https://wiki.zaglebie.pl/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Loukas 2026-09-02T14:44:22Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.38.2 https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Szablon:Artyku%C5%82_miesi%C4%85ca&diff=71370 2016-04-20T20:42:36Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>Józef Boksa (jego nazwisko zapisywano również w formie &quot;Boxa&quot;) - urzędnik i działacz państwowy - urodził się [[8 kwietnia]] [[1885]] roku w Woli Rogowskiej. Od przełomu lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku sprawował różnorakie funkcje urzędnicze w regionie. Jego los po 1939 roku do dziś nie jest znany. <br /> <br /> Przeczytaj cały artykuł poświęcony: [[Józef Boksa|Józefowi Boksie]].&lt;br&gt;<br /> <br /> Zobacz poprzednie: [[Artykuł miesiąca (archiwum)|Artykuły miesiąca]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Artyku%C5%82_miesi%C4%85ca_(archiwum)&diff=71369 2016-04-20T20:35:52Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>'''Artykuł miesiąca (archiwum)''' - lista artykułów zamieszczonych na stronie głównej WikiZagłębie w rubryce &quot;Artykuł miesiąca&quot; wraz z krótkim słowem wstępnym.<br /> <br /> ==Rok 2014==<br /> *Październik:[[Czesław Słania]]&lt;br&gt;<br /> <br /> &quot;Genialny twórca, artysta miniatury i mikrorzeczywistości. Wykreował i ożywił równoległe światy zamknięte w małych formach papieru. Jego drobne kosmosy krążą po świecie, zawsze jako wybitne dzieła sztuki, we wszystkich przestrzeniach codzienności, gdzieś pomiędzy wystawą w galerii, pocztą a bankiem&quot; - tak o urodzonym w Czeladzi - jednym z najwybitniejszych grawerów świata napisała Mira Grabowska w sosnowieckim magazynie kulturalnym SOSNART/październik 2011.&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> *Listopad:[[Tomasz Arciszewski]]&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:NAC Tomasz Arciszewski.jpg|thumb|100px|Tomasz Arciszewski]]Wśród wielkich nieobecnych miasta [[Sosnowiec]], obok Stanisława Wojciechowskiego – Prezydenta RP w latach [[1922]] - [[1926]], znajdziemy jeszcze jedno nazwisko. Jest to Tomasz Arciszewski - wybitny polityk i działacz socjalistyczny, honorowy obywatel [[Sosnowiec|Sosnowca]] z [[1928]] roku, premier rządu RP na uchodźstwie. Swoim życiorysem mógłby podzielić się z niejedną osobą. To postać barwna i żywa, która całe życie walczyła o szczytne ideały i niepodległość Polski. W mieście o robotniczych tradycjach, w którym mieszkał i działał, nie ma do dzisiaj swojej ulicy, placu czy ronda.&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> *Grudzień:[[Księstwo Siewierskie|Księstwo siewierskie]]&lt;br&gt;<br /> <br /> Od 1444 roku tytuł księcia siewierskiego przysługiwał każdemu kolejnemu biskupowi krakowskiemu. Pierwszym, który nabył do niego prawo był [[Zbigniew Oleśnicki]], natomiast ostatnim, który się nim posługiwał był Adam Stefan Sapieha (1867-1951) - mimo iż samo księstwo zostało zlikwidowane już na wiele lat przed narodzinami Sapiehy.&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Rok 2015==<br /> *Styczeń: [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] oraz [[Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki]]<br /> <br /> Bank ten został powołany na mocy ukazu cesarskiego z dnia 17/29 stycznia 1828 roku. Głównym zadaniem instytucji bankowej było zaspokajanie długu publicznego, przejętego z czasów Księstwa Warszawskiego, zgodnie z postanowieniami traktatów wiedeńskich z 3 maja 1815 roku. Poprzez swoją działalność Bank miał się przyczyniać do rozwoju przemysłu, handlu oraz rzemiosła w Królestwie Polskim.&lt;br&gt;<br /> <br /> *Źródło: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie<br /> <br /> <br /> *Luty: [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim]]<br /> <br /> Wydarzenia rewolucyjne w Rosji w styczniu [[1905]] roku dotarły również do Królestwa Polskiego. Do walki strajkowej przystąpili robotnicy z Warszawy, Łodzi, [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i innych ośrodków przemysłowych Królestwa. Siłą sprawczą wystąpień robotniczych była Polska Partia Socjalistyczna łącząca w programie hasła socjalne z niepodległościowymi. Okręgowy Komitet Robotniczy (OKR) PPS [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] wydal odezwę, w której wezwał robotników do walki pod hasłem ''Precz z rządem carskim''. Pierwsze masowe wystąpienia w regionie rozpoczęły się z dniem [[1 lutego]] [[1905]] roku.<br /> <br /> <br /> *Marzec: [[Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim S. A.]]<br /> <br /> Projekt uruchomienia linii tramwajowej w regionie pojawił się jeszcze w czasach [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]]. Jego realizacja ruszyła już w Polsce niepodległej po 1918 roku. Głównym zadaniem było połączenie torami tramwajowymi czterech miasta Zagłębia: Sosnowca, Dąbrowy, Będzina i Czeladzi. W ramach jego realizacji 5 marca 1924 roku w Sądzie Okręgowym w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] (Dział B. I. No 77) została zarejestrowana Spółka Akcyjna pod nazwą &quot;Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskiem&quot;.<br /> <br /> <br /> *Kwiecień: [[Wanda Telakowska]]<br /> <br /> [[20 kwietnia]] [[1905]] roku urodziła się Wanda Telakowska. Jej imię nosi główna nagroda (w postaci stypendium) w konkursie Young Design - skierowanym do młodych projektantów - studentów i absolwentów wzornictwa. Przyszła projektantka urodziła się i pierwsze lata młodzieńcze spędziła w [[Sosnowiec|Sosnowcu]]. Maturę zdała w Warszawie. Po 1945 roku wraz z Marią Skoczylas-Leszczyńską organizowała Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, z którego w roku 1950 powstał Instytut Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie.<br /> <br /> <br /> *Maj/Czerwiec: [[Jan Przemsza-Zieliński]] oraz [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> <br /> [[Plik:Jan Przemsza -Zieliński 01.jpg|thumb|100px|Jan Przemsza-Zieliński]][[28 maja]] [[1935]] roku urodził się Jan Przemsza-Zieliński, pięćdziesiąt lat wcześniej - [[22 czerwca]] [[1884]] roku Marian Kantor-Mirski. Obaj należą do najbardziej zasłużonych historyków i kronikarzy regionu [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].<br /> <br /> <br /> *Lipiec: [[Zdzisław Lachur]]<br /> <br /> Zdzisław Lachur w latach 1945–1950 studiował malarstwo i grafikę na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Był wychowankiem prof. Eugeniusza Eibischa – malarza, rysownika i pedagoga, reprezentanta nurtu kolorystycznego w malarstwie lat 30-tych i sztuce powojennej. W 1947 roku założył w Bielsku-Białej pierwszą w Polsce wytwórnię filmów rysunkowych. <br /> <br /> <br /> *Sierpień: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Wrzesień: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Październik: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Listopad: [[Republika Zagłębiowska]]<br /> <br /> 110 lat temu doszło do przejęcia władzy przez robotników z Zagłębia Dąbrowskiego. Okres ten, trwający od 31 października do 10 listopada 1905 roku, do historii przeszedł pod nazwą Republiki Zagłębiowskiej. Adam Kałuża w swej książce ''Przeciw carowi. Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim'' tak opisuje tamte wydarzenia: ''[...] przez ulice miast i osiedli Zagłębia przeszło co najmniej 150 000 manifestantów, tj. kilkakrotnie więcej niż liczba robotników w tym ośrodku przemysłowym. Do tak masowych wystąpień nie doszło przedtem nawet podczas strajku zimowego na początku rewolucji 1905 roku. Jednocześnie trwał powszechny strajk polityczny. Nastąpiła całkowita jawność życia politycznego...'' <br /> <br /> <br /> *Grudzień: [[Antoni Rączaszek]]<br /> <br /> Urodzony 14 grudnia 1898 roku Antoni Rączaszek, w czasach II RP, był kolejno burmistrzem swego rodzinnego miasta Czeladź (1924-27), prezydentem Grodna i Tomaszowa Mazowieckiego (1935-39). <br /> <br /> ==Rok 2016==<br /> *Styczeń: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Luty: [[Piotr Steinkeller]]<br /> <br /> Urodzony [[15 lutego]] [[1799]] roku w Krakowie Piotr Steinkeller był niezwykle zasłużonym przedsiębiorcą dla Zagłębia Dąbrowskiego i Krakowskiego. Studiował w Wiedniu, wzorce czerpał z przemysłu angielskiego. To od jego nazwiska dyliżanse rozwożące pocztę nazywane były steinkellerkami.<br /> <br /> <br /> *Kwiecień: [[Józef Boksa]]<br /> <br /> Józef Boksa (jego nazwisko zapisywano również w formie &quot;Boxa&quot;) urodził się [[8 kwietnia]] [[1885]] roku w Woli Rogowskiej. Od przełomu lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku sprawował różnorakie funkcje urzędnicze w regionie. Jego los po 1939 roku do dziś nie jest znany.</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Artyku%C5%82_miesi%C4%85ca_(archiwum)&diff=71368 2016-04-20T20:04:02Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>'''Artykuł miesiąca (archiwum)''' - lista artykułów zamieszczonych na stronie głównej WikiZagłębie w rubryce &quot;Artykuł miesiąca&quot; wraz z krótkim słowem wstępnym.<br /> <br /> ==Rok 2014==<br /> *Październik:[[Czesław Słania]]&lt;br&gt;<br /> <br /> &quot;Genialny twórca, artysta miniatury i mikrorzeczywistości. Wykreował i ożywił równoległe światy zamknięte w małych formach papieru. Jego drobne kosmosy krążą po świecie, zawsze jako wybitne dzieła sztuki, we wszystkich przestrzeniach codzienności, gdzieś pomiędzy wystawą w galerii, pocztą a bankiem&quot; - tak o urodzonym w Czeladzi - jednym z najwybitniejszych grawerów świata napisała Mira Grabowska w sosnowieckim magazynie kulturalnym SOSNART/październik 2011.&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> *Listopad:[[Tomasz Arciszewski]]&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:NAC Tomasz Arciszewski.jpg|thumb|100px|Tomasz Arciszewski]]Wśród wielkich nieobecnych miasta [[Sosnowiec]], obok Stanisława Wojciechowskiego – Prezydenta RP w latach [[1922]] - [[1926]], znajdziemy jeszcze jedno nazwisko. Jest to Tomasz Arciszewski - wybitny polityk i działacz socjalistyczny, honorowy obywatel [[Sosnowiec|Sosnowca]] z [[1928]] roku, premier rządu RP na uchodźstwie. Swoim życiorysem mógłby podzielić się z niejedną osobą. To postać barwna i żywa, która całe życie walczyła o szczytne ideały i niepodległość Polski. W mieście o robotniczych tradycjach, w którym mieszkał i działał, nie ma do dzisiaj swojej ulicy, placu czy ronda.&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> *Grudzień:[[Księstwo Siewierskie|Księstwo siewierskie]]&lt;br&gt;<br /> <br /> Od 1444 roku tytuł księcia siewierskiego przysługiwał każdemu kolejnemu biskupowi krakowskiemu. Pierwszym, który nabył do niego prawo był [[Zbigniew Oleśnicki]], natomiast ostatnim, który się nim posługiwał był Adam Stefan Sapieha (1867-1951) - mimo iż samo księstwo zostało zlikwidowane już na wiele lat przed narodzinami Sapiehy.&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Rok 2015==<br /> *Styczeń: [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] oraz [[Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki]]<br /> <br /> Bank ten został powołany na mocy ukazu cesarskiego z dnia 17/29 stycznia 1828 roku. Głównym zadaniem instytucji bankowej było zaspokajanie długu publicznego, przejętego z czasów Księstwa Warszawskiego, zgodnie z postanowieniami traktatów wiedeńskich z 3 maja 1815 roku. Poprzez swoją działalność Bank miał się przyczyniać do rozwoju przemysłu, handlu oraz rzemiosła w Królestwie Polskim.&lt;br&gt;<br /> <br /> *Źródło: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie<br /> <br /> <br /> *Luty: [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim]]<br /> <br /> Wydarzenia rewolucyjne w Rosji w styczniu [[1905]] roku dotarły również do Królestwa Polskiego. Do walki strajkowej przystąpili robotnicy z Warszawy, Łodzi, [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i innych ośrodków przemysłowych Królestwa. Siłą sprawczą wystąpień robotniczych była Polska Partia Socjalistyczna łącząca w programie hasła socjalne z niepodległościowymi. Okręgowy Komitet Robotniczy (OKR) PPS [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] wydal odezwę, w której wezwał robotników do walki pod hasłem ''Precz z rządem carskim''. Pierwsze masowe wystąpienia w regionie rozpoczęły się z dniem [[1 lutego]] [[1905]] roku.<br /> <br /> <br /> *Marzec: [[Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim S. A.]]<br /> <br /> Projekt uruchomienia linii tramwajowej w regionie pojawił się jeszcze w czasach [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]]. Jego realizacja ruszyła już w Polsce niepodległej po 1918 roku. Głównym zadaniem było połączenie torami tramwajowymi czterech miasta Zagłębia: Sosnowca, Dąbrowy, Będzina i Czeladzi. W ramach jego realizacji 5 marca 1924 roku w Sądzie Okręgowym w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] (Dział B. I. No 77) została zarejestrowana Spółka Akcyjna pod nazwą &quot;Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskiem&quot;.<br /> <br /> <br /> *Kwiecień: [[Wanda Telakowska]]<br /> <br /> [[20 kwietnia]] [[1905]] roku urodziła się Wanda Telakowska. Jej imię nosi główna nagroda (w postaci stypendium) w konkursie Young Design - skierowanym do młodych projektantów - studentów i absolwentów wzornictwa. Przyszła projektantka urodziła się i pierwsze lata młodzieńcze spędziła w [[Sosnowiec|Sosnowcu]]. Maturę zdała w Warszawie. Po 1945 roku wraz z Marią Skoczylas-Leszczyńską organizowała Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, z którego w roku 1950 powstał Instytut Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie.<br /> <br /> <br /> *Maj/Czerwiec: [[Jan Przemsza-Zieliński]] oraz [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> <br /> [[Plik:Jan Przemsza -Zieliński 01.jpg|thumb|100px|Jan Przemsza-Zieliński]][[28 maja]] [[1935]] roku urodził się Jan Przemsza-Zieliński, pięćdziesiąt lat wcześniej - [[22 czerwca]] [[1884]] roku Marian Kantor-Mirski. Obaj należą do najbardziej zasłużonych historyków i kronikarzy regionu [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].<br /> <br /> <br /> *Lipiec: [[Zdzisław Lachur]]<br /> <br /> Zdzisław Lachur w latach 1945–1950 studiował malarstwo i grafikę na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Był wychowankiem prof. Eugeniusza Eibischa – malarza, rysownika i pedagoga, reprezentanta nurtu kolorystycznego w malarstwie lat 30-tych i sztuce powojennej. W 1947 roku założył w Bielsku-Białej pierwszą w Polsce wytwórnię filmów rysunkowych. <br /> <br /> <br /> *Sierpień: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Wrzesień: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Październik: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Listopad: [[Republika Zagłębiowska]]<br /> <br /> 110 lat temu doszło do przejęcia władzy przez robotników z Zagłębia Dąbrowskiego. Okres ten, trwający od 31 października do 10 listopada 1905 roku, do historii przeszedł pod nazwą Republiki Zagłębiowskiej. Adam Kałuża w swej książce ''Przeciw carowi. Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim'' tak opisuje tamte wydarzenia: ''[...] przez ulice miast i osiedli Zagłębia przeszło co najmniej 150 000 manifestantów, tj. kilkakrotnie więcej niż liczba robotników w tym ośrodku przemysłowym. Do tak masowych wystąpień nie doszło przedtem nawet podczas strajku zimowego na początku rewolucji 1905 roku. Jednocześnie trwał powszechny strajk polityczny. Nastąpiła całkowita jawność życia politycznego...'' <br /> <br /> <br /> *Grudzień: [[Antoni Rączaszek]]<br /> <br /> Urodzony 14 grudnia 1898 roku Antoni Rączaszek, w czasach II RP, był kolejno burmistrzem swego rodzinnego miasta Czeladź (1924-27), prezydentem Grodna i Tomaszowa Mazowieckiego (1935-39). <br /> <br /> ==Rok 2016==<br /> *Styczeń: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Luty: [[Piotr Steinkeller]]<br /> <br /> Urodzony [[15 lutego]] [[1799]] roku w Krakowie Piotr Steinkeller był niezwykle zasłużonym przedsiębiorcą dla Zagłębia Dąbrowskiego i Krakowskiego. Studiował w Wiedniu, wzorce czerpał z przemysłu angielskiego. To od jego nazwiska dyliżanse rozwożące pocztę nazywane były steinkellerkami.<br /> <br /> <br /> *Kwiecień: [[Józef Boksa]]<br /> <br /> Józef Boksa (nazwisko zapisywano również w formie &quot;Boxa&quot;) urodził się [[8 kwietnia]] [[1885]] roku w Woli Rogowskiej. Od przełomu lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku sprawował różnorakie funkcje urzędnicze w regionie. Jego los po 1939 roku do dziś nie jest znany.</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Szablon:Artyku%C5%82_miesi%C4%85ca&diff=71367 2016-04-20T20:03:46Z

<p>Loukas: Artykuł kwietnia.</p> <hr /> <div>Józef Boksa (jego nazwisko zapisywano również w formie &quot;Boxa&quot;) urodził się [[8 kwietnia]] [[1885]] roku w Woli Rogowskiej. Od przełomu lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku sprawował różnorakie funkcje urzędnicze w regionie. Jego los po 1939 roku do dziś nie jest znany. <br /> <br /> Przeczytaj cały artykuł poświęcony: [[Józef Boksa|Józefowi Boksie]].&lt;br&gt;<br /> <br /> Zobacz poprzednie: [[Artykuł miesiąca (archiwum)|Artykuły miesiąca]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Artyku%C5%82_miesi%C4%85ca_(archiwum)&diff=70804 2016-03-17T21:01:50Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>'''Artykuł miesiąca (archiwum)''' - lista artykułów zamieszczonych na stronie głównej WikiZagłębie w rubryce &quot;Artykuł miesiąca&quot; wraz z krótkim słowem wstępnym.<br /> <br /> ==Rok 2014==<br /> *Październik:[[Czesław Słania]]&lt;br&gt;<br /> <br /> &quot;Genialny twórca, artysta miniatury i mikrorzeczywistości. Wykreował i ożywił równoległe światy zamknięte w małych formach papieru. Jego drobne kosmosy krążą po świecie, zawsze jako wybitne dzieła sztuki, we wszystkich przestrzeniach codzienności, gdzieś pomiędzy wystawą w galerii, pocztą a bankiem&quot; - tak o urodzonym w Czeladzi - jednym z najwybitniejszych grawerów świata napisała Mira Grabowska w sosnowieckim magazynie kulturalnym SOSNART/październik 2011.&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> *Listopad:[[Tomasz Arciszewski]]&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:NAC Tomasz Arciszewski.jpg|thumb|100px|Tomasz Arciszewski]]Wśród wielkich nieobecnych miasta [[Sosnowiec]], obok Stanisława Wojciechowskiego – Prezydenta RP w latach [[1922]] - [[1926]], znajdziemy jeszcze jedno nazwisko. Jest to Tomasz Arciszewski - wybitny polityk i działacz socjalistyczny, honorowy obywatel [[Sosnowiec|Sosnowca]] z [[1928]] roku, premier rządu RP na uchodźstwie. Swoim życiorysem mógłby podzielić się z niejedną osobą. To postać barwna i żywa, która całe życie walczyła o szczytne ideały i niepodległość Polski. W mieście o robotniczych tradycjach, w którym mieszkał i działał, nie ma do dzisiaj swojej ulicy, placu czy ronda.&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> *Grudzień:[[Księstwo Siewierskie|Księstwo siewierskie]]&lt;br&gt;<br /> <br /> Od 1444 roku tytuł księcia siewierskiego przysługiwał każdemu kolejnemu biskupowi krakowskiemu. Pierwszym, który nabył do niego prawo był [[Zbigniew Oleśnicki]], natomiast ostatnim, który się nim posługiwał był Adam Stefan Sapieha (1867-1951) - mimo iż samo księstwo zostało zlikwidowane już na wiele lat przed narodzinami Sapiehy.&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Rok 2015==<br /> *Styczeń: [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] oraz [[Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki]]<br /> <br /> Bank ten został powołany na mocy ukazu cesarskiego z dnia 17/29 stycznia 1828 roku. Głównym zadaniem instytucji bankowej było zaspokajanie długu publicznego, przejętego z czasów Księstwa Warszawskiego, zgodnie z postanowieniami traktatów wiedeńskich z 3 maja 1815 roku. Poprzez swoją działalność Bank miał się przyczyniać do rozwoju przemysłu, handlu oraz rzemiosła w Królestwie Polskim.&lt;br&gt;<br /> <br /> *Źródło: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie<br /> <br /> <br /> *Luty: [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim]]<br /> <br /> Wydarzenia rewolucyjne w Rosji w styczniu [[1905]] roku dotarły również do Królestwa Polskiego. Do walki strajkowej przystąpili robotnicy z Warszawy, Łodzi, [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i innych ośrodków przemysłowych Królestwa. Siłą sprawczą wystąpień robotniczych była Polska Partia Socjalistyczna łącząca w programie hasła socjalne z niepodległościowymi. Okręgowy Komitet Robotniczy (OKR) PPS [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] wydal odezwę, w której wezwał robotników do walki pod hasłem ''Precz z rządem carskim''. Pierwsze masowe wystąpienia w regionie rozpoczęły się z dniem [[1 lutego]] [[1905]] roku.<br /> <br /> <br /> *Marzec: [[Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim S. A.]]<br /> <br /> Projekt uruchomienia linii tramwajowej w regionie pojawił się jeszcze w czasach [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]]. Jego realizacja ruszyła już w Polsce niepodległej po 1918 roku. Głównym zadaniem było połączenie torami tramwajowymi czterech miasta Zagłębia: Sosnowca, Dąbrowy, Będzina i Czeladzi. W ramach jego realizacji 5 marca 1924 roku w Sądzie Okręgowym w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] (Dział B. I. No 77) została zarejestrowana Spółka Akcyjna pod nazwą &quot;Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskiem&quot;.<br /> <br /> <br /> *Kwiecień: [[Wanda Telakowska]]<br /> <br /> [[20 kwietnia]] [[1905]] roku urodziła się Wanda Telakowska. Jej imię nosi główna nagroda (w postaci stypendium) w konkursie Young Design - skierowanym do młodych projektantów - studentów i absolwentów wzornictwa. Przyszła projektantka urodziła się i pierwsze lata młodzieńcze spędziła w [[Sosnowiec|Sosnowcu]]. Maturę zdała w Warszawie. Po 1945 roku wraz z Marią Skoczylas-Leszczyńską organizowała Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, z którego w roku 1950 powstał Instytut Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie.<br /> <br /> <br /> *Maj/Czerwiec: [[Jan Przemsza-Zieliński]] oraz [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> <br /> [[Plik:Jan Przemsza -Zieliński 01.jpg|thumb|100px|Jan Przemsza-Zieliński]][[28 maja]] [[1935]] roku urodził się Jan Przemsza-Zieliński, pięćdziesiąt lat wcześniej - [[22 czerwca]] [[1884]] roku Marian Kantor-Mirski. Obaj należą do najbardziej zasłużonych historyków i kronikarzy regionu [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].<br /> <br /> <br /> *Lipiec: [[Zdzisław Lachur]]<br /> <br /> Zdzisław Lachur w latach 1945–1950 studiował malarstwo i grafikę na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Był wychowankiem prof. Eugeniusza Eibischa – malarza, rysownika i pedagoga, reprezentanta nurtu kolorystycznego w malarstwie lat 30-tych i sztuce powojennej. W 1947 roku założył w Bielsku-Białej pierwszą w Polsce wytwórnię filmów rysunkowych. <br /> <br /> <br /> *Sierpień: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Wrzesień: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Październik: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Listopad: [[Republika Zagłębiowska]]<br /> <br /> 110 lat temu doszło do przejęcia władzy przez robotników z Zagłębia Dąbrowskiego. Okres ten, trwający od 31 października do 10 listopada 1905 roku, do historii przeszedł pod nazwą Republiki Zagłębiowskiej. Adam Kałuża w swej książce ''Przeciw carowi. Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim'' tak opisuje tamte wydarzenia: ''[...] przez ulice miast i osiedli Zagłębia przeszło co najmniej 150 000 manifestantów, tj. kilkakrotnie więcej niż liczba robotników w tym ośrodku przemysłowym. Do tak masowych wystąpień nie doszło przedtem nawet podczas strajku zimowego na początku rewolucji 1905 roku. Jednocześnie trwał powszechny strajk polityczny. Nastąpiła całkowita jawność życia politycznego...'' <br /> <br /> <br /> *Grudzień: [[Antoni Rączaszek]]<br /> <br /> Urodzony 14 grudnia 1898 roku Antoni Rączaszek, w czasach II RP, był kolejno burmistrzem swego rodzinnego miasta Czeladź (1924-27), prezydentem Grodna i Tomaszowa Mazowieckiego (1935-39). <br /> <br /> ==Rok 2016==<br /> *Styczeń: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Luty: [[Piotr Steinkeller]]<br /> <br /> Urodzony [[15 lutego]] [[1799]] roku w Krakowie Piotr Steinkeller był niezwykle zasłużonym przedsiębiorcą dla Zagłębia Dąbrowskiego i Krakowskiego. Studiował w Wiedniu, wzorce czerpał z przemysłu angielskiego. To od jego nazwiska dyliżanse rozwożące pocztę nazywane były steinkellerkami.</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Szablon:Artyku%C5%82_miesi%C4%85ca&diff=70803 2016-03-17T21:01:43Z

<p>Loukas: Artykuł marca.</p> <hr /> <div>Urodzony [[17 marca]] [[1936]] roku w [[Czeladź|Czeladzi]] Henryk Kuźniak jest jednym z największych polskich kompozytorów muzyki filmowej. Do jego najbardziej znanych utworów należą kompozycje do filmów z lat 80-tych jak: ''Vabank'' czy ''Na kłopoty Bednarski''. Od kilku lat ma swoją gwiazdę w Alei Sław w Łodzi. Od 2007 roku jest Honorowym Obywatelem swojego rodzinnego miasta.<br /> <br /> Przeczytaj cały artykuł poświęcony: [[Henryk Kuźniak|Henrykowi Kuźniakowi]].&lt;br&gt;<br /> <br /> Zobacz poprzednie: [[Artykuł miesiąca (archiwum)|Artykuły miesiąca]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Henryk_Ku%C5%BAniak&diff=70802 2016-03-17T21:01:17Z

<p>Loukas: Cytat, redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Henryk Kuźniak<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Henryk Kuźniak.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[17 marca]] [[1936]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci =<br /> |miejsce śmierci =<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku =<br /> |zawód = Muzyk, kompozytor<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> '''Henryk Kuźniak''' (ur. [[17 marca]] [[1936]] w [[Czeladź|Czeladzi]]) – kompozytor i muzykolog. Twórca muzyki filmowej i telewizyjnej m.in. do filmów ''Vabank'' oraz ''Vabank II czyli riposta'' Juliusza Machulskiego. Honorowy obywatel miasta Czeladź od 2007 roku&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view|tytuł=Henryk Kuźniak|opublikowany=http://www.czeladz.pl/|data dostępu=2016-02-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Wykształcenie i praca zawodowa==<br /> {{CytatD<br /> |1 = Przede wszystkim nie robię muzyk dla siebie. Ja robię muzykę do filmu....dla mnie dobra muzyka to nie jest ta, która mnie zadowoli. Dobra to jest, która wspomoże film.<br /> |2 = Henryk Kuźniak. Nie robię muzyki dla siebie<br /> |3 = Notacje historyczne, TVP 2009<br /> }}<br /> <br /> Henryk Kuźniak z urodzenia jest czeladzianinem, absolwentem I LO im. M. Kopernika w Będzinie, profesorem muzykologii, wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Jest twórcą muzyki filmowej do ponad 60 filmów fabularnych, w tym:<br /> *''Vabank'' <br /> *''Seksmisja'' <br /> *''Chopin. Pragnienie miłości'' <br /> *''Na kłopoty Bednarski'' <br /> Twórczości Henryka Kuźniaka poświęcony został IX Festiwal Muzyki Filmowej odbywający się w Łodzi w czerwcu 2006 roku. <br /> <br /> ==Nagrody i odznaczenia==<br /> *Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP20110640605|tytuł=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 lutego 2011 r. o nadaniu orderów|opublikowany=http://isap.sejm.gov.pl/index.jsp|data dostępu=2016-03-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Henryk Kuzniak Aleja Gwiazd.jpg|Henryk Kuźniak odsłaniający własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Łodzi. Źródło: zaiks.pl. Foto: Krzysztof Borkowski <br /> Plik:Henryk Kuźniak Złota Płyta.jpg|Henryk Kuźniak odbierający Złotą Płytę za wydaną płytę w cyklu ''Wielcy Kompozytorzy Filmowi'' z utworami Henryka Kuźniaka. Foto: polmusic.com.pl<br /> Plik:Vabank II plakat.jpg|Plakat filmowy ''Vabank II''. Muzykę do obu części skomponował Henryk Kuźniak<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view Biogram na stronie czeladz.pl]<br /> *[http://www.filmweb.pl/person/Henryk+Ku%C5%BAniak-12730# Profil kompozytora na stronie filmweb.pl]<br /> *[http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/587741,henryk-kuzniak-ma-swoja-gwiazde-zdjecia,id,t.html?cookie=1 Artykuł ''Henryk Kuźniak ma swoją gwiazdę'' na stronie Dziennika Łódzkiego]<br /> *[http://www.edu.tvp.pl/9481594/henryk-kuzniak-nie-robie-muzyki-dla-siebie Henryk Kuźniak opowiada o pracy nad muzyką filmową (materiał TVP z 2009 roku)]<br /> <br /> Kompozycje:&lt;br&gt;<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=voxj04miZrE Utwór ''Vabank'' z filmu ''Vabank'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=PgSKvxwEP9Y Utwór ''Dekadenckie Dixi'' z filmu ''Seksmisja'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=XdLGdLEuYeI Utwór ''Wszystko gra'' z filmu ''Bednarski na klopoty'' na stronie youtube.com]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie muzyki|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie filmu|Kuźniak, Henryk]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Henryk_Ku%C5%BAniak&diff=70519 2016-03-07T22:26:39Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Henryk Kuźniak<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Henryk Kuźniak.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[17 marca]] [[1936]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci =<br /> |miejsce śmierci =<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku =<br /> |zawód = Muzyk, kompozytor<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> '''Henryk Kuźniak''' (ur. [[17 marca]] [[1936]] w [[Czeladź|Czeladzi]]) – kompozytor i muzykolog. Twórca muzyki filmowej i telewizyjnej m.in. do filmów ''Vabank'' oraz ''Vabank II czyli riposta'' Juliusza Machulskiego. Honorowy obywatel miasta Czeladź od 2007 roku&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view|tytuł=Henryk Kuźniak|opublikowany=http://www.czeladz.pl/|data dostępu=2016-02-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Wykształcenie i praca zawodowa==<br /> Henryk Kuźniak z urodzenia jest czeladzianinem, absolwentem I LO im. M. Kopernika w Będzinie, profesorem muzykologii, wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Jest twórcą muzyki filmowej do ponad 60 filmów fabularnych, w tym:<br /> *''Vabank'' <br /> *''Seksmisja'' <br /> *''Chopin. Pragnienie miłości'' <br /> *''Na kłopoty Bednarski'' <br /> Twórczości Henryka Kuźniaka poświęcony został IX Festiwal Muzyki Filmowej odbywający się w Łodzi w czerwcu 2006 roku. <br /> <br /> ==Nagrody i odznaczenia==<br /> *Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP20110640605|tytuł=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 lutego 2011 r. o nadaniu orderów|opublikowany=http://isap.sejm.gov.pl/index.jsp|data dostępu=2016-03-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Henryk Kuzniak Aleja Gwiazd.jpg|Henryk Kuźniak odsłaniający własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Łodzi. Źródło: zaiks.pl. Foto: Krzysztof Borkowski <br /> Plik:Henryk Kuźniak Złota Płyta.jpg|Henryk Kuźniak odbierający Złotą Płytę za wydaną płytę w cyklu ''Wielcy Kompozytorzy Filmowi'' z utworami Henryka Kuźniaka. Foto: polmusic.com.pl<br /> Plik:Vabank II plakat.jpg|Plakat filmowy ''Vabank II''. Muzykę do obu części skomponował Henryk Kuźniak<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view Biogram na stronie czeladz.pl]<br /> *[http://www.filmweb.pl/person/Henryk+Ku%C5%BAniak-12730# Profil kompozytora na stronie filmweb.pl]<br /> *[http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/587741,henryk-kuzniak-ma-swoja-gwiazde-zdjecia,id,t.html?cookie=1 Artykuł ''Henryk Kuźniak ma swoją gwiazdę'' na stronie Dziennika Łódzkiego]<br /> *[http://vod.tvp.pl/670052index.htmlhenryk-kuzniak-nie-robie-muzyki-dla-siebie Henryk Kuźniak opowiada o pracy nad muzyką filmową (materiał TVP z 2009 roku)]<br /> <br /> Kompozycje:&lt;br&gt;<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=voxj04miZrE Utwór ''Vabank'' z filmu ''Vabank'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=PgSKvxwEP9Y Utwór ''Dekadenckie Dixi'' z filmu ''Seksmisja'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=XdLGdLEuYeI Utwór ''Wszystko gra'' z filmu ''Bednarski na klopoty'' na stronie youtube.com]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie muzyki|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie filmu|Kuźniak, Henryk]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Henryk_Ku%C5%BAniak&diff=70518 2016-03-07T22:05:26Z

<p>Loukas: Redakcyjne, galeria.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Henryk Kuźniak<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Henryk Kuźniak.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[17 marca]] [[1936]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci =<br /> |miejsce śmierci =<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku =<br /> |zawód = Muzyk, kompozytor<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> '''Henryk Kuźniak''' (ur. [[17 marca]] [[1936]] w [[Czeladź|Czeladzi]]) – kompozytor i muzykolog. Twórca muzyki filmowej i telewizyjnej m.in. do filmów ''Vabank'' oraz ''Vabank II czyli riposta'' Juliusza Machulskiego. Honorowy obywatel miasta Czeladź od 2007 roku&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view|tytuł=Henryk Kuźniak|opublikowany=http://www.czeladz.pl/|data dostępu=2016-02-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Wykształcenie i praca zawodowa==<br /> Henryk Kuźniak z urodzenia jest czeladzianinem, absolwentem I LO im. M. Kopernika w Będzinie, profesorem muzykologii, wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Jest twórcą muzyki filmowej do ponad 60 filmów fabularnych, w tym:<br /> *''Vabank'' <br /> *''Seksmisja'' <br /> *''Chopin. Pragnienie miłości'' <br /> *''Na kłopoty Bednarski'' <br /> Twórczości Henryka Kuźniaka poświęcony został IX Festiwal Muzyki Filmowej odbywający się w Łodzi w czerwcu 2006 roku. <br /> <br /> ==Nagrody i odznaczenia==<br /> *Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP20110640605|tytuł=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 lutego 2011 r. o nadaniu orderów|opublikowany=http://isap.sejm.gov.pl/index.jsp|data dostępu=2016-03-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Henryk Kuzniak Aleja Gwiazd.jpg|Henryk Kuźniak odsłaniający własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Łodzi. Źródło: zaiks.pl. Foto: Krzysztof Borkowski <br /> Plik:Henryk Kuźniak Złota Płyta.jpg|Henryk Kuźniak odbierający Złotą Płytę<br /> Plik:Vabank II plakat.jpg|Plakat filmowy ''Vabank II''<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view Biogram na stronie czeladz.pl]<br /> *[http://www.filmweb.pl/person/Henryk+Ku%C5%BAniak-12730# Profil kompozytora na stronie filmweb.pl]<br /> *[http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/587741,henryk-kuzniak-ma-swoja-gwiazde-zdjecia,id,t.html?cookie=1 Artykuł ''Henryk Kuźniak ma swoją gwiazdę'' na stronie Dziennika Łódzkiego]<br /> *[http://vod.tvp.pl/670052index.htmlhenryk-kuzniak-nie-robie-muzyki-dla-siebie Henryk Kuźniak opowiada o pracy nad muzyką filmową (materiał TVP z 2009 roku)]<br /> <br /> Kompozycje:&lt;br&gt;<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=voxj04miZrE Utwór ''Vabank'' z filmu ''Vabank'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=PgSKvxwEP9Y Utwór ''Dekadenckie Dixi'' z filmu ''Seksmisja'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=XdLGdLEuYeI Utwór ''Wszystko gra'' z filmu ''Bednarski na klopoty'' na stronie youtube.com]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie muzyki|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie filmu|Kuźniak, Henryk]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Vabank_II_plakat.jpg&diff=70517 2016-03-07T22:03:19Z

