powstała w szkole Izba<br /> Regionalna (otwarta w grudniu 1992 roku) z bogatym zbiorem pamiątek ilu-<br /> strujących dzieje Maczek i najbliższej okolicy.<br /> Obecnie uczy się tutaj 177 dzieci. Stanowiska kierowników bądź dyrek-<br /> torów sprawowali: Paweł Daniec, Zofia Majcho (1961-1970), Teresa Smorąg<br /> (1970-1975), Halina Zdańkowska (1975-1992), Barbara Szóstakiewicz (1992-<br /> 2002), Andrzej Gwoździk (2002-2007), Janina Malarz ( od 1998 roku pełniła<br /> obowiązki dyrektora gimnazjum, a od 2007 jest dyrektorem ZSO nr 11).<br /> W 1945 roku działalność podjęło Państwowe Gimnazjum Mechaniczne,<br /> które kontynuowało tradycje przedwojennej Szkoły Rzemieślniczo - Przemy-<br /> słowej. Organizatorem i pierwszym dyrektorem placówki był Jan Głowacki.<br /> Uczyła ona uczniów w cyklu 3- i 4-letnim. W 1951 roku placówkę przekształ-<br /> cono na Zasadniczą Szkołę Metalową o specjalnościach ślusarz maszynowy<br /> i tokarz. Budynek główny (komora celna) oraz warsztaty (oficyny) do 1952<br /> roku pozostawały pod zarządem PKP, a następnie przekazano je Wydziałowi<br /> <br /> Oświaty. Na początku lat 70. przy ZSM otwarto liceum zawodowe. W 1974<br /> roku Zespół Szkół Zawodowych połączono z Liceum Ogólnokształcącym w<br /> Strzemieszycach, w Maczkach pozostały tylko warsztaty. W 1977 roku zade-<br /> cydowano o likwidacji szkoły, co nastąpiło w 1980 roku.<br /> Od tego czasu budynki komory c~nej pozostają niezagospodarowane.<br /> Mimo iż od 1967 roku figurują w rejestrze wojewódzkiego konserwatora za-<br /> bytków, ulegają dewastacji.<br /> W latach 1952-1997 w byłych koszarach funkcjonował Ośrodek Szkole-<br /> nia Zawodowego PKP. Prowadzono tu kursy dla pracowników kolei - dyżur-<br /> nych ruchu, maszynistów, konduktorów i in.<br /> Życie kulturalne w Maczkach odrodziło się wkrótce po zakończeniu<br /> II wojny światowej. W byłych apartamentach carskich dworca kolei war-<br /> szawsko-wiedeńskiej powstała świetlica pod patronatem Związku Zawodo-<br /> wego Kolejarzy. Działalność podjęły kółka: teatralne, taneczne i inne. Funkcje<br /> sali widowiskowej peh1iło dawne pomieszczenie bufetu I klasy, w którym urzą-<br /> dzono scenę. Odbywały się tutaj przedstawienia teatralne i inne imprezy.<br /> Umieszczenie Kolejowych Zakładów Graficznych w lokalach dworca osłabi-<br /> ło, a następnie przerwało tę działalność. Świetlicę ZZK wraz z amatorskim<br /> zespołem teatralnym przeniesiono do budynku Zakładów Wodociągowych<br /> wzniesionego w końcu lat 40. Była tu scena i widownia na 200 miejsc. Korzy-<br /> stano z nich do połowy lat 50. :xx wieku.<br /> '&lt;olejną świetlicę założyły Zakłady Wodociągowe w 1955 roku, w no-<br /> wym własnym budynku. Rok później powstało tutaj stałe kino &quot;Mewa&quot;, które<br /> funkcjonowało do 1959 roku. W latach 1964-1975 budynek był siedzibą świetlicy osiedlowej, działającej pod patronatem Prezydium Powiatowej Rady<br /> Narodowej w Będzinie. Powstały tu liczne koła zainteresowań (plastyczne,<br /> fotograficzne, żywego słowa, modelarskie i in.), sekcje sportowe (piłka nożna<br /> i siatkowa), działał zespół wokalno instrumentalny &quot;Kormorany&quot;, odbywały<br /> się imprezy taneczne i inne.<br /> W 1975 roku władze miej skie Sosnowca zadecydowały o kapitalnym re-<br /> moncie budynku, który trwał przez kilkanaście lat. Od września 1990 roku<br /> mieści się w nim Miejski Klub &quot;Maczki&quot; (poprzednie nazwy: Świetlica Osie-<br /> dlowa, Klub Osiedlowy &quot;Maczki&quot;). Placówka, którą od początku kieruje<br /> Jadwiga Kobyłka, prowadzi wszechstronną działalność w zakresie populary-<br /> zowania kultury, oświaty i sportu. Swoją ofertę kieruje do dzieci, młodzieży<br /> i dorosłych. Działają w Klubie różne kółka zainteresowań, teatrzyk &quot;Miniaturka&quot;, szkółka muzyczna, sekcja sportowa (tenis ziemny, koszykówka, siatków-<br /> ka), organizuje się warsztaty i konkursy plastyczne, fotograficzne, recytator-<br /> skie i inne, a także imprezy okolicznościowe, przedstawienia, wycieczki. Dla<br /> dorosłych przeznaczone są koncerty zespołów, recitale, występy kabaretów,<br /> czy imprezy plenerowe. Dużą popularnością cieszą się coroczne festyny ro-<br /> dzinne pod hasłem &quot;No to jadziem na Maczki..., czyli Majówka&quot;. W Klubie<br /> gościli m.in. Agnieszka Fatyga, Bogdan Smoleń, Zbigniew Wodecki, Hanka<br /> Bielicka, Alosza Awdiejew, Andrzej Sikorowski, Jacek Wójcicki, Piotr Ma-<br /> chalica, kabarety &quot;OT. TO&quot;, &quot;Długi&quot;, &quot;Rak&quot;, &quot;Masztalscy&quot;, a także zespoły<br /> Pod Budą, Brathanki, Czerwone Gitary i inne. W budynku Klubu mieści się<br /> filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej. Tutaj także siedzibę ma Towarzy-<br /> stwo Miłośników Maczek &quot;Granica&quot;, działające od 25 lutego 1999 roku (data<br /> rejestracji w Sądzie Okręgowym w Katowicach). Organizacja zajmuje się<br /> gromadzeniem informacji o przeszłości i tradycjach Maczek, popularyzowa-<br /> niem tej wiedzy i przekazywaniem jej młodszym pokoleniom, ochroną dorobku<br /> historycznego Maczek. Wśród celów statutowych wymienia się m.in.: spra-<br /> wowanie opieki nad miejscami pamięci narodowej, udział w organizowaniu<br /> obchodów świąt narodowych, podejmowanie działań na rzecz ochrony środo-<br /> wiska naturalnego, a także reprezentowanie mieszkańców w organach przed-<br /> stawicielskich.<br /> Towarzystwo jest inicjatorem powołania Dzielnicy Maczki (z Radą Dzielnicy<br /> i zarządem Dzielnicy) - jednostki pomocniczej Miasta,Sosnowca. Opracowa-<br /> ny projekt statutu tej instytucji poddany został społecznej konsultacji. Pierw-<br /> szym prezesem Towarzystwa Miłośników Maczek był Włodzimierz Szczupak, następnie Jan Jelonek a obecnie funkcję tę sprawuje ....<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Dzielnice i osiedla Sosnowca|Maczki]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z Sosnowcem|Maczki]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Maczki]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Maczki_(Sosnowiec)&diff=78063 2017-02-12T10:15:10Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>{{dzielnica infobox<br /> |dzielnica = Maczki<br /> |dopełniacz_dzielnicy = Maczek<br /> |miasto = Sosnowiec<br /> |dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> |herb_miasta = Herb sosnowca.png<br /> |flaga_dzielnicy =<br /> |herb_dzielnicy = <br /> |flaga_dzielnicy =<br /> |dewiza =<br /> |zdjęcie = Mapa-maczki.jpg‎<br /> |opis_zdjęcia =<br /> |status = dzielnica<br /> |zespół = <br /> |założone = <br /> |w_granicach_miasta = od 1975<br /> |burmistrz =<br /> |powierzchnia =<br /> |populacja =<br /> |gęstość =<br /> |wysokość =<br /> |nr_kier =<br /> |kod_poczt = 41-217<br /> |tablica_rej =<br /> |mapa_miasta =<br /> |www =<br /> |wikinews =<br /> |galeria_commons = <br /> }}<br /> <br /> '''Maczki''' - jedna z czterech dzielnic [[region &quot;Wschód&quot; Sosnowca|regionu &quot;Wschód&quot; Sosnowca]]. Jest niewielka i otoczona zewsząd lasami, posiada głębokie tradycje kolejarskie wynikające z historycznie strategicznego położenia na mapie Europy - leżała bowiem na granicy dwóch rozbiorów (końcowa [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacja Granica]] [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej]]). Dzielnica ta to zielone płuca [[Sosnowiec|Sosnowca]]. <br /> <br /> Dzielnica leży przy granicy [[Sosnowiec|Sosnowca]] z [[Jaworzno|Jaworznem]], nad rzeką [[Biała Przemsza|Białą Przemszą]]. <br /> <br /> Z '''Maczkami''' związane są stare osiedla (przysiółki):<br /> * [[Cieśle (Sosnowiec)|Cieśle]]<br /> * [[Stare Maczki (Sosnowiec)|Stare Maczki]]<br /> * [[Palestyna (Sosnowiec)|Palestyna]](zamieszkiwana była przez Żydów, dziś ul. Spacerowa)<br /> * [[Węgroda (Sosnowiec)|Węgroda]] (ul. Kolonia Wągródka)<br /> * [[Wodociągi (Sosnowiec)|Wodociągi]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> Osada Maćki znana była już w XVIII wieku, choć właściwe znaczenie uzyskała dopiero w połowie XIX wieku dzięki wybudowaniu tu [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacji kolejowej]] na trasie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Warszawa - Wiedeń]] oraz komory celnej, a następnie linii kolejowej do Iwangrodu ([[1884]]). Przygraniczne położenie i powstałe tu centrum ruchu granicznego zadecydowało o nazwie osady - Granica.<br /> <br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach [[1848]] - [[1859]] była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier. W okolicy dworca kolejowego wybudowanego w [[1848]] roku w pewnym oddaleniu od wioski Maćki zaczęła kształtować się osada.<br /> <br /> Pierwszymi jej mieszkańcami byli kolejarze z rodzinami, funkcjonariusze straży granicznej, urzędnicy obsługujący komorę celną, wojsko rosyjskie i żandarmeria. Powstawały tu domy mieszkalne, hotele ([[1852]], [[1864]]), poczta, koszary, [[Cerkiew prawosławna p.w. św. Aleksandra Newskiego w Sosnowcu-Maczkach|cerkiew prawosławna]]. W [[1857]] roku postawiono kaplicę rzymskokatolicką, w której msze odprawiał ksiądz z [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]], a w [[1893]] roku zbudowano [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|kościół]] (przez 30 lat należał do [[Parafia p.w. św. Joachima w Sosnowcu|parafii zagórskiej]]). <br /> <br /> Pierwsza szkoła powszechna powstała w Granicy w [[1886]] roku. Podczas [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|Powstania Styczniowego]] w okolicy osady doszło do starć oddziałów polskich z wojskiem rosyjskim. Przejściowo udało się powstańcom opanować stację.<br /> <br /> Znaczenie osady jako ważnego węzła komunikacyjnego osłabło po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku i zlikwidowaniu granicy z Austrią.<br /> <br /> Wtedy także aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uroczysko, a w [[1925]] roku nadano jej obecną nazwę - Maczki. W okresie międzywojennym następował dalszy rozwój osady. Z inicjatywy prezydenta RP Gabriela Narutowicza wybudowano w Maczkach [[zakłady wodociągowe]], które już od [[1930]] roku zaopatrywały [[Sosnowiec]] w wodę.<br /> <br /> W [[1919]] roku powstało Gimnazjum Realne - pierwsza szkoła średnia w Maczkach. W jego miejsce, w budynku dawnej komory celnej, utworzono w [[1926]] roku Szkołę Rzemieślniczo-Przemysłową, w której chemii uczył znany pisarz [[Leon Kruczkowski]]. Po II wojnie światowej w tym miejscu działała do lat 70. XX wieku Zasadnicza Szkoła Zawodowa.<br /> <br /> W Maczkach istniały kolonie: Wodociągi, Cieśle, Wągródka, Stare Maczki (dawna wieś Maćki) - o czym przypominają obecnie nazwy ulic. Pierwotnie Maczki były gminą, od [[1955]] roku gromadą, w [[1958]] roku stały się osiedlem w [[Powiat będziński|powiecie będzińskim]], a w [[1973]] roku weszły w skład miasta [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierz Górniczy]]. Włączone z nim w obręb administracyjny Sosnowca stanowią jego &quot;zieloną dzielnicę&quot;.<br /> [[Plik:Wiki._Plan_stacji_kolejowych_w_Granicy_12_796_7_190a.jpg|thumb|400px|]]<br /> <br /> == Instytucja wyznaniowa ==<br /> [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|Kościół]] wybudowany został w stylu neogotyckim według projektu inż. Artura Goebla i wzniesiony u schyłku XIX wieku. Powstał on z inicjatywy mieszkańców Granicy. <br /> W marcu [[1925]] roku na mocy decyzji Kurii Biskupiej w Kielcach [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|parafia]] nazwana została: pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła.<br /> <br /> == Edukacja ==<br /> W Maczkach działają takie instytuje oświatowe: <br /> * Przedszkole Miejskie nr 36<br /> * [[Szkoła Podstawowa nr 37 - im. Henryka Sienkiewicza w Sosnowcu-Maczkach|Szkoła Podstawowa nr 37 im. Henryka Sienkiewicza]] <br /> * [[Gimnazjum nr 4 - im. Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu-Maczkach|Gimnazjum nr 4 im. Tadeusza Kościuszki]] <br /> współtworzące razem Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11.<br /> <br /> == Instytucje i firmy w Maczkach ==<br /> W dzielnicy funkcjonują:<br /> * [[Miejski Klub Maczki]]<br /> * [[Filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu]] (mieszcząca się w budynku Klubu Maczki)<br /> * Obwód Lecznictwa Kolejowego, Rejonowa Przychodnia Lekarska (ul. Kadłubka 16)<br /> * Poczta Polska - Urząd Pocztowy, AP Sosnowiec 15 Oddział Maczki <br /> * Apteka &quot;Maczki&quot;, Marcin Szubel (ul. Krakowska 13)<br /> * Pikuła Danuta, Zakład Fryzjerski (ul. Kadłubka 20)<br /> * PPH VARIA Sp. z o.o. (ul. Stacyjna 18) - producent wyrobów leczniczych, preparatów dietetycznych oraz środków kosmetycznych do pielęgnacji ciała<br /> * Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. - Stacja Uzdatniania Wody Maczki (ul. Wodociągi 2)<br /> * Alex. Wielobranżowe przedsiębiorstwo usługowo - handlowo - transportowe. Export, import. Figiel J. (Kolonia Wągródka 24)<br /> * AUDIO COMPUTER ELECTRONICS Łukasz Pikuła (Ul. Krakowska 18/12)<br /> * Rajwo-Trans-Tour (ul. Krakowska 4/2)<br /> <br /> == Zabytki ==<br /> Do zachowanych obiektów architektonicznych zaliczyć należy:<br /> <br /> * Most graniczny na [[Biała Przemsza|Białej Przemszy]] z [[1848]] r.<br /> * [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|Dworzec kolejowy]] zbudowany w neorenesansowym stylu wg projektu Henryka Marconiego z [[1848]] r.<br /> * Komorę celną tego samego projektanta z [[1848]] r. (podjęto skandaliczna decyzje i wyburzono!) <br /> * Kaplicę rzymskokatolicką z [[1857]] r. <br /> * Wieżę ciśnień z [[1880]] r. <br /> * [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|Kościół rzymskokatolicki]] wg projektu inżyniera Artura Goebla z [[1892]] r.<br /> * Cały kompleks budynków mieszkalnych zbudowanych dla pracowników Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej pod koniec XIX wieku.<br /> * Plebanię wybudowaną w latach [[1897]] - [[1900]]<br /> * Pomnik T. Kościuszki w parku<br /> * Cmentarz w Starych Maczkich - z początku był cmentarzem prawosławnym, jednak po pewnym czasie staraniem władz kościelnych na początku XX wieku przeszedł pod zarząd kościoła rzymsko-katolickiego, a jego poświęcenia dokonał ks. Józef Niewiarowski w dniu [[19 lipca]] [[1907]] roku.<br /> <br /> == Dojazd ==<br /> Do Maczek można się dostać autobusami: [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=220 220] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=221 221] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=622 622] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=28 28] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=835 835]<br /> <br /> ==Maczki (Granica) na dawnej pocztówce==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec most granica 0001.jpg|Granica Most<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec komora celna hotel 0001.jpg|Komora celna i hotel<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica 0001.jpg|Most, Dworzec, Kościół<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0002.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0003.jpg|Wnętrze Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0004.jpg|Peron Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0006.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0007.