<p>Loukas: </p> <hr /> <div></div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Henryk_Ku%C5%BAniak_Z%C5%82ota_P%C5%82yta.jpg&diff=70516 2016-03-07T22:02:41Z

<p>Loukas: </p> <hr /> <div></div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Henryk_Kuzniak_Aleja_Gwiazd.jpg&diff=70515 2016-03-07T21:57:00Z

<p>Loukas: </p> <hr /> <div></div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Henryk_Ku%C5%BAniak&diff=70514 2016-03-07T21:53:36Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Henryk Kuźniak<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Henryk Kuźniak.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[17 marca]] [[1936]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci =<br /> |miejsce śmierci =<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku =<br /> |zawód = Muzyk, kompozytor<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> '''Henryk Kuźniak''' (ur. [[17 marca]] [[1936]] w [[Czeladź|Czeladzi]]) – kompozytor i muzykolog. Twórca muzyki filmowej i telewizyjnej m.in. do filmów ''Vabank'' oraz ''Vabank II czyli riposta'' Juliusza Machulskiego. Honorowy obywatel miasta Czeladź od 2007 roku&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view|tytuł=Henryk Kuźniak|opublikowany=http://www.czeladz.pl/|data dostępu=2016-02-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Wykształcenie i praca zawodowa==<br /> Henryk Kuźniak z urodzenia jest czeladzianinem, absolwentem I LO im. M. Kopernika w Będzinie, profesorem muzykologii, wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Jest twórcą muzyki filmowej do ponad 60 filmów fabularnych, w tym:<br /> *''Vabank'' <br /> *''Seksmisja'' <br /> *''Chopin. Pragnienie miłości'' <br /> *''Na kłopoty Bednarski'' <br /> Twórczości Henryka Kuźniaka poświęcony został IX Festiwal Muzyki Filmowej odbywający się w Łodzi w czerwcu 2006 roku. <br /> <br /> ==Nagrody i odznaczenia==<br /> *Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP20110640605|tytuł=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 lutego 2011 r. o nadaniu orderów|opublikowany=http://isap.sejm.gov.pl/index.jsp|data dostępu=2016-03-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view Biogram na stronie czeladz.pl]<br /> *[http://www.filmweb.pl/person/Henryk+Ku%C5%BAniak-12730# Profil kompozytora na stronie filmweb.pl]<br /> *[http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/587741,henryk-kuzniak-ma-swoja-gwiazde-zdjecia,id,t.html?cookie=1 Artykuł ''Henryk Kuźniak ma swoją gwiazdę'' na stronie Dziennika Łódzkiego]<br /> *[http://vod.tvp.pl/670052index.htmlhenryk-kuzniak-nie-robie-muzyki-dla-siebie Henryk Kuźniak opowiada o pracy nad muzyką filmową (materiał TVP z 2009 roku)]<br /> <br /> Kompozycje:&lt;br&gt;<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=voxj04miZrE Utwór ''Vabank'' z filmu ''Vabank'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=PgSKvxwEP9Y Utwór ''Dekadenckie Dixi'' z filmu ''Seksmisja'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=XdLGdLEuYeI Utwór ''Wszystko gra'' z filmu ''Bednarski na klopoty'' na stronie youtube.com]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie muzyki|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie filmu|Kuźniak, Henryk]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Henryk_Ku%C5%BAniak&diff=70512 2016-03-07T16:58:00Z

<p>Loukas: Rozbudowa.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Henryk Kuźniak<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Henryk Kuźniak.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[17 marca]] [[1936]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci =<br /> |miejsce śmierci =<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku =<br /> |zawód = Muzyk, kompozytor<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> '''Henryk Kuźniak''' (ur. [[17 marca]] [[1936]] w [[Czeladź|Czeladzi]]) – kompozytor i muzykolog. Twórca muzyki filmowej i telewizyjnej m.in. do filmów ''Vabank'' oraz ''Vabank II czyli riposta'' Juliusza Machulskiego. Honorowy obywatel miasta Czeladź od 2007 roku&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view|tytuł=Henryk Kuźniak|opublikowany=http://www.czeladz.pl/|data dostępu=2016-02-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Wykształcenie i praca zawodowa==<br /> Henryk Kuźniak z urodzenia jest czeladzianinem, absolwentem I LO im. M. Kopernika w Będzinie, profesorem muzykologii, wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Jest twórcą muzyki filmowej do ponad 60 filmów fabularnych, w tym:<br /> *''Vabank'' <br /> *''Seksmisja'' <br /> *''Chopin. Pragnienie miłości'' <br /> *''Na kłopoty Bednarski'' <br /> Twórczości Henryka Kuźniaka poświęcony został IX Festiwal Muzyki Filmowej odbywający się w Łodzi w czerwcu 2006 roku. <br /> <br /> ==Nagrody i odznaczenia==<br /> *Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP20110640605|tytuł=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 lutego 2011 r. o nadaniu orderów|opublikowany=http://isap.sejm.gov.pl/index.jsp|data dostępu=2016-03-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view Biogram na stronie czeladz.pl]<br /> *[http://www.filmweb.pl/person/Henryk+Ku%C5%BAniak-12730# Profil kompozytora na stronie filmweb.pl]<br /> *[http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/587741,henryk-kuzniak-ma-swoja-gwiazde-zdjecia,id,t.html?cookie=1 Artykuł ''Henryk Kuźniak ma swoją gwiazdę'' na stronie Dziennika Łódzkiego]<br /> *[http://vod.tvp.pl/670052index.htmlhenryk-kuzniak-nie-robie-muzyki-dla-siebie Henryk Kuźniak opowiada o pracy nad muzyką filmową]<br /> <br /> Kompozycje:&lt;br&gt;<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=voxj04miZrE Utwór ''Vabank'' z filmu ''Vabank'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=PgSKvxwEP9Y Utwór ''Dekadenckie Dixi'' z filmu ''Seksmisja'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=XdLGdLEuYeI Utwór ''Wszystko gra'' z filmu ''Bednarski na klopoty'' na stronie youtube.com]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie muzyki|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie filmu|Kuźniak, Henryk]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Henryk_Ku%C5%BAniak&diff=70511 2016-03-07T16:47:58Z

<p>Loukas: Rozbudowa.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Henryk Kuźniak<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Henryk Kuźniak.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[17 marca]] [[1936]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci =<br /> |miejsce śmierci =<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku =<br /> |zawód = Muzyk, kompozytor<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> '''Henryk Kuźniak''' (ur. [[17 marca]] [[1936]] w [[Czeladź|Czeladzi]]) – kompozytor i muzykolog. Twórca muzyki filmowej i telewizyjnej m.in. do filmów ''Vabank'' oraz ''Vabank II czyli riposta'' Juliusza Machulskiego. Honorowy obywatel miasta Czeladź od 2007 roku&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view|tytuł=Henryk Kuźniak|opublikowany=http://www.czeladz.pl/|data dostępu=2016-02-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Wykształcenie i praca zawodowa==<br /> Henryk Kuźniak z urodzenia jest czeladzianinem, absolwentem I LO im. M. Kopernika w Będzinie, profesorem muzykologii, wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Jest twórcą muzyki filmowej do ponad 60 filmów fabularnych, w tym:<br /> *''Vabank'' <br /> *''Seksmisja'' <br /> *''Chopin. Pragnienie miłości'' <br /> *''Na kłopoty Bednarski'' <br /> Twórczości Henryka Kuźniaka poświęcony został IX Festiwal Muzyki Filmowej odbywający się w Łodzi w czerwcu 2006 roku. <br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view Biogram na stronie czeladz.pl]<br /> *[http://www.filmweb.pl/person/Henryk+Ku%C5%BAniak-12730# Profil kompozytora na stronie filmweb.pl]<br /> *[http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/587741,henryk-kuzniak-ma-swoja-gwiazde-zdjecia,id,t.html?cookie=1 Artykuł ''Henryk Kuźniak ma swoją gwiazdę'' na stronie Dziennika Łódzkiego]<br /> *[http://vod.tvp.pl/670052index.htmlhenryk-kuzniak-nie-robie-muzyki-dla-siebie Henryk Kuźniak opowiada o pracy nad muzyką filmową]<br /> <br /> Kompozycje:&lt;br&gt;<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=voxj04miZrE Utwór ''Vabank'' z filmu ''Vabank'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=PgSKvxwEP9Y Utwór ''Dekadenckie Dixi'' z filmu ''Seksmisja'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=XdLGdLEuYeI Utwór ''Wszystko gra'' z filmu ''Bednarski na klopoty'' na stronie youtube.com]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie muzyki|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie filmu|Kuźniak, Henryk]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=J%C3%B3zef_Dutkiewicz&diff=70510 2016-03-07T15:47:39Z

<p>Loukas: Redakcyjne, podpunkty.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = '''Józef Dutkiewicz'''<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Józef Dutkiewicz.gif<br /> |opis grafiki =Józef Dutkiewicz<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[7 marca]] [[1903]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[6 października]] [[1986]]<br /> |miejsce śmierci = Łódź<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku =<br /> |zawód = Pedagog, historyk, profesor<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> '''Józef Dutkiewicz''' ([[1903]] - [[1986]])- jeden z najwybitniejszych historyków polskich, czołowy przedstawiciel łódzkiej szkoły historycznej lat 60-80-tych XX wieku. Urodził się w [[Czeladź|Czeladzi]] [[7 marca]] [[1903]] roku jako syn Piotra - buchaltera, a potem prokurenta kopalni [[Kopalnia &quot;Saturn&quot; (Czeladź)|&quot;Saturn&quot;]] oraz Stefanii - z zawodu nauczycielki. <br /> <br /> ==Wczesne lata==<br /> W okresie wojny bolszewickiej służył w szwadronie zapasowym 206 pułku ułanów. Egzamin dojrzałości złożył w Gimnazjum im. Stanisława Staszica w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] ([[1921]]). <br /> <br /> ==Studia==<br /> W latach 20-tych XX stulecia ([[1921]] - [[1925]]) studiował historię w Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (Wydział Filozoficzno Historyczny). Doktoryzował się również w latach II Rzeczypospolitej ([[1926]]). <br /> <br /> ==Praca zawodowa==<br /> Kwalifikacje warsztatowe historyka pogłębiał pod okiem wybitnych uczonych polskich - Wacława Sobieskiego, Władysława Konopczyńskiego, Marecellego Handelsmana - także podczas seminariów z historii filozofii u prof. Tadeusza Garbowskiego i prof. Władysława Heinricha, czy też w trakcie seminarium z historii literatury u prof. Ignacego Chrzanowskiego. Prowadził oryginalne historyczne badania źródłowe w Paryżu, Londynie, Wiedniu i Berlinie. Pracował jako nauczyciel w szkolnictwie średnim w [[Zawiercie|Zawierciu]], Kielcach i Łowiczu . <br /> <br /> W latach wojny i okupacji hitlerowskiej związany był z konspiracyjną działalnością Armii Krajowej. Po II wojnie światowej podjął pracę w Wolnej Wszechnicy , przekształconej następnie w Uniwersytet Łódzki w Łodzi. Habilitował się w roku [[1945]] (dysertacja ''Francja a Polska w 1931 roku'').<br /> <br /> Profesorem nadzwyczajnym został w roku [[1950]], a w [[1962]] profesorem zwyczajnym. Recenzował prace habilitacyjne późniejszych, wybitnych profesorów historii: HENRYKA KOCÓJA, WłADYSŁAWA ZAJEWSKIEGO, WŁODZIMIERZA T. KOWALSKIEGO, JÓZEFA KUKUŁKI, WŁADYSŁAWA LECHA KARWACKIEGO, WŁADYSŁAWA BORTNOWSKIEGO, KRYSTYNY ŚRENIOWSKIEJ, STANISŁAWA BANASIAKA, ZBIGNIEWA MARCINIAJKA, ROMANA WAJDOWICZA, ROMANA GAWIŃSKIEGO, ALINY SŁOMKOWSKIEJ, STEFANA WOJTKOWIAKA. <br /> <br /> Doktorantami Profesora Józefa Dutkiewicza byli również przyszli profesorowie - prof. Waldemar Michowicz, prof. Ludwik Mroczka, prof. Henryk Kocój, a magistrantami - prof. Eugeniusz Ponczek, [[Mirosław Ponczek|prof. Mirosław Ponczek]], dr hab. prof. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Władysław Stępniak.<br /> <br /> Profesor Józef Dutkiewicz zmarł w Łodzi w dniu [[6 października]] [[1986]] roku. <br /> <br /> ==Wybrane prace==<br /> Prace zwarte Józefa Dutkiewicza były pionierskimi, zwłaszcza monografie: <br /> *''Prusy a Polska w okresie Sejmu Czteroletniego'' ([[1935]])<br /> *''Austria a Polska w 1831 roku'' ([[1950]])<br /> *''Francja a Polska w 1831 roku'' ([[1952]]) <br /> *''Anglia a sprawa polska w latach 1830 - 1831'' ([[1967]])<br /> *''Szymon Askenazy i jego szkoła'' ([[1968]]) <br /> *''Dzieło Jeana Jouresa o Rewolucji Francuskiej'' ([[1970]])<br /> *''Francuska historiografia dotycząca Komuny Paryskiej 1871 roku'' ([[1972]]) <br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.pthlodz.uni.lodz.pl/poziom2/jdut.html Biogram na stronie łódzkiego oddziału PTH]<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Dutkiewicz, Józef]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Dutkiewicz, Józef]]<br /> [[Kategoria:Ludzie związani z Zawierciem|Dutkiewicz, Józef]]<br /> [[Kategoria:Pedagodzy|Dutkiewicz, Józef]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Henryk_Ku%C5%BAniak&diff=70509 2016-03-07T15:38:50Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Henryk Kuźniak<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Henryk Kuźniak.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[17 marca]] [[1936]]<br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci =<br /> |miejsce śmierci =<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku =<br /> |zawód = Muzyk, kompozytor<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> '''Henryk Kuźniak''' (ur. [[17 marca]] [[1936]] w [[Czeladź|Czeladzi]]) – kompozytor i muzykolog. Twórca muzyki filmowej i telewizyjnej m.in. do filmów ''Vabank'' oraz ''Vabank II czyli riposta'' Juliusza Machulskiego. Honorowy obywatel miasta Czeladź od 2007 roku&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view|tytuł=Henryk Kuźniak|opublikowany=http://www.czeladz.pl/|data dostępu=2016-02-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Wykształcenie i praca zawodowa==<br /> Henryk Kuźniak z urodzenia jest czeladzianinem, absolwentem I LO im. M. Kopernika w Będzinie, profesorem muzykologii, wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Jest twórcą muzyki filmowej do ponad 60 filmów fabularnych, w tym:<br /> *''Vabank'' <br /> *''Seksmisja'' <br /> *''Chopin. Pragnienie miłości'' <br /> *''Na kłopoty Bednarski'' <br /> Twórczości Henryka Kuźniaka poświęcony został IX Festiwal Muzyki Filmowej odbywający się w Łodzi w czerwcu 2006 roku. <br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele/656?task=view Biogram na stronie czeladz.pl]<br /> *[http://www.filmweb.pl/person/Henryk+Ku%C5%BAniak-12730# Profil kompozytora na stronie filmweb.pl]<br /> *[http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/587741,henryk-kuzniak-ma-swoja-gwiazde-zdjecia,id,t.html?cookie=1 Artykuł ''Henryk Kuźniak ma swoją gwiazdę'' na stronie Dziennika Łódzkiego]<br /> Kompozycje:&lt;br&gt;<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=voxj04miZrE Utwór ''Vabank'' z filmu ''Vabank'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=PgSKvxwEP9Y Utwór ''Dekadenckie Dixi'' z filmu ''Seksmisja'' na stronie youtube.com]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=XdLGdLEuYeI Utwór ''Wszystko gra'' z filmu ''Bednarski na klopoty'' na stronie youtube.com]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie muzyki|Kuźniak, Henryk]]<br /> [[Kategoria:Ludzie filmu|Kuźniak, Henryk]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Liga_Morska_i_Kolonialna&diff=70454 2016-03-03T22:56:42Z

<p>Loukas: Podlinkowanie foto, redakcyjne.</p> <hr /> <div>[[Plik:Liga Morska i Kolonialna odznaka.jpg|thumb|250px|Odznaka LMiK]]<br /> '''Liga Morska i Kolonialna''' - organizacja społeczna założona w latach 30-tych XX wieku w Polsce, kontynuująca tradycje Ligi Żeglugi Polskiej ([[1919]] - [[1924]]) oraz Ligi Morskiej i Rzecznej (od [[1924]] roku). <br /> <br /> ==Zadania Ligi==<br /> Celem Ligi była popularyzacja problematyki morskiej wśród dorosłych i młodzieży, wspieranie rozwoju żeglugi rzecznej i morskiej oraz działania na rzecz rozbudowy polskiej marynarki wojennej. Organizacja ta propagowała również ideę kolonii zamorskich.&lt;br/&gt;<br /> <br /> *Strukturom organizacyjnym i historii Ligi w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]] poświęcony jest osobny artykuł: [[Liga Morska i Kolonialna w Zagłębiu Dąbrowskim]].<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;Plik:Reklama LMiK.jpg|Reklama zachęcająca do wstąpienia do LMiK Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe<br /> Plik:Jednodniówka Święto Morza.jpg|Pierwsza strona Jednodniówki ''Święto morza'' wydanej przez okręg Radomsko-Kielecki w [[1934]] roku z wstępem p.o. Wojewody Kieleckiego Stanisława Jareckiego <br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://pl.wikipedia.org/wiki/Liga_Morska_i_Rzeczna Artykuł na temat Ligi na stronie wikipedia.org]<br /> <br /> [[Kategoria:Historia]]<br /> [[Kategoria:Flota|Liga Morska i Kolonialna]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Jednodni%C3%B3wka_%C5%9Awi%C4%99to_Morza.jpg&diff=70453 2016-03-03T22:01:16Z

<p>Loukas: </p> <hr /> <div></div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Reklama_LMiK.jpg&diff=70452 2016-03-03T22:01:10Z

<p>Loukas: Reklama LMiK</p> <hr /> <div>Reklama LMiK</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Liga_Morska_i_Kolonialna_w_Zag%C5%82%C4%99biu_D%C4%85browskim&diff=70425 2016-03-02T21:28:41Z

<p>Loukas: Podlinkowanie foto, redakcyjne.</p> <hr /> <div>[[Plik:Liga Morska i Kolonialna dokument01.gif|thumb|200px|Liga Morska i Kolonialna dokument zarządu]]<br /> <br /> '''Liga Morska i Kolonialna w Zagłębiu Dąbrowskim''' - oddział [[Liga Morska i Kolonialna|Ligi Morskiej i Kolonialnej]] w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]].<br /> <br /> ==Historia==<br /> W czasach II RP na terenie [[Sosnowiec|Sosnowca]] ([[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckie]]) został utworzony i funkcjonował [[Liga Morska i Kolonialna - Oddział Sosnowiec|oddział tej organizacji]] (początkowo p.n. Ligi Morskiej i Rzecznej) - dysponujący przystanią na [[Przemsza|Przemszy]]. W latach 20-tych funkcję prezesa sprawowali m.in. [[Antoni Gruner]] i [[Leon Rudawski]].<br /> [[Plik:Galary przeładunek wegla Niwka Sosnowiec.jpg|thumb|300px|Załadunek węgla na [[Galar|galary]] w porcie niweckim (obecnie dzielnica Sosnowca). Po lewej widać kolejkę z wagonikami wypełnionymi węglem. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]]<br /> {{CytatD<br /> |1 = Płyń, polska floto, płyń na krańce,&lt;br/&gt;<br /> powita cię uchodziec brat,&lt;br/&gt;<br /> twa flaga dumnie niech powiewa,&lt;br/&gt;<br /> wolność i sławę niosąc w świat.&lt;br/&gt;<br /> <br /> I póki kropla jest w Bałtyku,&lt;br/&gt;<br /> polskim morzem będziesz ty,&lt;br/&gt;<br /> bo doprowadzasz do rozkwitu&lt;br/&gt;<br /> polskiego ludu złote sny.&lt;br/&gt;<br /> |2 = Hymn do Bałtyku<br /> |3 = Stanisław Rybka (sł.) Feliks Nowowiejski (muz.)<br /> }}<br /> <br /> W [[1934]] roku Liga Morska i Kolonialna skupiała w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] 780<br /> osób, a liczba członków stale się zwiększała. W kwietniu [[1936]] roku do sosnowieckiego Oddziału Ligi należało 1925 osób, w czerwcu tego roku już 3.671, w [[1937]] roku - 9.814, w [[1938]] roku - 11.248.<br /> <br /> ==Teren działalności==<br /> {{CytatD<br /> |1 = Za moment ogromnie ważny w życiu naszej organizacji należy przyjąć przyłączenie do Okręgu trzech południowych powiatów [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]], a mianowicie [[Powiat zawierciański|zawierciańskiego]], częstochowskiego i [[Powiat będziński|będzińskiego]] wraz z [[Sosnowiec|Sosnowcem]], które w owym czasie liczyły sumarycznie 5.942 członków wszystkich kategoryj.<br /> |2 = Sprawozdanie z działalności LMiK za lata 1935-37<br /> |3 = Okręg Radomsko-Kielecki<br /> }}<br /> <br /> W marcu [[1937]] roku działalność organizacji rozszerzyła się na [[powiat będziński]]. Utworzony został '''Obwód Ligi Morskiej i Kolonialnej Zagłębia Dąbrowskiego''' z siedzibą w [[Sosnowiec|Sosnowcu]], który posiadał w [[1938]] roku 29 oddziałów skupionych w ogniwach miejskich i w [[Zagłębie Dąbrowskie|zagłębiowskich]] zakładach przemysłowych między innymi:<br /> *[[Liga Morska i Kolonialna - Oddział Sosnowiec|Oddział Sosnowiec]]<br /> *[[Liga Morska i Kolonialna - Oddział Będzin|Oddział Będzin]]<br /> *[[Liga Morska i Kolonialna - Oddział Dąbrowa Górnicza|Oddział Dąbrowa Górnicza]]<br /> *[[Liga Morska i Kolonialna - Oddział Czeladź|Oddział Czeladź]] <br /> *[[Liga Morska i Kolonialna - Oddział Niwka|Oddział Niwka]]<br /> *[[Liga Morska i Kolonialna - Oddział Piaski|Oddział Piaski]]<br /> *[[Liga Morska i Kolonialna - Oddział Niemce|Oddział Niemce]]<br /> <br /> a także 45 kół szkolnych. Ogółem liczba jego członków wynosiła w końcu [[1937]] roku - 14.607, w [[1938]] roku - 23.621.<br /> <br /> ==Władze==<br /> [[Plik:Obchody odzyskania dostępu do morza w Sosnowcu.jpg|thumb|300px|Obchody rocznicowe odzyskania dostepu do morza w Sosnowcu w roku 1933. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]]<br /> Organizacja miała charakter prorządowy, a kierowały nią wpływowe osobistości [[Sosnowiec|Sosnowca]]. Do zarządu należeli m.in. prezes Sądu Okręgowego - [[Marian Zbrowski]], wiceprezes Sądu Okręgowego - dr [[Karol Kucharski]], były [[Prezydenci Sosnowca|prezydent Sosnowca]] - [[Wincenty Kuźniak]], dyrektor Zakładów Modrzejowskich &quot;Modrzejów - Hantke&quot; - [[Józef Galiot]], sędzia [[Jerzy Cichocki]], dyrektor [[Izba Przemysłowo-Handlowa|Izby Przemysłowo - Handlowej]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] - [[Ryszard Dittrich]], dziennikarz [[Konstanty Ćwierk]].&lt;br/&gt;<br /> W roku 1935 w skład zarządu wchodzili:<br /> *Prezes - Marian Zbrowski<br /> *Wiceprezes - Leon Rudawski<br /> *Wiceprezes - Karol Kucharski<br /> *I Sekretarz - Zygmunt Rakieć<br /> *II Sekretarz - Czesław Wojtyra<br /> *Skarbnik - Czesław Cembrzyński<br /> *Gospodarz - Walery Dąbrowski<br /> *Przew. dochodów niestałych - St. Morawski<br /> *Przew. Sekcji Propagandy - Stanisław Eski<br /> *Komendat Sekcji b. Marynarzy - Zygmunt Wojciechowski<br /> *Przew. Sekcji Tech. - Gustaw (N)Kartin<br /> *Przew. Sekcji Kajakowej - Gwidon Nowacki<br /> *Członek Zarządu - Józef Wesołowski<br /> <br /> Siedziba Zarządu mieściła się na ulicy 1 Maja 19 w budynku Sądu Okręgowego.<br /> <br /> ==Zbiórka pieniędzy==<br /> [[Plik:Gdańsk okładka jednodniówka.jpg|thumb|[[Jednodniówka Gdańsk]] wydana w Sosnowcu. Źródło: Biblioteka Narodowa]]<br /> Od [[1934]] roku działała przy Lidze sekcja Funduszu Obrony Morskiej (FOM), która prowadziła zbiórkę pieniędzy. W [[1937]] roku zebrano łącznie kwotę 29.888 zł, z czego 22.000 zł. pochodziło z terenu [[Sosnowiec|Sosnowca]].<br /> W okresie od [[1934]] r. do [[1937]] r. przekazano na budowę okrętów i łodzi<br /> podwodnych sumę 57.000 zł. Fundusz Obrony Morskiej wspierały także władze miejskie, udzielając co roku na ten cel znacznych subsydiów.<br /> <br /> ==Propaganda==<br /> Liga prowadziła aktywną działalność propagandową, organizując w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu]] m.in. '''Dni Morza i Dni Kolonialne'''. <br /> <br /> Przy zarządzie Obwodu działało Kolo Prelegentów, do którego należeli znani w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] dziennikarze: [[Stanisław Arnold]], [[Konstanty Ćwierk]], [[Lucjan Horski]], a także [[Karol Kucharski]], [[Kazimierz Gadomski]], [[Wincenty Kuźniak]] i in. W [[1938]] r. Koło zorganizowało 48 odczytów.<br /> <br /> == Bibliografia ==<br /> *{{Cytuj książkę  | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = Sosnowieckie ABC, tom II | data = [[2003]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce =  | isbn = 83-89199-03-3 | strony = 28-29}}<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://bibliotekapiosenki.pl/Hymn_do_Baltyku ''Hymn do Bałtyku'' na stronie Biblioteki Polskiej Piosenki]<br /> *[http://puszka.waw.pl/kotwica_ligi_morskiej_i_rzecznej-projekt-pl-2389.html Kotwica Ligi Morskiej i Rzecznej w Warszawie na stronie puszka.waw.pl]<br /> *[http://www.krzysztofkopec.pl/dokumenty/Liga_Morska_i_Kolonialna.pdf Liga Morska i Kolonialna - artykuł na stronie krzysztofkopec.pl]<br /> <br /> [[Kategoria:Historia]]<br /> [[Kategoria:Flota|Liga Morska i Kolonialna]]<br /> [[Kategoria:Żegluga śródlądowa]]<br /> [[Kategoria:Organizacje i stowarzyszenia z lat 1918 - 1939|Liga Morska i Kolonialna w Zagłębiu Dąbrowskim]]<br /> [[Kategoria:Zagłębie Dąbrowskie w czasach II Rzeczypospolitej]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Liga_Morska_i_Kolonialna_-_Oddzia%C5%82_Sosnowiec&diff=70410 2016-03-02T16:28:31Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>'''Liga Morska i Kolonialna - Oddział Sosnowiec''' - funkcjonujący na terenie [[Sosnowiec|Sosnowca]] oddział [[Liga Morska i Kolonialna|Ligi Morskiej i Kolonialnej]] (wcześniej Ligi Morskiej i Rzecznej), dysponujący przystanią na Przemszy. W latach 20-tych funkcję prezesa sprawowali m.in. [[Antoni Gruner]] i [[Leon Rudawski]]. <br /> <br /> [[Plik:Liga Morska i Kolonialna odznaka.jpg|thumb|250px|Odznaka LMiK]]<br /> ==Liczebność oddziału==<br /> W [[1934]] roku Liga Morska i Kolonialna skupiała w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] 780 osób, a liczba członków stale się zwiększała. W kwietniu [[1936]] roku do sosnowieckiego Oddziału Ligi należało 1925 osób, w czerwcu tego roku już 3.671, w [[1937]] roku - 9.814, w [[1938]] roku - 11.248.<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Obchody odzyskania dostępu do morza w Sosnowcu.jpg|Obchody rocznicowe odzyskania dostepu do morza w Sosnowcu w roku 1933. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe<br /> Plik:Liga Morska i Kolonialna 1931.05.08.JPG|Wycinek prasowy: [[8 maja]] [[1931]] rok<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Zobacz także== <br /> *[[Liga Morska i Kolonialna w Zagłębiu Dąbrowskim]]<br /> <br /> ==Literatura==<br /> *[[Jednodniówka Gdańsk]] - wydana przez Zjednoczenie Kół Szkolnych Ligi Morskiej i Kolonialnej w Sosnowcu w 1938 roku<br /> <br /> [[Kategoria:Organizacje i stowarzyszenia z lat 1918 - 1939|Liga Morska i Kolonialna - Oddział Sosnowiec]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Sosnowiec&diff=70403 2016-03-01T16:53:54Z

<p>Loukas: /* Honorowi obywatele miasta */ J. Cygan J. Majchrowski</p> <hr /> <div>{{Miasto infobox<br /> | Miasto = Sosnowiec<br /> | dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> | herb_miasta = Plik:Herb sosnowca.png<br /> | flaga_miasta = <br /> | województwo = śląskie<br /> | grodzki = tak<br /> | powiat = <br /> | gmina = Sosnowiec<br /> | rodzaj_gminy = miejska<br /> | regin historia = [[Zagłębie Dąbrowskie]] , [[Małopolskie]]<br /> | zarządzający = Prezydent<br /> | prezydent = [[Arkadiusz Chęciński]]<br /> | miejska = tak<br /> | powierzchnia = 92<br /> | wysokość =<br /> | pozycja = top<br /> | rok = 09.10.2011<br /> | populacja = 210 904<br /> | gęstość = <br /> | tablica_rej = SO<br /> | założone = <br /> | prawa_miejskie = [[1902]]<br /> | www = http://www.sosnowiec.pl<br /> <br /> }}<br /> <br /> '''Sosnowiec''' - miasto na prawach powiatu, największe liczebnością (217 tyś.) mieszkańców miasto [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]], a przez to jego niepisana stolica.<br /> <br /> Prawa miejskie Sosnowiec posiada od [[1902]] roku. W roku ich nadania wchodził w skład [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, wraz z całym [[Zagłębie Dąbrowskie|regionem]], wszedł w skład [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]] (1919-1939). Obecnie leży w '''małopolskiej części''' [[Województwo śląskie|województwa tzw. &quot;śląskiego&quot;]] (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój miasta nastąpił na przełomie XIX ([[Zachodni Okręg Górniczy]]) i XX wieku. Od tego czasu jest najludniejszym miastem [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].&lt;br&gt;<br /> [[Plik:Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku.JPG|thumb|350px|Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku. Na mapie widoczne dzielnice Sosnowca oraz fragmenty miast: Czeladź, Będzin, Dąbrowa Górnicza na kilka lat przed odzyskaniem niepodległości. Sosnowiec położony na południowo-zachodnim krańcu [[Gubernia Piotrkowska|Guberni Piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego stykał się bezpośrednio z Zagłębiem Krakowskim pod zaborem austriackim. Od zachodu oba regiony stykały się z Królestwem Prus. W 1918 roku Zagłębie Dąbrowskie weszło w skład województwa kieleckiego, a krakowskie w skład województwa krakowskiego. Źródło: Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych.]] <br /> [[Plik:Dworzec Sosnowiec pocztówka 41 200.jpg|thumb|350px|[[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|Dworzec główny]] w Sosnowcu na dawnej pocztówce. Powstał w związku z budową tzw. [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej]]]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Ksiestwo siewierskie.png|thumb|right|Obszar Księstwa Siewierskiego zaznaczony czerwonym kolorem]]<br /> Dzisiejsze tereny Sosnowca to zbiór osad i wiosek o średniowiecznych tradycjach. Do najstarszych dzielnic miasta należą: <br /> *[[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontów]] <br /> *[[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] <br /> *[[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]] <br /> *[[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbka]]<br /> *[[Milowice (Sosnowiec)|Milowice]] <br /> *[[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] <br /> *[[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]] <br /> W czasach I Rzeczypospolitej powyższe dzielnice (podobnie jak dzielnice [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]]) wchodziły w skład:<br /> *województwa krakowskiego lub [[Księstwo Siewierskie|księstwa siewierskiego]] biskupów krakowskich.&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:Jan Długosz.jpg|thumb|Jan Długosz - duchowny i kronikarz z czasów Jagiellonów, sekretarz biskupa krakowskiego [[Zbigniew Oleśnicki|Zbigniewa Oleśnickiego]] - pierwszego biskupa zarządzającego [[Księstwo Siewierskie|Księstwem siewierskim]] (obecnie zachodnia część [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]])]]<br /> <br /> Większość z nich została wymieniona w XV-wiecznym dziele Jana Długosza dotyczącym beneficjów diecezji krakowskiej (''Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis''). Prawa miejskie posiadał wówczas [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] - obecnie jedna z dzielnic Sosnowca.&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój, industrializacja i napływ ludności do wyżej wymienionych osad oraz rozwój nowych dzielnic (najczęściej wokół zakładów przemysłowych) przypadł na XIX i XX wiek - tak, iż w latach II Rzeczypospolitej miasto Sosnowiec (mające prawa miejskie od 1902 roku) było już drugim, po Częstochowie, największym pod względem liczby ludności miastem [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]]. (Od 1927 roku było siedzibą [[Izba Przemysłowo-Handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]] województwa kieleckiego.)<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Dzielnice_i_osiedla_Sosnowca Zobacz wszystkie dzielnice Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ulice_Sosnowca Zobacz historię sosnowieckich ulic]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_poczt%C3%B3wce_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej pocztówce (katalog)]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_fotografii_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej fotografii (katalog)]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_reklamie_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej reklamie (katalog)]<br /> <br /> Po 1945 roku położony kolejno w województwach: śląsko-dąbrowskim, katowickim i śląskim (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> ===Najstarsze dzieje===<br /> W okresie plemiennym (VI - X wiek), poprzedzającym czasy dynastii Piastów, obszar dzisiejszego miasta, jak również cały region, stanowił część obszaru plemiennego Wiślan&lt;ref&gt;{{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | nazwisko2= |imię2= | tytuł = Ilustrowany Atlas Historii Polski | data = 2006 | wydawca = | miejsce = Warszawa | isbn = 83-7427-217-1| strony = 28}}&lt;/ref&gt;. <br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> [[Plik:Archeologia Sosnowca (informator do wystawy).jpg|thumb|200px|right|[[Archeologia Sosnowca (informator do wystawy)|Informator]] do wystawy w [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskim]] z 2012 roku poświęconej archeologii Sosnowca]]<br /> Do jednych z najstarszych znalezisk archeologicznych z terenu Sosnowca z czasów przed-piastowskich należą urny i ozdoby z cmentarzyska łużyckiego datowane na wczesną epokę żelaza&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://sosnowiec.naszemiasto.pl/artykul/1378009,stanowiska-archeologiczne-w-sosnowcu-wiecie-gdzie-sa,id,t.html|tytuł=Stanowiska archeologiczne w Sosnowcu. Wiecie gdzie są?|opublikowany=sosnowiec.naszemiasto.pl/|data dostępu=2013-07-14}}&lt;/ref&gt;. Zostały odkryte przypadkowo w latach 1880-1882 podczas rozbudowy miasta - na terenie dzielnic Pogoń i Sielec. Prace wykopaliskowe prowadził tutaj m.in. Franciszek Ksawery Martynowski - historyk i dziennikarz, redaktor &quot;Przeglądu Bibliograficzno - Archeologicznego&quot;. Eksponaty te znajdują się m.in. w zbiorach Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagielońskiego.<br /> <br /> ===Czasy Piastów===<br /> Obszar dzisiejszego miasta Sosnowiec jak i cały region Zagłębia od początku państwowości polskiej położony był w Ziemi krakowskiej. W trakcie rozbicia dzielnicowego w roku 1177 zachodnia część obecnego miasta dostała się pod panowanie książąt śląskich. Została odkupiona w 1444 roku - już w dobie epoki Jagiellonów - wraz z całym [[Księstwo Siewierskie|Księstwem Siewierskim]] przez biskupów krakowskich.<br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> *[[Grodzisko w Sosnowcu - Zagórzu]]<br /> <br /> ===I Rzeczpospolita===<br /> W okresie I Rzeczypospolitej (1454 - 1795) obecny obszar miasta w większości wchodził w skład województwa krakowskiego. Część zachodniego obszaru miasta wchodziła natomiast w skład [[Księstwo Siewierskie|Księstwa siewierskiego]], od 1443 zarządzanego przez biskupów krakowskich. W [[1790]] Księstwo siewierskie zostało zlikwidowane przez Sejm Wielki (Czteroletni) i włączone do woj. krakowskiego. Na okres I Rzeczypospolitej przypada również nadanie praw miejskich dla [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowa]] w 1706 roku przez króla Augusta II Mocnego.<br /> <br /> ===Czasy zaborów===<br /> ====Przynależność administracyjna====<br /> [[Plik:Jean Lannes.jpg|thumb|150px|Jean Lannes - marszałek z czasów Napoleona, książę Montebello, zwierzchnik księstwa olkusko - siewierskiego]]<br /> Pierwszy (1772 rok) i drugi (1793 rok) rozbiór nie dotknął formalnie osad i wsi przyszłego Sosnowca, choć stanowiły obszar pograniczny województwa krakowskiego i bezpośrednio stykały się z zajętym przez Prusy obszarem Górnego Śląska. Dodatkowo po drugim rozbiorze Prusacy zajęli m.in. Częstochowę i tym sposobem okolice Sosnowca były otoczone i od zachodu i od północy armia pruską. W [[1795]] roku na skutek trzeciego rozbioru Polski obszar Zagłębia został zajęty przez Prusy. Pruska administracja przemianowała wówczas ten fragment województwa krakowskiego na tzw. Nowy Śląsk. Wyzwolenie przyszło wraz z sukcesami armii Napoleona. Dzięki temu w [[1807]] znalazł się w Księstwie Warszawskim (w departamencie krakowskim; krótki okres znajdował się również w departamencie kaliskim; na całym zaś obszarze od [[Siewierz|Siewierza]] do [[Olkusz|Olkusza]] Napoleon utworzył księstwo olkusko - siewierskie, które podarował swemu marszałkowi Jean Lannes'owi). Po upadku Napoleona, od [[1815]] aż do [[1914]] roku, Sosnowiec wchodził w skład Królestwa Polskiego w zaborze rosyjskim. <br /> <br /> Przez ten czas przynależał kolejno do: <br /> *województwa krakowskiego (do 1837 roku) <br /> *guberni krakowskiej (do 1841 roku) <br /> *guberni kieleckiej (do 1844 roku) <br /> *guberni radomskiej (do czasu [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania styczniowego]]: w raportach powstańczych obszar funkcjonował ponownie jako woj. krakowskie). <br /> *Po upadku powstania i nowym podziale administracyjnym obszar Sosnowca znalazł się w [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] (do wybuchu I wojny światowej).<br /> <br /> [[Plik:Mapa Powiatu będzińskiego 1867 - 1914.JPG|thumb|350px|right|Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914]]<br /> Na okres represji po upadku powstania przypada podział [[Powiat olkuski|powiatu olkuskiego]]. Obszar Sosnowca, jak również Dąbrowy, Będzin, Czeladź i Siewierz weszły w skład nowo-utworzonego [[Powiat będziński|powiatu będzińskiego]], wydzielonego z powiatu olkuskiego. Natomiast okrojony powiat olkuski władze carskie wcieliły w skład guberni kieleckiej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ====Zrywy niepodległościowe====<br /> [[Plik:Teodor Cieszkowski 2.jpg|thumb|150px|left|[[Teodor Cieszkowski]], jeden z dowódców walk powstańczych na terenie Sosnowca i Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> W trakcie [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania]], w nocy z 6 na 7 lutego 1863 roku, miała tu miejsce [[Bitwa o Sosnowiec|bitwa o sosnowiecki dworzec]]. Jej przebieg opisał - Stanisław Zieliński w swym dziele z 1913 roku ''Bitwy i potyczki 1863-1864'':<br /> <br /> ''Ustanawiając w powiecie olkuskim władzę Rządu Narodowego, [[Apolinary Kurowski|Kurowski]], w nocy z 6. na 7. lutego podsunął się pod Sosnowiec, gdzie moskale skoncentrowani byli w sile 300 ludzi. Oddział polski liczył 50 jazdy, 50 strzelców i 50 kosynierów. Kurowski w centrum pozycyi ustawił kosynierów, na lewem i prawem skrzydle strzelców, pod dowództwem Edwarda Staweckiego i Nikeforowa, sam zaś z kaweleryą, będącą pod komendą Mięty, stanął nad kordonem pruskim, spodziewając się ucieczki moskali w tę stronę. Moskale uwiadomieni o zbliżaniu się powstańców, morderczym ogniem z komory i stacyi kolei przywitali pierwszy atak, około 1. godziny w nocy. Pod [[Teodor Cieszkowski|Cieszkowskim]], dowódzcą kosynierów, padł koń, atoli Cieszkowski, aczkolwiek raniony, nie zszedł z placu, lecz trzy razy ponawiał atak na budynki, zajęte przez nieprzyjaciela, aż je zdobył, Kurowski zaś i Gaszyński, poparłszy atak, zmusili nieprzyjaciela do ucieczki. Jeden z uciekających ku granicy pruskiej oddziałów, liczący około 50 ludzi, wpadł na kawaleryę powstańczą i doszczętnie zniesiony został. Tymczasem ludzie Gaszyńskiego przetrząsali zdobyte budynki, a pochowanych po katach moskali chwytali i rozbrajali. Zdobyczą tej szczęśliwej wyprawy było 600.000 złp. Zabranych za kwitami z komory, 40 koni z całym przyrzadem, 40 karabinów, 100 centnarów ołowiu i t. p. Po tym krwawym chrzcie Kurowski poszedł do [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]]...''<br /> <br /> W 1905 roku mają tu miejsce walki i protesty w ramach [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|rewolucji 1905 roku]] i powołanie do życia [[Republika Zagłębiowska|Republiki Zagłębiowskiej]].<br /> <br /> *Galeria - Zrywy niepodległościowe:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Kapliczka.jpg|Kapliczka powstańcza upamiętniająca wydarzenia 1863 roku<br /> Plik:Tablica dworzec.jpg | Tablica upamiętniająca wydarzenia 1863 roku na [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworcu głównym]]<br /> Plik:Rewolucja żądania 1905.gif | Lista żądań rewolucjonistów [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|1905 roku]]<br /> Plik:Weterani Powstania Styczniowego Sosnowiec 1916.jpg|[[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim - Ewidencja osób|Weterani 1863 roku]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ====Przemysł====<br /> Wraz z początkiem XIX wieku, w związku z odkryciem i rosnącym wydobyciem złóż naturalnych (zwłaszcza węgla, którego pokłady odkryto jeszcze pod koniec XIX wieku) do regionu zaczęła napływać ludność zasilająca górnictwo i przemysł.&lt;br&gt; <br /> <br /> [[Plik:Mapa Zachodni Okreg Górniczy Królestwa Polskiego.jpg|thumb|250px|right|Mapa [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] z 1844 roku]]<br /> <br /> Celem nadzoru nad rozwijającym się przemysłem władze Królestwa Polskiego ([[Główna Dyrekcja Górnicza (Królestwo Polskie)|Główna Dyrekcja Górnicza]]) ustanowił tutaj [[dozorstwo olkusko - siewierskie]]&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;, które weszło wkrótce w skład utworzonego przez [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] - scalającego zakłady przemysłowe zachodnich części województw: krakowskiego i kaliskiego Królestwa Polskiego (Kongresówki).<br /> <br /> Pierwszymi kopalniami były: <br /> *[[Kopalnia &quot;Nadzieja Ludwika&quot; (Sosnowiec)| &quot;Nadzieja Ludwika&quot;]] <br /> *[[Kopalnia &quot;Maurycy&quot; (Sosnowiec)| &quot;Maurycy&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Pogoń&quot; (Sosnowiec)| &quot;Pogoń&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Ostra Górka&quot; (Sosnowiec)| &quot;Ostra Górka&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Wiktor&quot; (Sosnowiec)| &quot;Wiktor&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Szarlota&quot; (Sosnowiec)| &quot;Szarlota&quot;]]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Kopalnie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie kopalnie Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Huty_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie huty Sosnowca]''<br /> <br /> ====Kolej====<br /> Okres dynamicznego rozwoju spotęgowało wybudowanie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|linii kolejowych łączących Warszawę z Wiedniem]]. Trasa ta przebiegała przez [[Sosnowiec]], a w jego centralnym punkcie powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworzec kolejowy]]. Nieco wcześniej (w [[1848]] roku) powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|dworzec w Maczkach (Granicy)]], który znalazł się na innej trasie [[Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska w Zagłębiu Dąbrowskim|Iwanogrodzko-Dąbrowskiej]]. Włączenie [[Sosnowiec|Sosnowca]] do nowoczesnej sieci komunikacyjnej stworzyło warunki do jego urbanizacji. <br /> <br /> W [[1859]] roku przeprowadzono linię kolejową (odnoga tzw. Drogi Żelaznej Warszawsko - Wiedeńskiej) i wybudowano stację graniczną. Wokół okazałego dworca kolejowego (stacja nosiła nazwę Sosnowice Warszawskie) zaczęło formować się swoiste centrum dla pobliskich miejscowości, w których rozwijał się przemysł - szczególnie dynamicznie po wybuchu wojny celnej między Rosją i Niemcami ([[1877]]). Wśród bagien i na wyrębach leśnych kształtowały się ulice: [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]], [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)|Kolejowa]] (Główna, od [[1916]] r. 3 Maja), [[Ulica Dęblińska (Sosnowiec)|Iwangrodzka (Dęblińska)]], [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|Przejazdowa (Warszawska)]], [[Ulica Targowa (Sosnowiec)|Targowa]], Nikołajewska (Kołłątaja), Policyjna (Dekerta). <br /> <br /> W pobliżu dworca budowano hotele, banki, domy spedycyjne, kantory, sklepy i inne zakłady usługowe. W [[1862]] roku wzniesiono pierwszy &quot;w śródmieściu&quot; kościół rzymskokatolicki.<br /> Ta śródmiejska część wsi, zapełniająca się murowanymi domami, nazywana także Nowym Sosnowcem, około [[1880]] roku uzyskała samodzielność jako odrębna wioska. Pierwszym jej sołtysem był [[Abram Blumental]] (ostatnim [[Jan Macukow]]).<br /> <br /> Galeria: Przemysł&lt;br&gt;<br /> Dawne zakłady przemysłowe i przedsiębiorstwa w Sosnowcu:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Kotlarnia wyrobów miedzianych i metalowych ludwik piątkowski sosnowiec.jpg | [[Sosnowiecka Kotlarnia Wyrobów Miedzianych i Metalowych Braci Piątkowskich]]<br /> Plik:Sosnowiec Piwo Sieleckie PPF 01.JPG | [[Browar Sielecki w Sosnowcu]] <br /> Plik:Pocztowka sosnowiec radocha 0001.jpg | [[Fabryka Chemiczna „Radocha”]] <br /> Plik:Grzegorzewski bryczki i powozy.jpg|[[Zakład powozów, bryczek i wozów K. W. Grzegorzewskiego]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Galeria: Kolej&lt;br&gt;<br /> Dworce kolejowe Sosnowca:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Gł, dworzec kolejowy na pocztówce 001.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]] <br /> Plik:Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy 02.JPG | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy]] <br /> Plik:Sosnowiec lokomotywa 001.JPG|Zabytkowa lokomotywa przy dworcu głównym<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===Wiek XX===<br /> [[Plik:Nowy sosnowiec plan1902.jpg|thumb|right|Plan Sosnowca z 1902 roku - źródło: Muzeum Miejskie w Sosnowcu]]<br /> Już w końcu XIX w. Sosnowiec dojrzał do pełnienia funkcji miasta. Starania u władz rosyjskich o nadanie mu takiego statusu podejmowali przemysłowcy i wpływowi mieszkańcy tych terenów od połowy lat 80. XIX w. Zanim jednak to się stało w [[1900]] roku trzy wsie: Sosnowiec, [[Stary Sosnowiec (Sosnowiec)|Stary Sosnowiec]] oraz [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] połączyły się w nadsołectwo (funkcję nadsołtysa pełnił [[Stefan Mrokowski]]). Trzonem utworzonego w [[1902]] roku miasta, składającego się z kilku fabrycznych osad nieprzypadkowo stała się wieś Sosnowiec.&lt;br&gt; <br /> <br /> Do rangi miasta podniósł Sosnowiec car Mikołaj II ukazem z [[10 czerwca]] [[1902]] roku. W jego skład weszły także: Stary Sosnowiec, [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]], [[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]]z byłą wsią [[Kuźnica (Sosnowiec)|Kuźnica]] i Środulką, [[Radocha (Sosnowiec)|Radocha]] oraz [[Ostra Górka (Sosnowiec)|Ostra Górka]]. Obejmowało ono obszar o powierzchni 19 km kw. i liczyło 57 tysięcy mieszkańców. Otrzymało nazwę Sosnowice (od 1920 roku Sosnowiec). Sosnowiec wówczas rozwijał się bardzo szybko - tuż przed wybuchem I wojny światowej mieszkało tutaj ponad 118 tysięcy osób.<br /> <br /> W [[1915]] roku okupanci niemieccy przyłączyli do Sosnowca [[Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantónów]] z Pekinem, [[Środula (Sosnowiec)|Środulę]], [[Dębowa Góra (Sosnowiec)|Dębową Górę]], [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]], dwór [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]]. Powierzchnia miasta zwiększyła się wówczas do 31 km2. <br /> <br /> Po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku, w czasach II Rzeczypospolitej, (Sosnowiec i inne miasta Zagłębia weszły wówczas w skład województwa kieleckiego) władze samorządowe starały się o włączenie w obręb Sosnowca kolejnych miejscowości w naturalny sposób ciążących ku miastu. <br /> <br /> [[Plik:Liczba ludnośći II RP infografika.jpg|thumb|left|Liczba ludności największych miast II Rzeczypospolitej]]<br /> Plany te zostały zrealizowane dopiero po II wojnie światowej. W 1953 roku przyłączono gminę [[Niwka (Sosnowiec)|Niwka]] z [[Dańdówka (Sosnowiec)|Dańdówką]], [[Bobrek (Sosnowiec)|Bobrkiem]] i [[Bór (Sosnowiec)|Borem]] oraz wydzielone z województwa krakowskiego osiedle [[Jęzor (Sosnowiec)|Jęzor]]. Przestrzeń miejska zwiększyła się do 42,3 km2.<br /> [[Plik:Sc 53.75.JPG|200px|thumb|Sosnowiec - dzielnice, lata 1953 - 1975]]<br /> Korekta granic miasta przeprowadzona w [[1959]] roku spowodowała nieznaczne zmniejszenie jego powierzchni - do 41,7 km2. Od Sosnowca odłączono część [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]] i tereny przy elektrowni &quot;Będzin&quot;, a przyłączono okolice Parku Kultury Fizycznej koło Szopienic.<br /> Dzisiejsze granice Sosnowca ustalone zostały w 1975 roku. Powiększył się on wtedy o tereny sąsiednich miast: [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierza Górniczego]] (wraz z [[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbką]] i osiedlem [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]], które wcielone zostały do niego w [[1973]] roku), [[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]]. Powierzchnia Sosnowca wzrosła do 92 km2<br /> <br /> Osady, które w [[1902]] roku utworzyły miasto oraz miejscowości przyłączone do niego w kilku etapach stały się dzielnicami Sosnowca. Niektóre wymienione wyżej nazwy wyszły już z użycia, bądź stosowane są rzadko (np. Kuźnica, Ostra Góra, Dębowa Góra). W ciągu lat zacierały się granice historycznych dzielnic. Obecne Sródmieście np. terytorialnie wykracza poza ramy ukształtowanego w końcu XIX wieku &quot;city&quot;. Wykształciły się również różne lokalne określenia, dzisiaj przeważnie zapomniane, jak Walcownia, Druciarnia, Cegielnia, [[Abisynia (Sosnowiec)|Abisynia]], Palestyna, Wygwizdów, Złodziejów i wiele innych.<br /> <br /> *Galeria - Wiek XX:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Plan Miasta Sosnowca 19.jpg|Plan Sosnowca<br /> Plik:Sosnowiec xxlecie.jpg|Ulica Modrzejowska w XX-leciu międzywojennym 1918-1939<br /> Plik:Miasto Sosnowiec Mapa 1927 1939.jpg|Mapa obszaru miasta Sosnowiec w latach [[1927]] - [[1939]]<br /> Plik:Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolsze.jpg|Publikacja: ''[[Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolszewickiej]]''<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Demografia==<br /> Sosnowiec jest jednym z ludniejszych miast Polski. Ciekawostką jest, iż w momencie przyznania praw miejskich liczył około 50 tys. mieszkańców. W II Rzeczypospolitej miasto zamieszkiwało około 120 tys. osób. Obecnie stanowi miasto ponad 200-tu tysięczne.<br /> <br /> ==Nazwa==<br /> Sosnowiec, Sosnowice, Sosnowice Warszawskie, Sosnówka to tylko niektóre nazwy miasta z jakimi można się spotkać przeglądając stare mapy i prasę. Po raz pierwszy nazwa Sosnowca pojawia się z początkiem XVIII wieku i tyczyła osady młyńskiej położonej nad [[Brynica|Brynicą]]. Osada ta była najprawdopodobniej częścią [[Pogoń|Pogoni]]....[do rozbudowy]<br /> <br /> ===Sosnowiec pośród miast Zagłębia Dąbrowskiego===<br /> Sosnowiec jest największym pod względem liczby mieszkańców miastem Zagłębia Dąbrowskiego. Od północy graniczy z [[Czeladź|Czeladzią]], [[Będzin|Będzinem]] i [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]]. Od wschodu ze [[Sławków|Sławkowem]]. Sosnowiec jest zarazem miastem leżącym na granicy Zagłębia Dąbrowskiego i od południa styka się bezpośrednio z Jaworznem w Zagłębiu Krakowskim, a od południowego zachodu z Katowicami i Mysłowicami na Górnym Śląsku.&lt;br&gt;&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Zabytki, szlaki i atrakcje turystyczne==<br /> <br /> ===Zamki i pałace===<br /> [[Plik:Sosnowiec Pałac Schoena-Muzeum 011.JPG|thumb|Pałac Schoena - siedziba muzeum (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> [[Plik:Sosnowiec-Zagórze, pałac Mieroszewskich 01.JPG|thumb|[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu|Pałac Mieroszewskich]] (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> *[[Zamek Sielecki w Sosnowcu|Zamek sielecki]] - siedziba Sosnowieckiego Centrum Sztuki.<br /> *[[Pałac Dietla w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu]]<br /> *[[Pałac Oskara Schoena w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Schoena w Sosnowcu]] - siedziba [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskiego]]<br /> *[[Pałac Wilhelma Schoena w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Zabytkowe budynki i domy===<br /> *Dom Ludowy w stylu zakopiańskim<br /> *Budynek dawnego [[IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Szlaki turystyczne===<br /> *[[Szlak VIA REGIA - Droga św. Jakuba]]<br /> *[[Szlak Metalurgów]]<br /> <br /> ===Inne atrakcje=== <br /> *[[Odznaka Krajoznawcza „Jan Kiepura – Chłopak z Sosnowca”]]<br /> *[[Krajoznawcza Odznaka Miasta Sosnowca (KOMS)]]<br /> <br /> ===Imprezy cykliczne===<br /> *Dni Sosnowca&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=h5tdVprDXt4|tytuł=Dni Sosnowca - 10.06.2013|opublikowany=youtube.com|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Sosnowieckie Dni Literatury&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.biblioteka.sosnowiec.pl/new/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=23&amp;Itemid=30|tytuł=Sosnowieckie Dni Literatury|opublikowany=biblioteka.sosnowiec.pl|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Intermuza - Europejski Festiwal Piosenki Dziecięcej<br /> *Shock Dance<br /> *Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowieckiednimuzyki.pl/pl,o-festiwalu|tytuł=O festiwalu|opublikowany=sosnowieckiednimuzyki.pl/|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Metal Fest&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.mdk-kazimierz.pl/inf.php?t=aktn&amp;pol=372|tytuł=VI Metalfest|opublikowany=http://www.mdk-kazimierz.pl/index.php|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Festiwal KIEPURAFEST&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.kiepurafest.pl/fest/festiwal.php|tytuł=O Festiwalu|opublikowany=http://www.kiepurafest.pl/fest/index.php|data dostępu=2014-07-15}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Konkurs Piosenki AL LEGRO. TRIBUTE TO SZPILMAN<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dni Sosnowca 2014.jpg|Dni Sosnowca - plakat z 2014 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Dni Literatury 2010.jpeg|Sosnowieckie Dni Literatury - plakat z 2010 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów plakat.jpg|Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów - plakat z 2014 roku <br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Miejsca Pamięci==<br /> *[[Miejsca Pamięci - Gmina Sosnowiec]]<br /> <br /> ==Sosnowieckie biogramy==<br /> Osoby urodzone w Sosnowcu:<br /> *Artyści: muzycy, reżyserzy, aktorzy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Jan Kiepura.jpg | [[Jan Kiepura]] - ''chłopak z Sosnowca''. Tenor światowej sławy<br /> Plik:Wladyslaw Szpilman.jpg | [[Władysław Szpilman]] - nazywany ''pianistą Warszawy''. Urodził się i spędził lata młodzieńcze w sosnowieckim śródmieściu<br /> Plik:BellaDarvi.jpg | [[Bella Darvi]] - aktorka. Zagrała w wielu francuskich i amerykańskich filmach<br /> Plik:Zdzisław Szostak.jpg|[[Zdzisław Szostak]]<br /> Plik:Jacekcygan.jpeg | [[Jacek Cygan]] - autor setek tekstów popularnych piosenek, poeta. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Stanisław Jędryka.JPG | [[Stanisław Jędryka]] - reżyser ''Wakacji z duchami'', ''Stawiam na Tolka Banana'' oraz ''Podróży za jeden uśmiech''<br /> Plik:Materna.jpg | [[Krzysztof Materna]] - satyryk i aktor. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Wiesław Chrzanowski.jpg |[[Wiesław Chrzanowski]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Artysci: malarze, graficy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Marian Malina.jpg | [[Marian Malina]]<br /> Plik:Stanislaw Gawron.jpg | [[Stanisław Gawron]]<br /> Plik:Eugeniusz Chmiel.jpg | [[Eugeniusz Chmiel]]<br /> Plik: Wanda Telakowska IWP.jpg | [[Wanda Telakowska]] - projektantka, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Naukowcy: humaniści, przyrodnicy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Bogdan Suchodolski.jpg | [[Bogdan Suchodolski]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Wladyslaw Szafer.jpg | [[Władysław Szafer]] <br /> Plik:Adam Wrzosek.jpg|[[Adam Wrzosek]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Sosnowcu Zobacz wszystkie biogramy osób urodzonych w Sosnowcu]<br /> <br /> <br /> Osoby związane z Sosnowcem:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Image0-16.jpg |[[Józef Pomian-Pomianowski]] - architekt. Autor projektów wielu budynków i kościołów, nie tylko w Sosnowcu - ale w całym regionie<br /> Plik:Marian Kantor-Mirski.jpg|[[Marian Kantor-Mirski]] - badacz i popularyzator dziejów Zagłębia Dąbrowskiego<br /> Plik:Matka Kierocinska.jpg|[[Teresa Janina Kierocińska]]<br /> Plik:Aleksy Bien.jpg|[[Aleksy Bień]] - prezydent Sosnowca w latach 1925-28<br /> Plik:Heinrich Dietel.JPG|[[Heinrich Dietel]] - przemysłowiec<br /> Plik:Pola Negri.jpg|[[Pola Negri]] - światowej sławy aktorka. W Sosnowcu wyszła za mąż za [[Eugeniusz Dąmbski|Eugeniusza Dąmbskiego]]<br /> Plik:Włodzimierz Mazur 01 sezon 1982 1983.tif.jpg | [[Włodzimierz Mazur]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg |[[Ernst Schoen]] - przemysłowiec<br /> Plik:Ludwik Mauve.jpg |[[Ludwik Mauve]] - przemyslowiec<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Sosnowcem Zobacz wszystkie biogramy osób związanych z Sosnowcem]<br /> <br /> ==Kultura==<br /> <br /> ===Muzea, galerie, sale koncertowe===<br /> [[Plik:Klub Kiepury Energetyczne Centrum Kultury Sosnowiec.jpg|thumb|200px|right|Klub im. Jana Kiepury - Energetyczne Centrum Kultury, za nim widoczne kominy [[Elektrociepłownia „Będzin”|Elektrociepłowni Będzin]]]]<br /> Oprócz wymienionych powyżej siedzib: Sosnowieckiego Centrum Sztuki i Muzeum Miejskiego na terenie miasta funkcjonuje kilka innych ośrodków kultury.<br /> *[[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|Klub Miejski im. Jana Kiepury]]<br /> *[[Miejski Dom Kultury &quot;Kazimierz&quot;]]<br /> *[[Centrum Edukacji i Wychowania Młodzieży KANA]]<br /> *[[Miejski Klub &quot;Maczki&quot;]]<br /> *[[Sala koncertowa przy Zespole Szkół Muzycznych im. Jana Kiepury]]<br /> <br /> ===Teatr i kina===<br /> [[Plik:Teatr-dzisiaj.jpg|thumb|200px|right|[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]]]<br /> *[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]<br /> *Cinema City w Centrum Handlowym Plaza<br /> *Centrum Filmowe Helios na [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|ul. Modrzejowskiej]]<br /> W latach międzywojennych i po wojnie istniał [[Kino &quot;Zagłębie&quot; (Sosnowiec)|kinoteatr &quot;Zagłębie&quot;]] w miejscu, gdzie dziś stoi mały park za &quot;Sezamem&quot; oraz kino &quot;Muza&quot; na [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|ul. Warszawskiej]] (obecnie w budynku po &quot;Muzie&quot; mieści się sala koncertowa &quot;Muza&quot;).<br /> <br /> ===Biblioteki===<br /> *[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu|Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego]]<br /> <br /> ===Sosnowiec w kulturze masowej===<br /> [[Plik:NAC W tłumie przed paryską operą.jpg|thumb|200px|right|[[Jan Kiepura]] przed paryską operą (lata międzywojenne). Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]]<br /> *Jedną z osób, które najbardziej rozsławiły Sosnowiec jest [[Jan Kiepura]] – czyli &quot;Chłopak z Sosnowca&quot;. Światowej sławy tenor urodził się w Sosnowcu, gdzie spędził dzieciństwo i młodość oraz debiutował na estradzie. Dziś w centrum miasta stoi jego [[Miejsce Pamięci: Pomnik Jana Kiepury (Sosnowiec)|pomnik]], istnieje szkoła muzyczna i [[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|klub miejski]] jego imienia oraz odbywa się festiwal &quot;Kiepura Fest&quot;. Natomiast w Krynicy-Zdroju od lat 60-tych organizowany jest Europejski Festiwal im. Jana Kiepury.<br /> *Sosnowiec jest tłem wydarzeń, zekranizowanej przez [[Stanisław Jędryka|Stanisława Jędrykę]], powieści [[Troje znad Czarnej Rzeki|''Troje znad Czarnej rzeki'']]. <br /> <br /> Teledyski:<br /> *Ulica [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]] jest tłem teledysku zespołu Cała Góra Barwinków pt. ''Nie mam czasu''<br /> *W [[Pałac Dietla w Sosnowcu|Pałacu Dietla]] Maciej Maleńczuk &amp; Psychodancing nakręcili teledysk do utworu ''Sprzedaj mnie faktowi''<br /> *W dawnej [[Szkoła Realna w Sosnowcu|Szkole Realnej]] został nakręcony teledysk do utworu ''Nigdy'' duetu Luks Mamilion i Bob One<br /> *Teledysk do utworu ''Stereophonic Society'' grupy Animators został nakręcony w Sosnowcu<br /> *Sosnowiecka [[Plac Stulecia (Sosnowiec)|&quot;Patelnia&quot;]] jest głównym tłem teledysku ''Za mało'' grupy Sami <br /> <br /> ===Podania i legendy z Sosnowca===<br /> Wybrane publikacje zawierające podania i legendy związane z miastem:<br /> *[[Nad Brynicą i dwiema Przemszami]]<br /> *[[Sosnowiec. Opowiadania i legendy|Sosnowiec. Opowiadania i legendy z Sosnowcem związane]]<br /> *[[Historie i Legendy Ziemi Będzińskiej]]<br /> *[[Zagłębiowskie bajanie - Opowiadania i legendy z historii Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> *[[Podania i opowieści z Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> <br /> ==Edukacja==<br /> ===Szkoły wyższe===<br /> [[Plik:Z dziejów sosnowieckiej oświaty.jpg|thumb|right|[[Z dziejów sosnowieckiej oświaty]] Materiały z konferencji w Wyższej Szkole Humanitas w Sosnowcu]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Humanitas]] <br /> *[[Wyższa Szkoła Medyczna]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Inżynierii Bezpieczeństwa i Ekologii]]<br /> ====Filie====<br /> *Uniwersytet Śląski z Katowic ma na terenie Sosnowca zamiejscowe wydziały.<br /> <br /> ===Szkoły średnie===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_%C5%9Brednie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły średnie w Sosnowcu]''<br /> ===Gimnazja===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Gimnazja_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz gimnazja w Sosnowcu]''<br /> ===Szkoły podstawowe===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_Podstawowe_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły podstawowe w Sosnowcu]''<br /> <br /> ==Diecezja sosnowiecka==<br /> [[Plik:Mapa Diecezji Sosnowieckiej.jpg|thumb|250px|Diecezja sosnowiecka. Źródło: http://www.diecezja.sosnowiec.pl/]]<br /> Sosnowiec jest siedzibą [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]] i wraz z archidiecezją częstochowską i diecezją radomską tworzy metropolię częstochowską. Główną siedzibą diecezji sosnowieckiej jest [[Parafia p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Katedra p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]].<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Parafie_diecezji_sosnowieckiej Zobacz parafie diecezji sosnowieckiej]''<br /> <br /> ==Inne wyznania==<br /> '''Kościół prawosławny'''<br /> *[[Cerkiew prawosławna p.w. śww. Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu]]<br /> '''Kościół protestancki'''<br /> *[[Parafia ewangelicko-augsburska p.w. św. Jana Ewangelisty w Sosnowcu]]<br /> '''Judaizm'''<br /> <br /> ==Sport==<br /> [[Plik:Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu.jpg|thumb|right|[[Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu]] w opracowaniu [[Mirosław Ponczek|Mirosława Ponczka]] i Adama Fryca.]]<br /> <br /> ===Kluby sportowe===<br /> *[[Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[AKS Niwka]]<br /> *[[Budowlani Sosnowiec]]<br /> *[[Czarni Sosnowiec]]<br /> *[[Górnik Sosnowiec]]<br /> *[[Grupa Kolarska Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Gwardia 24 Sosnowiec]]<br /> *[[Płomień Sosnowiec]]<br /> *[[MOSiR Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZHL Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZPS Sosnowiec]]<br /> *[[SPR Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[TMS Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Zew Kazimierz]]<br /> <br /> ===Obiekty sportowe===<br /> *[[Stadion Ludowy]]<br /> *[[Stadion Zimowy]]<br /> *[[Hala Sportowa przy ul. Baczyńskiego 4]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Żeromskiego 9]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Braci Mieroszewskich 91]]<br /> *[[Stadion im. Jana Ciszewskiego]]<br /> *[[Stadion lekkoatletyczny im. Stefana Płatka]]<br /> *[[Stadion AKS Niwka]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Braci Mieroszewskich]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Hubala-Dobrzańskiego]]<br /> *[[Stadion Zew Kazimierz]]<br /> *[[Strzelnica w Sosnowcu]]<br /> <br /> Do latach 90-tych XX w. istniał stadion Polonii Sosnowiec.<br /> <br /> ===Imprezy sportowe===<br /> *[[Halowe Mistrzostwa Zagłębia Dąbrowskiego im. Włodzimierza Mazura]]<br /> *[[Szosami Zagłębia]]<br /> *[[Mistrzostwa Sosnowca w Karate Kyokushin o Puchar Prezydenta Miasta]]<br /> *[[Puchar Prezydenta Sosnowca w Narciarstwie Alpejskim]] - odbywająca się od wielu lat impreza sportowa dla miłośników nart, od dwóch lat na terenie Górki Środulskiej<br /> <br /> ===Rekreacja===<br /> [[Plik:KWK Sosnowiec.jpg|thumb|right|300px|Ścianka wspinaczkowa Poziom 450]]<br /> *[[Górka środulska]] - ośrodek sportu letniego i zimowego<br /> *[[Balaton (Sosnowiec)]]<br /> *Stawiki<br /> *Park Leśna w [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierzu Górniczym]], od 2011 roku im. Jacka Kuronia<br /> *Ścianka wspinaczkowa Poziom 450<br /> <br /> ==Prasa, portale społecznościowe, telewizja==<br /> [[Plik:Urząd-Miejski-Sosnowiec-0002.jpg|thumb|300px|[[Urząd Miejski w Sosnowcu|Urząd Miejski]]]]<br /> ===Prasa===<br /> *[[Wiadomości Zagłębia]]<br /> *[[Twoje Zagłębie]]<br /> *[[Kurier Miejski]]<br /> *[[Nowe Zagłębie]]<br /> <br /> ===Portale społecznościowe===<br /> *[[Sportowe Zagłębie]]<br /> *[[e-sosnowiec.pl]]<br /> <br /> ===Telewizja===<br /> *[[TV Zagłębie]]<br /> <br /> ==Prezydenci Sosnowca==<br /> *[[Prezydenci Sosnowca]]<br /> <br /> ==Honorowi obywatele miasta==<br /> W okresie dwudziestolecia międzywojennego tytuł honorowego obywatela miasta Sosnowiec został przyznany następującym osobom&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,140,historia/k3,179,honorowi_obywatele/|tytuł=Honorowi Obywatele Sosnowca|opublikowany=sosnowiec.pl/|data dostępu=2013-11-02}}&lt;/ref&gt;: <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Andrzej Strug]] - działacz ruchu socjalistycznego i niepodległościowego, pisarz<br /> Plik:Tomasz Arciszewski.jpg | [[Tomasz Arciszewski]] - działacz PPS, poseł, premier RP na uchodźctwie <br /> Plik:Józef Piłsudski.jpg | [[Józef Piłsudski]] <br /> Plik:Edward Rydz Śmigły.jpg | [[Edward Rydz-Śmigły]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Obecnie w gronie honorowych obywateli znajdują się również:<br /> *[[Bogdan Suchodolski]] - filozof, historyk, pedagog<br /> *[[Janusz Ziółkowski]] - socjolog, senator, szef Kancelarii Prezydenta Lecha Wałęsy<br /> *[[Mártha Eggerth]] i [[Jan Kiepura]]<br /> *[[Edward Gierek]]<br /> *[[Francesco Cimminelli]] - były właściciel [[Zagłębie Sosnowiec|Zagłębia Sosnowiec]]<br /> *[[Adam Śmigielski]] - pierwszy biskup [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]]<br /> *[[Władysław Szpilman]] - światowej sławy kompozytor i pianista<br /> *[[Wacław Urban]]<br /> *[[Jacek Cygan]]<br /> *[[Jacek Majchrowski]]<br /> <br /> ===Sławni goście Sosnowca===<br /> *[[Sławni goście Sosnowca]]<br /> <br /> ==Miasta partnerskie==<br /> [[Plik:Miasta partnerskie Sosnowiec.jpg|thumb|200px|Tablica z miastami partnerskimi przy wjeździe do Sosnowca]]<br /> Miasta partnerskie Sosnowca:<br /> *[[Les Mureaux]], (Francja)<br /> *[[Roubaix]], (Francja)<br /> *[[Suczawa]], (Rumunia)<br /> *[[Komárom]], (Węgry)<br /> *[[Casablanca]], (Maroko)<br /> *[[Idar-Oberstein]], (Niemcy)<br /> *[[Dergacze]], (Ukraina)<br /> *[[Dziwnów]], (Polska)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,171,wspolpraca_z_miastami_partnerskimi/|tytuł=Współpraca z miastami partnerskimi|opublikowany=sosnowiec.pl|data dostępu=2013-08-30}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Materiały filmowe==<br /> http://www.youtube.com/watch?v=mfT_P9K4YpU<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;3k0EjI7EVLA&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;1i4MjzZMYcw&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *Jak podaje Jan Przemsza - Zieliński w książce [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście|&quot;Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście&quot;]] kilkadziesiąt lat temu na pograniczu dzielnic: Milowice i Pogoń odkryto kości mamutów, lwa i niedźwiedzia jaskiniowego. Znalezisko to weszło w skład zbiorów Muzeum Geologicznego w Warszawie. <br /> *Pomimo, iż Sosnowiec dzieli do morza &quot;dość&quot; duża odległość to w dwudziestoleciu międzywojennym wielką popularnością cieszyła się w mieście i regionie [[Liga Morska i Kolonialna]], a do jej sosnowieckiego oddziału zapisało się ponad 11 tys. osób. Celem Ligi było m.in. uzyskanie zamorskich koloni dla Polski.<br /> *[[Jan Kiepura]] urodził się w tym samym roku, w którym Sosnowiec uzyskał prawa miejskie.<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Kantor Mirski.jpg | [[Sosnowiec (Marian Kantor-Mirski)|Sosnowiec]] ([[1991]]) [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> Plik:Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów.jpg | [[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów]] ([[2004]]) Małgorzata Śmiałek<br /> Plik:Sosnowiec Spacerownik historyczny.jpg | [[Sosnowiec - Spacerownik historyczny]] ([[2011]]) Dariusz Kmiotek<br /> Plik:SOSNOWIEC - GAWĘDY O RODZINNYM MIEŚCIE.jpg | [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście]] ([[2002]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Sosnowiec znany i nieznany.jpg | [[Sosnowiec znany i ... nieznany]] ([[1997]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:BZ,_Sosnowiec Zobacz wydawnictwa poświęcone Sosnowcu]<br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Biblioteka_Zag%C5%82%C4%99biaka Zobacz wydawnictwa poświęcone Zagłębiu Dąbrowskiemu]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Powiat będziński]]<br /> *[[M/S Huta Sosnowiec]]<br /> *[[M/S Kopalnia Sosnowiec]]<br /> *[[Towarzystwo Artystyczno-Literackie]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> [[Plik:Logo KZ.png|thumb|150px|Logo Klubu Zagłębiowskiego]]<br /> Strony poświęcone historii miasta i regionu:<br /> *[http://klubzaglebiowski.pl/ Klub Zagłębiowski - serwis internetowy poświęcony miastom, ludziom i wydarzeniom związanym z historią Zagłębia Dąbrowskiego]<br /> *[http://41-200.pl/ 41-200.pl - Strona poświęcona dawnym i aktualnym wydarzeniom w Sosnowcu i regionie]<br /> *[http://dawno-temu-w-sosnowcu.blogspot.com/ Dawno temu w Sosnowcu - Blog]<br /> *[http://retroteka.org/ Retroteka. Dawna prasa Zagłębia Dąbrowskiego (m.in. z Sosnowca). Projekt Muzeum Zagłębia w Będzinie]<br /> <br /> [[Plik:Logo WZ.jpg|thumb|150px|Logo [[Wiadomości Zagłębia]] - gazety (obecnie portalu internetowego) publikującego wiadomości z Zagłębia :[[Zagłębie Dąbrowskie|Dąbrowskiego]] i [[Zagłębie Krakowskie|Krakowskiego]]]]<br /> [[Plik:LogoZDeventlista.jpg|thumb|150px|Logo strony NaZagłębiu z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]]<br /> Strony informacyjne poświęcone aktualnym wydarzeniom:<br /> *[http://www.twojezaglebie.pl/ Strona twojezaglebie.pl - Strona internetowa gazety Twoje Zagłębie]<br /> *[http://sosnowiec.gazeta.pl/gazetasosnowiec/0,0.html Strona gazetasoasnowiec.pl - Lokalna strona portalu Gazeta.pl]<br /> *[http://www.wiadomoscizaglebia.pl/ Strona internetowa Wiadomości Zagłębia]<br /> *[http://sosnowiec.info.pl/ Strona internetowa Sosnowiec Info]<br /> *[http://www.sosnowiec.pl/ Strona internetowa Urzędu Miasta Sosnowiec]<br /> *[http://www.nazaglebiu.pl/ Strona internetowa NaZagłębiu - z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]<br /> *[http://www.sportowezaglebie.pl/ Strona internetowa Sportowe Zagłębie]<br /> <br /> Wybrane profile na facebook.com:<br /> *[https://www.facebook.com/cimsosnowiec Centrum Informacji Miejskiej - oficjalny profil miasta]<br /> *[https://www.facebook.com/MiejscaSosnowiec?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Miejsca w Sosnowcu, o których nie miałeś pojęcia]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-Archiwum/1570975136493559?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec Archiwum]<br /> *[https://www.facebook.com/ILikeZaglebie?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser I like Zagłębie]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Kapliczki-i-krzy%C5%BCe-przydro%C5%BCne-Sosnowca-Miejsca-pami%C4%99ci/726067917492581?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Kapliczki i krzyże przydrożne Sosnowca]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-na-k%C3%B3%C5%82kach/852165414799254?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec na kółkach]<br /> *[https://www.facebook.com/PilkarzeZaglebia?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Piłkarze Zagłębia Sosnowiec]<br /> <br /> == Przypisy ==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Regionu|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Video]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Sosnowiec&diff=70402 2016-03-01T16:47:31Z