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica kosciol 0001.jpg|Kościół<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Maczki (Granica) na dawnej fotografii==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 001.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 002.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 003.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 001.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 002.jpg<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 003.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 004.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 005.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 006.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 007.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 008.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 009.JPG<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Maczki współcześnie==<br /> <br /> == Linki zewnętrzne ==<br /> * [http://www.zso11sosnowiec.neostrada.pl/ Oficjalna strona Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Maczkach - Szkoła Podstawowa nr 37 i Gimnazjum nr 4]<br /> * [http://przedszkole36sosnowiec-maczki.bloog.pl/ Oficjalna strona Przedszkola Miejskiego nr 36 w Maczkach]<br /> * [http://www.klubmaczki.pl/ Oficjalna strona Miejskiego Klubu Maczki]<br /> * [http://parafia-maczki.sosnowiec.pl/index.php Oficjalna strona Parafii w Maczkach]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> *[[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów|Małgorzata Śmiałek, ''Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów'', Sosnowiec, 2004]]<br /> *[[Dzielnice Sosnowca - Porąbka, Kazimierz Górniczy, Ostrowy Górnicze, Maczki|Małgorzata Śmiałek, ''Dzielnice Sosnowca - Porąbka, Kazimierz Górniczy, Ostrowy Górnicze'', Sosnowiec, 2009]]<br /> <br /> Początek dzisiejszej dzielnicy Sosnowca dała niewielka osada leśna Macki, będącą przysiółkiem Porąbki, wsi biskupiej położonej w dobrach klucza sławkowskiego. Znana była już w XVIII wieku, a jej nazwa łączona jest z nazwiskiem rodziny Macków, którzy mieszkali na tym terenie. <br /> <br /> Właś~we znaczenie osada uzyskała w połowie XIX wieku, gdy na jej gruntach wybudowano stację pierwszej w Królestwie Polskim kolei - Drogi Żelaznej Warszawsko- Wiedeńskiej. Zlokalizowano ją na pustkowiu w pewnym oddaleni od wsi, która zachowała charakter rolniczy (Stare Macki).<br /> <br /> Stację wraz z tworzącą się wokół niej osadą nazwano Granicą. Zadecydowało o tym jej położenie przy ówczesnej granicy z Austrią. Administracyjnie teren ten należał do wsi Porąbka w guberni radomskiej, w powiecie olkuskim, a od 1867 roku wchodził w skład powiatu będzińskiego (gubernia piotrkowska).<br /> <br /> W kwietniu 1848 roku udostępniono dla ruchu odcinek linii kolejowej Ząbkowice -Granica, a 13 października t.r. odbyła się uroczystość otwarcia trasy Granica - Szczakowa. Warszawa uzyskała połączenie z Krakowem, Wrocławiem i Wiedniem. Brzegi Białej Przemszy połączył kamienny most wybudowany w latach 1845-1848 w stylu zakopiańskim.<br /> <br /> Dworzec kolejowy wzniesiono w latach 1847-1848, według projektu Henryka Marconiego, jednego z najwybitniej szych architektów pierwszej połowy XIX wieku. Budowany na pustkowiu, został usytuowany nietypowo - między torami kolejowymi. Cała zabudowa stacji zwrócona jest w kierunku torów. Okazała neorenesansowa bryła dworca założona została na planie wydłużonego prostokąta o imponującej długości 230 m. Budowla charakteryzuje się prostotą formy, symetrią i osiowością. W elewacjach dekorowana była boniowaniem i charakteryzowała się wydatnym kostkowym gzymsem (zlikwidowanym po II wojnie światowej). <br /> <br /> Na przełomie XIX i XX wieku dokonano wielu istotnych zmian, m.in. przedłużono na całą długość budowli wiaty peronowe i w pewnym zakresie zmieniono wystrój wnętrz. Z tego okresu pochodzą - zachowane do tej pory - stiuki i stolarka. Poważne remonty dworca przeprowadzano w latach 30. XX wieku i po II wojnie światowej. Dworzec był miejscem ekspedycji osobowej i towarowej, a zarazem pełnił funkcje reprezentacyjne. W jego wnętrzach mieściły się pokoje dla podróżującego cara l jego rodziny. Wnętrza tzw. apartamentów dworskich, znajdujących się na piętrze, wyposażone były w okazałe meble i marmurowe<br /> kominki, a ściany pomieszczeń zdobiły polichromie. Na parterze mieściły się poczekalnie dla podróżnych klasy I, II i III, połączone z restauracją i bufetami. Restauracja I klasy zachwycała wytwornym, eleganckim wystrojem. W budynku znajdował się również kantor wymiany pieniędzy.<br /> <br /> Do stacji, w pierwszych latach jej istnienia, należały także komora celna<br /> zaprojektowana przez Marconiego, lokomotywownia, wagonownia, magazy-<br /> ny, budynek straży pożarnej, wytwórnia gazu świetlnego, obiekty mieszkalne,<br /> VI tym baraki dla żołnierzy trzymających wartę przy moście granicznym.<br /> W 1856 roku na stacji zainstalowano telegraf, który w kolejnych latach uno-<br /> wocześniono i przystosowano do alfabetu Morse'a.<br /> W 1884 roku przez Granicę przeprowadzono drugą linię kolejową - odci-<br /> nek szerokotorowej Drogi Żelaznej Iwangrodzko-Dąbrowskiej, która łączyła<br /> Iwanogród (Dęblin) z Dąbrową Górniczą. Dla potrzeb tej kolei powstał tzw.<br /> młodszy dworzec - zniszczony podczas II wojny światowej, a także parowo-<br /> zownia, magazyny i inne obiekty. Od tej pory zegary na peronach wskazywały<br /> dwa czasy: warszawski i petersburski.<br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach 1848-1859<br /> była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu<br /> drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier.<br /> W okolicy stacji ukształtowała się osada. Pierwszymi jej mieszkańcami<br /> byli kolejarze z rodzinami, funkcjonariusze straży granicznej, urzędnicy obsłu-<br /> gujący komorę celną, wojsko rosyjskie i żandarmeria. Powstały tu domy miesz-<br /> kalne i inne obiekty. W 1855 roku wybudowano cerkiew prawosławną pw.<br /> św. Aleksandra (na przedłużeniu komory celnej) oraz urządzono cmentarz.<br /> W 1884 roku ustanowiono w Granicy parafię prawosławną. O wybudowanie<br /> własnej kaplicy postarali się również katolicy. Powstała w 1857 roku, a obsłu-<br /> giwałją wikariusz z Zagórza. Jest naj starszym zabytkiem sakralnym w Macz-<br /> k!l.ch. Od 1856 roku czynny był w Granicy hotel służący podróżnym oczekują-<br /> cym na połączenia zagraniczne. Wybudował go przedsiębiorca Adam Tański<br /> na działce wydzierżawionej od kolei. Kolejnym właścicielem hotelu był Fedor<br /> Scherner, który rozbudował ten obiekt oraz pobudował kilka domów przy<br /> ul. Krakowskiej.<br /> Stacja Granica miała duże znaczenie strategiczne. Podczas powstania<br /> styczniowego oddziały polskie zdobyły ją bez walki (4 lutego 1863), gdyż<br /> Rosjanie wycofali się do Modrzejowa. Zdołano tylko aresztować dyrektora<br /> <br /> komory celnej Nobla, kapitana żandannerii Tajnowskiego i sześciu żandar-<br /> mów. W imieniu Rządu Narodowego, za zgodą miejscowych kolejarzy, spi-<br /> skowiec i jednocześnie praktykant kolejowy, Marcin Karaga przejął kierow-<br /> nictwo stacji (6 lutego). Zerwano rosyjskie emblematy z komory celnej, której<br /> dyrektorem mianowano właściciela miejscowego domu spedycyjnego, powo-<br /> łano nowych urzędników celnych. W Granicy, do której przybył Apolinary<br /> .Kurowski, podjęto decyzję w sprawie dalszych działań militarnych. Postano-<br /> wiono natychmiast uderzyć na dworzec w Sosnowcu; opracowano szcze;ó-<br /> łowy plan ataku. Strzelcy i kosynierzy wyruszyli z Granicy zmontowanym po-<br /> ciągiem pancernym, który składał się z ośmiu wagonów, wzmocnionych<br /> pokładami kolejowymi i dwóch lokomotyw. Sosnowiecki dworzec powstań-<br /> czy zdobyli w nocy z 6 na 7 lutego.<br /> Rządy Marcina Karagi w Granicy utrzymały się do 20 lutego, kiedy po-<br /> nownie wkroczyły na ten teren oddziały rosyjskie.<br /> W pobliżu stacji powstańcy walczyli jeszcze w sierpniu 1863 roku - po-<br /> tyczka z oddziałem rosyjskim zakończyła się ich porażką.<br /> Począwszy od 1870 roku, kiedy zasiedlono kilka domów wybudowanych<br /> przez F. Szernera, osada intensywnie się rozbudowuje. W latach 1872-1873<br /> powstają budynki dla pracowników kolei przy ul. Skwerowej, a w ostatniej<br /> ćwierci XIX wieku, w związku z wybudowaniem drugiego dworca kolejowe-<br /> go, przy ul. Towarowej (Stacyjna) i Krakowskiej.<br /> Dla wojska, funkcjonariuszy Straży Granicznej i żandarmerii przeznaczo-<br /> no ~szary wybudowane na przełomie lat 70. i 80. XIX wieku.<br /> Wraz z budynkami mieszkalnymi wznoszono obiekty gospodarcze i sani-<br /> tarne; w lokalu przy lokomotywowni urządzono łaźnię dla pracowników kolei<br /> i ich rodzin. Zakładano sklepy, powstała apteka (około ,1900 roku), funkcj ono-<br /> wała poczta. Swoje filie ulokowały tu Sosnowieckie Domy Handlowo- Ekspe-<br /> dycyjne A. Oppenheima, H. Reichera, W. Meyerholda29. Od lat 80. XIX wie-<br /> kuw Granicy prowadziły działalność biura spedycyjne F. Schernera i Blumen-<br /> felda.<br /> W 1880 roku mieszkańcy Granicy, pod przewodnictwem zawiadowcy<br /> stacji Adama Dziewulskiego, podjęli starania o wybudowanie kościoła rzym-<br /> sko - katolickiego. Wzniesiono go w 1892 roku, według projektu Artura Go-<br /> ebla, w stylu neogotyckim (prace wykończeniowe prowadzono jeszcze w la-<br /> <br /> tach 1893-1894) z funduszy pochodzących ze składek kolejarzy i pasażerów<br /> oraz dotacji Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Kościół<br /> - pw. Zmartwychwstania Pańskiego i św. Apostołów Piotra i Pawła - po-<br /> święcił l listopada 1894 roku, ks. JózefDotkiewicz, proboszcz parafii zagór-<br /> skiej, do której przyłączono nową świątynię. Plebanię wybudowano w latach<br /> 1897-1900, a w 1907 roku poświęcono cmentarz (po wybuchu I wojny świa-<br /> towej przyłączono do niego nekropolię prawosławną).<br /> W 1885 roku Maria Mikulińska założyła pierwszą w Granicy szkołę.<br /> Od 1890 roku prowadził jąjej mąż, nauczyciel Komorowski. Była to 4. klaso-<br /> wa szkoła prywatna z rosyjskim językiem wykładowym. Mieściła się w lokalu<br /> Minca, przy dzisiejszej ulicy Spacerowej, w rejonie tzw. Palestyny. Od 1906<br /> roku należała do Polskiej Macierzy Szkolnej, w 1909 roku przejęło ją Towa-<br /> rzystwo Jedność, a w 1911 roku przeszła pod zwierzchnictwo władz kolejo-<br /> wych. Kierownikiem szkoły od 1906 roku do wybuchu I wojny światowej był<br /> Adam Wybraniec. Uczyło się w niej 100-120 dzieci.<br /> Podczas rewolucji 1905 roku pracownicy stacji przeprowadzili strajk i<br /> wraz z innymi mieszkańcami Granicy brali udział w manifestacjach ulicznych.<br /> Przed 1914 rokiem Granica była dużą osadą kolejową zamieszkiwaną<br /> przez około 5 tys. osób.<br /> Po wybuchu I wojny światowej wycofujące się wojska rosyjskie próbo-<br /> wały wysadzić most graniczny na Białej Przemszy - uszkodzono tylko jedno<br /> przęsło, niewielkie straty poniósł kościół (popękały witraże). Zniszczony został<br /> natomiast peron stacji iwangrodzko-dąbrowskiej. Granica znalazła się w au-<br /> striackiej strefie okupacyjnej w powiecie dąbrowskim. Przebudowano wów-<br /> czas szerokie tory kolei iwangrodzko-dąbrowskiej na normalne, wybudowano<br /> również nowe torowisko biegnące w kierunku Kazimierza Górniczego.<br /> W okresie okupacji austriackiej ukształtował się podział stacji na osobową<br /> (kolej warszawsko-wiedeńska) i towarową (iwangrodzko-dąbrowska).<br /> Do ważnych inwestycji należało wybudowanie drogi od Szczakowej do<br /> Strzemieszyc wraz z drewnianym mostem na Białej Przemszy. Obecnie droga<br /> ta pełni rolę głównej osi komunikacyjnej osiedla.<br /> Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 roku i zlikwidowaniu gra-<br /> nicy z Austrią, osada przestała być ważnym międzynarodowym węzłem ko-<br /> munikacyjnym. Pozostała nadal ośrodkiem kolejowym, ale o znaczeniu zaled-<br /> wie lokalnym. Aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uro-<br /> czysko, a w 1925 roku nadano jej obecną nazwę - Maczki. W latach między-<br /> <br /> <br /> wojennych nastąpił spadek 1iczby ludności, co spowodowane było wycofa-<br /> niem się rosyjskich służb kolejowych oraz emigracją części mieszkańców w<br /> celach zarobkowych. W 1930 roku na terenie Maczek mieszkało 3247 osób3O.<br /> Do rozwoju osady przyczyniło się zlokalizowanie na tym terenie zakła-<br /> dów wodociągowych, zaopatrujących w wo,dę okoliczne miejscowości Zagłi-<br /> bia Dąbrowskiego i kilka miast Górnego Sląska. Inicjatorem tego przedsię-<br /> wzięcia był pierwszy prezydent II Rzeczpospolitej Gabriel Narutowicz. Decy-<br /> zję o budowie ujęcia wodnegą w Maczkach na Białej Przemszy polskie wła-<br /> dze państwowe podjęły w 1928 roku, po przeprowadzeniu wszechstronnych<br /> badań i ekspertyz mających na celu określenie zasobów, jakości i lokalizacji<br /> źródeł wody. Autorem przyjętego do realizacji projektu był prof. R. Rosłoński.<br /> Budowę prowadziły Państwowe Zakłady Wodociągowe na Górnym Śląsku<br /> od 1929 roku; w 1930 roku zaczęto dostarczać wodę do Sosnowca, a w stycz-<br /> niu 1931 roku uruchomiono zakład. W jego skład wchodziły: żelbetonowe uję-<br /> cie wody na Białej Przemszy Gaz piętrzący wodę, śluza płucząca i kanał do-<br /> prowadzający wodę do pompowni wody surowej), odmulnik (osadnik) z czte-<br /> rema komorami, dwie komory filtracyjne, pompownia (hale maszyn) wraz z<br /> siecią wodociągową oraz zbiornik wody czystej.<br /> Przez pierwsze lata działalności produkowano tu 40.000 m3 wody na dobę.<br /> Była ona odpowiednia do picia, a ze względu na niski stopień twardości szcze-<br /> gólnie przydatna w przemyśle.<br /> .Do końca 1937 roku trwała rozbudowa zakładu. Prowadzono ją w wa-<br /> runkach postępującego zanieczyszczenia wód Białej Przemszy przez fabrykę<br /> celulozy i papieru w Kluczach. Wybudowano nowe ujęcie wody na rzece<br /> Sztole w miejscowości Ryszka. Woda ze Sztoły popłynęła do zakładu w Macz-<br /> kach nowym kanałem. Z eksploatacji Białej Przemszy zrezygnowano. W 1937<br /> roku powstał również dwukomorowy zbiornik wody czystej oraz 16 nowych<br /> komór filtrów powolnych.<br /> W trakcie realizacji projektu wzniesiono budynek administracyjny oraz<br /> kilka domów dla kierownictwa i załogi. Osiedle pracownicze powstawało<br /> w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu, na terenie leśnym - wraz z nim było<br /> ogrodzone, a osoby przebywające tutaj, nie będące mieszkańcami, musiały<br /> posiadać przepustki3! .<br /> <br /> <br /> Wybudowanie Zakładów Wodociągowych przywróciło Maczkom funk-<br /> cje strategiczne oraz nadało im rangę ośrodka świadczącego usługi zakładom<br /> produkcyjnym i mieszkańcom wielu miejscowości. Maczki przestały być osadą<br /> wyłącznie kolejową.<br /> Po I wojnie światowej dawne zabudowania zespołu stacji zmieniały swo-<br /> je funkcje. W budynku komory celnej np. w latach 1919-1925 mieściło się<br /> Gimnazjum Realne, a następnie od 1926 roku 3-1etnie Prywatne Męskie Gim-<br /> nazjum Mechaniczne Towarzystwa Szkoły Rzemieślniczo - Przemysłowej (od<br /> 1935 roku Szkoła Rzemieślniczo - Przemysłowa). Przygotowywano tu mło-<br /> dzież do wykonywania zawodów mechanika - ślusarza i tokarza - stolarza.