<p>Loukas: /* Linki zewnętrzne */ Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Miasto infobox<br /> | Miasto = Sosnowiec<br /> | dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> | herb_miasta = Plik:Herb sosnowca.png<br /> | flaga_miasta = <br /> | województwo = śląskie<br /> | grodzki = tak<br /> | powiat = <br /> | gmina = Sosnowiec<br /> | rodzaj_gminy = miejska<br /> | regin historia = [[Zagłębie Dąbrowskie]] , [[Małopolskie]]<br /> | zarządzający = Prezydent<br /> | prezydent = [[Arkadiusz Chęciński]]<br /> | miejska = tak<br /> | powierzchnia = 92<br /> | wysokość =<br /> | pozycja = top<br /> | rok = 09.10.2011<br /> | populacja = 210 904<br /> | gęstość = <br /> | tablica_rej = SO<br /> | założone = <br /> | prawa_miejskie = [[1902]]<br /> | www = http://www.sosnowiec.pl<br /> <br /> }}<br /> <br /> '''Sosnowiec''' - miasto na prawach powiatu, największe liczebnością (217 tyś.) mieszkańców miasto [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]], a przez to jego niepisana stolica.<br /> <br /> Prawa miejskie Sosnowiec posiada od [[1902]] roku. W roku ich nadania wchodził w skład [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, wraz z całym [[Zagłębie Dąbrowskie|regionem]], wszedł w skład [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]] (1919-1939). Obecnie leży w '''małopolskiej części''' [[Województwo śląskie|województwa tzw. &quot;śląskiego&quot;]] (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój miasta nastąpił na przełomie XIX ([[Zachodni Okręg Górniczy]]) i XX wieku. Od tego czasu jest najludniejszym miastem [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].&lt;br&gt;<br /> [[Plik:Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku.JPG|thumb|350px|Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku. Na mapie widoczne dzielnice Sosnowca oraz fragmenty miast: Czeladź, Będzin, Dąbrowa Górnicza na kilka lat przed odzyskaniem niepodległości. Sosnowiec położony na południowo-zachodnim krańcu [[Gubernia Piotrkowska|Guberni Piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego stykał się bezpośrednio z Zagłębiem Krakowskim pod zaborem austriackim. Od zachodu oba regiony stykały się z Królestwem Prus. W 1918 roku Zagłębie Dąbrowskie weszło w skład województwa kieleckiego, a krakowskie w skład województwa krakowskiego. Źródło: Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych.]] <br /> [[Plik:Dworzec Sosnowiec pocztówka 41 200.jpg|thumb|350px|[[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|Dworzec główny]] w Sosnowcu na dawnej pocztówce. Powstał w związku z budową tzw. [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej]]]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Ksiestwo siewierskie.png|thumb|right|Obszar Księstwa Siewierskiego zaznaczony czerwonym kolorem]]<br /> Dzisiejsze tereny Sosnowca to zbiór osad i wiosek o średniowiecznych tradycjach. Do najstarszych dzielnic miasta należą: <br /> *[[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontów]] <br /> *[[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] <br /> *[[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]] <br /> *[[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbka]]<br /> *[[Milowice (Sosnowiec)|Milowice]] <br /> *[[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] <br /> *[[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]] <br /> W czasach I Rzeczypospolitej powyższe dzielnice (podobnie jak dzielnice [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]]) wchodziły w skład:<br /> *województwa krakowskiego lub [[Księstwo Siewierskie|księstwa siewierskiego]] biskupów krakowskich.&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:Jan Długosz.jpg|thumb|Jan Długosz - duchowny i kronikarz z czasów Jagiellonów, sekretarz biskupa krakowskiego [[Zbigniew Oleśnicki|Zbigniewa Oleśnickiego]] - pierwszego biskupa zarządzającego [[Księstwo Siewierskie|Księstwem siewierskim]] (obecnie zachodnia część [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]])]]<br /> <br /> Większość z nich została wymieniona w XV-wiecznym dziele Jana Długosza dotyczącym beneficjów diecezji krakowskiej (''Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis''). Prawa miejskie posiadał wówczas [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] - obecnie jedna z dzielnic Sosnowca.&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój, industrializacja i napływ ludności do wyżej wymienionych osad oraz rozwój nowych dzielnic (najczęściej wokół zakładów przemysłowych) przypadł na XIX i XX wiek - tak, iż w latach II Rzeczypospolitej miasto Sosnowiec (mające prawa miejskie od 1902 roku) było już drugim, po Częstochowie, największym pod względem liczby ludności miastem [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]]. (Od 1927 roku było siedzibą [[Izba Przemysłowo-Handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]] województwa kieleckiego.)<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Dzielnice_i_osiedla_Sosnowca Zobacz wszystkie dzielnice Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ulice_Sosnowca Zobacz historię sosnowieckich ulic]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_poczt%C3%B3wce_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej pocztówce (katalog)]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_fotografii_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej fotografii (katalog)]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_reklamie_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej reklamie (katalog)]<br /> <br /> Po 1945 roku położony kolejno w województwach: śląsko-dąbrowskim, katowickim i śląskim (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> ===Najstarsze dzieje===<br /> W okresie plemiennym (VI - X wiek), poprzedzającym czasy dynastii Piastów, obszar dzisiejszego miasta, jak również cały region, stanowił część obszaru plemiennego Wiślan&lt;ref&gt;{{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | nazwisko2= |imię2= | tytuł = Ilustrowany Atlas Historii Polski | data = 2006 | wydawca = | miejsce = Warszawa | isbn = 83-7427-217-1| strony = 28}}&lt;/ref&gt;. <br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> [[Plik:Archeologia Sosnowca (informator do wystawy).jpg|thumb|200px|right|[[Archeologia Sosnowca (informator do wystawy)|Informator]] do wystawy w [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskim]] z 2012 roku poświęconej archeologii Sosnowca]]<br /> Do jednych z najstarszych znalezisk archeologicznych z terenu Sosnowca z czasów przed-piastowskich należą urny i ozdoby z cmentarzyska łużyckiego datowane na wczesną epokę żelaza&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://sosnowiec.naszemiasto.pl/artykul/1378009,stanowiska-archeologiczne-w-sosnowcu-wiecie-gdzie-sa,id,t.html|tytuł=Stanowiska archeologiczne w Sosnowcu. Wiecie gdzie są?|opublikowany=sosnowiec.naszemiasto.pl/|data dostępu=2013-07-14}}&lt;/ref&gt;. Zostały odkryte przypadkowo w latach 1880-1882 podczas rozbudowy miasta - na terenie dzielnic Pogoń i Sielec. Prace wykopaliskowe prowadził tutaj m.in. Franciszek Ksawery Martynowski - historyk i dziennikarz, redaktor &quot;Przeglądu Bibliograficzno - Archeologicznego&quot;. Eksponaty te znajdują się m.in. w zbiorach Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagielońskiego.<br /> <br /> ===Czasy Piastów===<br /> Obszar dzisiejszego miasta Sosnowiec jak i cały region Zagłębia od początku państwowości polskiej położony był w Ziemi krakowskiej. W trakcie rozbicia dzielnicowego w roku 1177 zachodnia część obecnego miasta dostała się pod panowanie książąt śląskich. Została odkupiona w 1444 roku - już w dobie epoki Jagiellonów - wraz z całym [[Księstwo Siewierskie|Księstwem Siewierskim]] przez biskupów krakowskich.<br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> *[[Grodzisko w Sosnowcu - Zagórzu]]<br /> <br /> ===I Rzeczpospolita===<br /> W okresie I Rzeczypospolitej (1454 - 1795) obecny obszar miasta w większości wchodził w skład województwa krakowskiego. Część zachodniego obszaru miasta wchodziła natomiast w skład [[Księstwo Siewierskie|Księstwa siewierskiego]], od 1443 zarządzanego przez biskupów krakowskich. W [[1790]] Księstwo siewierskie zostało zlikwidowane przez Sejm Wielki (Czteroletni) i włączone do woj. krakowskiego. Na okres I Rzeczypospolitej przypada również nadanie praw miejskich dla [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowa]] w 1706 roku przez króla Augusta II Mocnego.<br /> <br /> ===Czasy zaborów===<br /> ====Przynależność administracyjna====<br /> [[Plik:Jean Lannes.jpg|thumb|150px|Jean Lannes - marszałek z czasów Napoleona, książę Montebello, zwierzchnik księstwa olkusko - siewierskiego]]<br /> Pierwszy (1772 rok) i drugi (1793 rok) rozbiór nie dotknął formalnie osad i wsi przyszłego Sosnowca, choć stanowiły obszar pograniczny województwa krakowskiego i bezpośrednio stykały się z zajętym przez Prusy obszarem Górnego Śląska. Dodatkowo po drugim rozbiorze Prusacy zajęli m.in. Częstochowę i tym sposobem okolice Sosnowca były otoczone i od zachodu i od północy armia pruską. W [[1795]] roku na skutek trzeciego rozbioru Polski obszar Zagłębia został zajęty przez Prusy. Pruska administracja przemianowała wówczas ten fragment województwa krakowskiego na tzw. Nowy Śląsk. Wyzwolenie przyszło wraz z sukcesami armii Napoleona. Dzięki temu w [[1807]] znalazł się w Księstwie Warszawskim (w departamencie krakowskim; krótki okres znajdował się również w departamencie kaliskim; na całym zaś obszarze od [[Siewierz|Siewierza]] do [[Olkusz|Olkusza]] Napoleon utworzył księstwo olkusko - siewierskie, które podarował swemu marszałkowi Jean Lannes'owi). Po upadku Napoleona, od [[1815]] aż do [[1914]] roku, Sosnowiec wchodził w skład Królestwa Polskiego w zaborze rosyjskim. <br /> <br /> Przez ten czas przynależał kolejno do: <br /> *województwa krakowskiego (do 1837 roku) <br /> *guberni krakowskiej (do 1841 roku) <br /> *guberni kieleckiej (do 1844 roku) <br /> *guberni radomskiej (do czasu [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania styczniowego]]: w raportach powstańczych obszar funkcjonował ponownie jako woj. krakowskie). <br /> *Po upadku powstania i nowym podziale administracyjnym obszar Sosnowca znalazł się w [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] (do wybuchu I wojny światowej).<br /> <br /> [[Plik:Mapa Powiatu będzińskiego 1867 - 1914.JPG|thumb|350px|right|Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914]]<br /> Na okres represji po upadku powstania przypada podział [[Powiat olkuski|powiatu olkuskiego]]. Obszar Sosnowca, jak również Dąbrowy, Będzin, Czeladź i Siewierz weszły w skład nowo-utworzonego [[Powiat będziński|powiatu będzińskiego]], wydzielonego z powiatu olkuskiego. Natomiast okrojony powiat olkuski władze carskie wcieliły w skład guberni kieleckiej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ====Zrywy niepodległościowe====<br /> [[Plik:Teodor Cieszkowski 2.jpg|thumb|150px|left|[[Teodor Cieszkowski]], jeden z dowódców walk powstańczych na terenie Sosnowca i Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> W trakcie [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania]], w nocy z 6 na 7 lutego 1863 roku, miała tu miejsce [[Bitwa o Sosnowiec|bitwa o sosnowiecki dworzec]]. Jej przebieg opisał - Stanisław Zieliński w swym dziele z 1913 roku ''Bitwy i potyczki 1863-1864'':<br /> <br /> ''Ustanawiając w powiecie olkuskim władzę Rządu Narodowego, [[Apolinary Kurowski|Kurowski]], w nocy z 6. na 7. lutego podsunął się pod Sosnowiec, gdzie moskale skoncentrowani byli w sile 300 ludzi. Oddział polski liczył 50 jazdy, 50 strzelców i 50 kosynierów. Kurowski w centrum pozycyi ustawił kosynierów, na lewem i prawem skrzydle strzelców, pod dowództwem Edwarda Staweckiego i Nikeforowa, sam zaś z kaweleryą, będącą pod komendą Mięty, stanął nad kordonem pruskim, spodziewając się ucieczki moskali w tę stronę. Moskale uwiadomieni o zbliżaniu się powstańców, morderczym ogniem z komory i stacyi kolei przywitali pierwszy atak, około 1. godziny w nocy. Pod [[Teodor Cieszkowski|Cieszkowskim]], dowódzcą kosynierów, padł koń, atoli Cieszkowski, aczkolwiek raniony, nie zszedł z placu, lecz trzy razy ponawiał atak na budynki, zajęte przez nieprzyjaciela, aż je zdobył, Kurowski zaś i Gaszyński, poparłszy atak, zmusili nieprzyjaciela do ucieczki. Jeden z uciekających ku granicy pruskiej oddziałów, liczący około 50 ludzi, wpadł na kawaleryę powstańczą i doszczętnie zniesiony został. Tymczasem ludzie Gaszyńskiego przetrząsali zdobyte budynki, a pochowanych po katach moskali chwytali i rozbrajali. Zdobyczą tej szczęśliwej wyprawy było 600.000 złp. Zabranych za kwitami z komory, 40 koni z całym przyrzadem, 40 karabinów, 100 centnarów ołowiu i t. p. Po tym krwawym chrzcie Kurowski poszedł do [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]]...''<br /> <br /> W 1905 roku mają tu miejsce walki i protesty w ramach [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|rewolucji 1905 roku]] i powołanie do życia [[Republika Zagłębiowska|Republiki Zagłębiowskiej]].<br /> <br /> *Galeria - Zrywy niepodległościowe:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Kapliczka.jpg|Kapliczka powstańcza upamiętniająca wydarzenia 1863 roku<br /> Plik:Tablica dworzec.jpg | Tablica upamiętniająca wydarzenia 1863 roku na [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworcu głównym]]<br /> Plik:Rewolucja żądania 1905.gif | Lista żądań rewolucjonistów [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|1905 roku]]<br /> Plik:Weterani Powstania Styczniowego Sosnowiec 1916.jpg|[[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim - Ewidencja osób|Weterani 1863 roku]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ====Przemysł====<br /> Wraz z początkiem XIX wieku, w związku z odkryciem i rosnącym wydobyciem złóż naturalnych (zwłaszcza węgla, którego pokłady odkryto jeszcze pod koniec XIX wieku) do regionu zaczęła napływać ludność zasilająca górnictwo i przemysł.&lt;br&gt; <br /> <br /> [[Plik:Mapa Zachodni Okreg Górniczy Królestwa Polskiego.jpg|thumb|250px|right|Mapa [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] z 1844 roku]]<br /> <br /> Celem nadzoru nad rozwijającym się przemysłem władze Królestwa Polskiego ([[Główna Dyrekcja Górnicza (Królestwo Polskie)|Główna Dyrekcja Górnicza]]) ustanowił tutaj [[dozorstwo olkusko - siewierskie]]&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;, które weszło wkrótce w skład utworzonego przez [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] - scalającego zakłady przemysłowe zachodnich części województw: krakowskiego i kaliskiego Królestwa Polskiego (Kongresówki).<br /> <br /> Pierwszymi kopalniami były: <br /> *[[Kopalnia &quot;Nadzieja Ludwika&quot; (Sosnowiec)| &quot;Nadzieja Ludwika&quot;]] <br /> *[[Kopalnia &quot;Maurycy&quot; (Sosnowiec)| &quot;Maurycy&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Pogoń&quot; (Sosnowiec)| &quot;Pogoń&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Ostra Górka&quot; (Sosnowiec)| &quot;Ostra Górka&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Wiktor&quot; (Sosnowiec)| &quot;Wiktor&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Szarlota&quot; (Sosnowiec)| &quot;Szarlota&quot;]]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Kopalnie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie kopalnie Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Huty_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie huty Sosnowca]''<br /> <br /> ====Kolej====<br /> Okres dynamicznego rozwoju spotęgowało wybudowanie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|linii kolejowych łączących Warszawę z Wiedniem]]. Trasa ta przebiegała przez [[Sosnowiec]], a w jego centralnym punkcie powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworzec kolejowy]]. Nieco wcześniej (w [[1848]] roku) powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|dworzec w Maczkach (Granicy)]], który znalazł się na innej trasie [[Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska w Zagłębiu Dąbrowskim|Iwanogrodzko-Dąbrowskiej]]. Włączenie [[Sosnowiec|Sosnowca]] do nowoczesnej sieci komunikacyjnej stworzyło warunki do jego urbanizacji. <br /> <br /> W [[1859]] roku przeprowadzono linię kolejową (odnoga tzw. Drogi Żelaznej Warszawsko - Wiedeńskiej) i wybudowano stację graniczną. Wokół okazałego dworca kolejowego (stacja nosiła nazwę Sosnowice Warszawskie) zaczęło formować się swoiste centrum dla pobliskich miejscowości, w których rozwijał się przemysł - szczególnie dynamicznie po wybuchu wojny celnej między Rosją i Niemcami ([[1877]]). Wśród bagien i na wyrębach leśnych kształtowały się ulice: [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]], [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)|Kolejowa]] (Główna, od [[1916]] r. 3 Maja), [[Ulica Dęblińska (Sosnowiec)|Iwangrodzka (Dęblińska)]], [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|Przejazdowa (Warszawska)]], [[Ulica Targowa (Sosnowiec)|Targowa]], Nikołajewska (Kołłątaja), Policyjna (Dekerta). <br /> <br /> W pobliżu dworca budowano hotele, banki, domy spedycyjne, kantory, sklepy i inne zakłady usługowe. W [[1862]] roku wzniesiono pierwszy &quot;w śródmieściu&quot; kościół rzymskokatolicki.<br /> Ta śródmiejska część wsi, zapełniająca się murowanymi domami, nazywana także Nowym Sosnowcem, około [[1880]] roku uzyskała samodzielność jako odrębna wioska. Pierwszym jej sołtysem był [[Abram Blumental]] (ostatnim [[Jan Macukow]]).<br /> <br /> Galeria: Przemysł&lt;br&gt;<br /> Dawne zakłady przemysłowe i przedsiębiorstwa w Sosnowcu:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Kotlarnia wyrobów miedzianych i metalowych ludwik piątkowski sosnowiec.jpg | [[Sosnowiecka Kotlarnia Wyrobów Miedzianych i Metalowych Braci Piątkowskich]]<br /> Plik:Sosnowiec Piwo Sieleckie PPF 01.JPG | [[Browar Sielecki w Sosnowcu]] <br /> Plik:Pocztowka sosnowiec radocha 0001.jpg | [[Fabryka Chemiczna „Radocha”]] <br /> Plik:Grzegorzewski bryczki i powozy.jpg|[[Zakład powozów, bryczek i wozów K. W. Grzegorzewskiego]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Galeria: Kolej&lt;br&gt;<br /> Dworce kolejowe Sosnowca:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Gł, dworzec kolejowy na pocztówce 001.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]] <br /> Plik:Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy 02.JPG | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy]] <br /> Plik:Sosnowiec lokomotywa 001.JPG|Zabytkowa lokomotywa przy dworcu głównym<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===Wiek XX===<br /> [[Plik:Nowy sosnowiec plan1902.jpg|thumb|right|Plan Sosnowca z 1902 roku - źródło: Muzeum Miejskie w Sosnowcu]]<br /> Już w końcu XIX w. Sosnowiec dojrzał do pełnienia funkcji miasta. Starania u władz rosyjskich o nadanie mu takiego statusu podejmowali przemysłowcy i wpływowi mieszkańcy tych terenów od połowy lat 80. XIX w. Zanim jednak to się stało w [[1900]] roku trzy wsie: Sosnowiec, [[Stary Sosnowiec (Sosnowiec)|Stary Sosnowiec]] oraz [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] połączyły się w nadsołectwo (funkcję nadsołtysa pełnił [[Stefan Mrokowski]]). Trzonem utworzonego w [[1902]] roku miasta, składającego się z kilku fabrycznych osad nieprzypadkowo stała się wieś Sosnowiec.&lt;br&gt; <br /> <br /> Do rangi miasta podniósł Sosnowiec car Mikołaj II ukazem z [[10 czerwca]] [[1902]] roku. W jego skład weszły także: Stary Sosnowiec, [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]], [[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]]z byłą wsią [[Kuźnica (Sosnowiec)|Kuźnica]] i Środulką, [[Radocha (Sosnowiec)|Radocha]] oraz [[Ostra Górka (Sosnowiec)|Ostra Górka]]. Obejmowało ono obszar o powierzchni 19 km kw. i liczyło 57 tysięcy mieszkańców. Otrzymało nazwę Sosnowice (od 1920 roku Sosnowiec). Sosnowiec wówczas rozwijał się bardzo szybko - tuż przed wybuchem I wojny światowej mieszkało tutaj ponad 118 tysięcy osób.<br /> <br /> W [[1915]] roku okupanci niemieccy przyłączyli do Sosnowca [[Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantónów]] z Pekinem, [[Środula (Sosnowiec)|Środulę]], [[Dębowa Góra (Sosnowiec)|Dębową Górę]], [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]], dwór [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]]. Powierzchnia miasta zwiększyła się wówczas do 31 km2. <br /> <br /> Po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku, w czasach II Rzeczypospolitej, (Sosnowiec i inne miasta Zagłębia weszły wówczas w skład województwa kieleckiego) władze samorządowe starały się o włączenie w obręb Sosnowca kolejnych miejscowości w naturalny sposób ciążących ku miastu. <br /> <br /> [[Plik:Liczba ludnośći II RP infografika.jpg|thumb|left|Liczba ludności największych miast II Rzeczypospolitej]]<br /> Plany te zostały zrealizowane dopiero po II wojnie światowej. W 1953 roku przyłączono gminę [[Niwka (Sosnowiec)|Niwka]] z [[Dańdówka (Sosnowiec)|Dańdówką]], [[Bobrek (Sosnowiec)|Bobrkiem]] i [[Bór (Sosnowiec)|Borem]] oraz wydzielone z województwa krakowskiego osiedle [[Jęzor (Sosnowiec)|Jęzor]]. Przestrzeń miejska zwiększyła się do 42,3 km2.<br /> [[Plik:Sc 53.75.JPG|200px|thumb|Sosnowiec - dzielnice, lata 1953 - 1975]]<br /> Korekta granic miasta przeprowadzona w [[1959]] roku spowodowała nieznaczne zmniejszenie jego powierzchni - do 41,7 km2. Od Sosnowca odłączono część [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]] i tereny przy elektrowni &quot;Będzin&quot;, a przyłączono okolice Parku Kultury Fizycznej koło Szopienic.<br /> Dzisiejsze granice Sosnowca ustalone zostały w 1975 roku. Powiększył się on wtedy o tereny sąsiednich miast: [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierza Górniczego]] (wraz z [[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbką]] i osiedlem [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]], które wcielone zostały do niego w [[1973]] roku), [[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]]. Powierzchnia Sosnowca wzrosła do 92 km2<br /> <br /> Osady, które w [[1902]] roku utworzyły miasto oraz miejscowości przyłączone do niego w kilku etapach stały się dzielnicami Sosnowca. Niektóre wymienione wyżej nazwy wyszły już z użycia, bądź stosowane są rzadko (np. Kuźnica, Ostra Góra, Dębowa Góra). W ciągu lat zacierały się granice historycznych dzielnic. Obecne Sródmieście np. terytorialnie wykracza poza ramy ukształtowanego w końcu XIX wieku &quot;city&quot;. Wykształciły się również różne lokalne określenia, dzisiaj przeważnie zapomniane, jak Walcownia, Druciarnia, Cegielnia, [[Abisynia (Sosnowiec)|Abisynia]], Palestyna, Wygwizdów, Złodziejów i wiele innych.<br /> <br /> *Galeria - Wiek XX:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Plan Miasta Sosnowca 19.jpg|Plan Sosnowca<br /> Plik:Sosnowiec xxlecie.jpg|Ulica Modrzejowska w XX-leciu międzywojennym 1918-1939<br /> Plik:Miasto Sosnowiec Mapa 1927 1939.jpg|Mapa obszaru miasta Sosnowiec w latach [[1927]] - [[1939]]<br /> Plik:Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolsze.jpg|Publikacja: ''[[Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolszewickiej]]''<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Demografia==<br /> Sosnowiec jest jednym z ludniejszych miast Polski. Ciekawostką jest, iż w momencie przyznania praw miejskich liczył około 50 tys. mieszkańców. W II Rzeczypospolitej miasto zamieszkiwało około 120 tys. osób. Obecnie stanowi miasto ponad 200-tu tysięczne.<br /> <br /> ==Nazwa==<br /> Sosnowiec, Sosnowice, Sosnowice Warszawskie, Sosnówka to tylko niektóre nazwy miasta z jakimi można się spotkać przeglądając stare mapy i prasę. Po raz pierwszy nazwa Sosnowca pojawia się z początkiem XVIII wieku i tyczyła osady młyńskiej położonej nad [[Brynica|Brynicą]]. Osada ta była najprawdopodobniej częścią [[Pogoń|Pogoni]]....[do rozbudowy]<br /> <br /> ===Sosnowiec pośród miast Zagłębia Dąbrowskiego===<br /> Sosnowiec jest największym pod względem liczby mieszkańców miastem Zagłębia Dąbrowskiego. Od północy graniczy z [[Czeladź|Czeladzią]], [[Będzin|Będzinem]] i [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]]. Od wschodu ze [[Sławków|Sławkowem]]. Sosnowiec jest zarazem miastem leżącym na granicy Zagłębia Dąbrowskiego i od południa styka się bezpośrednio z Jaworznem w Zagłębiu Krakowskim, a od południowego zachodu z Katowicami i Mysłowicami na Górnym Śląsku.&lt;br&gt;&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Zabytki, szlaki i atrakcje turystyczne==<br /> <br /> ===Zamki i pałace===<br /> [[Plik:Sosnowiec Pałac Schoena-Muzeum 011.JPG|thumb|Pałac Schoena - siedziba muzeum (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> [[Plik:Sosnowiec-Zagórze, pałac Mieroszewskich 01.JPG|thumb|[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu|Pałac Mieroszewskich]] (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> *[[Zamek Sielecki w Sosnowcu|Zamek sielecki]] - siedziba Sosnowieckiego Centrum Sztuki.<br /> *[[Pałac Dietla w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu]]<br /> *[[Pałac Oskara Schoena w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Schoena w Sosnowcu]] - siedziba [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskiego]]<br /> *[[Pałac Wilhelma Schoena w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Zabytkowe budynki i domy===<br /> *Dom Ludowy w stylu zakopiańskim<br /> *Budynek dawnego [[IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Szlaki turystyczne===<br /> *[[Szlak VIA REGIA - Droga św. Jakuba]]<br /> *[[Szlak Metalurgów]]<br /> <br /> ===Inne atrakcje=== <br /> *[[Odznaka Krajoznawcza „Jan Kiepura – Chłopak z Sosnowca”]]<br /> *[[Krajoznawcza Odznaka Miasta Sosnowca (KOMS)]]<br /> <br /> ===Imprezy cykliczne===<br /> *Dni Sosnowca&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=h5tdVprDXt4|tytuł=Dni Sosnowca - 10.06.2013|opublikowany=youtube.com|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Sosnowieckie Dni Literatury&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.biblioteka.sosnowiec.pl/new/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=23&amp;Itemid=30|tytuł=Sosnowieckie Dni Literatury|opublikowany=biblioteka.sosnowiec.pl|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Intermuza - Europejski Festiwal Piosenki Dziecięcej<br /> *Shock Dance<br /> *Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowieckiednimuzyki.pl/pl,o-festiwalu|tytuł=O festiwalu|opublikowany=sosnowieckiednimuzyki.pl/|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Metal Fest&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.mdk-kazimierz.pl/inf.php?t=aktn&amp;pol=372|tytuł=VI Metalfest|opublikowany=http://www.mdk-kazimierz.pl/index.php|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Festiwal KIEPURAFEST&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.kiepurafest.pl/fest/festiwal.php|tytuł=O Festiwalu|opublikowany=http://www.kiepurafest.pl/fest/index.php|data dostępu=2014-07-15}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Konkurs Piosenki AL LEGRO. TRIBUTE TO SZPILMAN<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dni Sosnowca 2014.jpg|Dni Sosnowca - plakat z 2014 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Dni Literatury 2010.jpeg|Sosnowieckie Dni Literatury - plakat z 2010 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów plakat.jpg|Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów - plakat z 2014 roku <br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Miejsca Pamięci==<br /> *[[Miejsca Pamięci - Gmina Sosnowiec]]<br /> <br /> ==Sosnowieckie biogramy==<br /> Osoby urodzone w Sosnowcu:<br /> *Artyści: muzycy, reżyserzy, aktorzy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Jan Kiepura.jpg | [[Jan Kiepura]] - ''chłopak z Sosnowca''. Tenor światowej sławy<br /> Plik:Wladyslaw Szpilman.jpg | [[Władysław Szpilman]] - nazywany ''pianistą Warszawy''. Urodził się i spędził lata młodzieńcze w sosnowieckim śródmieściu<br /> Plik:BellaDarvi.jpg | [[Bella Darvi]] - aktorka. Zagrała w wielu francuskich i amerykańskich filmach<br /> Plik:Zdzisław Szostak.jpg|[[Zdzisław Szostak]]<br /> Plik:Jacekcygan.jpeg | [[Jacek Cygan]] - autor setek tekstów popularnych piosenek, poeta. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Stanisław Jędryka.JPG | [[Stanisław Jędryka]] - reżyser ''Wakacji z duchami'', ''Stawiam na Tolka Banana'' oraz ''Podróży za jeden uśmiech''<br /> Plik:Materna.jpg | [[Krzysztof Materna]] - satyryk i aktor. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Wiesław Chrzanowski.jpg |[[Wiesław Chrzanowski]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Artysci: malarze, graficy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Marian Malina.jpg | [[Marian Malina]]<br /> Plik:Stanislaw Gawron.jpg | [[Stanisław Gawron]]<br /> Plik:Eugeniusz Chmiel.jpg | [[Eugeniusz Chmiel]]<br /> Plik: Wanda Telakowska IWP.jpg | [[Wanda Telakowska]] - projektantka, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Naukowcy: humaniści, przyrodnicy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Bogdan Suchodolski.jpg | [[Bogdan Suchodolski]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Wladyslaw Szafer.jpg | [[Władysław Szafer]] <br /> Plik:Adam Wrzosek.jpg|[[Adam Wrzosek]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Sosnowcu Zobacz wszystkie biogramy osób urodzonych w Sosnowcu]<br /> <br /> <br /> Osoby związane z Sosnowcem:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Image0-16.jpg |[[Józef Pomian-Pomianowski]] - architekt. Autor projektów wielu budynków i kościołów, nie tylko w Sosnowcu - ale w całym regionie<br /> Plik:Marian Kantor-Mirski.jpg|[[Marian Kantor-Mirski]] - badacz i popularyzator dziejów Zagłębia Dąbrowskiego<br /> Plik:Matka Kierocinska.jpg|[[Teresa Janina Kierocińska]]<br /> Plik:Aleksy Bien.jpg|[[Aleksy Bień]] - prezydent Sosnowca w latach 1925-28<br /> Plik:Heinrich Dietel.JPG|[[Heinrich Dietel]] - przemysłowiec<br /> Plik:Pola Negri.jpg|[[Pola Negri]] - światowej sławy aktorka. W Sosnowcu wyszła za mąż za [[Eugeniusz Dąmbski|Eugeniusza Dąmbskiego]]<br /> Plik:Włodzimierz Mazur 01 sezon 1982 1983.tif.jpg | [[Włodzimierz Mazur]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg |[[Ernst Schoen]] - przemysłowiec<br /> Plik:Ludwik Mauve.jpg |[[Ludwik Mauve]] - przemyslowiec<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Sosnowcem Zobacz wszystkie biogramy osób związanych z Sosnowcem]<br /> <br /> ==Kultura==<br /> <br /> ===Muzea, galerie, sale koncertowe===<br /> [[Plik:Klub Kiepury Energetyczne Centrum Kultury Sosnowiec.jpg|thumb|200px|right|Klub im. Jana Kiepury - Energetyczne Centrum Kultury, za nim widoczne kominy [[Elektrociepłownia „Będzin”|Elektrociepłowni Będzin]]]]<br /> Oprócz wymienionych powyżej siedzib: Sosnowieckiego Centrum Sztuki i Muzeum Miejskiego na terenie miasta funkcjonuje kilka innych ośrodków kultury.<br /> *[[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|Klub Miejski im. Jana Kiepury]]<br /> *[[Miejski Dom Kultury &quot;Kazimierz&quot;]]<br /> *[[Centrum Edukacji i Wychowania Młodzieży KANA]]<br /> *[[Miejski Klub &quot;Maczki&quot;]]<br /> *[[Sala koncertowa przy Zespole Szkół Muzycznych im. Jana Kiepury]]<br /> <br /> ===Teatr i kina===<br /> [[Plik:Teatr-dzisiaj.jpg|thumb|200px|right|[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]]]<br /> *[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]<br /> *Cinema City w Centrum Handlowym Plaza<br /> *Centrum Filmowe Helios na [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|ul. Modrzejowskiej]]<br /> W latach międzywojennych i po wojnie istniał [[Kino &quot;Zagłębie&quot; (Sosnowiec)|kinoteatr &quot;Zagłębie&quot;]] w miejscu, gdzie dziś stoi mały park za &quot;Sezamem&quot; oraz kino &quot;Muza&quot; na [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|ul. Warszawskiej]] (obecnie w budynku po &quot;Muzie&quot; mieści się sala koncertowa &quot;Muza&quot;).<br /> <br /> ===Biblioteki===<br /> *[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu|Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego]]<br /> <br /> ===Sosnowiec w kulturze masowej===<br /> [[Plik:NAC W tłumie przed paryską operą.jpg|thumb|200px|right|[[Jan Kiepura]] przed paryską operą (lata międzywojenne). Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]]<br /> *Jedną z osób, które najbardziej rozsławiły Sosnowiec jest [[Jan Kiepura]] – czyli &quot;Chłopak z Sosnowca&quot;. Światowej sławy tenor urodził się w Sosnowcu, gdzie spędził dzieciństwo i młodość oraz debiutował na estradzie. Dziś w centrum miasta stoi jego [[Miejsce Pamięci: Pomnik Jana Kiepury (Sosnowiec)|pomnik]], istnieje szkoła muzyczna i [[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|klub miejski]] jego imienia oraz odbywa się festiwal &quot;Kiepura Fest&quot;. Natomiast w Krynicy-Zdroju od lat 60-tych organizowany jest Europejski Festiwal im. Jana Kiepury.<br /> *Sosnowiec jest tłem wydarzeń, zekranizowanej przez [[Stanisław Jędryka|Stanisława Jędrykę]], powieści [[Troje znad Czarnej Rzeki|''Troje znad Czarnej rzeki'']]. <br /> <br /> Teledyski:<br /> *Ulica [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]] jest tłem teledysku zespołu Cała Góra Barwinków pt. ''Nie mam czasu''<br /> *W [[Pałac Dietla w Sosnowcu|Pałacu Dietla]] Maciej Maleńczuk &amp; Psychodancing nakręcili teledysk do utworu ''Sprzedaj mnie faktowi''<br /> *W dawnej [[Szkoła Realna w Sosnowcu|Szkole Realnej]] został nakręcony teledysk do utworu ''Nigdy'' duetu Luks Mamilion i Bob One<br /> *Teledysk do utworu ''Stereophonic Society'' grupy Animators został nakręcony w Sosnowcu<br /> *Sosnowiecka [[Plac Stulecia (Sosnowiec)|&quot;Patelnia&quot;]] jest głównym tłem teledysku ''Za mało'' grupy Sami <br /> <br /> ===Podania i legendy z Sosnowca===<br /> Wybrane publikacje zawierające podania i legendy związane z miastem:<br /> *[[Nad Brynicą i dwiema Przemszami]]<br /> *[[Sosnowiec. Opowiadania i legendy|Sosnowiec. Opowiadania i legendy z Sosnowcem związane]]<br /> *[[Historie i Legendy Ziemi Będzińskiej]]<br /> *[[Zagłębiowskie bajanie - Opowiadania i legendy z historii Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> *[[Podania i opowieści z Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> <br /> ==Edukacja==<br /> ===Szkoły wyższe===<br /> [[Plik:Z dziejów sosnowieckiej oświaty.jpg|thumb|right|[[Z dziejów sosnowieckiej oświaty]] Materiały z konferencji w Wyższej Szkole Humanitas w Sosnowcu]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Humanitas]] <br /> *[[Wyższa Szkoła Medyczna]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Inżynierii Bezpieczeństwa i Ekologii]]<br /> ====Filie====<br /> *Uniwersytet Śląski z Katowic ma na terenie Sosnowca zamiejscowe wydziały.<br /> <br /> ===Szkoły średnie===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_%C5%9Brednie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły średnie w Sosnowcu]''<br /> ===Gimnazja===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Gimnazja_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz gimnazja w Sosnowcu]''<br /> ===Szkoły podstawowe===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_Podstawowe_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły podstawowe w Sosnowcu]''<br /> <br /> ==Diecezja sosnowiecka==<br /> [[Plik:Mapa Diecezji Sosnowieckiej.jpg|thumb|250px|Diecezja sosnowiecka. Źródło: http://www.diecezja.sosnowiec.pl/]]<br /> Sosnowiec jest siedzibą [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]] i wraz z archidiecezją częstochowską i diecezją radomską tworzy metropolię częstochowską. Główną siedzibą diecezji sosnowieckiej jest [[Parafia p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Katedra p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]].<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Parafie_diecezji_sosnowieckiej Zobacz parafie diecezji sosnowieckiej]''<br /> <br /> ==Inne wyznania==<br /> '''Kościół prawosławny'''<br /> *[[Cerkiew prawosławna p.w. śww. Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu]]<br /> '''Kościół protestancki'''<br /> *[[Parafia ewangelicko-augsburska p.w. św. Jana Ewangelisty w Sosnowcu]]<br /> '''Judaizm'''<br /> <br /> ==Sport==<br /> [[Plik:Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu.jpg|thumb|right|[[Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu]] w opracowaniu [[Mirosław Ponczek|Mirosława Ponczka]] i Adama Fryca.]]<br /> <br /> ===Kluby sportowe===<br /> *[[Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[AKS Niwka]]<br /> *[[Budowlani Sosnowiec]]<br /> *[[Czarni Sosnowiec]]<br /> *[[Górnik Sosnowiec]]<br /> *[[Grupa Kolarska Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Gwardia 24 Sosnowiec]]<br /> *[[Płomień Sosnowiec]]<br /> *[[MOSiR Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZHL Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZPS Sosnowiec]]<br /> *[[SPR Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[TMS Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Zew Kazimierz]]<br /> <br /> ===Obiekty sportowe===<br /> *[[Stadion Ludowy]]<br /> *[[Stadion Zimowy]]<br /> *[[Hala Sportowa przy ul. Baczyńskiego 4]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Żeromskiego 9]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Braci Mieroszewskich 91]]<br /> *[[Stadion im. Jana Ciszewskiego]]<br /> *[[Stadion lekkoatletyczny im. Stefana Płatka]]<br /> *[[Stadion AKS Niwka]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Braci Mieroszewskich]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Hubala-Dobrzańskiego]]<br /> *[[Stadion Zew Kazimierz]]<br /> *[[Strzelnica w Sosnowcu]]<br /> <br /> Do latach 90-tych XX w. istniał stadion Polonii Sosnowiec.<br /> <br /> ===Imprezy sportowe===<br /> *[[Halowe Mistrzostwa Zagłębia Dąbrowskiego im. Włodzimierza Mazura]]<br /> *[[Szosami Zagłębia]]<br /> *[[Mistrzostwa Sosnowca w Karate Kyokushin o Puchar Prezydenta Miasta]]<br /> *[[Puchar Prezydenta Sosnowca w Narciarstwie Alpejskim]] - odbywająca się od wielu lat impreza sportowa dla miłośników nart, od dwóch lat na terenie Górki Środulskiej<br /> <br /> ===Rekreacja===<br /> [[Plik:KWK Sosnowiec.jpg|thumb|right|300px|Ścianka wspinaczkowa Poziom 450]]<br /> *[[Górka środulska]] - ośrodek sportu letniego i zimowego<br /> *[[Balaton (Sosnowiec)]]<br /> *Stawiki<br /> *Park Leśna w [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierzu Górniczym]], od 2011 roku im. Jacka Kuronia<br /> *Ścianka wspinaczkowa Poziom 450<br /> <br /> ==Prasa, portale społecznościowe, telewizja==<br /> [[Plik:Urząd-Miejski-Sosnowiec-0002.jpg|thumb|300px|[[Urząd Miejski w Sosnowcu|Urząd Miejski]]]]<br /> ===Prasa===<br /> *[[Wiadomości Zagłębia]]<br /> *[[Twoje Zagłębie]]<br /> *[[Kurier Miejski]]<br /> *[[Nowe Zagłębie]]<br /> <br /> ===Portale społecznościowe===<br /> *[[Sportowe Zagłębie]]<br /> *[[e-sosnowiec.pl]]<br /> <br /> ===Telewizja===<br /> *[[TV Zagłębie]]<br /> <br /> ==Prezydenci Sosnowca==<br /> *[[Prezydenci Sosnowca]]<br /> <br /> ==Honorowi obywatele miasta==<br /> W okresie dwudziestolecia międzywojennego tytuł honorowego obywatela miasta Sosnowiec został przyznany następującym osobom&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,140,historia/k3,179,honorowi_obywatele/|tytuł=Honorowi Obywatele Sosnowca|opublikowany=sosnowiec.pl/|data dostępu=2013-11-02}}&lt;/ref&gt;: <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Andrzej Strug]] - działacz ruchu socjalistycznego i niepodległościowego, pisarz<br /> Plik:Tomasz Arciszewski.jpg | [[Tomasz Arciszewski]] - działacz PPS, poseł, premier RP na uchodźctwie <br /> Plik:Józef Piłsudski.jpg | [[Józef Piłsudski]] <br /> Plik:Edward Rydz Śmigły.jpg | [[Edward Rydz-Śmigły]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Obecnie w gronie honorowych obywateli znajdują się również:<br /> *[[Bogdan Suchodolski]] - filozof, historyk, pedagog<br /> *[[Janusz Ziółkowski]] - socjolog, senator, szef Kancelarii Prezydenta Lecha Wałęsy<br /> *[[Mártha Eggerth]] i [[Jan Kiepura]]<br /> *[[Edward Gierek]]<br /> *[[Francesco Cimminelli]] - były właściciel [[Zagłębie Sosnowiec|Zagłębia Sosnowiec]]<br /> *[[Adam Śmigielski]] - pierwszy biskup [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]]<br /> *[[Władysław Szpilman]] - światowej sławy kompozytor i pianista<br /> *[[Wacław Urban]]<br /> <br /> ===Sławni goście Sosnowca===<br /> *[[Sławni goście Sosnowca]]<br /> <br /> ==Miasta partnerskie==<br /> [[Plik:Miasta partnerskie Sosnowiec.jpg|thumb|200px|Tablica z miastami partnerskimi przy wjeździe do Sosnowca]]<br /> Miasta partnerskie Sosnowca:<br /> *[[Les Mureaux]], (Francja)<br /> *[[Roubaix]], (Francja)<br /> *[[Suczawa]], (Rumunia)<br /> *[[Komárom]], (Węgry)<br /> *[[Casablanca]], (Maroko)<br /> *[[Idar-Oberstein]], (Niemcy)<br /> *[[Dergacze]], (Ukraina)<br /> *[[Dziwnów]], (Polska)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,171,wspolpraca_z_miastami_partnerskimi/|tytuł=Współpraca z miastami partnerskimi|opublikowany=sosnowiec.pl|data dostępu=2013-08-30}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Materiały filmowe==<br /> http://www.youtube.com/watch?v=mfT_P9K4YpU<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;3k0EjI7EVLA&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;1i4MjzZMYcw&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *Jak podaje Jan Przemsza - Zieliński w książce [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście|&quot;Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście&quot;]] kilkadziesiąt lat temu na pograniczu dzielnic: Milowice i Pogoń odkryto kości mamutów, lwa i niedźwiedzia jaskiniowego. Znalezisko to weszło w skład zbiorów Muzeum Geologicznego w Warszawie. <br /> *Pomimo, iż Sosnowiec dzieli do morza &quot;dość&quot; duża odległość to w dwudziestoleciu międzywojennym wielką popularnością cieszyła się w mieście i regionie [[Liga Morska i Kolonialna]], a do jej sosnowieckiego oddziału zapisało się ponad 11 tys. osób. Celem Ligi było m.in. uzyskanie zamorskich koloni dla Polski.<br /> *[[Jan Kiepura]] urodził się w tym samym roku, w którym Sosnowiec uzyskał prawa miejskie.<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Kantor Mirski.jpg | [[Sosnowiec (Marian Kantor-Mirski)|Sosnowiec]] ([[1991]]) [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> Plik:Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów.jpg | [[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów]] ([[2004]]) Małgorzata Śmiałek<br /> Plik:Sosnowiec Spacerownik historyczny.jpg | [[Sosnowiec - Spacerownik historyczny]] ([[2011]]) Dariusz Kmiotek<br /> Plik:SOSNOWIEC - GAWĘDY O RODZINNYM MIEŚCIE.jpg | [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście]] ([[2002]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Sosnowiec znany i nieznany.jpg | [[Sosnowiec znany i ... nieznany]] ([[1997]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:BZ,_Sosnowiec Zobacz wydawnictwa poświęcone Sosnowcu]<br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Biblioteka_Zag%C5%82%C4%99biaka Zobacz wydawnictwa poświęcone Zagłębiu Dąbrowskiemu]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Powiat będziński]]<br /> *[[M/S Huta Sosnowiec]]<br /> *[[M/S Kopalnia Sosnowiec]]<br /> *[[Towarzystwo Artystyczno-Literackie]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> [[Plik:Logo KZ.png|thumb|150px|Logo Klubu Zagłębiowskiego]]<br /> Strony poświęcone historii miasta i regionu:<br /> *[http://klubzaglebiowski.pl/ Klub Zagłębiowski - serwis internetowy poświęcony miastom, ludziom i wydarzeniom związanym z historią Zagłębia Dąbrowskiego]<br /> *[http://41-200.pl/ 41-200.pl - Strona poświęcona dawnym i aktualnym wydarzeniom w Sosnowcu i regionie]<br /> *[http://dawno-temu-w-sosnowcu.blogspot.com/ Dawno temu w Sosnowcu - Blog]<br /> *[http://retroteka.org/ Retroteka. Dawna prasa Zagłębia Dąbrowskiego (m.in. z Sosnowca). Projekt Muzeum Zagłębia w Będzinie]<br /> <br /> [[Plik:Logo WZ.jpg|thumb|150px|Logo [[Wiadomości Zagłębia]] - gazety (obecnie portalu internetowego) publikującego wiadomości z Zagłębia :[[Zagłębie Dąbrowskie|Dąbrowskiego]] i [[Zagłębie Krakowskie|Krakowskiego]]]]<br /> [[Plik:LogoZDeventlista.jpg|thumb|150px|Logo strony NaZagłębiu z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]]<br /> Strony informacyjne poświęcone aktualnym wydarzeniom:<br /> *[http://www.twojezaglebie.pl/ Strona twojezaglebie.pl - Strona internetowa gazety Twoje Zagłębie]<br /> *[http://sosnowiec.gazeta.pl/gazetasosnowiec/0,0.html Strona gazetasoasnowiec.pl - Lokalna strona portalu Gazeta.pl]<br /> *[http://www.wiadomoscizaglebia.pl/ Strona internetowa Wiadomości Zagłębia]<br /> *[http://sosnowiec.info.pl/ Strona internetowa Sosnowiec Info]<br /> *[http://www.sosnowiec.pl/ Strona internetowa Urzędu Miasta Sosnowiec]<br /> *[http://www.nazaglebiu.pl/ Strona internetowa NaZagłębiu - z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]<br /> *[http://www.sportowezaglebie.pl/ Strona internetowa Sportowe Zagłębie]<br /> <br /> Wybrane profile na facebook.com:<br /> *[https://www.facebook.com/cimsosnowiec Centrum Informacji Miejskiej - oficjalny profil miasta]<br /> *[https://www.facebook.com/MiejscaSosnowiec?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Miejsca w Sosnowcu, o których nie miałeś pojęcia]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-Archiwum/1570975136493559?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec Archiwum]<br /> *[https://www.facebook.com/ILikeZaglebie?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser I like Zagłębie]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Kapliczki-i-krzy%C5%BCe-przydro%C5%BCne-Sosnowca-Miejsca-pami%C4%99ci/726067917492581?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Kapliczki i krzyże przydrożne Sosnowca]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-na-k%C3%B3%C5%82kach/852165414799254?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec na kółkach]<br /> *[https://www.facebook.com/PilkarzeZaglebia?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Piłkarze Zagłębia Sosnowiec]<br /> <br /> == Przypisy ==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Regionu|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Video]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Sosnowiec_na_dawnej_fotografii_(katalog)&diff=70401 2016-03-01T16:36:08Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>'''Sosnowiec na dawnej fotografii''' - galeria starych fotografii przedstawiających mieszkańców, wydarzenia, instytucje i zakłady miasta [[Sosnowiec]]. <br /> <br /> ==Galeria==<br /> Większość zdjęć pochodzi z czasów II Rzeczypospolitej ([[1918]]-[[1939]]). [[Sosnowiec]] mimo, iż cieszył się prawami miejskimi zaledwie od kilkunastu lat, był drugim po Częstochowie najludniejszym miastem [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]]. Działało tu w tym czasie kilka zakładów fotograficznych m.in. [[Zakład fotograficzny Braci Altman|zakład fotograficzny Braci Altman]], założony jeszcze w czasach [[Gubernia Piotrkowska|Guberni Piotrkowskiej]].<br /> <br /> ===Do 1914 roku===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 02.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]], rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 03.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]], rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 04.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]], rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 05 Westybul.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Westybul, rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 06 Korytarz.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Korytarz, rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 07 Sala Wykładowa.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Sala Wykładowa, rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 08 Pracownia Plastyczna.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Pracownia Plastyczna, rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 09 Pokój Nauczycielski.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Pokój Nauczycielski, rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 10 Gabinet Dyrektora.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Gabinet Dyrektora, rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 11 Aula.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Aula, rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 12 Aula.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Aula, rok 1898<br /> Plik:Sosnowiec Szkoła Realna 13 Aula Plafon.JPG|[[Szkoła Realna w Sosnowcu]]. Plafon w auli, rok 1898<br /> Plik:Teatr Zagłębia02.gif|Teatr Letni<br /> Plik:Teatr Zagłębia05.jpg|Scena sosnowieckiego teatru w pierwszych latach XX wieku <br /> Plik:Szwarcownicy.jpg|[[Szwarcownicy]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===1914 - 1918===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Weterani Powstania Styczniowego Sosnowiec 1916.jpg|Weterani [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|Powstania Styczniowego]] mieszkający w Zagłębiu Dąbrowskim w latach 20-tych XX wieku<br /> Plik:Obchody rocznicy Konstytucji 3 Maja w Sosnowcu 1916 - szkoły średnie żeńskie.jpg|Obchody rocznicy Konstytucji 3 Maja w Sosnowcu 1916 - Szkoły średnie żeńskie<br /> Plik:Obchody rocznicy Konstytucji 3 Maja w Sosnowcu 1916 - Rada miejscowa Opiekuńcza.jpg|Obchody rocznicy Konstytucji 3 Maja w Sosnowcu 1916 - Rada miejscowa Opiekuńcza, Tow. Sokół, Tow. Światło, Narodowy Związek Robotniczy<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===[[1918]] - [[1939]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Grono pedagogiczne Emilii Plater 1921.jpg|Grono pedagogiczne [[II Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Sosnowcu|II Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater]]<br /> Plik:Sosnowiec 1927 budowa kanalizacj hałdy Towarzystwa Sosnowieckiego.JPG|Budowa kanalizacji realizowana przez amerykańską firmę Ulen &amp; Company (Kolektor F biegnący przez hałdy Towarzystwa Sosnowieckiego), rok [[1927]]<br /> Plik:Sosnowiec 1927 budowa kanalizacj Pańska.JPG|Budowa kanalizacji realizowana przez amerykańską firmę Ulen &amp; Company (Burzowiec N VII przy ulicy Pańskiej, w głębi Czarna Przemsza), rok [[1927]] <br /> Plik:Sosnowiec 1927 budowa kanalizacj Pracownicy biura i dyrekcja firmy Ulen &amp; Campany.JPG|Budowa kanalizacji realizowana przez amerykańską firmę Ulen &amp; Company (Personel biurowy firmy z dyrektorem Knappem na czele, przed główną siedzibą filii U&amp;C w Sosnowcu), rok [[1927]] <br /> Plik:Sosnowiec 1927 budowa kanalizacj teren fabryki Schoena dzień wypłaty.JPG|Budowa kanalizacji realizowana przez amerykańską firmę Ulen &amp; Company (Grupa robotników zebranych z okazji wypłaty przy kolektorze F budowanym na terenie fabryki C.G. Schoena), rok [[1927]] <br /> Plik:Sosnowiec 1927 budowa kanalizacj ujscie burzowca do Czarnej Przemszy.JPG|Budowa kanalizacji realizowana przez amerykańską firmę Ulen &amp; Company (Kanał burzowy biegnący do Czarnej Przemszy), rok [[1927]] <br /> Plik:Sosnowiec 1927 budowa kanalizacji 3 Maja.JPG|Budowa kanalizacji realizowana przez amerykańską firmę Ulen &amp; Company (Kolektor budowany wzdłuż ulicy 3-Maja, po prawej stronie tzw. ''Domy Dietlowskie''), rok [[1927]] <br /> Plik:Sosnowiec 1927 budowa kanalizacji Jasna.JPG|Budowa kanalizacji realizowana przez amerykańską firmę Ulen &amp; Company (Budowa kolektora - widok z ul. Jasnej), rok [[1927]] <br /> Plik:Sosnowiec 1927 budowa kanalizacji Kołłątaja.JPG|Budowa kanalizacji realizowana przez amerykańską firmę Ulen &amp; Company (Budowa kolektora 6 A - ulica Kołłątaja), rok [[1927]]<br /> Plik:Budowa tunelu na przejeździe katowickim w Sosnowcu kopia.jpg|Budowa tunelu na przejeździe katowickim w Sosnowcu (około [[1925]]r.) <br /> Plik:Podstacja tramwajowa na gruntach kolejowych przy ul. 3 Maja w Sosnowcu.jpg|Podstacja tramwajowa na gruntach kolejowych przy ul. 3 Maja w Sosnowcu (około [[1925]]r.) <br /> Plik:Prace przy budowie tramwajów w Sosnowcu.jpg|Prace przy budowie tramwajów w Sosnowcu (około [[1925]]r.)<br /> Plik:Odlewnia Stali Woźniak 001.jpg|[[Odlewnia Stali Woźniak M.i Synowie]] na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych lata XX wieku<br /> Plik:Odlewnia Stali Woźniak Magoryata.i Synowie.gif|[[Odlewnia Stali Woźniak M.i Synowie]] na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku <br /> Plik:Sosnowiec pasażerowie na przystanku tramwajowym 1933 wrzesień.jpg|Pasażerowie na przystanku tramwajowym w Sosnowcu w [[1933]] roku <br /> Plik:Obchody odzyskania dostępu do morza w Sosnowcu.jpg|Obchody odzyskania dostępu do morza<br /> Plik:Unia II Sosnowiec 1934.jpg|Piłkarze [[Unia Sosnowiec|Unii Sosnowiec]] w [[1934]] roku<br /> Plik:Kopalnia Niwka-Modrzejów (Sosnowiec) 0001.jpg|[[Kopalnia &quot;Niwka-Modrzejów&quot; (Sosnowiec)]]<br /> Plik:NAC Tomasz Arciszewski.jpg|[[Tomasz Arciszewski]] na fotografii [[Zakład fotograficzny Braci Altman|Braci Altman]]<br /> Plik:Policyjny Klub Sportowy Sosnowiec.jpg|Drużyna piłkarska [[Policyjny KS Sosnowiec|Policyjnego Klubu Sportowego Sosnowiec]] w [[1934]] roku<br /> Plik:Policyjny Klub Sportowy Sosnowiec budowa stadionu.jpg|Budowa stadionu [[Policyjny KS Sosnowiec|Policyjnego Klubu Sportowego]] w Sosnowcu<br /> Plik:Victoria Sosnowiec 1928.jpg|[[Victoria Sosnowiec|TS Victoria Sosnowiec]] w [[1928]] roku<br /> Plik:KS Sosnowiec 1924 1925.jpg|[[KS Sosnowiec]] - lata dwudzieste XX wieku<br /> Plik:Przedstawienie Teatr Zagłębia-0002.jpg|Zdjęcie z przedstawienia w [[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatrze]] w Sosnowcu<br /> Plik:Przedstawienie Teatr Zagłębia-0008.jpg|Zdjęcie z przedstawienia w [[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatrze]] w Sosnowcu<br /> |Zdjęcie z przedstawienia w [[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatrze]] w Sosnowcu<br /> Plik:Urząd-Miejski-Sosnowiec-0001.jpg|Widok na Urząd Miejski około [[1935]] roku<br /> Plik:Sosnowiec. Szpital zydowski na ul Odrodzenia. Oddzial ginekologiczny. (1936).jpg|[[Szpital Żydowski w Sosnowcu|Szpital Żydowski]] ([[1936]])<br /> Plik:Łaźnia miejska w Sosnowcu.gif|[[Łaźnia miejska w Sosnowcu|Łaźnia miejska]]<br /> Plik:NAC Kopalnia Modrzejów Sosnowiec.jpg|[[Kopalnia &quot;Niwka-Modrzejów&quot; (Sosnowiec)|Kopalnia &quot;Niwka-Modrzejów]]<br /> Plik:Sosnowiec-0001.jpg|Widok na wieże dzisiejszej Katedry<br /> Plik:25 Sosnowiec. Fragmenty miasta.JPG|Rząd budynków w centrum (widoczny [[Restauracja Savoy (Sosnowiec)|Savoy]] i [[Kino &quot;Zagłębie&quot; (Sosnowiec)|Kino Zagłębie]])- w całości wyburzony w czasach PRL-u<br /> Plik:NAC Kapliczka.jpg|Kapliczka upamiętniająca [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|wydarzenia 1863 roku]]. Obecnie przeniesiona na plac katedralny<br /> Plik:04 Drużyna piłkarska juniorów klubu sportowego Unia Sosnowiec.JPG|[[Unia Sosnowiec]] - juniorzy<br /> Plik:05 Drużyna piłkarska juniorów klubu sportowego Unia Sosnowiec.JPG|[[Unia Sosnowiec]] - juniorzy<br /> Plik:06 Sosnowiec kapliczka przy ulicy Czeladzkiej.JPG|Kapliczka przy ulicy Czeladzkiej<br /> Plik:07 Sosnowiec. Kamień pamiątkowy ku czci Żwirki i Wigury.JPG|Kamień pamiątkowy ku czci Żwirki i Wigury<br /> Plik:09 Otwarcie urzędu pocztowego w Sosnowcu.JPG|Otwarcie urzędu pocztowego<br /> Plik:10 Urząd pocztowy w Sosnowcu.JPG|Urząd pocztowy (1936)<br /> Plik:11 Urząd pocztowy w Sosnowcu.JPG|Urząd pocztowy <br /> Plik:14 Kopalnia wgla Modrzejów pod Sosnowcem.JPG|Kopalnia węgla Modrzejów <br /> Plik:15 Fabryka Lin i Drutu S.A. w Sosnowcu.JPG|Fabryka Lin i Drutu S.A. <br /> Plik:Sosnowiec. Internat Państwowego Seminarium Nauczycielskiego.jpg|Internat Państwowego Seminarium Nauczycielskiego.jpg<br /> Plik:Gmach Polskiego Związku Zawodowego Pracowników Przemysłowych i Handlowych RP w Sosnowcu.jpg|Gmach Polskiego Związku Zawodowego Pracowników Przemysłowych i Handlowych RP w Sosnowcu<br /> Plik:Uroczystości imieninowe Józefa Piłsudskiego w Sosnowcu.jpg|Uroczystości imieninowe Józefa Piłsudskiego. Kompania Kolejowego Przysposobienia Wojskowego<br /> Plik:Otwarcie dzielnicy PPS Konstantynów.jpg|Otwarcie dzielnicy PPS Konstantynów w Sosnowcu im. więźnia brzeskiego Norberta Barlickiego w dniu [[3 maja]] [[1931]] r. w okresie nasilenia największej faszyzacji<br /> <br /> <br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===1939 - 1945===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec dawniej 0001.jpg|Dziewczynka z kozami a w tle budynek [[Urząd Miejski w Sosnowcu|Urzędu Miejskiego]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===1945 - 1956===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:RKU Sosnowiec 1948.tif.jpg|[[RKU Sosnowiec]]<br /> Plik:Stal Sosnowiec 1949.jpg|[[Stal Sosnowiec]]<br /> Plik:1950 Halda huty Katarzyna, poł. XX w. Grzegorz Onyszko.jpg|[[Sosnowiec]]-[[Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantynów]], rok [[1950]]. Zdjęcie hałdy [[Huta &quot;Katarzyna&quot; (Sosnowiec)|huty &quot;Katarzyna&quot;]] w połowie XX wieku<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===1956 - 1970===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Olimpiakos Pireus Zagłębie Sosnowiec 25 09 1963.tif.jpg|Mecz Zagłębia Sosnowiec kontra Olimpiakos Pireus w 1963 roku<br /> Plik:Sosnowiec-Konstantynów. 1970 Hałda huty Katarzyna.jpg|[[Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantynów]]<br /> Plik:Sielec-Kopalnia Sosnowiec (1969).jpg|[[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]] - kopalnia<br /> Plik:Zagłębie Sosnowiec Legia Warszawa 16 08 1964.tif.jpg|GKS Zagłębie Sosnowiec przed meczem ligowym z Legią Warszawa w 1964 roku<br /> Plik:Odsloniecie Pomnika Czynu Rewoluc. w Parku Sieleckim, 1967 r. G.Onyszko.jpg|[[Sosnowiec]]-[[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]], rok [[1967]]. Odsłonięcie [[Pomnik Czynu Rewolucyjnego|Pomnika Czynu Rewolucyjnego]] w [[Park Sielecki (Sosnowiec)|Parku Sieleckim]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> Powiązane hasła:<br /> *[[Sosnowiec na dawnej pocztówce (katalog)|Sosnowiec na dawnej pocztówce]] (katalog)&lt;br&gt;<br /> *[[Sosnowiec na dawnym dokumencie (katalog)]]<br /> *[[Sosnowiec na dawnej reklamie (katalog)]]<br /> Wydawnictwa zawierające dużą ilość archiwalnych zdjęć:&lt;br&gt;<br /> *[[Sosnowiec - Spacerownik historyczny]] (książka)<br /> *[[Sosnowiec na starej fotografii]] (książka)<br /> *[[Sosnowiec i jego mieszkańcy na starej fotografii]] (publikacja)<br /> *[[Sosnowiec. Retro Kryminały]] (książka)<br /> Współczesne grupy fotograficzne:<br /> *[[Grupa Fotograficzna Halo]]<br /> *[[Stowarzyszenie Miłośników Fotografii w Sosnowcu]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://magazyn.klubzaglebiowski.pl/ Strona internetowa Klubu Zagłębiowskiego, na której można znaleźć informacje na temat dawnych zakładów fotograficznych, jak również wiele archiwalnych zdjęć Sosnowca]<br /> *[http://olszowski.starysosnowiec.art.pl/ Strona Grzegorza Olszowskiego prezentująca dawne fotografie Sosnowca]<br /> *[http://dawno-temu-w-sosnowcu.blogspot.com/ Dawno temu w Sosnowcu - Blog]<br /> Profile na facebook.com:&lt;br&gt;<br /> *[https://www.facebook.com/MiejscaSosnowiec Miejsca w Sosnowcu, o których nie miałeś pojęcia]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-Archiwum/1570975136493559?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec Archiwum]<br /> <br /> ==Zaproszenie==<br /> '''[[Masz dawne zdjęcia przedstawiające Sosnowiec? Możesz je tutaj dodać]]'''<br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębie Dąbrowskie na dawnej fotografii|Sosnowiec]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Sosnowiec&diff=70400 2016-03-01T16:35:53Z