<br /> Przez pewien czas fizyki i chemii uczył w tej szkole znany pisarz Leon Krucz-<br /> kowski (1900-1962).<br /> W budynku byłej wagonowni ulokowano w 1920 roku szkołę powszechną,<br /> która ponownie przeszła pod zarząd administracji kolejowej (podczas I wojny<br /> światowej podlegała władzom austriackim). W tym miejscu przetrwała do lip-<br /> ca 1945 roku. Z dniem 15 lutego 1922 roku stała się szkołą gminną podlega-<br /> j ącą Ministerstwu Oświaty. Gmina nie godziła się jednak na przej ęcie szkoły,<br /> która z tego powodu przeżywała okresowe trudności finansowe. W roku 1925/<br /> 1926 placówka stała się szkołą sześcioklasową, aodnastępnego (1926/1927),<br /> posiadała 7 oddziałów. W tym czasie uczęszczało do niej 293 uczniów. Liczba<br /> dzieci stale wzrastała - do 358 w 1930 roku i 479 - pięć latpóŹDiej. W latach<br /> międzywojennych funkcje kierowników pełnili: Józefa Bogacka, Leon Lipec-<br /> ki, Bronisław Szczepanik.<br /> W szkole działało Ognisko Oświaty Pozaszkolnej, Uczniowskie Stowa-<br /> rzyszenie Spółdzielcze &quot;Przyszłość&quot;, drużyna harcerska, chór. Przez rok mie-<br /> ściła się tu także świetlica miejscowego oddziału Związku Strzeleckiego.<br /> W 1920 roku w budynku dworca kolei dęblińsko-dąbrowskiej urządzono<br /> salę teatralną, w której odbywały się przedstawienia szkolne, spektakle orga-<br /> nizowane przez Związek Zawodowy Kolejarzy, zabawy taneczne i inne im-<br /> prezy. Na parterze miały siedziby miejscowe organizacje społeczne.<br /> Celom rekreacyjnym służył również miejscowy park, w którym przygoto-<br /> wywano róŻne atrakcje dla mieszkańców, m.in. loty balonem, a także brzegi<br /> Białej Przemszy z plażą i przystanią32 .<br /> <br /> <br /> Ważnym wydarzeniem w Maczkach było ustanowienie parafii pw. Świę-<br /> tych Apostołów Piotra i Pawła. Erygował ją 28 maja 1924 roku biskup kielec-<br /> ki, ks. Augustyn Losiński. Obok Maczek w jej skład weszły Stare Maczki,<br /> Niemce, Feliks, Cieśle, Piemikarka, Wągródka. Pierwszym proboszczem pa-<br /> rafii był ks. Bolesław Stradowski.<br /> .<br /> Po odejściu Rosjan prawosławna cerkiew straciła rację bytu. W 1926<br /> roku budynek cerkwi przejęli zwolennicy kościoła narodowego ks. Andrzeja<br /> Huszno. Podczas II wojny świ~towej został on uszkodzony, a w końcu lat 50.<br /> :xx wieku rozebrany.<br /> Od 1933 roku Maczki stanowiły osobną gromadę (odłączono je od Porąb-<br /> ki) z własnym sołtysem. Należały do gminy olkusko-siewierskiej w powiecie<br /> będzińskim, województwa kieleckiego.<br /> W czerwcu 1939 roku uruchomiono linię autobusową, która połączyła<br /> osadę z Niemcami, Kazimierzem, Porąbką, Klimontowem i Sosnowcem.<br /> Podczas II wojny światowej, wskutek bombardowań został zniszczony<br /> budynek dworca kolei dęblińsko - dąbrowskiej i apteka, a częściowo także<br /> lokomotywownia, kilka budynków mieszkalnych oraz wspomniana wyżej cer-<br /> kiew. Z ręki okupanta zginęło wielu mieszkańców Maczek. Największe straty<br /> poniosły rodziny żydowskie. Zamieszkiwały one głównie teren u zbiegu ulic<br /> Skwerowej i Spacerowej, który z tego względu zwany był Palestyną. Żydów<br /> umieszczono w getcie w Strzemieszycach, skąd trafiali do obozu koncentra-<br /> cyjntgo w Oświęcimiu.<br /> 25 stycznia 1945 roku Maczki zostały wyzwolone spod okupacji hitlerow-<br /> skiej. Do 1950 roku wchodziły w skład gminy olkusko-siewierskiej w powiecie<br /> będzińskim, w województwie śląsko-dąbrowskim. Od stycznia 1950 roku, gdy<br /> powstała gmina Kazimierz, osada znalazła się w jej składzie, wraz z Kazimie-<br /> rzem, Porąbką i Ostrowami Górniczymi. W 1955 roku Maczki z wioskami<br /> Cieśle, Stare Maczki i Wągródką, należącymi poprzednio do gminy Sławków,<br /> utworzyły gromadę. W Maczkach powstała Gromadzka Rada Narodowa prze-<br /> kształcona w 1958 roku w Radę Narodową Osiedla.<br /> W pierwszych latach po wyzwoleniu charakter osady zasadniczo się nie<br /> zmienił. Obok kolei, nadal podstawowym miejscem zatrudnienia mieszkań-<br /> ców była rozbudowująca się regionalna stacja wodociągowa.<br /> Mniejsze znaczenie miała kilkuletnia działalność Kolejowych Zakładów<br /> Graficznych zlokalizowanych w budynku dworca kolejowego.<br /> <br /> <br /> Kolejną [mną, która wywarła wpływ na rozwój Maczek był Zakład Przy-<br /> gotowania Rud Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa w Sławkowie ze składowi-<br /> skiem rud przy dawnej ulicy Towarowej. Zatrudnienie znalazła tu duża grupa<br /> mieszkańców osady. Pod koniec lat. 50. firma wybudowała 3 bloki mieszkalne<br /> dla swoich pracowników przy ul. Krakowskiej.<br /> Działalność wymienionych wyżej zakładów przyczyniła się do podniesie-<br /> nia Maczek do rangi osiedla miejskiego, co nastąpiło w 1958 roku33 .<br /> Funkcje przewodniczących Prezydium Rady Narodowej Osiedla w Macz-<br /> kach sprawowali m.in. Stanisław Cembrzyński, Józef Łada, Józef Zając,<br /> Marian Gocek, Tadeusz Pless34.<br /> Do większych inwestycji gminnych lat 50. należało doprowadzenie sieci<br /> elektrycznej do 30 budynków w kolonii Cieśle i w starych Maczkach oraz<br /> założenie w osadzie ośrodka zdrowia i przychodni dentystycznej (1956)35.<br /> W okresie od końca lat 50. zachodziły istotne zmiany w wizerunku osie-<br /> dla. Wygląd zmieniła ulica Krakowska, którą wyprostowano i utwardzono.<br /> Zniwelowano także tereny przy tej ulicy i założono skwer. Latem 1963 roku<br /> odsłonięto tutaj pomnik Tadeusza Kościuszki. W latach 60. powstały w osie-<br /> dlu liczne zieleńce, m.in. przy ul. Leśnej, wyremontowano drogę Cieśle - Sta-<br /> re Maczki, wybudowano remizę strażacką i świetlicę w Cieślach, poszerzono<br /> ulicę Szkolną, uruchomiono kilka sklepów i in.<br /> Kolejny etap rozwoju Maczek przypada na lata 70. XX wieku. Podjęto<br /> wtedy wiele inwestycji w zakresie budownictwa mieszkaniowego, kanalizacji<br /> (na ulicach Krakowskiej, Towarowej i Spacerowej), oświetlenia ulicznego i in.<br /> W 1972 roku z inicjatywy władz osiedlowych rozpoczęto budowę domów jed-<br /> norodzinnych przy ul. Stacyjnej; postawiono ich 19. Osiedle budynków jedno-<br /> rodzinnych powstało również przy ul. Spacerowej, na terenach wydzierżawionych przez kolej. W 1975 roku oddano do użytku budynek dla 45 rodzin, będą-<br /> cy -własnością Zakładów Przygotowania Rud. Cztery bloki wybudowały w<br /> latach 70. zakłady Wodociągowe, a kolejne dwa, zasiedlone w 1979 i 1980<br /> roku, PKP.<br /> Na przełomie lat 70. i 80. ukształtował się ostatecznie dzisiejszy układ<br /> osadniczy Maczek.<br /> <br /> W 1973 roku osiedle włączono do Kazimierza Górniczego, a dwa lata<br /> później, wraz z nim w obręb Sosnowca.<br /> Maczki są dzielnicą peryferyjną najbardziej oddaloną od śródmieścia.<br /> Funkcjonują samodzielnie, jako ośrodek wyizolowany z zespołu dzielnic36.<br /> Na terenie tej dzielnicy znajduje się wielki kompleks leśny obejmujący obszar<br /> ok. 1000 ha administrowany przez Le.«1ictwo Maczki (leśniczówkę wybudo-<br /> wano przed 1915 rokiem) podlegający nadleśnictwu Siewierz. W 1970 roku w<br /> lasach maczkowskich, w znacZl;lym oddaleniu od centrum osiedla powstał ośro-<br /> dek rekreacyjny Balaton. Należał do KWK &quot;Klimontów&quot;, a od 2000 roku<br /> administrowany był przez spółkę Restrukturyzacji Kopalń. W 2002 roku<br /> Balaton wykupiła osoba prywatna.<br /> W chodzące w skład Maczek przysiółki i kolonie przemianowano na ulice:<br /> Cieśle, Kolonia Wągródka, Stare Maczki, Wodociągi.<br /> Liczba ludności Maczek w okresie powojennym wahała się od 1.670 osób<br /> w 1956 roku, do 1.840 w 1980, 1.985 w 1995 roku i 1.791 osób w 2002 roku37.<br /> Spadek liczby mieszkańców wiąże się z niewielką ilością miejsc pracy<br /> w Maczkach, co powoduje migracje, dużym oddaleniem od centrum, a także<br /> niskim przyrostem naturalnym.<br /> Do wiodących zakładów produkcyjnych nadal należy Stacja Uzdatniania<br /> Wody &quot;Maczki&quot; (taką nazwę nosi zakład wodociągowy). W latach powojen-<br /> nych został on rozbudowany (w 1955 roku powstało nowe ujecie wody<br /> na ~nale odwadniającym kopalnię piasku podsadzkowego &quot;Szczakowa&quot;)<br /> i zmodernizowany (w 1976 roku np. oddano do użytku filtry pośpieszne<br /> (nowe), pulsatory, nową chlorownię oraz lokalną oczyszczalnię ścieków).<br /> Obecnie &quot;Maczki&quot; stanowią jedną z 11 stacji wchodzących w Skład Górno-<br /> śląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach. Wytwarza się tutał<br /> ok. 25.000 m3 wody pitnej w ciągu doby (największy poziom - 200.000 m<br /> osiągano w latach 1985-1990). Wodę pozyskuje się przy pomocy starych pomp<br /> oraz urządzeń najnowszej generacji. Charakteryzuje się ona wysoką jakością,<br /> co potwierdzają badania prowadzone w nowoczesnym laboratorium zakładu.<br /> Załoga liczy ok. 90 osób.<br /> Od lat 70. XX wieku w Maczkach działało Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych; po 1990 roku jako spółka z 0.0. w ramach Holdingu Przedsiębiorstw Robót Inżynieryjnych SA Katowice (obecnie w upadłości). Według<br /> stanu na 2002 rok zatrudniało 68 stałych pracowników i ok. 150 sezonowych.<br /> Wykonywało roboty ziemno-drogowe (w tym autostrady i drogi szybkiego ru-<br /> chu), wodno-kanalizacyjne, torowe i inne.<br /> Stacja kolejowa w Maczkach, której zawdzięcza ta miejscowość rozwój,<br /> do lat 80.:XX wieku zatrudniała ok. 100 osób. W następnych latach jej uży-<br /> teczność została znacznie ograniczona, zatrzymywało się tutaj tylko kilka po-<br /> ciągów osobowych w ciągu doby (połączenia w kierunku Szczakowej i Ząb-<br /> kowic), a od marca br. stacja została wyłączona z ruchu. Nieczynny od lat<br /> dworzec, w 1967 roku wpisany do rejestru zabytków, niszczeje i bezskutecz-<br /> nie czeka na renowację.<br /> W okresie powojennym, od września 1945 roku, aż do 1990 roku szkoła<br /> podstawowa mieściła się w budynku po Zakładzie Wychowania Rodziny Ko-<br /> lejowej na terenie byłych koszar, wyremontowanych przez zarząd gminy olku-<br /> sko-siewierskiej. Poprzedni budynek szkolny uległ zniszczeniu wskutek eks-<br /> plozji amunicji na stacji w dniu 21 lipca 1945 roku. Po przyłączeniu Maczek do<br /> Sosnowca placówka funkcjonuje jako Szkoła Podstawowa nr 37 (w listopa-<br /> dzie 2000 roku nadano jej imię Henryka Sienkiewicza). Nowy gmach, przy<br /> ulicy Skwerowej 21 uroczyście otwarto 12 lutego 1990 roku. Od 1999 roku<br /> mieści się w nim również Gimnazjum nr 4 im. Tadeusza Kościuszki. Wspólnie<br /> tworzą zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11.<br /> Z inicjatywy nauczycielki historii, Elżbiety Baran powstała w szkole Izba<br /> Regionalna (otwarta w grudniu 1992 roku) z bogatym zbiorem pamiątek ilu-<br /> strujących dzieje Maczek i najbliższej okolicy.<br /> Obecnie uczy się tutaj 177 dzieci. Stanowiska kierowników bądź dyrek-<br /> torów sprawowali: Paweł Daniec, Zofia Majcho (1961-1970), Teresa Smorąg<br /> (1970-1975), Halina Zdańkowska (1975-1992), Barbara Szóstakiewicz (1992-<br /> 2002), Andrzej Gwoździk (2002-2007), Janina Malarz ( od 1998 roku pełniła<br /> obowiązki dyrektora gimnazjum, a od 2007 jest dyrektorem ZSO nr 11).<br /> W 1945 roku działalność podjęło Państwowe Gimnazjum Mechaniczne,<br /> które kontynuowało tradycje przedwojennej Szkoły Rzemieślniczo - Przemy-<br /> słowej. Organizatorem i pierwszym dyrektorem placówki był Jan Głowacki.<br /> Uczyła ona uczniów w cyklu 3- i 4-letnim. W 1951 roku placówkę przekształ-<br /> cono na Zasadniczą Szkołę Metalową o specjalnościach ślusarz maszynowy<br /> i tokarz. Budynek główny (komora celna) oraz warsztaty (oficyny) do 1952<br /> roku pozostawały pod zarządem PKP, a następnie przekazano je Wydziałowi<br /> <br /> Oświaty. Na początku lat 70. przy ZSM otwarto liceum zawodowe. W 1974<br /> roku Zespół Szkół Zawodowych połączono z Liceum Ogólnokształcącym w<br /> Strzemieszycach, w Maczkach pozostały tylko warsztaty. W 1977 roku zade-<br /> cydowano o likwidacji szkoły, co nastąpiło w 1980 roku.<br /> Od tego czasu budynki komory c~nej pozostają niezagospodarowane.<br /> Mimo iż od 1967 roku figurują w rejestrze wojewódzkiego konserwatora za-<br /> bytków, ulegają dewastacji.<br /> W latach 1952-1997 w byłych koszarach funkcjonował Ośrodek Szkole-<br /> nia Zawodowego PKP. Prowadzono tu kursy dla pracowników kolei - dyżur-<br /> nych ruchu, maszynistów, konduktorów i in.<br /> Życie kulturalne w Maczkach odrodziło się wkrótce po zakończeniu<br /> II wojny światowej. W byłych apartamentach carskich dworca kolei war-<br /> szawsko-wiedeńskiej powstała świetlica pod patronatem Związku Zawodo-<br /> wego Kolejarzy. Działalność podjęły kółka: teatralne, taneczne i inne. Funkcje<br /> sali widowiskowej peh1iło dawne pomieszczenie bufetu I klasy, w którym urzą-<br /> dzono scenę. Odbywały się tutaj przedstawienia teatralne i inne imprezy.<br /> Umieszczenie Kolejowych Zakładów Graficznych w lokalach dworca osłabi-<br /> ło, a następnie przerwało tę działalność. Świetlicę ZZK wraz z amatorskim<br /> zespołem teatralnym przeniesiono do budynku Zakładów Wodociągowych<br /> wzniesionego w końcu lat 40. Była tu scena i widownia na 200 miejsc. Korzy-<br /> stano z nich do połowy lat 50. :xx wieku.<br /> '&lt;olejną świetlicę założyły Zakłady Wodociągowe w 1955 roku, w no-<br /> wym własnym budynku. Rok później powstało tutaj stałe kino &quot;Mewa&quot;, które<br /> funkcjonowało do 1959 roku. W latach 1964-1975 budynek był siedzibą świetlicy osiedlowej, działającej pod patronatem Prezydium Powiatowej Rady<br /> Narodowej w Będzinie. Powstały tu liczne koła zainteresowań (plastyczne,<br /> fotograficzne, żywego słowa, modelarskie i in.), sekcje sportowe (piłka nożna<br /> i siatkowa), działał zespół wokalno instrumentalny &quot;Kormorany&quot;, odbywały<br /> się imprezy taneczne i inne.<br /> W 1975 roku władze miej skie Sosnowca zadecydowały o kapitalnym re-<br /> moncie budynku, który trwał przez kilkanaście lat. Od września 1990 roku<br /> mieści się w nim Miejski Klub &quot;Maczki&quot; (poprzednie nazwy: Świetlica Osie-<br /> dlowa, Klub Osiedlowy &quot;Maczki&quot;). Placówka, którą od początku kieruje<br /> Jadwiga Kobyłka, prowadzi wszechstronną działalność w zakresie populary-<br /> zowania kultury, oświaty i sportu. Swoją ofertę kieruje do dzieci, młodzieży<br /> i dorosłych. Działają w Klubie różne kółka zainteresowań, teatrzyk &quot;Miniaturka&quot;, szkółka muzyczna, sekcja sportowa (tenis ziemny, koszykówka, siatków-<br /> ka), organizuje się warsztaty i konkursy plastyczne, fotograficzne, recytator-<br /> skie i inne, a także imprezy okolicznościowe, przedstawienia, wycieczki. Dla<br /> dorosłych przeznaczone są koncerty zespołów, recitale, występy kabaretów,<br /> czy imprezy plenerowe. Dużą popularnością cieszą się coroczne festyny ro-<br /> dzinne pod hasłem &quot;No to jadziem na Maczki..., czyli Majówka&quot;. W Klubie<br /> gościli m.in. Agnieszka Fatyga, Bogdan Smoleń, Zbigniew Wodecki, Hanka<br /> Bielicka, Alosza Awdiejew, Andrzej Sikorowski, Jacek Wójcicki, Piotr Ma-<br /> chalica, kabarety &quot;OT. TO&quot;, &quot;Długi&quot;, &quot;Rak&quot;, &quot;Masztalscy&quot;, a także zespoły<br /> Pod Budą, Brathanki, Czerwone Gitary i inne. W budynku Klubu mieści się<br /> filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej. Tutaj także siedzibę ma Towarzy-<br /> stwo Miłośników Maczek &quot;Granica&quot;, działające od 25 lutego 1999 roku (data<br /> rejestracji w Sądzie Okręgowym w Katowicach). Organizacja zajmuje się<br /> gromadzeniem informacji o przeszłości i tradycjach Maczek, popularyzowa-<br /> niem tej wiedzy i przekazywaniem jej młodszym pokoleniom, ochroną dorobku<br /> historycznego Maczek. Wśród celów statutowych wymienia się m.in.: spra-<br /> wowanie opieki nad miejscami pamięci narodowej, udział w organizowaniu<br /> obchodów świąt narodowych, podejmowanie działań na rzecz ochrony środo-<br /> wiska naturalnego, a także reprezentowanie mieszkańców w organach przed-<br /> stawicielskich.<br /> Towarzystwo jest inicjatorem powołania Dzielnicy Maczki (z Radą Dzielnicy<br /> i zarządem Dzielnicy) - jednostki pomocniczej Miasta,Sosnowca. Opracowa-<br /> ny projekt statutu tej instytucji poddany został społecznej konsultacji. Pierw-<br /> szym prezesem Towarzystwa Miłośników Maczek był Włodzimierz Szczupak, następnie Jan Jelonek a obecnie funkcję tę sprawuje ....<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Dzielnice i osiedla Sosnowca|Maczki]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z Sosnowcem|Maczki]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Maczki]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Maczki_(Sosnowiec)&diff=78062 2017-02-12T10:12:11Z