<p>Loukas: Redakcyjne, przeniesienie foto.</p> <hr /> <div>{{Miasto infobox<br /> | Miasto = Sosnowiec<br /> | dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> | herb_miasta = Plik:Herb sosnowca.png<br /> | flaga_miasta = <br /> | województwo = śląskie<br /> | grodzki = tak<br /> | powiat = <br /> | gmina = Sosnowiec<br /> | rodzaj_gminy = miejska<br /> | regin historia = [[Zagłębie Dąbrowskie]] , [[Małopolskie]]<br /> | zarządzający = Prezydent<br /> | prezydent = [[Arkadiusz Chęciński]]<br /> | miejska = tak<br /> | powierzchnia = 92<br /> | wysokość =<br /> | pozycja = top<br /> | rok = 09.10.2011<br /> | populacja = 210 904<br /> | gęstość = <br /> | tablica_rej = SO<br /> | założone = <br /> | prawa_miejskie = [[1902]]<br /> | www = http://www.sosnowiec.pl<br /> <br /> }}<br /> <br /> '''Sosnowiec''' - miasto na prawach powiatu, największe liczebnością (217 tyś.) mieszkańców miasto [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]], a przez to jego niepisana stolica.<br /> <br /> Prawa miejskie Sosnowiec posiada od [[1902]] roku. W roku ich nadania wchodził w skład [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, wraz z całym [[Zagłębie Dąbrowskie|regionem]], wszedł w skład [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]] (1919-1939). Obecnie leży w '''małopolskiej części''' [[Województwo śląskie|województwa tzw. &quot;śląskiego&quot;]] (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój miasta nastąpił na przełomie XIX ([[Zachodni Okręg Górniczy]]) i XX wieku. Od tego czasu jest najludniejszym miastem [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].&lt;br&gt;<br /> [[Plik:Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku.JPG|thumb|350px|Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku. Na mapie widoczne dzielnice Sosnowca oraz fragmenty miast: Czeladź, Będzin, Dąbrowa Górnicza na kilka lat przed odzyskaniem niepodległości. Sosnowiec położony na południowo-zachodnim krańcu [[Gubernia Piotrkowska|Guberni Piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego stykał się bezpośrednio z Zagłębiem Krakowskim pod zaborem austriackim. Od zachodu oba regiony stykały się z Królestwem Prus. W 1918 roku Zagłębie Dąbrowskie weszło w skład województwa kieleckiego, a krakowskie w skład województwa krakowskiego. Źródło: Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych.]] <br /> [[Plik:Dworzec Sosnowiec pocztówka 41 200.jpg|thumb|350px|[[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|Dworzec główny]] w Sosnowcu na dawnej pocztówce. Powstał w związku z budową tzw. [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej]]]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Ksiestwo siewierskie.png|thumb|right|Obszar Księstwa Siewierskiego zaznaczony czerwonym kolorem]]<br /> Dzisiejsze tereny Sosnowca to zbiór osad i wiosek o średniowiecznych tradycjach. Do najstarszych dzielnic miasta należą: <br /> *[[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontów]] <br /> *[[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] <br /> *[[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]] <br /> *[[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbka]]<br /> *[[Milowice (Sosnowiec)|Milowice]] <br /> *[[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] <br /> *[[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]] <br /> W czasach I Rzeczypospolitej powyższe dzielnice (podobnie jak dzielnice [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]]) wchodziły w skład:<br /> *województwa krakowskiego lub [[Księstwo Siewierskie|księstwa siewierskiego]] biskupów krakowskich.&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:Jan Długosz.jpg|thumb|Jan Długosz - duchowny i kronikarz z czasów Jagiellonów, sekretarz biskupa krakowskiego [[Zbigniew Oleśnicki|Zbigniewa Oleśnickiego]] - pierwszego biskupa zarządzającego [[Księstwo Siewierskie|Księstwem siewierskim]] (obecnie zachodnia część [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]])]]<br /> <br /> Większość z nich została wymieniona w XV-wiecznym dziele Jana Długosza dotyczącym beneficjów diecezji krakowskiej (''Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis''). Prawa miejskie posiadał wówczas [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] - obecnie jedna z dzielnic Sosnowca.&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój, industrializacja i napływ ludności do wyżej wymienionych osad oraz rozwój nowych dzielnic (najczęściej wokół zakładów przemysłowych) przypadł na XIX i XX wiek - tak, iż w latach II Rzeczypospolitej miasto Sosnowiec (mające prawa miejskie od 1902 roku) było już drugim, po Częstochowie, największym pod względem liczby ludności miastem [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]]. (Od 1927 roku było siedzibą [[Izba Przemysłowo-Handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]] województwa kieleckiego.)<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Dzielnice_i_osiedla_Sosnowca Zobacz wszystkie dzielnice Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ulice_Sosnowca Zobacz historię sosnowieckich ulic]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_poczt%C3%B3wce_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej pocztówce (katalog)]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_fotografii_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej fotografii (katalog)]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_reklamie_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej reklamie (katalog)]<br /> <br /> Po 1945 roku położony kolejno w województwach: śląsko-dąbrowskim, katowickim i śląskim (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> ===Najstarsze dzieje===<br /> W okresie plemiennym (VI - X wiek), poprzedzającym czasy dynastii Piastów, obszar dzisiejszego miasta, jak również cały region, stanowił część obszaru plemiennego Wiślan&lt;ref&gt;{{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | nazwisko2= |imię2= | tytuł = Ilustrowany Atlas Historii Polski | data = 2006 | wydawca = | miejsce = Warszawa | isbn = 83-7427-217-1| strony = 28}}&lt;/ref&gt;. <br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> [[Plik:Archeologia Sosnowca (informator do wystawy).jpg|thumb|200px|right|[[Archeologia Sosnowca (informator do wystawy)|Informator]] do wystawy w [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskim]] z 2012 roku poświęconej archeologii Sosnowca]]<br /> Do jednych z najstarszych znalezisk archeologicznych z terenu Sosnowca z czasów przed-piastowskich należą urny i ozdoby z cmentarzyska łużyckiego datowane na wczesną epokę żelaza&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://sosnowiec.naszemiasto.pl/artykul/1378009,stanowiska-archeologiczne-w-sosnowcu-wiecie-gdzie-sa,id,t.html|tytuł=Stanowiska archeologiczne w Sosnowcu. Wiecie gdzie są?|opublikowany=sosnowiec.naszemiasto.pl/|data dostępu=2013-07-14}}&lt;/ref&gt;. Zostały odkryte przypadkowo w latach 1880-1882 podczas rozbudowy miasta - na terenie dzielnic Pogoń i Sielec. Prace wykopaliskowe prowadził tutaj m.in. Franciszek Ksawery Martynowski - historyk i dziennikarz, redaktor &quot;Przeglądu Bibliograficzno - Archeologicznego&quot;. Eksponaty te znajdują się m.in. w zbiorach Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagielońskiego.<br /> <br /> ===Czasy Piastów===<br /> Obszar dzisiejszego miasta Sosnowiec jak i cały region Zagłębia od początku państwowości polskiej położony był w Ziemi krakowskiej. W trakcie rozbicia dzielnicowego w roku 1177 zachodnia część obecnego miasta dostała się pod panowanie książąt śląskich. Została odkupiona w 1444 roku - już w dobie epoki Jagiellonów - wraz z całym [[Księstwo Siewierskie|Księstwem Siewierskim]] przez biskupów krakowskich.<br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> *[[Grodzisko w Sosnowcu - Zagórzu]]<br /> <br /> ===I Rzeczpospolita===<br /> W okresie I Rzeczypospolitej (1454 - 1795) obecny obszar miasta w większości wchodził w skład województwa krakowskiego. Część zachodniego obszaru miasta wchodziła natomiast w skład [[Księstwo Siewierskie|Księstwa siewierskiego]], od 1443 zarządzanego przez biskupów krakowskich. W [[1790]] Księstwo siewierskie zostało zlikwidowane przez Sejm Wielki (Czteroletni) i włączone do woj. krakowskiego. Na okres I Rzeczypospolitej przypada również nadanie praw miejskich dla [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowa]] w 1706 roku przez króla Augusta II Mocnego.<br /> <br /> ===Czasy zaborów===<br /> ====Przynależność administracyjna====<br /> [[Plik:Jean Lannes.jpg|thumb|150px|Jean Lannes - marszałek z czasów Napoleona, książę Montebello, zwierzchnik księstwa olkusko - siewierskiego]]<br /> Pierwszy (1772 rok) i drugi (1793 rok) rozbiór nie dotknął formalnie osad i wsi przyszłego Sosnowca, choć stanowiły obszar pograniczny województwa krakowskiego i bezpośrednio stykały się z zajętym przez Prusy obszarem Górnego Śląska. Dodatkowo po drugim rozbiorze Prusacy zajęli m.in. Częstochowę i tym sposobem okolice Sosnowca były otoczone i od zachodu i od północy armia pruską. W [[1795]] roku na skutek trzeciego rozbioru Polski obszar Zagłębia został zajęty przez Prusy. Pruska administracja przemianowała wówczas ten fragment województwa krakowskiego na tzw. Nowy Śląsk. Wyzwolenie przyszło wraz z sukcesami armii Napoleona. Dzięki temu w [[1807]] znalazł się w Księstwie Warszawskim (w departamencie krakowskim; krótki okres znajdował się również w departamencie kaliskim; na całym zaś obszarze od [[Siewierz|Siewierza]] do [[Olkusz|Olkusza]] Napoleon utworzył księstwo olkusko - siewierskie, które podarował swemu marszałkowi Jean Lannes'owi). Po upadku Napoleona, od [[1815]] aż do [[1914]] roku, Sosnowiec wchodził w skład Królestwa Polskiego w zaborze rosyjskim. <br /> <br /> Przez ten czas przynależał kolejno do: <br /> *województwa krakowskiego (do 1837 roku) <br /> *guberni krakowskiej (do 1841 roku) <br /> *guberni kieleckiej (do 1844 roku) <br /> *guberni radomskiej (do czasu [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania styczniowego]]: w raportach powstańczych obszar funkcjonował ponownie jako woj. krakowskie). <br /> *Po upadku powstania i nowym podziale administracyjnym obszar Sosnowca znalazł się w [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] (do wybuchu I wojny światowej).<br /> <br /> [[Plik:Mapa Powiatu będzińskiego 1867 - 1914.JPG|thumb|350px|right|Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914]]<br /> Na okres represji po upadku powstania przypada podział [[Powiat olkuski|powiatu olkuskiego]]. Obszar Sosnowca, jak również Dąbrowy, Będzin, Czeladź i Siewierz weszły w skład nowo-utworzonego [[Powiat będziński|powiatu będzińskiego]], wydzielonego z powiatu olkuskiego. Natomiast okrojony powiat olkuski władze carskie wcieliły w skład guberni kieleckiej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ====Zrywy niepodległościowe====<br /> [[Plik:Teodor Cieszkowski 2.jpg|thumb|150px|left|[[Teodor Cieszkowski]], jeden z dowódców walk powstańczych na terenie Sosnowca i Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> W trakcie [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania]], w nocy z 6 na 7 lutego 1863 roku, miała tu miejsce [[Bitwa o Sosnowiec|bitwa o sosnowiecki dworzec]]. Jej przebieg opisał - Stanisław Zieliński w swym dziele z 1913 roku ''Bitwy i potyczki 1863-1864'':<br /> <br /> ''Ustanawiając w powiecie olkuskim władzę Rządu Narodowego, [[Apolinary Kurowski|Kurowski]], w nocy z 6. na 7. lutego podsunął się pod Sosnowiec, gdzie moskale skoncentrowani byli w sile 300 ludzi. Oddział polski liczył 50 jazdy, 50 strzelców i 50 kosynierów. Kurowski w centrum pozycyi ustawił kosynierów, na lewem i prawem skrzydle strzelców, pod dowództwem Edwarda Staweckiego i Nikeforowa, sam zaś z kaweleryą, będącą pod komendą Mięty, stanął nad kordonem pruskim, spodziewając się ucieczki moskali w tę stronę. Moskale uwiadomieni o zbliżaniu się powstańców, morderczym ogniem z komory i stacyi kolei przywitali pierwszy atak, około 1. godziny w nocy. Pod [[Teodor Cieszkowski|Cieszkowskim]], dowódzcą kosynierów, padł koń, atoli Cieszkowski, aczkolwiek raniony, nie zszedł z placu, lecz trzy razy ponawiał atak na budynki, zajęte przez nieprzyjaciela, aż je zdobył, Kurowski zaś i Gaszyński, poparłszy atak, zmusili nieprzyjaciela do ucieczki. Jeden z uciekających ku granicy pruskiej oddziałów, liczący około 50 ludzi, wpadł na kawaleryę powstańczą i doszczętnie zniesiony został. Tymczasem ludzie Gaszyńskiego przetrząsali zdobyte budynki, a pochowanych po katach moskali chwytali i rozbrajali. Zdobyczą tej szczęśliwej wyprawy było 600.000 złp. Zabranych za kwitami z komory, 40 koni z całym przyrzadem, 40 karabinów, 100 centnarów ołowiu i t. p. Po tym krwawym chrzcie Kurowski poszedł do [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]]...''<br /> <br /> W 1905 roku mają tu miejsce walki i protesty w ramach [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|rewolucji 1905 roku]] i powołanie do życia [[Republika Zagłębiowska|Republiki Zagłębiowskiej]].<br /> <br /> *Galeria - Zrywy niepodległościowe:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Kapliczka.jpg|Kapliczka powstańcza upamiętniająca wydarzenia 1863 roku<br /> Plik:Tablica dworzec.jpg | Tablica upamiętniająca wydarzenia 1863 roku na [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworcu głównym]]<br /> Plik:Rewolucja żądania 1905.gif | Lista żądań rewolucjonistów [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|1905 roku]]<br /> Plik:Weterani Powstania Styczniowego Sosnowiec 1916.jpg|[[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim - Ewidencja osób|Weterani 1863 roku]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ====Przemysł====<br /> Wraz z początkiem XIX wieku, w związku z odkryciem i rosnącym wydobyciem złóż naturalnych (zwłaszcza węgla, którego pokłady odkryto jeszcze pod koniec XIX wieku) do regionu zaczęła napływać ludność zasilająca górnictwo i przemysł.&lt;br&gt; <br /> <br /> [[Plik:Mapa Zachodni Okreg Górniczy Królestwa Polskiego.jpg|thumb|250px|right|Mapa [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] z 1844 roku]]<br /> <br /> Celem nadzoru nad rozwijającym się przemysłem władze Królestwa Polskiego ([[Główna Dyrekcja Górnicza (Królestwo Polskie)|Główna Dyrekcja Górnicza]]) ustanowił tutaj [[dozorstwo olkusko - siewierskie]]&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;, które weszło wkrótce w skład utworzonego przez [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] - scalającego zakłady przemysłowe zachodnich części województw: krakowskiego i kaliskiego Królestwa Polskiego (Kongresówki).<br /> <br /> Pierwszymi kopalniami były: <br /> *[[Kopalnia &quot;Nadzieja Ludwika&quot; (Sosnowiec)| &quot;Nadzieja Ludwika&quot;]] <br /> *[[Kopalnia &quot;Maurycy&quot; (Sosnowiec)| &quot;Maurycy&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Pogoń&quot; (Sosnowiec)| &quot;Pogoń&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Ostra Górka&quot; (Sosnowiec)| &quot;Ostra Górka&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Wiktor&quot; (Sosnowiec)| &quot;Wiktor&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Szarlota&quot; (Sosnowiec)| &quot;Szarlota&quot;]]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Kopalnie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie kopalnie Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Huty_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie huty Sosnowca]''<br /> <br /> ====Kolej====<br /> Okres dynamicznego rozwoju spotęgowało wybudowanie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|linii kolejowych łączących Warszawę z Wiedniem]]. Trasa ta przebiegała przez [[Sosnowiec]], a w jego centralnym punkcie powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworzec kolejowy]]. Nieco wcześniej (w [[1848]] roku) powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|dworzec w Maczkach (Granicy)]], który znalazł się na innej trasie [[Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska w Zagłębiu Dąbrowskim|Iwanogrodzko-Dąbrowskiej]]. Włączenie [[Sosnowiec|Sosnowca]] do nowoczesnej sieci komunikacyjnej stworzyło warunki do jego urbanizacji. <br /> <br /> W [[1859]] roku przeprowadzono linię kolejową (odnoga tzw. Drogi Żelaznej Warszawsko - Wiedeńskiej) i wybudowano stację graniczną. Wokół okazałego dworca kolejowego (stacja nosiła nazwę Sosnowice Warszawskie) zaczęło formować się swoiste centrum dla pobliskich miejscowości, w których rozwijał się przemysł - szczególnie dynamicznie po wybuchu wojny celnej między Rosją i Niemcami ([[1877]]). Wśród bagien i na wyrębach leśnych kształtowały się ulice: [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]], [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)|Kolejowa]] (Główna, od [[1916]] r. 3 Maja), [[Ulica Dęblińska (Sosnowiec)|Iwangrodzka (Dęblińska)]], [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|Przejazdowa (Warszawska)]], [[Ulica Targowa (Sosnowiec)|Targowa]], Nikołajewska (Kołłątaja), Policyjna (Dekerta). <br /> <br /> W pobliżu dworca budowano hotele, banki, domy spedycyjne, kantory, sklepy i inne zakłady usługowe. W [[1862]] roku wzniesiono pierwszy &quot;w śródmieściu&quot; kościół rzymskokatolicki.<br /> Ta śródmiejska część wsi, zapełniająca się murowanymi domami, nazywana także Nowym Sosnowcem, około [[1880]] roku uzyskała samodzielność jako odrębna wioska. Pierwszym jej sołtysem był [[Abram Blumental]] (ostatnim [[Jan Macukow]]).<br /> <br /> Galeria: Przemysł&lt;br&gt;<br /> Dawne zakłady przemysłowe i przedsiębiorstwa w Sosnowcu:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Kotlarnia wyrobów miedzianych i metalowych ludwik piątkowski sosnowiec.jpg | [[Sosnowiecka Kotlarnia Wyrobów Miedzianych i Metalowych Braci Piątkowskich]]<br /> Plik:Sosnowiec Piwo Sieleckie PPF 01.JPG | [[Browar Sielecki w Sosnowcu]] <br /> Plik:Pocztowka sosnowiec radocha 0001.jpg | [[Fabryka Chemiczna „Radocha”]] <br /> Plik:Grzegorzewski bryczki i powozy.jpg|[[Zakład powozów, bryczek i wozów K. W. Grzegorzewskiego]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Galeria: Kolej&lt;br&gt;<br /> Dworce kolejowe Sosnowca:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Gł, dworzec kolejowy na pocztówce 001.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]] <br /> Plik:Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy 02.JPG | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy]] <br /> Plik:Sosnowiec lokomotywa 001.JPG|Zabytkowa lokomotywa przy dworcu głównym<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===Wiek XX===<br /> [[Plik:Nowy sosnowiec plan1902.jpg|thumb|right|Plan Sosnowca z 1902 roku - źródło: Muzeum Miejskie w Sosnowcu]]<br /> Już w końcu XIX w. Sosnowiec dojrzał do pełnienia funkcji miasta. Starania u władz rosyjskich o nadanie mu takiego statusu podejmowali przemysłowcy i wpływowi mieszkańcy tych terenów od połowy lat 80. XIX w. Zanim jednak to się stało w [[1900]] roku trzy wsie: Sosnowiec, [[Stary Sosnowiec (Sosnowiec)|Stary Sosnowiec]] oraz [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] połączyły się w nadsołectwo (funkcję nadsołtysa pełnił [[Stefan Mrokowski]]). Trzonem utworzonego w [[1902]] roku miasta, składającego się z kilku fabrycznych osad nieprzypadkowo stała się wieś Sosnowiec.&lt;br&gt; <br /> <br /> Do rangi miasta podniósł Sosnowiec car Mikołaj II ukazem z [[10 czerwca]] [[1902]] roku. W jego skład weszły także: Stary Sosnowiec, [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]], [[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]]z byłą wsią [[Kuźnica (Sosnowiec)|Kuźnica]] i Środulką, [[Radocha (Sosnowiec)|Radocha]] oraz [[Ostra Górka (Sosnowiec)|Ostra Górka]]. Obejmowało ono obszar o powierzchni 19 km kw. i liczyło 57 tysięcy mieszkańców. Otrzymało nazwę Sosnowice (od 1920 roku Sosnowiec). Sosnowiec wówczas rozwijał się bardzo szybko - tuż przed wybuchem I wojny światowej mieszkało tutaj ponad 118 tysięcy osób.<br /> <br /> W [[1915]] roku okupanci niemieccy przyłączyli do Sosnowca [[Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantónów]] z Pekinem, [[Środula (Sosnowiec)|Środulę]], [[Dębowa Góra (Sosnowiec)|Dębową Górę]], [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]], dwór [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]]. Powierzchnia miasta zwiększyła się wówczas do 31 km2. <br /> <br /> Po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku, w czasach II Rzeczypospolitej, (Sosnowiec i inne miasta Zagłębia weszły wówczas w skład województwa kieleckiego) władze samorządowe starały się o włączenie w obręb Sosnowca kolejnych miejscowości w naturalny sposób ciążących ku miastu. <br /> <br /> [[Plik:Liczba ludnośći II RP infografika.jpg|thumb|left|Liczba ludności największych miast II Rzeczypospolitej]]<br /> Plany te zostały zrealizowane dopiero po II wojnie światowej. W 1953 roku przyłączono gminę [[Niwka (Sosnowiec)|Niwka]] z [[Dańdówka (Sosnowiec)|Dańdówką]], [[Bobrek (Sosnowiec)|Bobrkiem]] i [[Bór (Sosnowiec)|Borem]] oraz wydzielone z województwa krakowskiego osiedle [[Jęzor (Sosnowiec)|Jęzor]]. Przestrzeń miejska zwiększyła się do 42,3 km2.<br /> [[Plik:Sc 53.75.JPG|200px|thumb|Sosnowiec - dzielnice, lata 1953 - 1975]]<br /> Korekta granic miasta przeprowadzona w [[1959]] roku spowodowała nieznaczne zmniejszenie jego powierzchni - do 41,7 km2. Od Sosnowca odłączono część [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]] i tereny przy elektrowni &quot;Będzin&quot;, a przyłączono okolice Parku Kultury Fizycznej koło Szopienic.<br /> Dzisiejsze granice Sosnowca ustalone zostały w 1975 roku. Powiększył się on wtedy o tereny sąsiednich miast: [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierza Górniczego]] (wraz z [[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbką]] i osiedlem [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]], które wcielone zostały do niego w [[1973]] roku), [[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]]. Powierzchnia Sosnowca wzrosła do 92 km2<br /> <br /> Osady, które w [[1902]] roku utworzyły miasto oraz miejscowości przyłączone do niego w kilku etapach stały się dzielnicami Sosnowca. Niektóre wymienione wyżej nazwy wyszły już z użycia, bądź stosowane są rzadko (np. Kuźnica, Ostra Góra, Dębowa Góra). W ciągu lat zacierały się granice historycznych dzielnic. Obecne Sródmieście np. terytorialnie wykracza poza ramy ukształtowanego w końcu XIX wieku &quot;city&quot;. Wykształciły się również różne lokalne określenia, dzisiaj przeważnie zapomniane, jak Walcownia, Druciarnia, Cegielnia, [[Abisynia (Sosnowiec)|Abisynia]], Palestyna, Wygwizdów, Złodziejów i wiele innych.<br /> <br /> *Galeria - Wiek XX:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Plan Miasta Sosnowca 19.jpg|Plan Sosnowca<br /> Plik:Sosnowiec xxlecie.jpg|Ulica Modrzejowska w XX-leciu międzywojennym 1918-1939<br /> Plik:Miasto Sosnowiec Mapa 1927 1939.jpg|Mapa obszaru miasta Sosnowiec w latach [[1927]] - [[1939]]<br /> Plik:Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolsze.jpg|Publikacja: ''[[Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolszewickiej]]''<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Demografia==<br /> Sosnowiec jest jednym z ludniejszych miast Polski. Ciekawostką jest, iż w momencie przyznania praw miejskich liczył około 50 tys. mieszkańców. W II Rzeczypospolitej miasto zamieszkiwało około 120 tys. osób. Obecnie stanowi miasto ponad 200-tu tysięczne.<br /> <br /> ==Nazwa==<br /> Sosnowiec, Sosnowice, Sosnowice Warszawskie, Sosnówka to tylko niektóre nazwy miasta z jakimi można się spotkać przeglądając stare mapy i prasę. Po raz pierwszy nazwa Sosnowca pojawia się z początkiem XVIII wieku i tyczyła osady młyńskiej położonej nad [[Brynica|Brynicą]]. Osada ta była najprawdopodobniej częścią [[Pogoń|Pogoni]]....[do rozbudowy]<br /> <br /> ===Sosnowiec pośród miast Zagłębia Dąbrowskiego===<br /> Sosnowiec jest największym pod względem liczby mieszkańców miastem Zagłębia Dąbrowskiego. Od północy graniczy z [[Czeladź|Czeladzią]], [[Będzin|Będzinem]] i [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]]. Od wschodu ze [[Sławków|Sławkowem]]. Sosnowiec jest zarazem miastem leżącym na granicy Zagłębia Dąbrowskiego i od południa styka się bezpośrednio z Jaworznem w Zagłębiu Krakowskim, a od południowego zachodu z Katowicami i Mysłowicami na Górnym Śląsku.&lt;br&gt;&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Zabytki, szlaki i atrakcje turystyczne==<br /> <br /> ===Zamki i pałace===<br /> [[Plik:Sosnowiec Pałac Schoena-Muzeum 011.JPG|thumb|Pałac Schoena - siedziba muzeum (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> [[Plik:Sosnowiec-Zagórze, pałac Mieroszewskich 01.JPG|thumb|[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu|Pałac Mieroszewskich]] (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> *[[Zamek Sielecki w Sosnowcu|Zamek sielecki]] - siedziba Sosnowieckiego Centrum Sztuki.<br /> *[[Pałac Dietla w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu]]<br /> *[[Pałac Oskara Schoena w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Schoena w Sosnowcu]] - siedziba [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskiego]]<br /> *[[Pałac Wilhelma Schoena w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Zabytkowe budynki i domy===<br /> *Dom Ludowy w stylu zakopiańskim<br /> *Budynek dawnego [[IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Szlaki turystyczne===<br /> *[[Szlak VIA REGIA - Droga św. Jakuba]]<br /> *[[Szlak Metalurgów]]<br /> <br /> ===Inne atrakcje=== <br /> *[[Odznaka Krajoznawcza „Jan Kiepura – Chłopak z Sosnowca”]]<br /> *[[Krajoznawcza Odznaka Miasta Sosnowca (KOMS)]]<br /> <br /> ===Imprezy cykliczne===<br /> *Dni Sosnowca&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=h5tdVprDXt4|tytuł=Dni Sosnowca - 10.06.2013|opublikowany=youtube.com|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Sosnowieckie Dni Literatury&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.biblioteka.sosnowiec.pl/new/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=23&amp;Itemid=30|tytuł=Sosnowieckie Dni Literatury|opublikowany=biblioteka.sosnowiec.pl|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Intermuza - Europejski Festiwal Piosenki Dziecięcej<br /> *Shock Dance<br /> *Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowieckiednimuzyki.pl/pl,o-festiwalu|tytuł=O festiwalu|opublikowany=sosnowieckiednimuzyki.pl/|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Metal Fest&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.mdk-kazimierz.pl/inf.php?t=aktn&amp;pol=372|tytuł=VI Metalfest|opublikowany=http://www.mdk-kazimierz.pl/index.php|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Festiwal KIEPURAFEST&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.kiepurafest.pl/fest/festiwal.php|tytuł=O Festiwalu|opublikowany=http://www.kiepurafest.pl/fest/index.php|data dostępu=2014-07-15}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Konkurs Piosenki AL LEGRO. TRIBUTE TO SZPILMAN<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dni Sosnowca 2014.jpg|Dni Sosnowca - plakat z 2014 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Dni Literatury 2010.jpeg|Sosnowieckie Dni Literatury - plakat z 2010 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów plakat.jpg|Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów - plakat z 2014 roku <br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Miejsca Pamięci==<br /> *[[Miejsca Pamięci - Gmina Sosnowiec]]<br /> <br /> ==Sosnowieckie biogramy==<br /> Osoby urodzone w Sosnowcu:<br /> *Artyści: muzycy, reżyserzy, aktorzy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Jan Kiepura.jpg | [[Jan Kiepura]] - ''chłopak z Sosnowca''. Tenor światowej sławy<br /> Plik:Wladyslaw Szpilman.jpg | [[Władysław Szpilman]] - nazywany ''pianistą Warszawy''. Urodził się i spędził lata młodzieńcze w sosnowieckim śródmieściu<br /> Plik:BellaDarvi.jpg | [[Bella Darvi]] - aktorka. Zagrała w wielu francuskich i amerykańskich filmach<br /> Plik:Zdzisław Szostak.jpg|[[Zdzisław Szostak]]<br /> Plik:Jacekcygan.jpeg | [[Jacek Cygan]] - autor setek tekstów popularnych piosenek, poeta. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Stanisław Jędryka.JPG | [[Stanisław Jędryka]] - reżyser ''Wakacji z duchami'', ''Stawiam na Tolka Banana'' oraz ''Podróży za jeden uśmiech''<br /> Plik:Materna.jpg | [[Krzysztof Materna]] - satyryk i aktor. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Wiesław Chrzanowski.jpg |[[Wiesław Chrzanowski]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Artysci: malarze, graficy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Marian Malina.jpg | [[Marian Malina]]<br /> Plik:Stanislaw Gawron.jpg | [[Stanisław Gawron]]<br /> Plik:Eugeniusz Chmiel.jpg | [[Eugeniusz Chmiel]]<br /> Plik: Wanda Telakowska IWP.jpg | [[Wanda Telakowska]] - projektantka, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Naukowcy: humaniści, przyrodnicy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Bogdan Suchodolski.jpg | [[Bogdan Suchodolski]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Wladyslaw Szafer.jpg | [[Władysław Szafer]] <br /> Plik:Adam Wrzosek.jpg|[[Adam Wrzosek]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Sosnowcu Zobacz wszystkie biogramy osób urodzonych w Sosnowcu]<br /> <br /> <br /> Osoby związane z Sosnowcem:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Image0-16.jpg |[[Józef Pomian-Pomianowski]] - architekt. Autor projektów wielu budynków i kościołów, nie tylko w Sosnowcu - ale w całym regionie<br /> Plik:Marian Kantor-Mirski.jpg|[[Marian Kantor-Mirski]] - badacz i popularyzator dziejów Zagłębia Dąbrowskiego<br /> Plik:Matka Kierocinska.jpg|[[Teresa Janina Kierocińska]]<br /> Plik:Aleksy Bien.jpg|[[Aleksy Bień]] - prezydent Sosnowca w latach 1925-28<br /> Plik:Heinrich Dietel.JPG|[[Heinrich Dietel]] - przemysłowiec<br /> Plik:Pola Negri.jpg|[[Pola Negri]] - światowej sławy aktorka. W Sosnowcu wyszła za mąż za [[Eugeniusz Dąmbski|Eugeniusza Dąmbskiego]]<br /> Plik:Włodzimierz Mazur 01 sezon 1982 1983.tif.jpg | [[Włodzimierz Mazur]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg |[[Ernst Schoen]] - przemysłowiec<br /> Plik:Ludwik Mauve.jpg |[[Ludwik Mauve]] - przemyslowiec<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Sosnowcem Zobacz wszystkie biogramy osób związanych z Sosnowcem]<br /> <br /> ==Kultura==<br /> <br /> ===Muzea, galerie, sale koncertowe===<br /> [[Plik:Klub Kiepury Energetyczne Centrum Kultury Sosnowiec.jpg|thumb|200px|right|Klub im. Jana Kiepury - Energetyczne Centrum Kultury, za nim widoczne kominy [[Elektrociepłownia „Będzin”|Elektrociepłowni Będzin]]]]<br /> Oprócz wymienionych powyżej siedzib: Sosnowieckiego Centrum Sztuki i Muzeum Miejskiego na terenie miasta funkcjonuje kilka innych ośrodków kultury.<br /> *[[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|Klub Miejski im. Jana Kiepury]]<br /> *[[Miejski Dom Kultury &quot;Kazimierz&quot;]]<br /> *[[Centrum Edukacji i Wychowania Młodzieży KANA]]<br /> *[[Miejski Klub &quot;Maczki&quot;]]<br /> *[[Sala koncertowa przy Zespole Szkół Muzycznych im. Jana Kiepury]]<br /> <br /> ===Teatr i kina===<br /> [[Plik:Teatr-dzisiaj.jpg|thumb|200px|right|[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]]]<br /> *[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]<br /> *Cinema City w Centrum Handlowym Plaza<br /> *Centrum Filmowe Helios na [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|ul. Modrzejowskiej]]<br /> W latach międzywojennych i po wojnie istniał [[Kino &quot;Zagłębie&quot; (Sosnowiec)|kinoteatr &quot;Zagłębie&quot;]] w miejscu, gdzie dziś stoi mały park za &quot;Sezamem&quot; oraz kino &quot;Muza&quot; na [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|ul. Warszawskiej]] (obecnie w budynku po &quot;Muzie&quot; mieści się sala koncertowa &quot;Muza&quot;).<br /> <br /> ===Biblioteki===<br /> *[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu|Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego]]<br /> <br /> ===Sosnowiec w kulturze masowej===<br /> [[Plik:NAC W tłumie przed paryską operą.jpg|thumb|200px|right|[[Jan Kiepura]] przed paryską operą (lata międzywojenne). Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]]<br /> *Jedną z osób, które najbardziej rozsławiły Sosnowiec jest [[Jan Kiepura]] – czyli &quot;Chłopak z Sosnowca&quot;. Światowej sławy tenor urodził się w Sosnowcu, gdzie spędził dzieciństwo i młodość oraz debiutował na estradzie. Dziś w centrum miasta stoi jego [[Miejsce Pamięci: Pomnik Jana Kiepury (Sosnowiec)|pomnik]], istnieje szkoła muzyczna i [[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|klub miejski]] jego imienia oraz odbywa się festiwal &quot;Kiepura Fest&quot;. Natomiast w Krynicy-Zdroju od lat 60-tych organizowany jest Europejski Festiwal im. Jana Kiepury.<br /> *Sosnowiec jest tłem wydarzeń, zekranizowanej przez [[Stanisław Jędryka|Stanisława Jędrykę]], powieści [[Troje znad Czarnej Rzeki|''Troje znad Czarnej rzeki'']]. <br /> <br /> Teledyski:<br /> *Ulica [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]] jest tłem teledysku zespołu Cała Góra Barwinków pt. ''Nie mam czasu''<br /> *W [[Pałac Dietla w Sosnowcu|Pałacu Dietla]] Maciej Maleńczuk &amp; Psychodancing nakręcili teledysk do utworu ''Sprzedaj mnie faktowi''<br /> *W dawnej [[Szkoła Realna w Sosnowcu|Szkole Realnej]] został nakręcony teledysk do utworu ''Nigdy'' duetu Luks Mamilion i Bob One<br /> *Teledysk do utworu ''Stereophonic Society'' grupy Animators został nakręcony w Sosnowcu<br /> *Sosnowiecka [[Plac Stulecia (Sosnowiec)|&quot;Patelnia&quot;]] jest głównym tłem teledysku ''Za mało'' grupy Sami <br /> <br /> ===Podania i legendy z Sosnowca===<br /> Wybrane publikacje zawierające podania i legendy związane z miastem:<br /> *[[Nad Brynicą i dwiema Przemszami]]<br /> *[[Sosnowiec. Opowiadania i legendy|Sosnowiec. Opowiadania i legendy z Sosnowcem związane]]<br /> *[[Historie i Legendy Ziemi Będzińskiej]]<br /> *[[Zagłębiowskie bajanie - Opowiadania i legendy z historii Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> *[[Podania i opowieści z Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> <br /> ==Edukacja==<br /> ===Szkoły wyższe===<br /> [[Plik:Z dziejów sosnowieckiej oświaty.jpg|thumb|right|[[Z dziejów sosnowieckiej oświaty]] Materiały z konferencji w Wyższej Szkole Humanitas w Sosnowcu]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Humanitas]] <br /> *[[Wyższa Szkoła Medyczna]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Inżynierii Bezpieczeństwa i Ekologii]]<br /> ====Filie====<br /> *Uniwersytet Śląski z Katowic ma na terenie Sosnowca zamiejscowe wydziały.