<p>Grzegorz Onyszko: /* Dojazd */</p> <hr /> <div>{{dzielnica infobox<br /> |dzielnica = Maczki<br /> |dopełniacz_dzielnicy = Maczek<br /> |miasto = Sosnowiec<br /> |dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> |herb_miasta = Herb sosnowca.png<br /> |flaga_dzielnicy =<br /> |herb_dzielnicy = <br /> |flaga_dzielnicy =<br /> |dewiza =<br /> |zdjęcie = Mapa-maczki.jpg‎<br /> |opis_zdjęcia =<br /> |status = dzielnica<br /> |zespół = <br /> |założone = <br /> |w_granicach_miasta = od 1975<br /> |burmistrz =<br /> |powierzchnia =<br /> |populacja =<br /> |gęstość =<br /> |wysokość =<br /> |nr_kier =<br /> |kod_poczt = 41-217<br /> |tablica_rej =<br /> |mapa_miasta =<br /> |www =<br /> |wikinews =<br /> |galeria_commons = <br /> }}<br /> <br /> '''Maczki''' - jedna z czterech dzielnic [[region &quot;Wschód&quot; Sosnowca|regionu &quot;Wschód&quot; Sosnowca]]. Jest niewielka i otoczona zewsząd lasami, posiada głębokie tradycje kolejarskie wynikające z historycznie strategicznego położenia na mapie Europy - leżała bowiem na granicy dwóch rozbiorów (końcowa [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacja Granica]] [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej]]). Dzielnica ta to zielone płuca [[Sosnowiec|Sosnowca]]. <br /> <br /> Dzielnica leży przy granicy [[Sosnowiec|Sosnowca]] z [[Jaworzno|Jaworznem]], nad rzeką [[Biała Przemsza|Białą Przemszą]]. <br /> <br /> Z '''Maczkami''' związane są stare osiedla (przysiółki):<br /> * [[Cieśle (Sosnowiec)|Cieśle]]<br /> * [[Stare Maczki (Sosnowiec)|Stare Maczki]]<br /> * [[Palestyna (Sosnowiec)|Palestyna]](zamieszkiwana była przez Żydów, dziś ul. Spacerowa)<br /> * [[Węgroda (Sosnowiec)|Węgroda]] (ul. Kolonia Wągródka)<br /> * [[Wodociągi (Sosnowiec)|Wodociągi]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> Osada Maćki znana była już w XVIII wieku, choć właściwe znaczenie uzyskała dopiero w połowie XIX wieku dzięki wybudowaniu tu [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacji kolejowej]] na trasie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Warszawa - Wiedeń]] oraz komory celnej, a następnie linii kolejowej do Iwangrodu ([[1884]]). Przygraniczne położenie i powstałe tu centrum ruchu granicznego zadecydowało o nazwie osady - Granica.<br /> <br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach [[1848]] - [[1859]] była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier. W okolicy dworca kolejowego wybudowanego w [[1848]] roku w pewnym oddaleniu od wioski Maćki zaczęła kształtować się osada.<br /> <br /> Pierwszymi jej mieszkańcami byli kolejarze z rodzinami, funkcjonariusze straży granicznej, urzędnicy obsługujący komorę celną, wojsko rosyjskie i żandarmeria. Powstawały tu domy mieszkalne, hotele ([[1852]], [[1864]]), poczta, koszary, [[Cerkiew prawosławna p.w. św. Aleksandra Newskiego w Sosnowcu-Maczkach|cerkiew prawosławna]]. W [[1857]] roku postawiono kaplicę rzymskokatolicką, w której msze odprawiał ksiądz z [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]], a w [[1893]] roku zbudowano [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|kościół]] (przez 30 lat należał do [[Parafia p.w. św. Joachima w Sosnowcu|parafii zagórskiej]]). <br /> <br /> Pierwsza szkoła powszechna powstała w Granicy w [[1886]] roku. Podczas [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|Powstania Styczniowego]] w okolicy osady doszło do starć oddziałów polskich z wojskiem rosyjskim. Przejściowo udało się powstańcom opanować stację.<br /> <br /> Znaczenie osady jako ważnego węzła komunikacyjnego osłabło po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku i zlikwidowaniu granicy z Austrią.<br /> <br /> Wtedy także aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uroczysko, a w [[1925]] roku nadano jej obecną nazwę - Maczki. W okresie międzywojennym następował dalszy rozwój osady. Z inicjatywy prezydenta RP Gabriela Narutowicza wybudowano w Maczkach [[zakłady wodociągowe]], które już od [[1930]] roku zaopatrywały [[Sosnowiec]] w wodę.<br /> <br /> W [[1919]] roku powstało Gimnazjum Realne - pierwsza szkoła średnia w Maczkach. W jego miejsce, w budynku dawnej komory celnej, utworzono w [[1926]] roku Szkołę Rzemieślniczo-Przemysłową, w której chemii uczył znany pisarz [[Leon Kruczkowski]]. Po II wojnie światowej w tym miejscu działała do lat 70. XX wieku Zasadnicza Szkoła Zawodowa.<br /> <br /> W Maczkach istniały kolonie: Wodociągi, Cieśle, Wągródka, Stare Maczki (dawna wieś Maćki) - o czym przypominają obecnie nazwy ulic. Pierwotnie Maczki były gminą, od [[1955]] roku gromadą, w [[1958]] roku stały się osiedlem w [[Powiat będziński|powiecie będzińskim]], a w [[1973]] roku weszły w skład miasta [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierz Górniczy]]. Włączone z nim w obręb administracyjny Sosnowca stanowią jego &quot;zieloną dzielnicę&quot;.<br /> <br /> <br /> == Instytucja wyznaniowa ==<br /> [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|Kościół]] wybudowany został w stylu neogotyckim według projektu inż. Artura Goebla i wzniesiony u schyłku XIX wieku. Powstał on z inicjatywy mieszkańców Granicy. <br /> W marcu [[1925]] roku na mocy decyzji Kurii Biskupiej w Kielcach [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|parafia]] nazwana została: pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła.<br /> <br /> == Edukacja ==<br /> W Maczkach działają takie instytuje oświatowe: <br /> * Przedszkole Miejskie nr 36<br /> * [[Szkoła Podstawowa nr 37 - im. Henryka Sienkiewicza w Sosnowcu-Maczkach|Szkoła Podstawowa nr 37 im. Henryka Sienkiewicza]] <br /> * [[Gimnazjum nr 4 - im. Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu-Maczkach|Gimnazjum nr 4 im. Tadeusza Kościuszki]] <br /> współtworzące razem Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11.<br /> <br /> == Instytucje i firmy w Maczkach ==<br /> W dzielnicy funkcjonują:<br /> * [[Miejski Klub Maczki]]<br /> * [[Filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu]] (mieszcząca się w budynku Klubu Maczki)<br /> * Obwód Lecznictwa Kolejowego, Rejonowa Przychodnia Lekarska (ul. Kadłubka 16)<br /> * Poczta Polska - Urząd Pocztowy, AP Sosnowiec 15 Oddział Maczki <br /> * Apteka &quot;Maczki&quot;, Marcin Szubel (ul. Krakowska 13)<br /> * Pikuła Danuta, Zakład Fryzjerski (ul. Kadłubka 20)<br /> * PPH VARIA Sp. z o.o. (ul. Stacyjna 18) - producent wyrobów leczniczych, preparatów dietetycznych oraz środków kosmetycznych do pielęgnacji ciała<br /> * Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. - Stacja Uzdatniania Wody Maczki (ul. Wodociągi 2)<br /> * Alex. Wielobranżowe przedsiębiorstwo usługowo - handlowo - transportowe. Export, import. Figiel J. (Kolonia Wągródka 24)<br /> * AUDIO COMPUTER ELECTRONICS Łukasz Pikuła (Ul. Krakowska 18/12)<br /> * Rajwo-Trans-Tour (ul. Krakowska 4/2)<br /> <br /> == Zabytki ==<br /> Do zachowanych obiektów architektonicznych zaliczyć należy:<br /> <br /> * Most graniczny na [[Biała Przemsza|Białej Przemszy]] z [[1848]] r.<br /> * [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|Dworzec kolejowy]] zbudowany w neorenesansowym stylu wg projektu Henryka Marconiego z [[1848]] r.<br /> * Komorę celną tego samego projektanta z [[1848]] r. (podjęto skandaliczna decyzje i wyburzono!) <br /> * Kaplicę rzymskokatolicką z [[1857]] r. <br /> * Wieżę ciśnień z [[1880]] r. <br /> * [[Parafia p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu|Kościół rzymskokatolicki]] wg projektu inżyniera Artura Goebla z [[1892]] r.<br /> * Cały kompleks budynków mieszkalnych zbudowanych dla pracowników Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej pod koniec XIX wieku.<br /> * Plebanię wybudowaną w latach [[1897]] - [[1900]]<br /> * Pomnik T. Kościuszki w parku<br /> * Cmentarz w Starych Maczkich - z początku był cmentarzem prawosławnym, jednak po pewnym czasie staraniem władz kościelnych na początku XX wieku przeszedł pod zarząd kościoła rzymsko-katolickiego, a jego poświęcenia dokonał ks. Józef Niewiarowski w dniu [[19 lipca]] [[1907]] roku.<br /> <br /> == Dojazd ==<br /> Do Maczek można się dostać autobusami: [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=220 220] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=221 221] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=622 622] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=28 28] [http://rozklady.kzkgop.pl/index.php?co=rozklady&amp;submenu=trasy&amp;nr_linii=835 835]<br /> <br /> ==Maczki (Granica) na dawnej pocztówce==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec most granica 0001.jpg|Granica Most<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec komora celna hotel 0001.jpg|Komora celna i hotel<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica 0001.jpg|Most, Dworzec, Kościół<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0002.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0003.jpg|Wnętrze Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0004.jpg|Peron Dworca na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0006.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0007.jpg|Dworzec na Granicy<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica kosciol 0001.jpg|Kościół<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Maczki (Granica) na dawnej fotografii==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 001.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 002.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki most na Białej Przemszy 003.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 001.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 002.jpg<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 003.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 004.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 005.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 006.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 007.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 008.JPG<br /> Plik:NAC Sosnowiec Maczki Wodociągi jaz na Białej Przemszy 009.JPG<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Maczki współcześnie==<br /> <br /> == Linki zewnętrzne ==<br /> * [http://www.zso11sosnowiec.neostrada.pl/ Oficjalna strona Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Maczkach - Szkoła Podstawowa nr 37 i Gimnazjum nr 4]<br /> * [http://przedszkole36sosnowiec-maczki.bloog.pl/ Oficjalna strona Przedszkola Miejskiego nr 36 w Maczkach]<br /> * [http://www.klubmaczki.pl/ Oficjalna strona Miejskiego Klubu Maczki]<br /> * [http://parafia-maczki.sosnowiec.pl/index.php Oficjalna strona Parafii w Maczkach]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> *[[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów|Małgorzata Śmiałek, ''Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów'', Sosnowiec, 2004]]<br /> *[[Dzielnice Sosnowca - Porąbka, Kazimierz Górniczy, Ostrowy Górnicze, Maczki|Małgorzata Śmiałek, ''Dzielnice Sosnowca - Porąbka, Kazimierz Górniczy, Ostrowy Górnicze'', Sosnowiec, 2009]]<br /> <br /> Początek dzisiejszej dzielnicy Sosnowca dała niewielka osada leśna Macki, będącą przysiółkiem Porąbki, wsi biskupiej położonej w dobrach klucza sławkowskiego. Znana była już w XVIII wieku, a jej nazwa łączona jest z nazwiskiem rodziny Macków, którzy mieszkali na tym terenie. <br /> <br /> Właś~we znaczenie osada uzyskała w połowie XIX wieku, gdy na jej gruntach wybudowano stację pierwszej w Królestwie Polskim kolei - Drogi Żelaznej Warszawsko- Wiedeńskiej. Zlokalizowano ją na pustkowiu w pewnym oddaleni od wsi, która zachowała charakter rolniczy (Stare Macki).<br /> <br /> Stację wraz z tworzącą się wokół niej osadą nazwano Granicą. Zadecydowało o tym jej położenie przy ówczesnej granicy z Austrią. Administracyjnie teren ten należał do wsi Porąbka w guberni radomskiej, w powiecie olkuskim, a od 1867 roku wchodził w skład powiatu będzińskiego (gubernia piotrkowska).<br /> <br /> W kwietniu 1848 roku udostępniono dla ruchu odcinek linii kolejowej Ząbkowice -Granica, a 13 października t.r. odbyła się uroczystość otwarcia trasy Granica - Szczakowa. Warszawa uzyskała połączenie z Krakowem, Wrocławiem i Wiedniem. Brzegi Białej Przemszy połączył kamienny most wybudowany w latach 1845-1848 w stylu zakopiańskim.<br /> <br /> Dworzec kolejowy wzniesiono w latach 1847-1848, według projektu Henryka Marconiego, jednego z najwybitniej szych architektów pierwszej połowy XIX wieku. Budowany na pustkowiu, został usytuowany nietypowo - między torami kolejowymi. Cała zabudowa stacji zwrócona jest w kierunku torów. Okazała neorenesansowa bryła dworca założona została na planie wydłużonego prostokąta o imponującej długości 230 m. Budowla charakteryzuje się prostotą formy, symetrią i osiowością. W elewacjach dekorowana była boniowaniem i charakteryzowała się wydatnym kostkowym gzymsem (zlikwidowanym po II wojnie światowej). <br /> <br /> Na przełomie XIX i XX wieku dokonano wielu istotnych zmian, m.in. przedłużono na całą długość budowli wiaty peronowe i w pewnym zakresie zmieniono wystrój wnętrz. Z tego okresu pochodzą - zachowane do tej pory - stiuki i stolarka. Poważne remonty dworca przeprowadzano w latach 30. XX wieku i po II wojnie światowej. Dworzec był miejscem ekspedycji osobowej i towarowej, a zarazem pełnił funkcje reprezentacyjne. W jego wnętrzach mieściły się pokoje dla podróżującego cara l jego rodziny. Wnętrza tzw. apartamentów dworskich, znajdujących się na piętrze, wyposażone były w okazałe meble i marmurowe<br /> kominki, a ściany pomieszczeń zdobiły polichromie. Na parterze mieściły się poczekalnie dla podróżnych klasy I, II i III, połączone z restauracją i bufetami. Restauracja I klasy zachwycała wytwornym, eleganckim wystrojem. W budynku znajdował się również kantor wymiany pieniędzy.<br /> <br /> Do stacji, w pierwszych latach jej istnienia, należały także komora celna<br /> zaprojektowana przez Marconiego, lokomotywownia, wagonownia, magazy-<br /> ny, budynek straży pożarnej, wytwórnia gazu świetlnego, obiekty mieszkalne,<br /> VI tym baraki dla żołnierzy trzymających wartę przy moście granicznym.<br /> W 1856 roku na stacji zainstalowano telegraf, który w kolejnych latach uno-<br /> wocześniono i przystosowano do alfabetu Morse'a.<br /> W 1884 roku przez Granicę przeprowadzono drugą linię kolejową - odci-<br /> nek szerokotorowej Drogi Żelaznej Iwangrodzko-Dąbrowskiej, która łączyła<br /> Iwanogród (Dęblin) z Dąbrową Górniczą. Dla potrzeb tej kolei powstał tzw.<br /> młodszy dworzec - zniszczony podczas II wojny światowej, a także parowo-<br /> zownia, magazyny i inne obiekty. Od tej pory zegary na peronach wskazywały<br /> dwa czasy: warszawski i petersburski.<br /> Granica rozwinęła się w duży ośrodek kolejowy. W latach 1848-1859<br /> była jedyną stacją nadgraniczną Cesarstwa Rosyjskiego. Krzyżowały się tu<br /> drogi Rosji, Prus i Austro-Węgier.<br /> W okolicy stacji ukształtowała się osada. Pierwszymi jej mieszkańcami<br /> byli kolejarze z rodzinami, funkcjonariusze straży granicznej, urzędnicy obsłu-<br /> gujący komorę celną, wojsko rosyjskie i żandarmeria. Powstały tu domy miesz-<br /> kalne i inne obiekty. W 1855 roku wybudowano cerkiew prawosławną pw.<br /> św. Aleksandra (na przedłużeniu komory celnej) oraz urządzono cmentarz.<br /> W 1884 roku ustanowiono w Granicy parafię prawosławną. O wybudowanie<br /> własnej kaplicy postarali się również katolicy. Powstała w 1857 roku, a obsłu-<br /> giwałją wikariusz z Zagórza. Jest naj starszym zabytkiem sakralnym w Macz-<br /> k!l.ch. Od 1856 roku czynny był w Granicy hotel służący podróżnym oczekują-<br /> cym na połączenia zagraniczne. Wybudował go przedsiębiorca Adam Tański<br /> na działce wydzierżawionej od kolei. Kolejnym właścicielem hotelu był Fedor<br /> Scherner, który rozbudował ten obiekt oraz pobudował kilka domów przy<br /> ul. Krakowskiej.<br /> Stacja Granica miała duże znaczenie strategiczne. Podczas powstania<br /> styczniowego oddziały polskie zdobyły ją bez walki (4 lutego 1863), gdyż<br /> Rosjanie wycofali się do Modrzejowa. Zdołano tylko aresztować dyrektora<br /> <br /> komory celnej Nobla, kapitana żandannerii Tajnowskiego i sześciu żandar-<br /> mów. W imieniu Rządu Narodowego, za zgodą miejscowych kolejarzy, spi-<br /> skowiec i jednocześnie praktykant kolejowy, Marcin Karaga przejął kierow-<br /> nictwo stacji (6 lutego). Zerwano rosyjskie emblematy z komory celnej, której<br /> dyrektorem mianowano właściciela miejscowego domu spedycyjnego, powo-<br /> łano nowych urzędników celnych. W Granicy, do której przybył Apolinary<br /> .Kurowski, podjęto decyzję w sprawie dalszych działań militarnych. Postano-<br /> wiono natychmiast uderzyć na dworzec w Sosnowcu; opracowano szcze;ó-<br /> łowy plan ataku. Strzelcy i kosynierzy wyruszyli z Granicy zmontowanym po-<br /> ciągiem pancernym, który składał się z ośmiu wagonów, wzmocnionych<br /> pokładami kolejowymi i dwóch lokomotyw. Sosnowiecki dworzec powstań-<br /> czy zdobyli w nocy z 6 na 7 lutego.<br /> Rządy Marcina Karagi w Granicy utrzymały się do 20 lutego, kiedy po-<br /> nownie wkroczyły na ten teren oddziały rosyjskie.<br /> W pobliżu stacji powstańcy walczyli jeszcze w sierpniu 1863 roku - po-<br /> tyczka z oddziałem rosyjskim zakończyła się ich porażką.<br /> Począwszy od 1870 roku, kiedy zasiedlono kilka domów wybudowanych<br /> przez F. Szernera, osada intensywnie się rozbudowuje. W latach 1872-1873<br /> powstają budynki dla pracowników kolei przy ul. Skwerowej, a w ostatniej<br /> ćwierci XIX wieku, w związku z wybudowaniem drugiego dworca kolejowe-<br /> go, przy ul. Towarowej (Stacyjna) i Krakowskiej.<br /> Dla wojska, funkcjonariuszy Straży Granicznej i żandarmerii przeznaczo-<br /> no ~szary wybudowane na przełomie lat 70. i 80. XIX wieku.<br /> Wraz z budynkami mieszkalnymi wznoszono obiekty gospodarcze i sani-<br /> tarne; w lokalu przy lokomotywowni urządzono łaźnię dla pracowników kolei<br /> i ich rodzin. Zakładano sklepy, powstała apteka (około ,1900 roku), funkcj ono-<br /> wała poczta. Swoje filie ulokowały tu Sosnowieckie Domy Handlowo- Ekspe-<br /> dycyjne A. Oppenheima, H. Reichera, W. Meyerholda29. Od lat 80. XIX wie-<br /> kuw Granicy prowadziły działalność biura spedycyjne F. Schernera i Blumen-<br /> felda.<br /> W 1880 roku mieszkańcy Granicy, pod przewodnictwem zawiadowcy<br /> stacji Adama Dziewulskiego, podjęli starania o wybudowanie kościoła rzym-<br /> sko - katolickiego. Wzniesiono go w 1892 roku, według projektu Artura Go-<br /> ebla, w stylu neogotyckim (prace wykończeniowe prowadzono jeszcze w la-<br /> <br /> tach 1893-1894) z funduszy pochodzących ze składek kolejarzy i pasażerów<br /> oraz dotacji Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Kościół<br /> - pw. Zmartwychwstania Pańskiego i św. Apostołów Piotra i Pawła - po-<br /> święcił l listopada 1894 roku, ks. JózefDotkiewicz, proboszcz parafii zagór-<br /> skiej, do której przyłączono nową świątynię. Plebanię wybudowano w latach<br /> 1897-1900, a w 1907 roku poświęcono cmentarz (po wybuchu I wojny świa-<br /> towej przyłączono do niego nekropolię prawosławną).<br /> W 1885 roku Maria Mikulińska założyła pierwszą w Granicy szkołę.<br /> Od 1890 roku prowadził jąjej mąż, nauczyciel Komorowski. Była to 4. klaso-<br /> wa szkoła prywatna z rosyjskim językiem wykładowym. Mieściła się w lokalu<br /> Minca, przy dzisiejszej ulicy Spacerowej, w rejonie tzw. Palestyny. Od 1906<br /> roku należała do Polskiej Macierzy Szkolnej, w 1909 roku przejęło ją Towa-<br /> rzystwo Jedność, a w 1911 roku przeszła pod zwierzchnictwo władz kolejo-<br /> wych. Kierownikiem szkoły od 1906 roku do wybuchu I wojny światowej był<br /> Adam Wybraniec. Uczyło się w niej 100-120 dzieci.<br /> Podczas rewolucji 1905 roku pracownicy stacji przeprowadzili strajk i<br /> wraz z innymi mieszkańcami Granicy brali udział w manifestacjach ulicznych.<br /> Przed 1914 rokiem Granica była dużą osadą kolejową zamieszkiwaną<br /> przez około 5 tys. osób.<br /> Po wybuchu I wojny światowej wycofujące się wojska rosyjskie próbo-<br /> wały wysadzić most graniczny na Białej Przemszy - uszkodzono tylko jedno<br /> przęsło, niewielkie straty poniósł kościół (popękały witraże). Zniszczony został<br /> natomiast peron stacji iwangrodzko-dąbrowskiej. Granica znalazła się w au-<br /> striackiej strefie okupacyjnej w powiecie dąbrowskim. Przebudowano wów-<br /> czas szerokie tory kolei iwangrodzko-dąbrowskiej na normalne, wybudowano<br /> również nowe torowisko biegnące w kierunku Kazimierza Górniczego.<br /> W okresie okupacji austriackiej ukształtował się podział stacji na osobową<br /> (kolej warszawsko-wiedeńska) i towarową (iwangrodzko-dąbrowska).<br /> Do ważnych inwestycji należało wybudowanie drogi od Szczakowej do<br /> Strzemieszyc wraz z drewnianym mostem na Białej Przemszy. Obecnie droga<br /> ta pełni rolę głównej osi komunikacyjnej osiedla.<br /> Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 roku i zlikwidowaniu gra-<br /> nicy z Austrią, osada przestała być ważnym międzynarodowym węzłem ko-<br /> munikacyjnym. Pozostała nadal ośrodkiem kolejowym, ale o znaczeniu zaled-<br /> wie lokalnym. Aktualność straciła nazwa miejscowości. Zmieniono ją na Uro-<br /> czysko, a w 1925 roku nadano jej obecną nazwę - Maczki. W latach między-<br /> <br /> <br /> wojennych nastąpił spadek 1iczby ludności, co spowodowane było wycofa-<br /> niem się rosyjskich służb kolejowych oraz emigracją części mieszkańców w<br /> celach zarobkowych. W 1930 roku na terenie Maczek mieszkało 3247 osób3O.<br /> Do rozwoju osady przyczyniło się zlokalizowanie na tym terenie zakła-<br /> dów wodociągowych, zaopatrujących w wo,dę okoliczne miejscowości Zagłi-<br /> bia Dąbrowskiego i kilka miast Górnego Sląska. Inicjatorem tego przedsię-<br /> wzięcia był pierwszy prezydent II Rzeczpospolitej Gabriel Narutowicz. Decy-<br /> zję o budowie ujęcia wodnegą w Maczkach na Białej Przemszy polskie wła-<br /> dze państwowe podjęły w 1928 roku, po przeprowadzeniu wszechstronnych<br /> badań i ekspertyz mających na celu określenie zasobów, jakości i lokalizacji<br /> źródeł wody. Autorem przyjętego do realizacji projektu był prof. R. Rosłoński.<br /> Budowę prowadziły Państwowe Zakłady Wodociągowe na Górnym Śląsku<br /> od 1929 roku; w 1930 roku zaczęto dostarczać wodę do Sosnowca, a w stycz-<br /> niu 1931 roku uruchomiono zakład. W jego skład wchodziły: żelbetonowe uję-<br /> cie wody na Białej Przemszy Gaz piętrzący wodę, śluza płucząca i kanał do-<br /> prowadzający wodę do pompowni wody surowej), odmulnik (osadnik) z czte-<br /> rema komorami, dwie komory filtracyjne, pompownia (hale maszyn) wraz z<br /> siecią wodociągową oraz zbiornik wody czystej.<br /> Przez pierwsze lata działalności produkowano tu 40.000 m3 wody na dobę.<br /> Była ona odpowiednia do picia, a ze względu na niski stopień twardości szcze-<br /> gólnie przydatna w przemyśle.<br /> .Do końca 1937 roku trwała rozbudowa zakładu. Prowadzono ją w wa-<br /> runkach postępującego zanieczyszczenia wód Białej Przemszy przez fabrykę<br /> celulozy i papieru w Kluczach. Wybudowano nowe ujęcie wody na rzece<br /> Sztole w miejscowości Ryszka. Woda ze Sztoły popłynęła do zakładu w Macz-<br /> kach nowym kanałem. Z eksploatacji Białej Przemszy zrezygnowano. W 1937<br /> roku powstał również dwukomorowy zbiornik wody czystej oraz 16 nowych<br /> komór filtrów powolnych.<br /> W trakcie realizacji projektu wzniesiono budynek administracyjny oraz<br /> kilka domów dla kierownictwa i załogi. Osiedle pracownicze powstawało<br /> w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu, na terenie leśnym - wraz z nim było<br /> ogrodzone, a osoby przebywające tutaj, nie będące mieszkańcami, musiały<br /> posiadać przepustki3! .<br /> <br /> <br /> Wybudowanie Zakładów Wodociągowych przywróciło Maczkom funk-<br /> cje strategiczne oraz nadało im rangę ośrodka świadczącego usługi zakładom<br /> produkcyjnym i mieszkańcom wielu miejscowości. Maczki przestały być osadą<br /> wyłącznie kolejową.<br /> Po I wojnie światowej dawne zabudowania zespołu stacji zmieniały swo-<br /> je funkcje. W budynku komory celnej np. w latach 1919-1925 mieściło się<br /> Gimnazjum Realne, a następnie od 1926 roku 3-1etnie Prywatne Męskie Gim-<br /> nazjum Mechaniczne Towarzystwa Szkoły Rzemieślniczo - Przemysłowej (od<br /> 1935 roku Szkoła Rzemieślniczo - Przemysłowa). Przygotowywano tu mło-<br /> dzież do wykonywania zawodów mechanika - ślusarza i tokarza - stolarza.<br /> Przez pewien czas fizyki i chemii uczył w tej szkole znany pisarz Leon Krucz-<br /> kowski (1900-1962).<br /> W budynku byłej wagonowni ulokowano w 1920 roku szkołę powszechną,<br /> która ponownie przeszła pod zarząd administracji kolejowej (podczas I wojny<br /> światowej podlegała władzom austriackim). W tym miejscu przetrwała do lip-<br /> ca 1945 roku. Z dniem 15 lutego 1922 roku stała się szkołą gminną podlega-<br /> j ącą Ministerstwu Oświaty. Gmina nie godziła się jednak na przej ęcie szkoły,<br /> która z tego powodu przeżywała okresowe trudności finansowe. W roku 1925/<br /> 1926 placówka stała się szkołą sześcioklasową, aodnastępnego (1926/1927),<br /> posiadała 7 oddziałów. W tym czasie uczęszczało do niej 293 uczniów. Liczba<br /> dzieci stale wzrastała - do 358 w 1930 roku i 479 - pięć latpóŹDiej. W latach<br /> międzywojennych funkcje kierowników pełnili: Józefa Bogacka, Leon Lipec-<br /> ki, Bronisław Szczepanik.<br /> W szkole działało Ognisko Oświaty Pozaszkolnej, Uczniowskie Stowa-<br /> rzyszenie Spółdzielcze &quot;Przyszłość&quot;, drużyna harcerska, chór. Przez rok mie-<br /> ściła się tu także świetlica miejscowego oddziału Związku Strzeleckiego.<br /> W 1920 roku w budynku dworca kolei dęblińsko-dąbrowskiej urządzono<br /> salę teatralną, w której odbywały się przedstawienia szkolne, spektakle orga-<br /> nizowane przez Związek Zawodowy Kolejarzy, zabawy taneczne i inne im-<br /> prezy. Na parterze miały siedziby miejscowe organizacje społeczne.<br /> Celom rekreacyjnym służył również miejscowy park, w którym przygoto-<br /> wywano róŻne atrakcje dla mieszkańców, m.in. loty balonem, a także brzegi<br /> Białej Przemszy z plażą i przystanią32 .<br /> <br /> <br /> Ważnym wydarzeniem w Maczkach było ustanowienie parafii pw. Świę-<br /> tych Apostołów Piotra i Pawła. Erygował ją 28 maja 1924 roku biskup kielec-<br /> ki, ks. Augustyn Losiński. Obok Maczek w jej skład weszły Stare Maczki,<br /> Niemce, Feliks, Cieśle, Piemikarka, Wągródka. Pierwszym proboszczem pa-<br /> rafii był ks. Bolesław Stradowski.<br /> .<br /> Po odejściu Rosjan prawosławna cerkiew straciła rację bytu. W 1926<br /> roku budynek cerkwi przejęli zwolennicy kościoła narodowego ks. Andrzeja<br /> Huszno. Podczas II wojny świ~towej został on uszkodzony, a w końcu lat 50.<br /> :xx wieku rozebrany.<br /> Od 1933 roku Maczki stanowiły osobną gromadę (odłączono je od Porąb-<br /> ki) z własnym sołtysem. Należały do gminy olkusko-siewierskiej w powiecie<br /> będzińskim, województwa kieleckiego.<br /> W czerwcu 1939 roku uruchomiono linię autobusową, która połączyła<br /> osadę z Niemcami, Kazimierzem, Porąbką, Klimontowem i Sosnowcem.<br /> Podczas II wojny światowej, wskutek bombardowań został zniszczony<br /> budynek dworca kolei dęblińsko - dąbrowskiej i apteka, a częściowo także<br /> lokomotywownia, kilka budynków mieszkalnych oraz wspomniana wyżej cer-<br /> kiew. Z ręki okupanta zginęło wielu mieszkańców Maczek. Największe straty<br /> poniosły rodziny żydowskie. Zamieszkiwały one głównie teren u zbiegu ulic<br /> Skwerowej i Spacerowej, który z tego względu zwany był Palestyną. Żydów<br /> umieszczono w getcie w Strzemieszycach, skąd trafiali do obozu koncentra-<br /> cyjntgo w Oświęcimiu.<br /> 25 stycznia 1945 roku Maczki zostały wyzwolone spod okupacji hitlerow-<br /> skiej. Do 1950 roku wchodziły w skład gminy olkusko-siewierskiej w powiecie<br /> będzińskim, w województwie śląsko-dąbrowskim. Od stycznia 1950 roku, gdy<br /> powstała gmina Kazimierz, osada znalazła się w jej składzie, wraz z Kazimie-<br /> rzem, Porąbką i Ostrowami Górniczymi. W 1955 roku Maczki z wioskami<br /> Cieśle, Stare Maczki i Wągródką, należącymi poprzednio do gminy Sławków,<br /> utworzyły gromadę. W Maczkach powstała Gromadzka Rada Narodowa prze-<br /> kształcona w 1958 roku w Radę Narodową Osiedla.<br /> W pierwszych latach po wyzwoleniu charakter osady zasadniczo się nie<br /> zmienił. Obok kolei, nadal podstawowym miejscem zatrudnienia mieszkań-<br /> ców była rozbudowująca się regionalna stacja wodociągowa.<br /> Mniejsze znaczenie miała kilkuletnia działalność Kolejowych Zakładów<br /> Graficznych zlokalizowanych w budynku dworca kolejowego.