<br /> <br /> ===Szkoły średnie===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_%C5%9Brednie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły średnie w Sosnowcu]''<br /> ===Gimnazja===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Gimnazja_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz gimnazja w Sosnowcu]''<br /> ===Szkoły podstawowe===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_Podstawowe_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły podstawowe w Sosnowcu]''<br /> <br /> ==Diecezja sosnowiecka==<br /> [[Plik:Mapa Diecezji Sosnowieckiej.jpg|thumb|250px|Diecezja sosnowiecka. Źródło: http://www.diecezja.sosnowiec.pl/]]<br /> Sosnowiec jest siedzibą [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]] i wraz z archidiecezją częstochowską i diecezją radomską tworzy metropolię częstochowską. Główną siedzibą diecezji sosnowieckiej jest [[Parafia p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Katedra p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]].<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Parafie_diecezji_sosnowieckiej Zobacz parafie diecezji sosnowieckiej]''<br /> <br /> ==Inne wyznania==<br /> '''Kościół prawosławny'''<br /> *[[Cerkiew prawosławna p.w. śww. Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu]]<br /> '''Kościół protestancki'''<br /> *[[Parafia ewangelicko-augsburska p.w. św. Jana Ewangelisty w Sosnowcu]]<br /> '''Judaizm'''<br /> <br /> ==Sport==<br /> [[Plik:Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu.jpg|thumb|right|[[Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu]] w opracowaniu [[Mirosław Ponczek|Mirosława Ponczka]] i Adama Fryca.]]<br /> <br /> ===Kluby sportowe===<br /> *[[Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[AKS Niwka]]<br /> *[[Budowlani Sosnowiec]]<br /> *[[Czarni Sosnowiec]]<br /> *[[Górnik Sosnowiec]]<br /> *[[Grupa Kolarska Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Gwardia 24 Sosnowiec]]<br /> *[[Płomień Sosnowiec]]<br /> *[[MOSiR Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZHL Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZPS Sosnowiec]]<br /> *[[SPR Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[TMS Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Zew Kazimierz]]<br /> <br /> ===Obiekty sportowe===<br /> *[[Stadion Ludowy]]<br /> *[[Stadion Zimowy]]<br /> *[[Hala Sportowa przy ul. Baczyńskiego 4]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Żeromskiego 9]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Braci Mieroszewskich 91]]<br /> *[[Stadion im. Jana Ciszewskiego]]<br /> *[[Stadion lekkoatletyczny im. Stefana Płatka]]<br /> *[[Stadion AKS Niwka]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Braci Mieroszewskich]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Hubala-Dobrzańskiego]]<br /> *[[Stadion Zew Kazimierz]]<br /> *[[Strzelnica w Sosnowcu]]<br /> <br /> Do latach 90-tych XX w. istniał stadion Polonii Sosnowiec.<br /> <br /> ===Imprezy sportowe===<br /> *[[Halowe Mistrzostwa Zagłębia Dąbrowskiego im. Włodzimierza Mazura]]<br /> *[[Szosami Zagłębia]]<br /> *[[Mistrzostwa Sosnowca w Karate Kyokushin o Puchar Prezydenta Miasta]]<br /> *[[Puchar Prezydenta Sosnowca w Narciarstwie Alpejskim]] - odbywająca się od wielu lat impreza sportowa dla miłośników nart, od dwóch lat na terenie Górki Środulskiej<br /> <br /> ===Rekreacja===<br /> [[Plik:KWK Sosnowiec.jpg|thumb|right|300px|Ścianka wspinaczkowa Poziom 450]]<br /> *[[Górka środulska]] - ośrodek sportu letniego i zimowego<br /> *[[Balaton (Sosnowiec)]]<br /> *Stawiki<br /> *Park Leśna w [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierzu Górniczym]], od 2011 roku im. Jacka Kuronia<br /> *Ścianka wspinaczkowa Poziom 450<br /> <br /> ==Prasa, portale społecznościowe, telewizja==<br /> [[Plik:Urząd-Miejski-Sosnowiec-0002.jpg|thumb|300px|[[Urząd Miejski w Sosnowcu|Urząd Miejski]]]]<br /> ===Prasa===<br /> *[[Wiadomości Zagłębia]]<br /> *[[Twoje Zagłębie]]<br /> *[[Kurier Miejski]]<br /> *[[Nowe Zagłębie]]<br /> <br /> ===Portale społecznościowe===<br /> *[[Sportowe Zagłębie]]<br /> *[[e-sosnowiec.pl]]<br /> <br /> ===Telewizja===<br /> *[[TV Zagłębie]]<br /> <br /> ==Prezydenci Sosnowca==<br /> *[[Prezydenci Sosnowca]]<br /> <br /> ==Honorowi obywatele miasta==<br /> W okresie dwudziestolecia międzywojennego tytuł honorowego obywatela miasta Sosnowiec został przyznany następującym osobom&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,140,historia/k3,179,honorowi_obywatele/|tytuł=Honorowi Obywatele Sosnowca|opublikowany=sosnowiec.pl/|data dostępu=2013-11-02}}&lt;/ref&gt;: <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Andrzej Strug]] - działacz ruchu socjalistycznego i niepodległościowego, pisarz<br /> Plik:Tomasz Arciszewski.jpg | [[Tomasz Arciszewski]] - działacz PPS, poseł, premier RP na uchodźctwie <br /> Plik:Józef Piłsudski.jpg | [[Józef Piłsudski]] <br /> Plik:Edward Rydz Śmigły.jpg | [[Edward Rydz-Śmigły]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Obecnie w gronie honorowych obywateli znajdują się również:<br /> *[[Bogdan Suchodolski]] - filozof, historyk, pedagog<br /> *[[Janusz Ziółkowski]] - socjolog, senator, szef Kancelarii Prezydenta Lecha Wałęsy<br /> *[[Mártha Eggerth]] i [[Jan Kiepura]]<br /> *[[Edward Gierek]]<br /> *[[Francesco Cimminelli]] - były właściciel [[Zagłębie Sosnowiec|Zagłębia Sosnowiec]]<br /> *[[Adam Śmigielski]] - pierwszy biskup [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]]<br /> *[[Władysław Szpilman]] - światowej sławy kompozytor i pianista<br /> *[[Wacław Urban]]<br /> <br /> ===Sławni goście Sosnowca===<br /> *[[Sławni goście Sosnowca]]<br /> <br /> ==Miasta partnerskie==<br /> [[Plik:Miasta partnerskie Sosnowiec.jpg|thumb|200px|Tablica z miastami partnerskimi przy wjeździe do Sosnowca]]<br /> Miasta partnerskie Sosnowca:<br /> *[[Les Mureaux]], (Francja)<br /> *[[Roubaix]], (Francja)<br /> *[[Suczawa]], (Rumunia)<br /> *[[Komárom]], (Węgry)<br /> *[[Casablanca]], (Maroko)<br /> *[[Idar-Oberstein]], (Niemcy)<br /> *[[Dergacze]], (Ukraina)<br /> *[[Dziwnów]], (Polska)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,171,wspolpraca_z_miastami_partnerskimi/|tytuł=Współpraca z miastami partnerskimi|opublikowany=sosnowiec.pl|data dostępu=2013-08-30}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Materiały filmowe==<br /> http://www.youtube.com/watch?v=mfT_P9K4YpU<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;3k0EjI7EVLA&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;1i4MjzZMYcw&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *Jak podaje Jan Przemsza - Zieliński w książce [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście|&quot;Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście&quot;]] kilkadziesiąt lat temu na pograniczu dzielnic: Milowice i Pogoń odkryto kości mamutów, lwa i niedźwiedzia jaskiniowego. Znalezisko to weszło w skład zbiorów Muzeum Geologicznego w Warszawie. <br /> *Pomimo, iż Sosnowiec dzieli do morza &quot;dość&quot; duża odległość to w dwudziestoleciu międzywojennym wielką popularnością cieszyła się w mieście i regionie [[Liga Morska i Kolonialna]], a do jej sosnowieckiego oddziału zapisało się ponad 11 tys. osób. Celem Ligi było m.in. uzyskanie zamorskich koloni dla Polski.<br /> *[[Jan Kiepura]] urodził się w tym samym roku, w którym Sosnowiec uzyskał prawa miejskie.<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Kantor Mirski.jpg | [[Sosnowiec (Marian Kantor-Mirski)|Sosnowiec]] ([[1991]]) [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> Plik:Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów.jpg | [[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów]] ([[2004]]) Małgorzata Śmiałek<br /> Plik:Sosnowiec Spacerownik historyczny.jpg | [[Sosnowiec - Spacerownik historyczny]] ([[2011]]) Dariusz Kmiotek<br /> Plik:SOSNOWIEC - GAWĘDY O RODZINNYM MIEŚCIE.jpg | [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście]] ([[2002]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Sosnowiec znany i nieznany.jpg | [[Sosnowiec znany i ... nieznany]] ([[1997]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:BZ,_Sosnowiec Zobacz wydawnictwa poświęcone Sosnowcu]<br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Biblioteka_Zag%C5%82%C4%99biaka Zobacz wydawnictwa poświęcone Zagłębiu Dąbrowskiemu]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Powiat będziński]]<br /> *[[M/S Huta Sosnowiec]]<br /> *[[M/S Kopalnia Sosnowiec]]<br /> *[[Towarzystwo Artystyczno-Literackie]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> [[Plik:Logo KZ.png|thumb|150px|Logo Klubu Zagłębiowskiego]]<br /> Strony poświęcone historii miasta i regionu:<br /> *[http://klubzaglebiowski.pl/ Klub Zagłębiowski - serwis internetowy poświęcony miastom, ludziom i wydarzeniom związanym z historią Zagłębia Dąbrowskiego]<br /> *[http://41-200.pl/ 41-200.pl - Strona poświęcona dawnym i aktualnym wydarzeniom w Sosnowcu i regionie]<br /> *[http://dawno-temu-w-sosnowcu.blogspot.com/ Dawno temu w Sosnowcu - Blog]<br /> *[http://retroteka.org/ Retroteka. Dawna prasa Zagłębia Dąbrowskiego (m.in. z Sosnowca). Projekt Muzeum Zagłębia w Będzinie]<br /> <br /> [[Plik:Logo WZ.jpg|thumb|150px|Logo [[Wiadomości Zagłębia]] - gazety (obecnie portalu internetowego) publikującego wiadomości z Zagłębia :[[Zagłębie Dąbrowskie|Dąbrowskiego]] i [[Zagłębie Krakowskie|Krakowskiego]]]]<br /> [[Plik:LogoZDeventlista.jpg|thumb|150px|Logo strony Zagłębie Dąbrowskie pl z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]]<br /> Strony informacyjne poświęcone aktualnym wydarzeniom:<br /> *[http://www.twojezaglebie.pl/ Strona twojezaglebie.pl - Strona internetowa gazety Twoje Zagłębie]<br /> *[http://sosnowiec.gazeta.pl/gazetasosnowiec/0,0.html Strona gazetasoasnowiec.pl - Lokalna strona portalu Gazeta.pl]<br /> *[http://www.wiadomoscizaglebia.pl/ Strona internetowa Wiadomości Zagłębia]<br /> *[http://sosnowiec.info.pl/ Strona internetowa Sosnowiec Info]<br /> *[http://www.sosnowiec.pl/ Strona internetowa Urzędu Miasta Sosnowiec]<br /> *[http://www.zaglebiedabrowskie.pl/ Strona internetowa Zagłębie Dąbrowskie - z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]<br /> *[http://www.sportowezaglebie.pl/ Strona internetowa Sportowe Zagłębie]<br /> <br /> Wybrane profile na facebook.com:<br /> *[https://www.facebook.com/cimsosnowiec Centrum Informacji Miejskiej - oficjalny profil miasta]<br /> *[https://www.facebook.com/MiejscaSosnowiec?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Miejsca w Sosnowcu, o których nie miałeś pojęcia]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-Archiwum/1570975136493559?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec Archiwum]<br /> *[https://www.facebook.com/ILikeZaglebie?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser I like Zagłębie]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Kapliczki-i-krzy%C5%BCe-przydro%C5%BCne-Sosnowca-Miejsca-pami%C4%99ci/726067917492581?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Kapliczki i krzyże przydrożne Sosnowca]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-na-k%C3%B3%C5%82kach/852165414799254?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec na kółkach]<br /> *[https://www.facebook.com/PilkarzeZaglebia?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Piłkarze Zagłębia Sosnowiec]<br /> <br /> == Przypisy ==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Regionu|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Video]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Sosnowiec&diff=70399 2016-03-01T16:28:32Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Miasto infobox<br /> | Miasto = Sosnowiec<br /> | dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> | herb_miasta = Plik:Herb sosnowca.png<br /> | flaga_miasta = <br /> | województwo = śląskie<br /> | grodzki = tak<br /> | powiat = <br /> | gmina = Sosnowiec<br /> | rodzaj_gminy = miejska<br /> | regin historia = [[Zagłębie Dąbrowskie]] , [[Małopolskie]]<br /> | zarządzający = Prezydent<br /> | prezydent = [[Arkadiusz Chęciński]]<br /> | miejska = tak<br /> | powierzchnia = 92<br /> | wysokość =<br /> | pozycja = top<br /> | rok = 09.10.2011<br /> | populacja = 210 904<br /> | gęstość = <br /> | tablica_rej = SO<br /> | założone = <br /> | prawa_miejskie = [[1902]]<br /> | www = http://www.sosnowiec.pl<br /> <br /> }}<br /> <br /> '''Sosnowiec''' - miasto na prawach powiatu, największe liczebnością (217 tyś.) mieszkańców miasto [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]], a przez to jego niepisana stolica.<br /> <br /> Prawa miejskie Sosnowiec posiada od [[1902]] roku. W roku ich nadania wchodził w skład [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, wraz z całym [[Zagłębie Dąbrowskie|regionem]], wszedł w skład [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]] (1919-1939). Obecnie leży w '''małopolskiej części''' [[Województwo śląskie|województwa tzw. &quot;śląskiego&quot;]] (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój miasta nastąpił na przełomie XIX ([[Zachodni Okręg Górniczy]]) i XX wieku. Od tego czasu jest najludniejszym miastem [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].&lt;br&gt;<br /> [[Plik:Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku.JPG|thumb|350px|Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku. Na mapie widoczne dzielnice Sosnowca oraz fragmenty miast: Czeladź, Będzin, Dąbrowa Górnicza na kilka lat przed odzyskaniem niepodległości. Sosnowiec położony na południowo-zachodnim krańcu [[Gubernia Piotrkowska|Guberni Piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego stykał się bezpośrednio z Zagłębiem Krakowskim pod zaborem austriackim. Od zachodu oba regiony stykały się z Królestwem Prus. W 1918 roku Zagłębie Dąbrowskie weszło w skład województwa kieleckiego, a krakowskie w skład województwa krakowskiego. Źródło: Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych.]] <br /> [[Plik:Dworzec Sosnowiec pocztówka 41 200.jpg|thumb|350px|[[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|Dworzec główny]] w Sosnowcu na dawnej pocztówce. Powstał w związku z budową tzw. [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej]]]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Ksiestwo siewierskie.png|thumb|right|Obszar Księstwa Siewierskiego zaznaczony czerwonym kolorem]]<br /> Dzisiejsze tereny Sosnowca to zbiór osad i wiosek o średniowiecznych tradycjach. Do najstarszych dzielnic miasta należą: <br /> *[[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontów]] <br /> *[[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] <br /> *[[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]] <br /> *[[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbka]]<br /> *[[Milowice (Sosnowiec)|Milowice]] <br /> *[[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] <br /> *[[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]] <br /> W czasach I Rzeczypospolitej powyższe dzielnice (podobnie jak dzielnice [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]]) wchodziły w skład:<br /> *województwa krakowskiego lub [[Księstwo Siewierskie|księstwa siewierskiego]] biskupów krakowskich.&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:Jan Długosz.jpg|thumb|Jan Długosz - duchowny i kronikarz z czasów Jagiellonów, sekretarz biskupa krakowskiego [[Zbigniew Oleśnicki|Zbigniewa Oleśnickiego]] - pierwszego biskupa zarządzającego [[Księstwo Siewierskie|Księstwem siewierskim]] (obecnie zachodnia część [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]])]]<br /> <br /> Większość z nich została wymieniona w XV-wiecznym dziele Jana Długosza dotyczącym beneficjów diecezji krakowskiej (''Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis''). Prawa miejskie posiadał wówczas [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] - obecnie jedna z dzielnic Sosnowca.&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój, industrializacja i napływ ludności do wyżej wymienionych osad oraz rozwój nowych dzielnic (najczęściej wokół zakładów przemysłowych) przypadł na XIX i XX wiek - tak, iż w latach II Rzeczypospolitej miasto Sosnowiec (mające prawa miejskie od 1902 roku) było już drugim, po Częstochowie, największym pod względem liczby ludności miastem [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]]. (Od 1927 roku było siedzibą [[Izba Przemysłowo-Handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]] województwa kieleckiego.)<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Dzielnice_i_osiedla_Sosnowca Zobacz wszystkie dzielnice Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ulice_Sosnowca Zobacz historię sosnowieckich ulic]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_poczt%C3%B3wce_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej pocztówce (katalog)]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_fotografii_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej fotografii (katalog)]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_reklamie_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej reklamie (katalog)]<br /> <br /> Po 1945 roku położony kolejno w województwach: śląsko-dąbrowskim, katowickim i śląskim (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> ===Najstarsze dzieje===<br /> W okresie plemiennym (VI - X wiek), poprzedzającym czasy dynastii Piastów, obszar dzisiejszego miasta, jak również cały region, stanowił część obszaru plemiennego Wiślan&lt;ref&gt;{{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | nazwisko2= |imię2= | tytuł = Ilustrowany Atlas Historii Polski | data = 2006 | wydawca = | miejsce = Warszawa | isbn = 83-7427-217-1| strony = 28}}&lt;/ref&gt;. <br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> [[Plik:Archeologia Sosnowca (informator do wystawy).jpg|thumb|200px|right|[[Archeologia Sosnowca (informator do wystawy)|Informator]] do wystawy w [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskim]] z 2012 roku poświęconej archeologii Sosnowca]]<br /> Do jednych z najstarszych znalezisk archeologicznych z terenu Sosnowca z czasów przed-piastowskich należą urny i ozdoby z cmentarzyska łużyckiego datowane na wczesną epokę żelaza&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://sosnowiec.naszemiasto.pl/artykul/1378009,stanowiska-archeologiczne-w-sosnowcu-wiecie-gdzie-sa,id,t.html|tytuł=Stanowiska archeologiczne w Sosnowcu. Wiecie gdzie są?|opublikowany=sosnowiec.naszemiasto.pl/|data dostępu=2013-07-14}}&lt;/ref&gt;. Zostały odkryte przypadkowo w latach 1880-1882 podczas rozbudowy miasta - na terenie dzielnic Pogoń i Sielec. Prace wykopaliskowe prowadził tutaj m.in. Franciszek Ksawery Martynowski - historyk i dziennikarz, redaktor &quot;Przeglądu Bibliograficzno - Archeologicznego&quot;. Eksponaty te znajdują się m.in. w zbiorach Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagielońskiego.<br /> <br /> ===Czasy Piastów===<br /> Obszar dzisiejszego miasta Sosnowiec jak i cały region Zagłębia od początku państwowości polskiej położony był w Ziemi krakowskiej. W trakcie rozbicia dzielnicowego w roku 1177 zachodnia część obecnego miasta dostała się pod panowanie książąt śląskich. Została odkupiona w 1444 roku - już w dobie epoki Jagiellonów - wraz z całym [[Księstwo Siewierskie|Księstwem Siewierskim]] przez biskupów krakowskich.<br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> *[[Grodzisko w Sosnowcu - Zagórzu]]<br /> <br /> ===I Rzeczpospolita===<br /> W okresie I Rzeczypospolitej (1454 - 1795) obecny obszar miasta w większości wchodził w skład województwa krakowskiego. Część zachodniego obszaru miasta wchodziła natomiast w skład [[Księstwo Siewierskie|Księstwa siewierskiego]], od 1443 zarządzanego przez biskupów krakowskich. W [[1790]] Księstwo siewierskie zostało zlikwidowane przez Sejm Wielki (Czteroletni) i włączone do woj. krakowskiego. Na okres I Rzeczypospolitej przypada również nadanie praw miejskich dla [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowa]] w 1706 roku przez króla Augusta II Mocnego.<br /> <br /> ===Czasy zaborów===<br /> ====Przynależność administracyjna====<br /> [[Plik:Jean Lannes.jpg|thumb|150px|Jean Lannes - marszałek z czasów Napoleona, książę Montebello, zwierzchnik księstwa olkusko - siewierskiego]]<br /> Pierwszy (1772 rok) i drugi (1793 rok) rozbiór nie dotknął formalnie osad i wsi przyszłego Sosnowca, choć stanowiły obszar pograniczny województwa krakowskiego i bezpośrednio stykały się z zajętym przez Prusy obszarem Górnego Śląska. Dodatkowo po drugim rozbiorze Prusacy zajęli m.in. Częstochowę i tym sposobem okolice Sosnowca były otoczone i od zachodu i od północy armia pruską. W [[1795]] roku na skutek trzeciego rozbioru Polski obszar Zagłębia został zajęty przez Prusy. Pruska administracja przemianowała wówczas ten fragment województwa krakowskiego na tzw. Nowy Śląsk. Wyzwolenie przyszło wraz z sukcesami armii Napoleona. Dzięki temu w [[1807]] znalazł się w Księstwie Warszawskim (w departamencie krakowskim; krótki okres znajdował się również w departamencie kaliskim; na całym zaś obszarze od [[Siewierz|Siewierza]] do [[Olkusz|Olkusza]] Napoleon utworzył księstwo olkusko - siewierskie, które podarował swemu marszałkowi Jean Lannes'owi). Po upadku Napoleona, od [[1815]] aż do [[1914]] roku, Sosnowiec wchodził w skład Królestwa Polskiego w zaborze rosyjskim. <br /> <br /> Przez ten czas przynależał kolejno do: <br /> *województwa krakowskiego (do 1837 roku) <br /> *guberni krakowskiej (do 1841 roku) <br /> *guberni kieleckiej (do 1844 roku) <br /> *guberni radomskiej (do czasu [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania styczniowego]]: w raportach powstańczych obszar funkcjonował ponownie jako woj. krakowskie). <br /> *Po upadku powstania i nowym podziale administracyjnym obszar Sosnowca znalazł się w [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] (do wybuchu I wojny światowej).<br /> <br /> [[Plik:Mapa Powiatu będzińskiego 1867 - 1914.JPG|thumb|350px|right|Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914]]<br /> Na okres represji po upadku powstania przypada podział [[Powiat olkuski|powiatu olkuskiego]]. Obszar Sosnowca, jak również Dąbrowy, Będzin, Czeladź i Siewierz weszły w skład nowo-utworzonego [[Powiat będziński|powiatu będzińskiego]], wydzielonego z powiatu olkuskiego. Natomiast okrojony powiat olkuski władze carskie wcieliły w skład guberni kieleckiej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ====Zrywy niepodległościowe====<br /> [[Plik:Teodor Cieszkowski 2.jpg|thumb|150px|left|[[Teodor Cieszkowski]], jeden z dowódców walk powstańczych na terenie Sosnowca i Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> W trakcie [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania]], w nocy z 6 na 7 lutego 1863 roku, miała tu miejsce [[Bitwa o Sosnowiec|bitwa o sosnowiecki dworzec]]. Jej przebieg opisał - Stanisław Zieliński w swym dziele z 1913 roku ''Bitwy i potyczki 1863-1864'':<br /> <br /> ''Ustanawiając w powiecie olkuskim władzę Rządu Narodowego, [[Apolinary Kurowski|Kurowski]], w nocy z 6. na 7. lutego podsunął się pod Sosnowiec, gdzie moskale skoncentrowani byli w sile 300 ludzi. Oddział polski liczył 50 jazdy, 50 strzelców i 50 kosynierów. Kurowski w centrum pozycyi ustawił kosynierów, na lewem i prawem skrzydle strzelców, pod dowództwem Edwarda Staweckiego i Nikeforowa, sam zaś z kaweleryą, będącą pod komendą Mięty, stanął nad kordonem pruskim, spodziewając się ucieczki moskali w tę stronę. Moskale uwiadomieni o zbliżaniu się powstańców, morderczym ogniem z komory i stacyi kolei przywitali pierwszy atak, około 1. godziny w nocy. Pod [[Teodor Cieszkowski|Cieszkowskim]], dowódzcą kosynierów, padł koń, atoli Cieszkowski, aczkolwiek raniony, nie zszedł z placu, lecz trzy razy ponawiał atak na budynki, zajęte przez nieprzyjaciela, aż je zdobył, Kurowski zaś i Gaszyński, poparłszy atak, zmusili nieprzyjaciela do ucieczki. Jeden z uciekających ku granicy pruskiej oddziałów, liczący około 50 ludzi, wpadł na kawaleryę powstańczą i doszczętnie zniesiony został. Tymczasem ludzie Gaszyńskiego przetrząsali zdobyte budynki, a pochowanych po katach moskali chwytali i rozbrajali. Zdobyczą tej szczęśliwej wyprawy było 600.000 złp. Zabranych za kwitami z komory, 40 koni z całym przyrzadem, 40 karabinów, 100 centnarów ołowiu i t. p. Po tym krwawym chrzcie Kurowski poszedł do [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]]...''<br /> <br /> W 1905 roku mają tu miejsce walki i protesty w ramach [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|rewolucji 1905 roku]] i powołanie do życia [[Republika Zagłębiowska|Republiki Zagłębiowskiej]].<br /> <br /> *Galeria - Zrywy niepodległościowe:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Kapliczka.jpg|Kapliczka powstańcza upamiętniająca wydarzenia 1863 roku<br /> Plik:Tablica dworzec.jpg | Tablica upamiętniająca wydarzenia 1863 roku na [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworcu głównym]]<br /> Plik:Rewolucja żądania 1905.gif | Lista żądań rewolucjonistów [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|1905 roku]]<br /> Plik:Weterani Powstania Styczniowego Sosnowiec 1916.jpg|[[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim - Ewidencja osób|Weterani 1863 roku]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ====Przemysł====<br /> Wraz z początkiem XIX wieku, w związku z odkryciem i rosnącym wydobyciem złóż naturalnych (zwłaszcza węgla, którego pokłady odkryto jeszcze pod koniec XIX wieku) do regionu zaczęła napływać ludność zasilająca górnictwo i przemysł.&lt;br&gt; <br /> <br /> [[Plik:Mapa Zachodni Okreg Górniczy Królestwa Polskiego.jpg|thumb|250px|right|Mapa [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] z 1844 roku]]<br /> <br /> Celem nadzoru nad rozwijającym się przemysłem władze Królestwa Polskiego ([[Główna Dyrekcja Górnicza (Królestwo Polskie)|Główna Dyrekcja Górnicza]]) ustanowił tutaj [[dozorstwo olkusko - siewierskie]]&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;, które weszło wkrótce w skład utworzonego przez [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] - scalającego zakłady przemysłowe zachodnich części województw: krakowskiego i kaliskiego Królestwa Polskiego (Kongresówki).<br /> <br /> Pierwszymi kopalniami były: <br /> *[[Kopalnia &quot;Nadzieja Ludwika&quot; (Sosnowiec)| &quot;Nadzieja Ludwika&quot;]] <br /> *[[Kopalnia &quot;Maurycy&quot; (Sosnowiec)| &quot;Maurycy&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Pogoń&quot; (Sosnowiec)| &quot;Pogoń&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Ostra Górka&quot; (Sosnowiec)| &quot;Ostra Górka&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Wiktor&quot; (Sosnowiec)| &quot;Wiktor&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Szarlota&quot; (Sosnowiec)| &quot;Szarlota&quot;]]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Kopalnie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie kopalnie Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Huty_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie huty Sosnowca]''<br /> <br /> ====Kolej====<br /> Okres dynamicznego rozwoju spotęgowało wybudowanie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|linii kolejowych łączących Warszawę z Wiedniem]]. Trasa ta przebiegała przez [[Sosnowiec]], a w jego centralnym punkcie powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworzec kolejowy]]. Nieco wcześniej (w [[1848]] roku) powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|dworzec w Maczkach (Granicy)]], który znalazł się na innej trasie [[Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska w Zagłębiu Dąbrowskim|Iwanogrodzko-Dąbrowskiej]]. Włączenie [[Sosnowiec|Sosnowca]] do nowoczesnej sieci komunikacyjnej stworzyło warunki do jego urbanizacji. <br /> <br /> W [[1859]] roku przeprowadzono linię kolejową (odnoga tzw. Drogi Żelaznej Warszawsko - Wiedeńskiej) i wybudowano stację graniczną. Wokół okazałego dworca kolejowego (stacja nosiła nazwę Sosnowice Warszawskie) zaczęło formować się swoiste centrum dla pobliskich miejscowości, w których rozwijał się przemysł - szczególnie dynamicznie po wybuchu wojny celnej między Rosją i Niemcami ([[1877]]). Wśród bagien i na wyrębach leśnych kształtowały się ulice: [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]], [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)|Kolejowa]] (Główna, od [[1916]] r. 3 Maja), [[Ulica Dęblińska (Sosnowiec)|Iwangrodzka (Dęblińska)]], [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|Przejazdowa (Warszawska)]], [[Ulica Targowa (Sosnowiec)|Targowa]], Nikołajewska (Kołłątaja), Policyjna (Dekerta). <br /> <br /> W pobliżu dworca budowano hotele, banki, domy spedycyjne, kantory, sklepy i inne zakłady usługowe. W [[1862]] roku wzniesiono pierwszy &quot;w śródmieściu&quot; kościół rzymskokatolicki.<br /> Ta śródmiejska część wsi, zapełniająca się murowanymi domami, nazywana także Nowym Sosnowcem, około [[1880]] roku uzyskała samodzielność jako odrębna wioska. Pierwszym jej sołtysem był [[Abram Blumental]] (ostatnim [[Jan Macukow]]).<br /> <br /> Galeria: Przemysł&lt;br&gt;<br /> Dawne zakłady przemysłowe i przedsiębiorstwa w Sosnowcu:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Kotlarnia wyrobów miedzianych i metalowych ludwik piątkowski sosnowiec.jpg | [[Sosnowiecka Kotlarnia Wyrobów Miedzianych i Metalowych Braci Piątkowskich]]<br /> Plik:Sosnowiec Piwo Sieleckie PPF 01.JPG | [[Browar Sielecki w Sosnowcu]] <br /> Plik:Pocztowka sosnowiec radocha 0001.jpg | [[Fabryka Chemiczna „Radocha”]] <br /> Plik:Grzegorzewski bryczki i powozy.jpg|[[Zakład powozów, bryczek i wozów K. W. Grzegorzewskiego]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Galeria: Kolej&lt;br&gt;<br /> Dworce kolejowe Sosnowca:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Gł, dworzec kolejowy na pocztówce 001.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]] <br /> Plik:Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy 02.JPG | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy]] <br /> Plik:Sosnowiec lokomotywa 001.JPG|Zabytkowa lokomotywa przy dworcu głównym<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===Wiek XX===<br /> [[Plik:Nowy sosnowiec plan1902.jpg|thumb|right|Plan Sosnowca z 1902 roku - źródło: Muzeum Miejskie w Sosnowcu]]<br /> Już w końcu XIX w. Sosnowiec dojrzał do pełnienia funkcji miasta. Starania u władz rosyjskich o nadanie mu takiego statusu podejmowali przemysłowcy i wpływowi mieszkańcy tych terenów od połowy lat 80. XIX w. Zanim jednak to się stało w [[1900]] roku trzy wsie: Sosnowiec, [[Stary Sosnowiec (Sosnowiec)|Stary Sosnowiec]] oraz [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] połączyły się w nadsołectwo (funkcję nadsołtysa pełnił [[Stefan Mrokowski]]). Trzonem utworzonego w [[1902]] roku miasta, składającego się z kilku fabrycznych osad nieprzypadkowo stała się wieś Sosnowiec.&lt;br&gt; <br /> <br /> Do rangi miasta podniósł Sosnowiec car Mikołaj II ukazem z [[10 czerwca]] [[1902]] roku. W jego skład weszły także: Stary Sosnowiec, [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]], [[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]]z byłą wsią [[Kuźnica (Sosnowiec)|Kuźnica]] i Środulką, [[Radocha (Sosnowiec)|Radocha]] oraz [[Ostra Górka (Sosnowiec)|Ostra Górka]]. Obejmowało ono obszar o powierzchni 19 km kw. i liczyło 57 tysięcy mieszkańców. Otrzymało nazwę Sosnowice (od 1920 roku Sosnowiec). Sosnowiec wówczas rozwijał się bardzo szybko - tuż przed wybuchem I wojny światowej mieszkało tutaj ponad 118 tysięcy osób.<br /> <br /> W [[1915]] roku okupanci niemieccy przyłączyli do Sosnowca [[Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantónów]] z Pekinem, [[Środula (Sosnowiec)|Środulę]], [[Dębowa Góra (Sosnowiec)|Dębową Górę]], [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]], dwór [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]]. Powierzchnia miasta zwiększyła się wówczas do 31 km2. <br /> <br /> Po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku, w czasach II Rzeczypospolitej, (Sosnowiec i inne miasta Zagłębia weszły wówczas w skład województwa kieleckiego) władze samorządowe starały się o włączenie w obręb Sosnowca kolejnych miejscowości w naturalny sposób ciążących ku miastu. <br /> <br /> [[Plik:Liczba ludnośći II RP infografika.jpg|thumb|left|Liczba ludności największych miast II Rzeczypospolitej]]<br /> Plany te zostały zrealizowane dopiero po II wojnie światowej. W 1953 roku przyłączono gminę [[Niwka (Sosnowiec)|Niwka]] z [[Dańdówka (Sosnowiec)|Dańdówką]], [[Bobrek (Sosnowiec)|Bobrkiem]] i [[Bór (Sosnowiec)|Borem]] oraz wydzielone z województwa krakowskiego osiedle [[Jęzor (Sosnowiec)|Jęzor]]. Przestrzeń miejska zwiększyła się do 42,3 km2.<br /> [[Plik:Sc 53.75.JPG|200px|thumb|Sosnowiec - dzielnice, lata 1953 - 1975]]<br /> Korekta granic miasta przeprowadzona w [[1959]] roku spowodowała nieznaczne zmniejszenie jego powierzchni - do 41,7 km2. Od Sosnowca odłączono część [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]] i tereny przy elektrowni &quot;Będzin&quot;, a przyłączono okolice Parku Kultury Fizycznej koło Szopienic.<br /> Dzisiejsze granice Sosnowca ustalone zostały w 1975 roku. Powiększył się on wtedy o tereny sąsiednich miast: [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierza Górniczego]] (wraz z [[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbką]] i osiedlem [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]], które wcielone zostały do niego w [[1973]] roku), [[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]]. Powierzchnia Sosnowca wzrosła do 92 km2<br /> <br /> Osady, które w [[1902]] roku utworzyły miasto oraz miejscowości przyłączone do niego w kilku etapach stały się dzielnicami Sosnowca. Niektóre wymienione wyżej nazwy wyszły już z użycia, bądź stosowane są rzadko (np. Kuźnica, Ostra Góra, Dębowa Góra). W ciągu lat zacierały się granice historycznych dzielnic. Obecne Sródmieście np. terytorialnie wykracza poza ramy ukształtowanego w końcu XIX wieku &quot;city&quot;. Wykształciły się również różne lokalne określenia, dzisiaj przeważnie zapomniane, jak Walcownia, Druciarnia, Cegielnia, [[Abisynia (Sosnowiec)|Abisynia]], Palestyna, Wygwizdów, Złodziejów i wiele innych.<br /> <br /> *Galeria - Wiek XX:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Plan Miasta Sosnowca 19.jpg|Plan Sosnowca<br /> Plik:Sosnowiec xxlecie.jpg|Ulica Modrzejowska w XX-leciu międzywojennym 1918-1939<br /> Plik:Miasto Sosnowiec Mapa 1927 1939.jpg|Mapa obszaru miasta Sosnowiec w latach [[1927]] - [[1939]]<br /> Plik:Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolsze.jpg|Publikacja: ''[[Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolszewickiej]]''<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Demografia==<br /> Sosnowiec jest jednym z ludniejszych miast Polski. Ciekawostką jest, iż w momencie przyznania praw miejskich liczył około 50 tys. mieszkańców. W II Rzeczypospolitej miasto zamieszkiwało około 120 tys. osób. Obecnie stanowi miasto ponad 200-tu tysięczne.