<br /> <br /> <br /> Kolejną [mną, która wywarła wpływ na rozwój Maczek był Zakład Przy-<br /> gotowania Rud Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa w Sławkowie ze składowi-<br /> skiem rud przy dawnej ulicy Towarowej. Zatrudnienie znalazła tu duża grupa<br /> mieszkańców osady. Pod koniec lat. 50. firma wybudowała 3 bloki mieszkalne<br /> dla swoich pracowników przy ul. Krakowskiej.<br /> Działalność wymienionych wyżej zakładów przyczyniła się do podniesie-<br /> nia Maczek do rangi osiedla miejskiego, co nastąpiło w 1958 roku33 .<br /> Funkcje przewodniczących Prezydium Rady Narodowej Osiedla w Macz-<br /> kach sprawowali m.in. Stanisław Cembrzyński, Józef Łada, Józef Zając,<br /> Marian Gocek, Tadeusz Pless34.<br /> Do większych inwestycji gminnych lat 50. należało doprowadzenie sieci<br /> elektrycznej do 30 budynków w kolonii Cieśle i w starych Maczkach oraz<br /> założenie w osadzie ośrodka zdrowia i przychodni dentystycznej (1956)35.<br /> W okresie od końca lat 50. zachodziły istotne zmiany w wizerunku osie-<br /> dla. Wygląd zmieniła ulica Krakowska, którą wyprostowano i utwardzono.<br /> Zniwelowano także tereny przy tej ulicy i założono skwer. Latem 1963 roku<br /> odsłonięto tutaj pomnik Tadeusza Kościuszki. W latach 60. powstały w osie-<br /> dlu liczne zieleńce, m.in. przy ul. Leśnej, wyremontowano drogę Cieśle - Sta-<br /> re Maczki, wybudowano remizę strażacką i świetlicę w Cieślach, poszerzono<br /> ulicę Szkolną, uruchomiono kilka sklepów i in.<br /> Kolejny etap rozwoju Maczek przypada na lata 70. XX wieku. Podjęto<br /> wtedy wiele inwestycji w zakresie budownictwa mieszkaniowego, kanalizacji<br /> (na ulicach Krakowskiej, Towarowej i Spacerowej), oświetlenia ulicznego i in.<br /> W 1972 roku z inicjatywy władz osiedlowych rozpoczęto budowę domów jed-<br /> norodzinnych przy ul. Stacyjnej; postawiono ich 19. Osiedle budynków jedno-<br /> rodzinnych powstało również przy ul. Spacerowej, na terenach wydzierżawionych przez kolej. W 1975 roku oddano do użytku budynek dla 45 rodzin, będą-<br /> cy -własnością Zakładów Przygotowania Rud. Cztery bloki wybudowały w<br /> latach 70. zakłady Wodociągowe, a kolejne dwa, zasiedlone w 1979 i 1980<br /> roku, PKP.<br /> Na przełomie lat 70. i 80. ukształtował się ostatecznie dzisiejszy układ<br /> osadniczy Maczek.<br /> <br /> W 1973 roku osiedle włączono do Kazimierza Górniczego, a dwa lata<br /> później, wraz z nim w obręb Sosnowca.<br /> Maczki są dzielnicą peryferyjną najbardziej oddaloną od śródmieścia.<br /> Funkcjonują samodzielnie, jako ośrodek wyizolowany z zespołu dzielnic36.<br /> Na terenie tej dzielnicy znajduje się wielki kompleks leśny obejmujący obszar<br /> ok. 1000 ha administrowany przez Le.«1ictwo Maczki (leśniczówkę wybudo-<br /> wano przed 1915 rokiem) podlegający nadleśnictwu Siewierz. W 1970 roku w<br /> lasach maczkowskich, w znacZl;lym oddaleniu od centrum osiedla powstał ośro-<br /> dek rekreacyjny Balaton. Należał do KWK &quot;Klimontów&quot;, a od 2000 roku<br /> administrowany był przez spółkę Restrukturyzacji Kopalń. W 2002 roku<br /> Balaton wykupiła osoba prywatna.<br /> W chodzące w skład Maczek przysiółki i kolonie przemianowano na ulice:<br /> Cieśle, Kolonia Wągródka, Stare Maczki, Wodociągi.<br /> Liczba ludności Maczek w okresie powojennym wahała się od 1.670 osób<br /> w 1956 roku, do 1.840 w 1980, 1.985 w 1995 roku i 1.791 osób w 2002 roku37.<br /> Spadek liczby mieszkańców wiąże się z niewielką ilością miejsc pracy<br /> w Maczkach, co powoduje migracje, dużym oddaleniem od centrum, a także<br /> niskim przyrostem naturalnym.<br /> Do wiodących zakładów produkcyjnych nadal należy Stacja Uzdatniania<br /> Wody &quot;Maczki&quot; (taką nazwę nosi zakład wodociągowy). W latach powojen-<br /> nych został on rozbudowany (w 1955 roku powstało nowe ujecie wody<br /> na ~nale odwadniającym kopalnię piasku podsadzkowego &quot;Szczakowa&quot;)<br /> i zmodernizowany (w 1976 roku np. oddano do użytku filtry pośpieszne<br /> (nowe), pulsatory, nową chlorownię oraz lokalną oczyszczalnię ścieków).<br /> Obecnie &quot;Maczki&quot; stanowią jedną z 11 stacji wchodzących w Skład Górno-<br /> śląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach. Wytwarza się tutał<br /> ok. 25.000 m3 wody pitnej w ciągu doby (największy poziom - 200.000 m<br /> osiągano w latach 1985-1990). Wodę pozyskuje się przy pomocy starych pomp<br /> oraz urządzeń najnowszej generacji. Charakteryzuje się ona wysoką jakością,<br /> co potwierdzają badania prowadzone w nowoczesnym laboratorium zakładu.<br /> Załoga liczy ok. 90 osób.<br /> Od lat 70. XX wieku w Maczkach działało Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych; po 1990 roku jako spółka z 0.0. w ramach Holdingu Przedsiębiorstw Robót Inżynieryjnych SA Katowice (obecnie w upadłości). Według<br /> stanu na 2002 rok zatrudniało 68 stałych pracowników i ok. 150 sezonowych.<br /> Wykonywało roboty ziemno-drogowe (w tym autostrady i drogi szybkiego ru-<br /> chu), wodno-kanalizacyjne, torowe i inne.<br /> Stacja kolejowa w Maczkach, której zawdzięcza ta miejscowość rozwój,<br /> do lat 80.:XX wieku zatrudniała ok. 100 osób. W następnych latach jej uży-<br /> teczność została znacznie ograniczona, zatrzymywało się tutaj tylko kilka po-<br /> ciągów osobowych w ciągu doby (połączenia w kierunku Szczakowej i Ząb-<br /> kowic), a od marca br. stacja została wyłączona z ruchu. Nieczynny od lat<br /> dworzec, w 1967 roku wpisany do rejestru zabytków, niszczeje i bezskutecz-<br /> nie czeka na renowację.<br /> W okresie powojennym, od września 1945 roku, aż do 1990 roku szkoła<br /> podstawowa mieściła się w budynku po Zakładzie Wychowania Rodziny Ko-<br /> lejowej na terenie byłych koszar, wyremontowanych przez zarząd gminy olku-<br /> sko-siewierskiej. Poprzedni budynek szkolny uległ zniszczeniu wskutek eks-<br /> plozji amunicji na stacji w dniu 21 lipca 1945 roku. Po przyłączeniu Maczek do<br /> Sosnowca placówka funkcjonuje jako Szkoła Podstawowa nr 37 (w listopa-<br /> dzie 2000 roku nadano jej imię Henryka Sienkiewicza). Nowy gmach, przy<br /> ulicy Skwerowej 21 uroczyście otwarto 12 lutego 1990 roku. Od 1999 roku<br /> mieści się w nim również Gimnazjum nr 4 im. Tadeusza Kościuszki. Wspólnie<br /> tworzą zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11.<br /> Z inicjatywy nauczycielki historii, Elżbiety Baran powstała w szkole Izba<br /> Regionalna (otwarta w grudniu 1992 roku) z bogatym zbiorem pamiątek ilu-<br /> strujących dzieje Maczek i najbliższej okolicy.<br /> Obecnie uczy się tutaj 177 dzieci. Stanowiska kierowników bądź dyrek-<br /> torów sprawowali: Paweł Daniec, Zofia Majcho (1961-1970), Teresa Smorąg<br /> (1970-1975), Halina Zdańkowska (1975-1992), Barbara Szóstakiewicz (1992-<br /> 2002), Andrzej Gwoździk (2002-2007), Janina Malarz ( od 1998 roku pełniła<br /> obowiązki dyrektora gimnazjum, a od 2007 jest dyrektorem ZSO nr 11).<br /> W 1945 roku działalność podjęło Państwowe Gimnazjum Mechaniczne,<br /> które kontynuowało tradycje przedwojennej Szkoły Rzemieślniczo - Przemy-<br /> słowej. Organizatorem i pierwszym dyrektorem placówki był Jan Głowacki.<br /> Uczyła ona uczniów w cyklu 3- i 4-letnim. W 1951 roku placówkę przekształ-<br /> cono na Zasadniczą Szkołę Metalową o specjalnościach ślusarz maszynowy<br /> i tokarz. Budynek główny (komora celna) oraz warsztaty (oficyny) do 1952<br /> roku pozostawały pod zarządem PKP, a następnie przekazano je Wydziałowi<br /> <br /> Oświaty. Na początku lat 70. przy ZSM otwarto liceum zawodowe. W 1974<br /> roku Zespół Szkół Zawodowych połączono z Liceum Ogólnokształcącym w<br /> Strzemieszycach, w Maczkach pozostały tylko warsztaty. W 1977 roku zade-<br /> cydowano o likwidacji szkoły, co nastąpiło w 1980 roku.<br /> Od tego czasu budynki komory c~nej pozostają niezagospodarowane.<br /> Mimo iż od 1967 roku figurują w rejestrze wojewódzkiego konserwatora za-<br /> bytków, ulegają dewastacji.<br /> W latach 1952-1997 w byłych koszarach funkcjonował Ośrodek Szkole-<br /> nia Zawodowego PKP. Prowadzono tu kursy dla pracowników kolei - dyżur-<br /> nych ruchu, maszynistów, konduktorów i in.<br /> Życie kulturalne w Maczkach odrodziło się wkrótce po zakończeniu<br /> II wojny światowej. W byłych apartamentach carskich dworca kolei war-<br /> szawsko-wiedeńskiej powstała świetlica pod patronatem Związku Zawodo-<br /> wego Kolejarzy. Działalność podjęły kółka: teatralne, taneczne i inne. Funkcje<br /> sali widowiskowej peh1iło dawne pomieszczenie bufetu I klasy, w którym urzą-<br /> dzono scenę. Odbywały się tutaj przedstawienia teatralne i inne imprezy.<br /> Umieszczenie Kolejowych Zakładów Graficznych w lokalach dworca osłabi-<br /> ło, a następnie przerwało tę działalność. Świetlicę ZZK wraz z amatorskim<br /> zespołem teatralnym przeniesiono do budynku Zakładów Wodociągowych<br /> wzniesionego w końcu lat 40. Była tu scena i widownia na 200 miejsc. Korzy-<br /> stano z nich do połowy lat 50. :xx wieku.<br /> '&lt;olejną świetlicę założyły Zakłady Wodociągowe w 1955 roku, w no-<br /> wym własnym budynku. Rok później powstało tutaj stałe kino &quot;Mewa&quot;, które<br /> funkcjonowało do 1959 roku. W latach 1964-1975 budynek był siedzibą świetlicy osiedlowej, działającej pod patronatem Prezydium Powiatowej Rady<br /> Narodowej w Będzinie. Powstały tu liczne koła zainteresowań (plastyczne,<br /> fotograficzne, żywego słowa, modelarskie i in.), sekcje sportowe (piłka nożna<br /> i siatkowa), działał zespół wokalno instrumentalny &quot;Kormorany&quot;, odbywały<br /> się imprezy taneczne i inne.<br /> W 1975 roku władze miej skie Sosnowca zadecydowały o kapitalnym re-<br /> moncie budynku, który trwał przez kilkanaście lat. Od września 1990 roku<br /> mieści się w nim Miejski Klub &quot;Maczki&quot; (poprzednie nazwy: Świetlica Osie-<br /> dlowa, Klub Osiedlowy &quot;Maczki&quot;). Placówka, którą od początku kieruje<br /> Jadwiga Kobyłka, prowadzi wszechstronną działalność w zakresie populary-<br /> zowania kultury, oświaty i sportu. Swoją ofertę kieruje do dzieci, młodzieży<br /> i dorosłych. Działają w Klubie różne kółka zainteresowań, teatrzyk &quot;Miniaturka&quot;, szkółka muzyczna, sekcja sportowa (tenis ziemny, koszykówka, siatków-<br /> ka), organizuje się warsztaty i konkursy plastyczne, fotograficzne, recytator-<br /> skie i inne, a także imprezy okolicznościowe, przedstawienia, wycieczki. Dla<br /> dorosłych przeznaczone są koncerty zespołów, recitale, występy kabaretów,<br /> czy imprezy plenerowe. Dużą popularnością cieszą się coroczne festyny ro-<br /> dzinne pod hasłem &quot;No to jadziem na Maczki..., czyli Majówka&quot;. W Klubie<br /> gościli m.in. Agnieszka Fatyga, Bogdan Smoleń, Zbigniew Wodecki, Hanka<br /> Bielicka, Alosza Awdiejew, Andrzej Sikorowski, Jacek Wójcicki, Piotr Ma-<br /> chalica, kabarety &quot;OT. TO&quot;, &quot;Długi&quot;, &quot;Rak&quot;, &quot;Masztalscy&quot;, a także zespoły<br /> Pod Budą, Brathanki, Czerwone Gitary i inne. W budynku Klubu mieści się<br /> filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej. Tutaj także siedzibę ma Towarzy-<br /> stwo Miłośników Maczek &quot;Granica&quot;, działające od 25 lutego 1999 roku (data<br /> rejestracji w Sądzie Okręgowym w Katowicach). Organizacja zajmuje się<br /> gromadzeniem informacji o przeszłości i tradycjach Maczek, popularyzowa-<br /> niem tej wiedzy i przekazywaniem jej młodszym pokoleniom, ochroną dorobku<br /> historycznego Maczek. Wśród celów statutowych wymienia się m.in.: spra-<br /> wowanie opieki nad miejscami pamięci narodowej, udział w organizowaniu<br /> obchodów świąt narodowych, podejmowanie działań na rzecz ochrony środo-<br /> wiska naturalnego, a także reprezentowanie mieszkańców w organach przed-<br /> stawicielskich.<br /> Towarzystwo jest inicjatorem powołania Dzielnicy Maczki (z Radą Dzielnicy<br /> i zarządem Dzielnicy) - jednostki pomocniczej Miasta,Sosnowca. Opracowa-<br /> ny projekt statutu tej instytucji poddany został społecznej konsultacji. Pierw-<br /> szym prezesem Towarzystwa Miłośników Maczek był Włodzimierz Szczupak, następnie Jan Jelonek a obecnie funkcję tę sprawuje ....<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Dzielnice i osiedla Sosnowca|Maczki]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z Sosnowcem|Maczki]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Maczki]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki._Plan_stacji_kolejowych_w_Granicy_12_796_7_190a.jpg&diff=78061 2017-02-12T10:03:52Z

<p>Grzegorz Onyszko: Skan planu z IX.1918 r. przedstawiający położenie stacji kolejowych w Granicy (obecnie Maczkach) dzisiejszej dzielnicy Sosnowca. Plan ze zbiorów [[Grzegorz Onyszko|Grzegorz</p> <hr /> <div>Skan planu z IX.[[1918]] r. przedstawiający położenie [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|stacji kolejowych]] w [[Maczki (Sosnowiec)|Granicy (obecnie Maczkach)]] dzisiejszej dzielnicy [[Sosnowiec|Sosnowca]]. Plan ze zbiorów [[Grzegorz Onyszko|Grzegorza Onyszki]].</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Pa%C5%82ac_Kultury_Zag%C5%82%C4%99bia_(D%C4%85browa_G%C3%B3rnicza)&diff=78060 2017-02-12T09:42:23Z

<p>Grzegorz Onyszko: /* Galeria */</p> <hr /> <div>{{Jednostka kultury infobox<br /> | grafika = Pkz logo - nowe 0.jpg<br /> | Nazwa obiektu = Pałac Kultury Zagłębia<br /> | Miejscowość = [[Dąbrowa Górnicza]]<br /> | Adres = Plac Wolności 1<br /> | Rodzaj jednostki = Dom Kultury<br /> | Data otwarcia = [[1958]]<br /> | Dyrektor = [[Małgorzata Majewska]]<br /> | WWW = www.palac.art.pl<br /> }}<br /> [[Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 05.JPG|thumb|300px|]]<br /> '''Pałac Kultury Zagłębia''' - wybudowany w [[1958]] roku budynek, a zarazem instytucja kulturalna w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]].<br /> <br /> ==Historia Powstania==<br /> Pałac Kultury Zagłębia swą historią sięga [[1945]] roku, kiedy to zrodził się pomysł budowy nowoczesnej placówki kultury. W [[1949]] roku powołano Komitet Budowy Domu Kultury, a w maju [[1951]] roku rozpoczęto prace budowlane. Po siedmiu latach, [[11 stycznia]] [[1958]] roku nastąpiło oficjalne otwarcie tej najważniejszej w mieście instytucji kultury. Od roku [[2014]] do [[2015]] roku odbywał się generalny remont finansowanym z budżetu miasta [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowa Górnicza]].<br /> <br /> [[Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_1.2.JPG|thumb|300px|]]<br /> <br /> ==Architektura==<br /> Budynek Pałacu Kultury Zagłębia to przykład architektury socrealistycznej. Jego projektantem był [[Zbigniew Rzepecki]]. Jako pierwszy tego typu obiekt w Polsce został wpisany do rejestru zabytków. Cechuje się on typową dla socrealizmu monumentalnością, okazałością, ciężkim i bogatym wystrojem wnętrz. Schody i hole wyłożono marmurem, sufity pokrywają bogato zdobione sztukaterie, a na ścianach poszczególnych sal można podziwiać zabytkowe drewniane boazerie, mozaiki, czy ręcznie malowane kafle.<br /> Wyremontowany obiekt, o kubaturze około 38 000 m2 i powierzchni użytkowej 10 600 m2, posiada spełniającą najwyższe normy bezpieczeństwa salę teatralną na ponad 500 miejsc z obrotową sceną, orkiestronem, zapleczem scenicznym i nowoczesnym nagłośnieniem. Znajdują się tu również: scena kameralna, sale konferencyjne i sala kinowa z pełnym zapleczem multimedialnym. W trakcie remontu udało się pozyskać nowe powierzchnie użytkowe, dzięki czemu powstało miejsce na studio nagrań, salę prób i pracownię artystyczną. Budynek dysponuje salami edukacyjnymi, galerią, kawiarnią. Pomieszczenia są klimatyzowane, a przestrzeń wewnątrz i wokół budynku dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.<br /> <br /> ==Wydarzenia==<br /> Od początku istnienia pałac oferuje mieszkańcom miasta i regionu różne formy obcowania z kulturą i sztuką. Placówka realizuje projekty z zakresu edukacji kulturalnej, upowszechniania i ochrony kultury. Zaprasza na koncerty, spektakle teatralne, spotkania literackie, kabaretony, seanse kinowe, działania i warsztaty edukacyjne w szerokim zakresie oraz wystawy.<br /> Funkcjonuje tutaj Uniwersytet III Wieku, działają zespoły muzyczne, taneczne, wokalne, sekcje plastyczno-artystyczne oraz stylowa kawiarnia.<br /> Zabytkowe wnętrza, profesjonalizm, oraz bogate doświadczenie, to atuty instytucji, której zaufali również partnerzy biznesowi. To tutaj firmy znajdą doskonały klimat do organizacji wydarzeń okolicznościowych, jubileuszy, spotkań.<br /> <br /> Na frontowej ścianie budynku umieszczony jest napis: KULTURZE I SZTUCE. Doskonale oddaje on charakter i ideę przewodnią działalności Pałacu jako wiodącej instytucji kultury nie tylko województwa śląskiego, ale i Polski. W ciągu wielu lat swojego funkcjonowania obiekt stał się wyjątkowym miejscem dla kilku już pokoleń ludzi kultury. To tutaj swoje miejsce mają zarówno ci, którzy stawiają pierwsze kroki na drodze swoich artystycznych pasji, jak i wielcy, uznani twórcy. Każdy, dla kogo obcowanie ze sztuką jest ważnym elementem życia, znajdzie tu dla siebie znakomitą ofertę kulturalną.<br /> <br /> Corocznie organizowane są: <br /> *[[Międzykulturowy Festiwal Zespołów Folklorystycznych w Dąbrowie Górniczej|Międzykulturowy Festiwal Zespołów Folklorystycznych]], <br /> *[[Festiwal Orkiestr dętych w Dąbrowie Górniczej|Festiwal Orkiestr dętych]]<br /> *[[Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka w Dąbrowie Górniczej|Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka]]. <br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 01.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 02.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 03.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 04.JPG<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_02.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_03.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_04.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_07.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_06.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_05.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_08.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_09.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_10.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_11.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_12.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_13.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_14.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_15.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_16.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_17.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_18.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_23.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_19.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_20.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_22.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_24.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_25.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_34.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_35.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_36.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_29.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_30.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_26.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_33.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_28.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_27.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_32.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_31.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_37.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_38.JPG<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Plan pomieszczeń==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pkz plan - Przyziemienie.jpg|Przyziemienie<br /> Plik:Pkz plan - parter.jpg|parter<br /> Plik:Pkz plan - Piętro 1.jpg|Piętro 1 <br /> Plik:Pkz plan - Piętro 2.jpg|Piętro 2<br /> Plik:Pkz plan - Poddasze.jpg|Poddasze<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.palac.art.pl/ Strona internetowa Pałacu Kultury Zagłębia]<br /> <br /> [[Kategoria:Instytucje kultury|Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)]]<br /> [[Kategoria: Instytucje Kultury w Dąbrowie Górniczej|Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Pa%C5%82ac_Kultury_Zag%C5%82%C4%99bia_(D%C4%85browa_G%C3%B3rnicza)&diff=78059 2017-02-12T09:41:55Z

<p>Grzegorz Onyszko: /* Galeria */</p> <hr /> <div>{{Jednostka kultury infobox<br /> | grafika = Pkz logo - nowe 0.jpg<br /> | Nazwa obiektu = Pałac Kultury Zagłębia<br /> | Miejscowość = [[Dąbrowa Górnicza]]<br /> | Adres = Plac Wolności 1<br /> | Rodzaj jednostki = Dom Kultury<br /> | Data otwarcia = [[1958]]<br /> | Dyrektor = [[Małgorzata Majewska]]<br /> | WWW = www.palac.art.pl<br /> }}<br /> [[Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 05.JPG|thumb|300px|]]<br /> '''Pałac Kultury Zagłębia''' - wybudowany w [[1958]] roku budynek, a zarazem instytucja kulturalna w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]].<br /> <br /> ==Historia Powstania==<br /> Pałac Kultury Zagłębia swą historią sięga [[1945]] roku, kiedy to zrodził się pomysł budowy nowoczesnej placówki kultury. W [[1949]] roku powołano Komitet Budowy Domu Kultury, a w maju [[1951]] roku rozpoczęto prace budowlane. Po siedmiu latach, [[11 stycznia]] [[1958]] roku nastąpiło oficjalne otwarcie tej najważniejszej w mieście instytucji kultury. Od roku [[2014]] do [[2015]] roku odbywał się generalny remont finansowanym z budżetu miasta [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowa Górnicza]].<br /> <br /> [[Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_1.2.JPG|thumb|300px|]]<br /> <br /> ==Architektura==<br /> Budynek Pałacu Kultury Zagłębia to przykład architektury socrealistycznej. Jego projektantem był [[Zbigniew Rzepecki]]. Jako pierwszy tego typu obiekt w Polsce został wpisany do rejestru zabytków. Cechuje się on typową dla socrealizmu monumentalnością, okazałością, ciężkim i bogatym wystrojem wnętrz. Schody i hole wyłożono marmurem, sufity pokrywają bogato zdobione sztukaterie, a na ścianach poszczególnych sal można podziwiać zabytkowe drewniane boazerie, mozaiki, czy ręcznie malowane kafle.<br /> Wyremontowany obiekt, o kubaturze około 38 000 m2 i powierzchni użytkowej 10 600 m2, posiada spełniającą najwyższe normy bezpieczeństwa salę teatralną na ponad 500 miejsc z obrotową sceną, orkiestronem, zapleczem scenicznym i nowoczesnym nagłośnieniem. Znajdują się tu również: scena kameralna, sale konferencyjne i sala kinowa z pełnym zapleczem multimedialnym. W trakcie remontu udało się pozyskać nowe powierzchnie użytkowe, dzięki czemu powstało miejsce na studio nagrań, salę prób i pracownię artystyczną. Budynek dysponuje salami edukacyjnymi, galerią, kawiarnią. Pomieszczenia są klimatyzowane, a przestrzeń wewnątrz i wokół budynku dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.<br /> <br /> ==Wydarzenia==<br /> Od początku istnienia pałac oferuje mieszkańcom miasta i regionu różne formy obcowania z kulturą i sztuką. Placówka realizuje projekty z zakresu edukacji kulturalnej, upowszechniania i ochrony kultury. Zaprasza na koncerty, spektakle teatralne, spotkania literackie, kabaretony, seanse kinowe, działania i warsztaty edukacyjne w szerokim zakresie oraz wystawy.<br /> Funkcjonuje tutaj Uniwersytet III Wieku, działają zespoły muzyczne, taneczne, wokalne, sekcje plastyczno-artystyczne oraz stylowa kawiarnia.<br /> Zabytkowe wnętrza, profesjonalizm, oraz bogate doświadczenie, to atuty instytucji, której zaufali również partnerzy biznesowi. To tutaj firmy znajdą doskonały klimat do organizacji wydarzeń okolicznościowych, jubileuszy, spotkań.<br /> <br /> Na frontowej ścianie budynku umieszczony jest napis: KULTURZE I SZTUCE. Doskonale oddaje on charakter i ideę przewodnią działalności Pałacu jako wiodącej instytucji kultury nie tylko województwa śląskiego, ale i Polski. W ciągu wielu lat swojego funkcjonowania obiekt stał się wyjątkowym miejscem dla kilku już pokoleń ludzi kultury. To tutaj swoje miejsce mają zarówno ci, którzy stawiają pierwsze kroki na drodze swoich artystycznych pasji, jak i wielcy, uznani twórcy. Każdy, dla kogo obcowanie ze sztuką jest ważnym elementem życia, znajdzie tu dla siebie znakomitą ofertę kulturalną.<br /> <br /> Corocznie organizowane są: <br /> *[[Międzykulturowy Festiwal Zespołów Folklorystycznych w Dąbrowie Górniczej|Międzykulturowy Festiwal Zespołów Folklorystycznych]], <br /> *[[Festiwal Orkiestr dętych w Dąbrowie Górniczej|Festiwal Orkiestr dętych]]<br /> *[[Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka w Dąbrowie Górniczej|Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka]]. <br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 01.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 02.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 03.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 04.JPG<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_02.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_03.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_04.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_07.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_06.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_05.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_08.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_09.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_10.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_11.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_12.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_13.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_14.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_15.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_16.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_17.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_18.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_23.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_19.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_20.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_22.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_24.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_25.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_34.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_35.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_36.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_29.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_30.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_26.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_33.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_28.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_27.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_32.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_31.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_37.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_38.JPG<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Plan pomieszczeń==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pkz plan - Przyziemienie.jpg|Przyziemienie<br /> Plik:Pkz plan - parter.jpg|parter<br /> Plik:Pkz plan - Piętro 1.jpg|Piętro 1 <br /> Plik:Pkz plan - Piętro 2.jpg|Piętro 2<br /> Plik:Pkz plan - Poddasze.jpg|Poddasze<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.palac.art.pl/ Strona internetowa Pałacu Kultury Zagłębia]<br /> <br /> [[Kategoria:Instytucje kultury|Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)]]<br /> [[Kategoria: Instytucje Kultury w Dąbrowie Górniczej|Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Pa%C5%82ac_Kultury_Zag%C5%82%C4%99bia_(D%C4%85browa_G%C3%B3rnicza)&diff=78058 2017-02-12T09:39:22Z

<p>Grzegorz Onyszko: /* Galeria */</p> <hr /> <div>{{Jednostka kultury infobox<br /> | grafika = Pkz logo - nowe 0.jpg<br /> | Nazwa obiektu = Pałac Kultury Zagłębia<br /> | Miejscowość = [[Dąbrowa Górnicza]]<br /> | Adres = Plac Wolności 1<br /> | Rodzaj jednostki = Dom Kultury<br /> | Data otwarcia = [[1958]]<br /> | Dyrektor = [[Małgorzata Majewska]]<br /> | WWW = www.palac.art.pl<br /> }}<br /> [[Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 05.JPG|thumb|300px|]]<br /> '''Pałac Kultury Zagłębia''' - wybudowany w [[1958]] roku budynek, a zarazem instytucja kulturalna w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]].<br /> <br /> ==Historia Powstania==<br /> Pałac Kultury Zagłębia swą historią sięga [[1945]] roku, kiedy to zrodził się pomysł budowy nowoczesnej placówki kultury. W [[1949]] roku powołano Komitet Budowy Domu Kultury, a w maju [[1951]] roku rozpoczęto prace budowlane. Po siedmiu latach, [[11 stycznia]] [[1958]] roku nastąpiło oficjalne otwarcie tej najważniejszej w mieście instytucji kultury. Od roku [[2014]] do [[2015]] roku odbywał się generalny remont finansowanym z budżetu miasta [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowa Górnicza]].<br /> <br /> [[Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_1.2.JPG|thumb|300px|]]<br /> <br /> ==Architektura==<br /> Budynek Pałacu Kultury Zagłębia to przykład architektury socrealistycznej. Jego projektantem był [[Zbigniew Rzepecki]]. Jako pierwszy tego typu obiekt w Polsce został wpisany do rejestru zabytków. Cechuje się on typową dla socrealizmu monumentalnością, okazałością, ciężkim i bogatym wystrojem wnętrz. Schody i hole wyłożono marmurem, sufity pokrywają bogato zdobione sztukaterie, a na ścianach poszczególnych sal można podziwiać zabytkowe drewniane boazerie, mozaiki, czy ręcznie malowane kafle.<br /> Wyremontowany obiekt, o kubaturze około 38 000 m2 i powierzchni użytkowej 10 600 m2, posiada spełniającą najwyższe normy bezpieczeństwa salę teatralną na ponad 500 miejsc z obrotową sceną, orkiestronem, zapleczem scenicznym i nowoczesnym nagłośnieniem. Znajdują się tu również: scena kameralna, sale konferencyjne i sala kinowa z pełnym zapleczem multimedialnym. W trakcie remontu udało się pozyskać nowe powierzchnie użytkowe, dzięki czemu powstało miejsce na studio nagrań, salę prób i pracownię artystyczną. Budynek dysponuje salami edukacyjnymi, galerią, kawiarnią. Pomieszczenia są klimatyzowane, a przestrzeń wewnątrz i wokół budynku dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.<br /> <br /> ==Wydarzenia==<br /> Od początku istnienia pałac oferuje mieszkańcom miasta i regionu różne formy obcowania z kulturą i sztuką. Placówka realizuje projekty z zakresu edukacji kulturalnej, upowszechniania i ochrony kultury. Zaprasza na koncerty, spektakle teatralne, spotkania literackie, kabaretony, seanse kinowe, działania i warsztaty edukacyjne w szerokim zakresie oraz wystawy.<br /> Funkcjonuje tutaj Uniwersytet III Wieku, działają zespoły muzyczne, taneczne, wokalne, sekcje plastyczno-artystyczne oraz stylowa kawiarnia.<br /> Zabytkowe wnętrza, profesjonalizm, oraz bogate doświadczenie, to atuty instytucji, której zaufali również partnerzy biznesowi. To tutaj firmy znajdą doskonały klimat do organizacji wydarzeń okolicznościowych, jubileuszy, spotkań.<br /> <br /> Na frontowej ścianie budynku umieszczony jest napis: KULTURZE I SZTUCE. Doskonale oddaje on charakter i ideę przewodnią działalności Pałacu jako wiodącej instytucji kultury nie tylko województwa śląskiego, ale i Polski. W ciągu wielu lat swojego funkcjonowania obiekt stał się wyjątkowym miejscem dla kilku już pokoleń ludzi kultury. To tutaj swoje miejsce mają zarówno ci, którzy stawiają pierwsze kroki na drodze swoich artystycznych pasji, jak i wielcy, uznani twórcy. Każdy, dla kogo obcowanie ze sztuką jest ważnym elementem życia, znajdzie tu dla siebie znakomitą ofertę kulturalną.<br /> <br /> Corocznie organizowane są: <br /> *[[Międzykulturowy Festiwal Zespołów Folklorystycznych w Dąbrowie Górniczej|Międzykulturowy Festiwal Zespołów Folklorystycznych]], <br /> *[[Festiwal Orkiestr dętych w Dąbrowie Górniczej|Festiwal Orkiestr dętych]]<br /> *[[Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka w Dąbrowie Górniczej|Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka]]. <br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 01.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 02.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 03.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 04.JPG<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_02.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_03.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_04.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_07.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_06.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_05.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_08.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_09.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_10.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_11.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_12.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_13.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_14.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_15.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_16.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_17.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_18.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_23.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_19.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_20.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_22.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_24.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_25.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_34.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_35.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_36.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_29.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_30.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_26.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_33.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_28.JPG<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Plan pomieszczeń==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pkz plan - Przyziemienie.jpg|Przyziemienie<br /> Plik:Pkz plan - parter.jpg|parter<br /> Plik:Pkz plan - Piętro 1.jpg|Piętro 1 <br /> Plik:Pkz plan - Piętro 2.jpg|Piętro 2<br /> Plik:Pkz plan - Poddasze.jpg|Poddasze<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.palac.art.pl/ Strona internetowa Pałacu Kultury Zagłębia]<br /> <br /> [[Kategoria:Instytucje kultury|Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)]]<br /> [[Kategoria: Instytucje Kultury w Dąbrowie Górniczej|Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Pa%C5%82ac_Kultury_Zag%C5%82%C4%99bia_(D%C4%85browa_G%C3%B3rnicza)&diff=78057 2017-02-12T09:32:37Z

<p>Grzegorz Onyszko: /* Galeria */</p> <hr /> <div>{{Jednostka kultury infobox<br /> | grafika = Pkz logo - nowe 0.jpg<br /> | Nazwa obiektu = Pałac Kultury Zagłębia<br /> | Miejscowość = [[Dąbrowa Górnicza]]<br /> | Adres = Plac Wolności 1<br /> | Rodzaj jednostki = Dom Kultury<br /> | Data otwarcia = [[1958]]<br /> | Dyrektor = [[Małgorzata Majewska]]<br /> | WWW = www.palac.art.pl<br /> }}<br /> [[Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 05.JPG|thumb|300px|]]<br /> '''Pałac Kultury Zagłębia''' - wybudowany w [[1958]] roku budynek, a zarazem instytucja kulturalna w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]].<br /> <br /> ==Historia Powstania==<br /> Pałac Kultury Zagłębia swą historią sięga [[1945]] roku, kiedy to zrodził się pomysł budowy nowoczesnej placówki kultury. W [[1949]] roku powołano Komitet Budowy Domu Kultury, a w maju [[1951]] roku rozpoczęto prace budowlane. Po siedmiu latach, [[11 stycznia]] [[1958]] roku nastąpiło oficjalne otwarcie tej najważniejszej w mieście instytucji kultury. Od roku [[2014]] do [[2015]] roku odbywał się generalny remont finansowanym z budżetu miasta [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowa Górnicza]].<br /> <br /> [[Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_1.2.JPG|thumb|300px|]]<br /> <br /> ==Architektura==<br /> Budynek Pałacu Kultury Zagłębia to przykład architektury socrealistycznej. Jego projektantem był [[Zbigniew Rzepecki]]. Jako pierwszy tego typu obiekt w Polsce został wpisany do rejestru zabytków. Cechuje się on typową dla socrealizmu monumentalnością, okazałością, ciężkim i bogatym wystrojem wnętrz. Schody i hole wyłożono marmurem, sufity pokrywają bogato zdobione sztukaterie, a na ścianach poszczególnych sal można podziwiać zabytkowe drewniane boazerie, mozaiki, czy ręcznie malowane kafle.<br /> Wyremontowany obiekt, o kubaturze około 38 000 m2 i powierzchni użytkowej 10 600 m2, posiada spełniającą najwyższe normy bezpieczeństwa salę teatralną na ponad 500 miejsc z obrotową sceną, orkiestronem, zapleczem scenicznym i nowoczesnym nagłośnieniem. Znajdują się tu również: scena kameralna, sale konferencyjne i sala kinowa z pełnym zapleczem multimedialnym. W trakcie remontu udało się pozyskać nowe powierzchnie użytkowe, dzięki czemu powstało miejsce na studio nagrań, salę prób i pracownię artystyczną. Budynek dysponuje salami edukacyjnymi, galerią, kawiarnią. Pomieszczenia są klimatyzowane, a przestrzeń wewnątrz i wokół budynku dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.<br /> <br /> ==Wydarzenia==<br /> Od początku istnienia pałac oferuje mieszkańcom miasta i regionu różne formy obcowania z kulturą i sztuką. Placówka realizuje projekty z zakresu edukacji kulturalnej, upowszechniania i ochrony kultury. Zaprasza na koncerty, spektakle teatralne, spotkania literackie, kabaretony, seanse kinowe, działania i warsztaty edukacyjne w szerokim zakresie oraz wystawy.<br /> Funkcjonuje tutaj Uniwersytet III Wieku, działają zespoły muzyczne, taneczne, wokalne, sekcje plastyczno-artystyczne oraz stylowa kawiarnia.<br /> Zabytkowe wnętrza, profesjonalizm, oraz bogate doświadczenie, to atuty instytucji, której zaufali również partnerzy biznesowi. To tutaj firmy znajdą doskonały klimat do organizacji wydarzeń okolicznościowych, jubileuszy, spotkań.<br /> <br /> Na frontowej ścianie budynku umieszczony jest napis: KULTURZE I SZTUCE. Doskonale oddaje on charakter i ideę przewodnią działalności Pałacu jako wiodącej instytucji kultury nie tylko województwa śląskiego, ale i Polski. W ciągu wielu lat swojego funkcjonowania obiekt stał się wyjątkowym miejscem dla kilku już pokoleń ludzi kultury. To tutaj swoje miejsce mają zarówno ci, którzy stawiają pierwsze kroki na drodze swoich artystycznych pasji, jak i wielcy, uznani twórcy. Każdy, dla kogo obcowanie ze sztuką jest ważnym elementem życia, znajdzie tu dla siebie znakomitą ofertę kulturalną.<br /> <br /> Corocznie organizowane są: <br /> *[[Międzykulturowy Festiwal Zespołów Folklorystycznych w Dąbrowie Górniczej|Międzykulturowy Festiwal Zespołów Folklorystycznych]], <br /> *[[Festiwal Orkiestr dętych w Dąbrowie Górniczej|Festiwal Orkiestr dętych]]<br /> *[[Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka w Dąbrowie Górniczej|Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka]]. <br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 01.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 02.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 03.JPG<br /> Plik:Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia 04.JPG<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_02.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_03.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_04.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_07.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_06.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_05.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_08.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_09.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_10.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_11.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_12.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_13.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_14.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_15.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_16.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_17.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_18.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_23.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_19.JPG<br /> Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_20.JPG<br /> Plik:<br /> Plik:<br /> Plik:<br /> Plik:<br /> Plik:<br /> Plik:<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Plan pomieszczeń==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Pkz plan - Przyziemienie.jpg|Przyziemienie<br /> Plik:Pkz plan - parter.jpg|parter<br /> Plik:Pkz plan - Piętro 1.jpg|Piętro 1 <br /> Plik:Pkz plan - Piętro 2.jpg|Piętro 2<br /> Plik:Pkz plan - Poddasze.jpg|Poddasze<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.palac.art.pl/ Strona internetowa Pałacu Kultury Zagłębia]<br /> <br /> [[Kategoria:Instytucje kultury|Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)]]<br /> [[Kategoria: Instytucje Kultury w Dąbrowie Górniczej|Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)]]</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_38.JPG&diff=78056 2017-02-12T09:29:52Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie galerii PKZ w przyziemiu Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie galerii PKZ w przyziemiu [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_37.JPG&diff=78055 2017-02-12T09:28:41Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie piwnicy teatralnej w przyziemiu Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie piwnicy teatralnej w przyziemiu [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_36.JPG&diff=78054 2017-02-12T09:26:02Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie fragmentu korytarzy na drugim i pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie fragmentu korytarzy na drugim i pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_35.JPG&diff=78053 2017-02-12T09:24:03Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie korytarza na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie korytarza na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_34.JPG&diff=78052 2017-02-12T09:22:57Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie korytarza na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie korytarza na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_33.JPG&diff=78051 2017-02-12T09:20:14Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie sali &quot;Agora&quot; Średnia na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie sali &quot;Agora&quot; Średnia na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_32.JPG&diff=78050 2017-02-12T09:18:53Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie sali &quot;Agora&quot; Mała na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie sali &quot;Agora&quot; Mała na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_31.JPG&diff=78049 2017-02-12T09:17:39Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie ściany wyłożonej kaflami w sali &quot;Agora&quot; Mała na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie ściany wyłożonej kaflami w sali &quot;Agora&quot; Mała na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_28.JPG&diff=78048 2017-02-12T09:15:53Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie sufitu w sali &quot;Agora&quot; Średnia na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie sufitu w sali &quot;Agora&quot; Średnia na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_27.JPG&diff=78047 2017-02-12T09:14:32Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie ściany wyłożonej kaflami w sali &quot;Agora&quot; Średnia na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie ściany wyłożonej kaflami w sali &quot;Agora&quot; Średnia na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_30.JPG&diff=78046 2017-02-12T09:12:51Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie sali &quot;Agory&quot; Dużej na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie sali &quot;Agory&quot; Dużej na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_29.JPG&diff=78045 2017-02-12T09:11:43Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie sali &quot;Agory&quot; Dużej na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie sali &quot;Agory&quot; Dużej na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_26.JPG&diff=78044 2017-02-12T09:11:14Z

<p>Grzegorz Onyszko: </p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie ściany wyłożonej kaflami w sali &quot;Agora&quot; Duża na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_26.JPG&diff=78043 2017-02-12T09:09:43Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie ściany wyłożonej kaflami w sali &quot;Agora&quot; Dużej na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie ściany wyłożonej kaflami w sali &quot;Agora&quot; Dużej na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Wiki_D.G._PKZ_9.02.2017_25.JPG&diff=78042 2017-02-12T09:07:54Z

<p>Grzegorz Onyszko: Dąbrowa Górnicza. Zdjęcie korytarza na pierwszym piętrze Pałacu Kultury Zagłębia. (Autor zdjęcia: Grzegorz Onyszko).</p> <hr /> <div>[[Dąbrowa Górnicza]]. Zdjęcie korytarza na pierwszym piętrze [[Pałac Kultury Zagłębia (Dąbrowa Górnicza)|Pałacu Kultury Zagłębia]]. (Autor zdjęcia: [[Grzegorz Onyszko]]).</div>

Grzegorz Onyszko