<br /> <br /> ==Nazwa==<br /> Sosnowiec, Sosnowice, Sosnowice Warszawskie, Sosnówka to tylko niektóre nazwy miasta z jakimi można się spotkać przeglądając stare mapy i prasę. Po raz pierwszy nazwa Sosnowca pojawia się z początkiem XVIII wieku i tyczyła osady młyńskiej położonej nad [[Brynica|Brynicą]]. Osada ta była najprawdopodobniej częścią [[Pogoń|Pogoni]]....[do rozbudowy]<br /> <br /> ===Sosnowiec pośród miast Zagłębia Dąbrowskiego===<br /> Sosnowiec jest największym pod względem liczby mieszkańców miastem Zagłębia Dąbrowskiego. Od północy graniczy z [[Czeladź|Czeladzią]], [[Będzin|Będzinem]] i [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]]. Od wschodu ze [[Sławków|Sławkowem]]. Sosnowiec jest zarazem miastem leżącym na granicy Zagłębia Dąbrowskiego i od południa styka się bezpośrednio z Jaworznem w Zagłębiu Krakowskim, a od południowego zachodu z Katowicami i Mysłowicami na Górnym Śląsku.&lt;br&gt;&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Zabytki, szlaki i atrakcje turystyczne==<br /> <br /> ===Zamki i pałace===<br /> [[Plik:Sosnowiec Pałac Schoena-Muzeum 011.JPG|thumb|Pałac Schoena - siedziba muzeum (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> [[Plik:Sosnowiec-Zagórze, pałac Mieroszewskich 01.JPG|thumb|[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu|Pałac Mieroszewskich]] (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> *[[Zamek Sielecki w Sosnowcu|Zamek sielecki]] - siedziba Sosnowieckiego Centrum Sztuki.<br /> *[[Pałac Dietla w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu]]<br /> *[[Pałac Oskara Schoena w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Schoena w Sosnowcu]] - siedziba [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskiego]]<br /> *[[Pałac Wilhelma Schoena w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Zabytkowe budynki i domy===<br /> *Dom Ludowy w stylu zakopiańskim<br /> *Budynek dawnego [[IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Szlaki turystyczne===<br /> *[[Szlak VIA REGIA - Droga św. Jakuba]]<br /> *[[Szlak Metalurgów]]<br /> <br /> ===Inne atrakcje=== <br /> *[[Odznaka Krajoznawcza „Jan Kiepura – Chłopak z Sosnowca”]]<br /> *[[Krajoznawcza Odznaka Miasta Sosnowca (KOMS)]]<br /> <br /> ===Imprezy cykliczne===<br /> *Dni Sosnowca&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=h5tdVprDXt4|tytuł=Dni Sosnowca - 10.06.2013|opublikowany=youtube.com|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Sosnowieckie Dni Literatury&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.biblioteka.sosnowiec.pl/new/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=23&amp;Itemid=30|tytuł=Sosnowieckie Dni Literatury|opublikowany=biblioteka.sosnowiec.pl|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Intermuza - Europejski Festiwal Piosenki Dziecięcej<br /> *Shock Dance<br /> *Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowieckiednimuzyki.pl/pl,o-festiwalu|tytuł=O festiwalu|opublikowany=sosnowieckiednimuzyki.pl/|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Metal Fest&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.mdk-kazimierz.pl/inf.php?t=aktn&amp;pol=372|tytuł=VI Metalfest|opublikowany=http://www.mdk-kazimierz.pl/index.php|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Festiwal KIEPURAFEST&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.kiepurafest.pl/fest/festiwal.php|tytuł=O Festiwalu|opublikowany=http://www.kiepurafest.pl/fest/index.php|data dostępu=2014-07-15}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Konkurs Piosenki AL LEGRO. TRIBUTE TO SZPILMAN<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dni Sosnowca 2014.jpg|Dni Sosnowca - plakat z 2014 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Dni Literatury 2010.jpeg|Sosnowieckie Dni Literatury - plakat z 2010 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów plakat.jpg|Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów - plakat z 2014 roku <br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Miejsca Pamięci==<br /> *[[Miejsca Pamięci - Gmina Sosnowiec]]<br /> <br /> ==Sosnowieckie biogramy==<br /> Osoby urodzone w Sosnowcu:<br /> *Artyści: muzycy, reżyserzy, aktorzy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Jan Kiepura.jpg | [[Jan Kiepura]] - ''chłopak z Sosnowca''. Tenor światowej sławy<br /> Plik:Wladyslaw Szpilman.jpg | [[Władysław Szpilman]] - nazywany ''pianistą Warszawy''. Urodził się i spędził lata młodzieńcze w sosnowieckim śródmieściu<br /> Plik:BellaDarvi.jpg | [[Bella Darvi]] - aktorka. Zagrała w wielu francuskich i amerykańskich filmach<br /> Plik:Zdzisław Szostak.jpg|[[Zdzisław Szostak]]<br /> Plik:Jacekcygan.jpeg | [[Jacek Cygan]] - autor setek tekstów popularnych piosenek, poeta. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Stanisław Jędryka.JPG | [[Stanisław Jędryka]] - reżyser ''Wakacji z duchami'', ''Stawiam na Tolka Banana'' oraz ''Podróży za jeden uśmiech''<br /> Plik:Materna.jpg | [[Krzysztof Materna]] - satyryk i aktor. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Wiesław Chrzanowski.jpg |[[Wiesław Chrzanowski]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Artysci: malarze, graficy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Marian Malina.jpg | [[Marian Malina]]<br /> Plik:Stanislaw Gawron.jpg | [[Stanisław Gawron]]<br /> Plik:Eugeniusz Chmiel.jpg | [[Eugeniusz Chmiel]]<br /> Plik: Wanda Telakowska IWP.jpg | [[Wanda Telakowska]] - projektantka, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Naukowcy: humaniści, przyrodnicy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Bogdan Suchodolski.jpg | [[Bogdan Suchodolski]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Wladyslaw Szafer.jpg | [[Władysław Szafer]] <br /> Plik:Adam Wrzosek.jpg|[[Adam Wrzosek]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Sosnowcu Zobacz wszystkie biogramy osób urodzonych w Sosnowcu]<br /> <br /> <br /> Osoby związane z Sosnowcem:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Image0-16.jpg |[[Józef Pomian-Pomianowski]] - architekt. Autor projektów wielu budynków i kościołów, nie tylko w Sosnowcu - ale w całym regionie<br /> Plik:Marian Kantor-Mirski.jpg|[[Marian Kantor-Mirski]] - badacz i popularyzator dziejów Zagłębia Dąbrowskiego<br /> Plik:Matka Kierocinska.jpg|[[Teresa Janina Kierocińska]]<br /> Plik:Aleksy Bien.jpg|[[Aleksy Bień]] - prezydent Sosnowca w latach 1925-28<br /> Plik:Heinrich Dietel.JPG|[[Heinrich Dietel]] - przemysłowiec<br /> Plik:Pola Negri.jpg|[[Pola Negri]] - światowej sławy aktorka. W Sosnowcu wyszła za mąż za [[Eugeniusz Dąmbski|Eugeniusza Dąmbskiego]]<br /> Plik:Włodzimierz Mazur 01 sezon 1982 1983.tif.jpg | [[Włodzimierz Mazur]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg |[[Ernst Schoen]] - przemysłowiec<br /> Plik:Ludwik Mauve.jpg |[[Ludwik Mauve]] - przemyslowiec<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Sosnowcem Zobacz wszystkie biogramy osób związanych z Sosnowcem]<br /> <br /> ==Kultura==<br /> <br /> ===Muzea, galerie, sale koncertowe===<br /> [[Plik:Klub Kiepury Energetyczne Centrum Kultury Sosnowiec.jpg|thumb|200px|right|Klub im. Jana Kiepury - Energetyczne Centrum Kultury, za nim widoczne kominy [[Elektrociepłownia „Będzin”|Elektrociepłowni Będzin]]]]<br /> Oprócz wymienionych powyżej siedzib: Sosnowieckiego Centrum Sztuki i Muzeum Miejskiego na terenie miasta funkcjonuje kilka innych ośrodków kultury.<br /> *[[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|Klub Miejski im. Jana Kiepury]]<br /> *[[Miejski Dom Kultury &quot;Kazimierz&quot;]]<br /> *[[Centrum Edukacji i Wychowania Młodzieży KANA]]<br /> *[[Miejski Klub &quot;Maczki&quot;]]<br /> *[[Sala koncertowa przy Zespole Szkół Muzycznych im. Jana Kiepury]]<br /> <br /> ===Teatr i kina===<br /> [[Plik:Teatr-dzisiaj.jpg|thumb|200px|right|[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]]]<br /> *[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]<br /> *Cinema City w Centrum Handlowym Plaza<br /> *Centrum Filmowe Helios na [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|ul. Modrzejowskiej]]<br /> W latach międzywojennych i po wojnie istniał [[Kino &quot;Zagłębie&quot; (Sosnowiec)|kinoteatr &quot;Zagłębie&quot;]] w miejscu, gdzie dziś stoi mały park za &quot;Sezamem&quot; oraz kino &quot;Muza&quot; na [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|ul. Warszawskiej]] (obecnie w budynku po &quot;Muzie&quot; mieści się sala koncertowa &quot;Muza&quot;).<br /> <br /> ===Biblioteki===<br /> *[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu|Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego]]<br /> <br /> ===Sosnowiec w kulturze masowej===<br /> [[Plik:NAC W tłumie przed paryską operą.jpg|thumb|200px|right|[[Jan Kiepura]] przed paryską operą (lata międzywojenne). Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]]<br /> *Jedną z osób, które najbardziej rozsławiły Sosnowiec jest [[Jan Kiepura]] – czyli &quot;Chłopak z Sosnowca&quot;. Światowej sławy tenor urodził się w Sosnowcu, gdzie spędził dzieciństwo i młodość oraz debiutował na estradzie. Dziś w centrum miasta stoi jego [[Miejsce Pamięci: Pomnik Jana Kiepury (Sosnowiec)|pomnik]], istnieje szkoła muzyczna i [[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|klub miejski]] jego imienia oraz odbywa się festiwal &quot;Kiepura Fest&quot;. Natomiast w Krynicy-Zdroju od lat 60-tych organizowany jest Europejski Festiwal im. Jana Kiepury.<br /> *Sosnowiec jest tłem wydarzeń, zekranizowanej przez [[Stanisław Jędryka|Stanisława Jędrykę]], powieści [[Troje znad Czarnej Rzeki|''Troje znad Czarnej rzeki'']]. <br /> <br /> Teledyski:<br /> *Ulica [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]] jest tłem teledysku zespołu Cała Góra Barwinków pt. ''Nie mam czasu''<br /> *W [[Pałac Dietla w Sosnowcu|Pałacu Dietla]] Maciej Maleńczuk &amp; Psychodancing nakręcili teledysk do utworu ''Sprzedaj mnie faktowi''<br /> *W dawnej [[Szkoła Realna w Sosnowcu|Szkole Realnej]] został nakręcony teledysk do utworu ''Nigdy'' duetu Luks Mamilion i Bob One<br /> *Teledysk do utworu ''Stereophonic Society'' grupy Animators został nakręcony w Sosnowcu<br /> *Sosnowiecka [[Plac Stulecia (Sosnowiec)|&quot;Patelnia&quot;]] jest głównym tłem teledysku ''Za mało'' grupy Sami <br /> <br /> ===Podania i legendy z Sosnowca===<br /> Wybrane publikacje zawierające podania i legendy związane z miastem:<br /> *[[Nad Brynicą i dwiema Przemszami]]<br /> *[[Sosnowiec. Opowiadania i legendy|Sosnowiec. Opowiadania i legendy z Sosnowcem związane]]<br /> *[[Historie i Legendy Ziemi Będzińskiej]]<br /> *[[Zagłębiowskie bajanie - Opowiadania i legendy z historii Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> *[[Podania i opowieści z Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> <br /> ==Edukacja==<br /> ===Szkoły wyższe===<br /> [[Plik:Z dziejów sosnowieckiej oświaty.jpg|thumb|right|[[Z dziejów sosnowieckiej oświaty]] Materiały z konferencji w Wyższej Szkole Humanitas w Sosnowcu]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Humanitas]] <br /> *[[Wyższa Szkoła Medyczna]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Inżynierii Bezpieczeństwa i Ekologii]]<br /> ====Filie====<br /> *Uniwersytet Śląski z Katowic ma na terenie Sosnowca zamiejscowe wydziały.<br /> <br /> ===Szkoły średnie===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_%C5%9Brednie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły średnie w Sosnowcu]''<br /> ===Gimnazja===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Gimnazja_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz gimnazja w Sosnowcu]''<br /> ===Szkoły podstawowe===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_Podstawowe_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły podstawowe w Sosnowcu]''<br /> <br /> ==Diecezja sosnowiecka==<br /> [[Plik:Mapa Diecezji Sosnowieckiej.jpg|thumb|250px|Diecezja sosnowiecka. Źródło: http://www.diecezja.sosnowiec.pl/]]<br /> Sosnowiec jest siedzibą [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]] i wraz z archidiecezją częstochowską i diecezją radomską tworzy metropolię częstochowską. Główną siedzibą diecezji sosnowieckiej jest [[Parafia p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Katedra p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]].<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Parafie_diecezji_sosnowieckiej Zobacz parafie diecezji sosnowieckiej]''<br /> <br /> ==Inne wyznania==<br /> '''Kościół prawosławny'''<br /> *[[Cerkiew prawosławna p.w. śww. Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu]]<br /> '''Kościół protestancki'''<br /> *[[Parafia ewangelicko-augsburska p.w. św. Jana Ewangelisty w Sosnowcu]]<br /> '''Judaizm'''<br /> <br /> ==Sport==<br /> [[Plik:Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu.jpg|thumb|right|[[Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu]] w opracowaniu [[Mirosław Ponczek|Mirosława Ponczka]] i Adama Fryca.]]<br /> <br /> ===Kluby sportowe===<br /> *[[Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[AKS Niwka]]<br /> *[[Budowlani Sosnowiec]]<br /> *[[Czarni Sosnowiec]]<br /> *[[Górnik Sosnowiec]]<br /> *[[Grupa Kolarska Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Gwardia 24 Sosnowiec]]<br /> *[[Płomień Sosnowiec]]<br /> *[[MOSiR Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZHL Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZPS Sosnowiec]]<br /> *[[SPR Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[TMS Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Zew Kazimierz]]<br /> <br /> ===Obiekty sportowe===<br /> *[[Stadion Ludowy]]<br /> *[[Stadion Zimowy]]<br /> *[[Hala Sportowa przy ul. Baczyńskiego 4]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Żeromskiego 9]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Braci Mieroszewskich 91]]<br /> *[[Stadion im. Jana Ciszewskiego]]<br /> *[[Stadion lekkoatletyczny im. Stefana Płatka]]<br /> *[[Stadion AKS Niwka]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Braci Mieroszewskich]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Hubala-Dobrzańskiego]]<br /> *[[Stadion Zew Kazimierz]]<br /> *[[Strzelnica w Sosnowcu]]<br /> <br /> Do latach 90-tych XX w. istniał stadion Polonii Sosnowiec.<br /> <br /> ===Imprezy sportowe===<br /> *[[Halowe Mistrzostwa Zagłębia Dąbrowskiego im. Włodzimierza Mazura]]<br /> *[[Szosami Zagłębia]]<br /> *[[Mistrzostwa Sosnowca w Karate Kyokushin o Puchar Prezydenta Miasta]]<br /> *[[Puchar Prezydenta Sosnowca w Narciarstwie Alpejskim]] - odbywająca się od wielu lat impreza sportowa dla miłośników nart, od dwóch lat na terenie Górki Środulskiej<br /> <br /> ===Rekreacja===<br /> [[Plik:KWK Sosnowiec.jpg|thumb|right|300px|Ścianka wspinaczkowa Poziom 450]]<br /> *[[Górka środulska]] - ośrodek sportu letniego i zimowego<br /> *[[Balaton (Sosnowiec)]]<br /> *Stawiki<br /> *Park Leśna w [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierzu Górniczym]], od 2011 roku im. Jacka Kuronia<br /> *Ścianka wspinaczkowa Poziom 450<br /> <br /> ==Prasa, portale społecznościowe, telewizja==<br /> [[Plik:Urząd-Miejski-Sosnowiec-0002.jpg|thumb|300px|[[Urząd Miejski w Sosnowcu|Urząd Miejski]]]]<br /> [[Plik:Sosnowiec dawniej 0001.jpg|thumb|300px|Dziewczynka z kozami a w tle budynek [[Urząd Miejski w Sosnowcu|Urzędu Miejskiego]]]]<br /> ===Prasa===<br /> *[[Wiadomości Zagłębia]]<br /> *[[Twoje Zagłębie]]<br /> *[[Kurier Miejski]]<br /> *[[Nowe Zagłębie]]<br /> <br /> ===Portale społecznościowe===<br /> *[[Sportowe Zagłębie]]<br /> *[[e-sosnowiec.pl]]<br /> <br /> ===Telewizja===<br /> *[[TV Zagłębie]]<br /> <br /> ==Prezydenci Sosnowca==<br /> *[[Prezydenci Sosnowca]]<br /> <br /> ==Honorowi obywatele miasta==<br /> W okresie dwudziestolecia międzywojennego tytuł honorowego obywatela miasta Sosnowiec został przyznany następującym osobom&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,140,historia/k3,179,honorowi_obywatele/|tytuł=Honorowi Obywatele Sosnowca|opublikowany=sosnowiec.pl/|data dostępu=2013-11-02}}&lt;/ref&gt;: <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Andrzej Strug]] - działacz ruchu socjalistycznego i niepodległościowego, pisarz<br /> Plik:Tomasz Arciszewski.jpg | [[Tomasz Arciszewski]] - działacz PPS, poseł, premier RP na uchodźctwie <br /> Plik:Józef Piłsudski.jpg | [[Józef Piłsudski]] <br /> Plik:Edward Rydz Śmigły.jpg | [[Edward Rydz-Śmigły]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Obecnie w gronie honorowych obywateli znajdują się również:<br /> *[[Bogdan Suchodolski]] - filozof, historyk, pedagog<br /> *[[Janusz Ziółkowski]] - socjolog, senator, szef Kancelarii Prezydenta Lecha Wałęsy<br /> *[[Mártha Eggerth]] i [[Jan Kiepura]]<br /> *[[Edward Gierek]]<br /> *[[Francesco Cimminelli]] - były właściciel [[Zagłębie Sosnowiec|Zagłębia Sosnowiec]]<br /> *[[Adam Śmigielski]] - pierwszy biskup [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]]<br /> *[[Władysław Szpilman]] - światowej sławy kompozytor i pianista<br /> *[[Wacław Urban]]<br /> <br /> ===Sławni goście Sosnowca===<br /> *[[Sławni goście Sosnowca]]<br /> <br /> ==Miasta partnerskie==<br /> [[Plik:Miasta partnerskie Sosnowiec.jpg|thumb|200px|Tablica z miastami partnerskimi przy wjeździe do Sosnowca]]<br /> Miasta partnerskie Sosnowca:<br /> *[[Les Mureaux]], (Francja)<br /> *[[Roubaix]], (Francja)<br /> *[[Suczawa]], (Rumunia)<br /> *[[Komárom]], (Węgry)<br /> *[[Casablanca]], (Maroko)<br /> *[[Idar-Oberstein]], (Niemcy)<br /> *[[Dergacze]], (Ukraina)<br /> *[[Dziwnów]], (Polska)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,171,wspolpraca_z_miastami_partnerskimi/|tytuł=Współpraca z miastami partnerskimi|opublikowany=sosnowiec.pl|data dostępu=2013-08-30}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Materiały filmowe==<br /> http://www.youtube.com/watch?v=mfT_P9K4YpU<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;3k0EjI7EVLA&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;1i4MjzZMYcw&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *Jak podaje Jan Przemsza - Zieliński w książce [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście|&quot;Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście&quot;]] kilkadziesiąt lat temu na pograniczu dzielnic: Milowice i Pogoń odkryto kości mamutów, lwa i niedźwiedzia jaskiniowego. Znalezisko to weszło w skład zbiorów Muzeum Geologicznego w Warszawie. <br /> *Pomimo, iż Sosnowiec dzieli do morza &quot;dość&quot; duża odległość to w dwudziestoleciu międzywojennym wielką popularnością cieszyła się w mieście i regionie [[Liga Morska i Kolonialna]], a do jej sosnowieckiego oddziału zapisało się ponad 11 tys. osób. Celem Ligi było m.in. uzyskanie zamorskich koloni dla Polski.<br /> *[[Jan Kiepura]] urodził się w tym samym roku, w którym Sosnowiec uzyskał prawa miejskie.<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Kantor Mirski.jpg | [[Sosnowiec (Marian Kantor-Mirski)|Sosnowiec]] ([[1991]]) [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> Plik:Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów.jpg | [[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów]] ([[2004]]) Małgorzata Śmiałek<br /> Plik:Sosnowiec Spacerownik historyczny.jpg | [[Sosnowiec - Spacerownik historyczny]] ([[2011]]) Dariusz Kmiotek<br /> Plik:SOSNOWIEC - GAWĘDY O RODZINNYM MIEŚCIE.jpg | [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście]] ([[2002]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Sosnowiec znany i nieznany.jpg | [[Sosnowiec znany i ... nieznany]] ([[1997]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:BZ,_Sosnowiec Zobacz wydawnictwa poświęcone Sosnowcu]<br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Biblioteka_Zag%C5%82%C4%99biaka Zobacz wydawnictwa poświęcone Zagłębiu Dąbrowskiemu]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Powiat będziński]]<br /> *[[M/S Huta Sosnowiec]]<br /> *[[M/S Kopalnia Sosnowiec]]<br /> *[[Towarzystwo Artystyczno-Literackie]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> [[Plik:Logo KZ.png|thumb|150px|Logo Klubu Zagłębiowskiego]]<br /> Strony poświęcone historii miasta i regionu:<br /> *[http://klubzaglebiowski.pl/ Klub Zagłębiowski - serwis internetowy poświęcony miastom, ludziom i wydarzeniom związanym z historią Zagłębia Dąbrowskiego]<br /> *[http://41-200.pl/ 41-200.pl - Strona poświęcona dawnym i aktualnym wydarzeniom w Sosnowcu i regionie]<br /> *[http://dawno-temu-w-sosnowcu.blogspot.com/ Dawno temu w Sosnowcu - Blog]<br /> *[http://retroteka.org/ Retroteka. Dawna prasa Zagłębia Dąbrowskiego (m.in. z Sosnowca). Projekt Muzeum Zagłębia w Będzinie]<br /> <br /> [[Plik:Logo WZ.jpg|thumb|150px|Logo [[Wiadomości Zagłębia]] - gazety (obecnie portalu internetowego) publikującego wiadomości z Zagłębia :[[Zagłębie Dąbrowskie|Dąbrowskiego]] i [[Zagłębie Krakowskie|Krakowskiego]]]]<br /> [[Plik:LogoZDeventlista.jpg|thumb|150px|Logo strony Zagłębie Dąbrowskie pl z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]]<br /> Strony informacyjne poświęcone aktualnym wydarzeniom:<br /> *[http://www.twojezaglebie.pl/ Strona twojezaglebie.pl - Strona internetowa gazety Twoje Zagłębie]<br /> *[http://sosnowiec.gazeta.pl/gazetasosnowiec/0,0.html Strona gazetasoasnowiec.pl - Lokalna strona portalu Gazeta.pl]<br /> *[http://www.wiadomoscizaglebia.pl/ Strona internetowa Wiadomości Zagłębia]<br /> *[http://sosnowiec.info.pl/ Strona internetowa Sosnowiec Info]<br /> *[http://www.sosnowiec.pl/ Strona internetowa Urzędu Miasta Sosnowiec]<br /> *[http://www.zaglebiedabrowskie.pl/ Strona internetowa Zagłębie Dąbrowskie - z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]<br /> *[http://www.sportowezaglebie.pl/ Strona internetowa Sportowe Zagłębie]<br /> <br /> Wybrane profile na facebook.com:<br /> *[https://www.facebook.com/cimsosnowiec Centrum Informacji Miejskiej - oficjalny profil miasta]<br /> *[https://www.facebook.com/MiejscaSosnowiec?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Miejsca w Sosnowcu, o których nie miałeś pojęcia]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-Archiwum/1570975136493559?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec Archiwum]<br /> *[https://www.facebook.com/ILikeZaglebie?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser I like Zagłębie]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Kapliczki-i-krzy%C5%BCe-przydro%C5%BCne-Sosnowca-Miejsca-pami%C4%99ci/726067917492581?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Kapliczki i krzyże przydrożne Sosnowca]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-na-k%C3%B3%C5%82kach/852165414799254?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec na kółkach]<br /> *[https://www.facebook.com/PilkarzeZaglebia?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Piłkarze Zagłębia Sosnowiec]<br /> <br /> == Przypisy ==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Regionu|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Video]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Sosnowiec&diff=70398 2016-03-01T16:02:20Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Miasto infobox<br /> | Miasto = Sosnowiec<br /> | dopełniacz_miasta = Sosnowca<br /> | herb_miasta = Plik:Herb sosnowca.png<br /> | flaga_miasta = <br /> | województwo = śląskie<br /> | grodzki = tak<br /> | powiat = <br /> | gmina = Sosnowiec<br /> | rodzaj_gminy = miejska<br /> | regin historia = [[Zagłębie Dąbrowskie]] , [[Małopolskie]]<br /> | zarządzający = Prezydent<br /> | prezydent = [[Arkadiusz Chęciński]]<br /> | miejska = tak<br /> | powierzchnia = 92<br /> | wysokość =<br /> | pozycja = top<br /> | rok = 09.10.2011<br /> | populacja = 210 904<br /> | gęstość = <br /> | tablica_rej = SO<br /> | założone = <br /> | prawa_miejskie = [[1902]]<br /> | www = http://www.sosnowiec.pl<br /> <br /> }}<br /> <br /> '''Sosnowiec''' - miasto na prawach powiatu, największe liczebnością (217 tyś.) mieszkańców miasto [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]], a przez to jego niepisana stolica.<br /> <br /> Prawa miejskie Sosnowiec posiada od [[1902]] roku. W roku ich nadania wchodził w skład [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, wraz z całym [[Zagłębie Dąbrowskie|regionem]], wszedł w skład [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]] (1919-1939). Obecnie leży w '''małopolskiej części''' [[Województwo śląskie|województwa tzw. &quot;śląskiego&quot;]] (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój miasta nastąpił na przełomie XIX ([[Zachodni Okręg Górniczy]]) i XX wieku. Od tego czasu jest najludniejszym miastem [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].&lt;br&gt;<br /> [[Plik:Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku.JPG|thumb|350px|Fragment mapy Zagłębia Dąbrowskiego z 1911 roku. Na mapie widoczne dzielnice Sosnowca oraz fragmenty miast: Czeladź, Będzin, Dąbrowa Górnicza na kilka lat przed odzyskaniem niepodległości. Sosnowiec położony na południowo-zachodnim krańcu [[Gubernia Piotrkowska|Guberni Piotrkowskiej]] Królestwa Polskiego stykał się bezpośrednio z Zagłębiem Krakowskim pod zaborem austriackim. Od zachodu oba regiony stykały się z Królestwem Prus. W 1918 roku Zagłębie Dąbrowskie weszło w skład województwa kieleckiego, a krakowskie w skład województwa krakowskiego. Źródło: Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych.]] <br /> [[Plik:Dworzec Sosnowiec pocztówka 41 200.jpg|thumb|350px|[[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|Dworzec główny]] w Sosnowcu na dawnej pocztówce. Powstał w związku z budową tzw. [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej]]]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Ksiestwo siewierskie.png|thumb|right|Obszar Księstwa Siewierskiego zaznaczony czerwonym kolorem]]<br /> Dzisiejsze tereny Sosnowca to zbiór osad i wiosek o średniowiecznych tradycjach. Do najstarszych dzielnic miasta należą: <br /> *[[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontów]] <br /> *[[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] <br /> *[[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]] <br /> *[[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbka]]<br /> *[[Milowice (Sosnowiec)|Milowice]] <br /> *[[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] <br /> *[[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]] <br /> W czasach I Rzeczypospolitej powyższe dzielnice (podobnie jak dzielnice [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]]) wchodziły w skład:<br /> *województwa krakowskiego lub [[Księstwo Siewierskie|księstwa siewierskiego]] biskupów krakowskich.&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:Jan Długosz.jpg|thumb|Jan Długosz - duchowny i kronikarz z czasów Jagiellonów, sekretarz biskupa krakowskiego [[Zbigniew Oleśnicki|Zbigniewa Oleśnickiego]] - pierwszego biskupa zarządzającego [[Księstwo Siewierskie|Księstwem siewierskim]] (obecnie zachodnia część [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]])]]<br /> <br /> Większość z nich została wymieniona w XV-wiecznym dziele Jana Długosza dotyczącym beneficjów diecezji krakowskiej (''Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis''). Prawa miejskie posiadał wówczas [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]] - obecnie jedna z dzielnic Sosnowca.&lt;br&gt;<br /> <br /> Szybki rozwój, industrializacja i napływ ludności do wyżej wymienionych osad oraz rozwój nowych dzielnic (najczęściej wokół zakładów przemysłowych) przypadł na XIX i XX wiek - tak, iż w latach II Rzeczypospolitej miasto Sosnowiec (mające prawa miejskie od 1902 roku) było już drugim, po Częstochowie, największym pod względem liczby ludności miastem [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|województwa kieleckiego]]. (Od 1927 roku było siedzibą [[Izba Przemysłowo-Handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]] województwa kieleckiego.)<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Dzielnice_i_osiedla_Sosnowca Zobacz wszystkie dzielnice Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ulice_Sosnowca Zobacz historię sosnowieckich ulic]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_poczt%C3%B3wce_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej pocztówce (katalog)]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_fotografii_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej fotografii (katalog)]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Sosnowiec_na_dawnej_reklamie_%28katalog%29 Zobacz Sosnowiec na dawnej reklamie (katalog)]<br /> <br /> Po 1945 roku położony kolejno w województwach: śląsko-dąbrowskim, katowickim i śląskim (od czasu ostatniej reformy administracyjnej).&lt;br&gt;<br /> <br /> ===Najstarsze dzieje===<br /> W okresie plemiennym (VI - X wiek), poprzedzającym czasy dynastii Piastów, obszar dzisiejszego miasta, jak również cały region, stanowił część obszaru plemiennego Wiślan&lt;ref&gt;{{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | nazwisko2= |imię2= | tytuł = Ilustrowany Atlas Historii Polski | data = 2006 | wydawca = | miejsce = Warszawa | isbn = 83-7427-217-1| strony = 28}}&lt;/ref&gt;. <br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> [[Plik:Archeologia Sosnowca (informator do wystawy).jpg|thumb|200px|right|[[Archeologia Sosnowca (informator do wystawy)|Informator]] do wystawy w [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskim]] z 2012 roku poświęconej archeologii Sosnowca]]<br /> Do jednych z najstarszych znalezisk archeologicznych z terenu Sosnowca z czasów przed-piastowskich należą urny i ozdoby z cmentarzyska łużyckiego datowane na wczesną epokę żelaza&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://sosnowiec.naszemiasto.pl/artykul/1378009,stanowiska-archeologiczne-w-sosnowcu-wiecie-gdzie-sa,id,t.html|tytuł=Stanowiska archeologiczne w Sosnowcu. Wiecie gdzie są?|opublikowany=sosnowiec.naszemiasto.pl/|data dostępu=2013-07-14}}&lt;/ref&gt;. Zostały odkryte przypadkowo w latach 1880-1882 podczas rozbudowy miasta - na terenie dzielnic Pogoń i Sielec. Prace wykopaliskowe prowadził tutaj m.in. Franciszek Ksawery Martynowski - historyk i dziennikarz, redaktor &quot;Przeglądu Bibliograficzno - Archeologicznego&quot;. Eksponaty te znajdują się m.in. w zbiorach Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagielońskiego.<br /> <br /> ===Czasy Piastów===<br /> Obszar dzisiejszego miasta Sosnowiec jak i cały region Zagłębia od początku państwowości polskiej położony był w Ziemi krakowskiej. W trakcie rozbicia dzielnicowego w roku 1177 zachodnia część obecnego miasta dostała się pod panowanie książąt śląskich. Została odkupiona w 1444 roku - już w dobie epoki Jagiellonów - wraz z całym [[Księstwo Siewierskie|Księstwem Siewierskim]] przez biskupów krakowskich.<br /> ====Odkrycia archeologiczne====<br /> *[[Grodzisko w Sosnowcu - Zagórzu]]<br /> <br /> ===I Rzeczpospolita===<br /> W okresie I Rzeczypospolitej (1454 - 1795) obecny obszar miasta w większości wchodził w skład województwa krakowskiego. Część zachodniego obszaru miasta wchodziła natomiast w skład [[Księstwo Siewierskie|Księstwa siewierskiego]], od 1443 zarządzanego przez biskupów krakowskich. W [[1790]] Księstwo siewierskie zostało zlikwidowane przez Sejm Wielki (Czteroletni) i włączone do woj. krakowskiego. Na okres I Rzeczypospolitej przypada również nadanie praw miejskich dla [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejowa]] w 1706 roku przez króla Augusta II Mocnego.<br /> <br /> ===Czasy zaborów===<br /> ====Przynależność administracyjna====<br /> [[Plik:Jean Lannes.jpg|thumb|150px|Jean Lannes - marszałek z czasów Napoleona, książę Montebello, zwierzchnik księstwa olkusko - siewierskiego]]<br /> Pierwszy (1772 rok) i drugi (1793 rok) rozbiór nie dotknął formalnie osad i wsi przyszłego Sosnowca, choć stanowiły obszar pograniczny województwa krakowskiego i bezpośrednio stykały się z zajętym przez Prusy obszarem Górnego Śląska. Dodatkowo po drugim rozbiorze Prusacy zajęli m.in. Częstochowę i tym sposobem okolice Sosnowca były otoczone i od zachodu i od północy armia pruską. W [[1795]] roku na skutek trzeciego rozbioru Polski obszar Zagłębia został zajęty przez Prusy. Pruska administracja przemianowała wówczas ten fragment województwa krakowskiego na tzw. Nowy Śląsk. Wyzwolenie przyszło wraz z sukcesami armii Napoleona. Dzięki temu w [[1807]] znalazł się w Księstwie Warszawskim (w departamencie krakowskim; krótki okres znajdował się również w departamencie kaliskim; na całym zaś obszarze od [[Siewierz|Siewierza]] do [[Olkusz|Olkusza]] Napoleon utworzył księstwo olkusko - siewierskie, które podarował swemu marszałkowi Jean Lannes'owi). Po upadku Napoleona, od [[1815]] aż do [[1914]] roku, Sosnowiec wchodził w skład Królestwa Polskiego w zaborze rosyjskim. <br /> <br /> Przez ten czas przynależał kolejno do: <br /> *województwa krakowskiego (do 1837 roku) <br /> *guberni krakowskiej (do 1841 roku) <br /> *guberni kieleckiej (do 1844 roku) <br /> *guberni radomskiej (do czasu [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania styczniowego]]: w raportach powstańczych obszar funkcjonował ponownie jako woj. krakowskie). <br /> *Po upadku powstania i nowym podziale administracyjnym obszar Sosnowca znalazł się w [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]] (do wybuchu I wojny światowej).<br /> <br /> [[Plik:Mapa Powiatu będzińskiego 1867 - 1914.JPG|thumb|350px|right|Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914]]<br /> Na okres represji po upadku powstania przypada podział [[Powiat olkuski|powiatu olkuskiego]]. Obszar Sosnowca, jak również Dąbrowy, Będzin, Czeladź i Siewierz weszły w skład nowo-utworzonego [[Powiat będziński|powiatu będzińskiego]], wydzielonego z powiatu olkuskiego. Natomiast okrojony powiat olkuski władze carskie wcieliły w skład guberni kieleckiej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ====Zrywy niepodległościowe====<br /> [[Plik:Teodor Cieszkowski 2.jpg|thumb|150px|left|[[Teodor Cieszkowski]], jeden z dowódców walk powstańczych na terenie Sosnowca i Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> W trakcie [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania]], w nocy z 6 na 7 lutego 1863 roku, miała tu miejsce [[Bitwa o Sosnowiec|bitwa o sosnowiecki dworzec]]. Jej przebieg opisał - Stanisław Zieliński w swym dziele z 1913 roku ''Bitwy i potyczki 1863-1864'':<br /> <br /> ''Ustanawiając w powiecie olkuskim władzę Rządu Narodowego, [[Apolinary Kurowski|Kurowski]], w nocy z 6. na 7. lutego podsunął się pod Sosnowiec, gdzie moskale skoncentrowani byli w sile 300 ludzi. Oddział polski liczył 50 jazdy, 50 strzelców i 50 kosynierów. Kurowski w centrum pozycyi ustawił kosynierów, na lewem i prawem skrzydle strzelców, pod dowództwem Edwarda Staweckiego i Nikeforowa, sam zaś z kaweleryą, będącą pod komendą Mięty, stanął nad kordonem pruskim, spodziewając się ucieczki moskali w tę stronę. Moskale uwiadomieni o zbliżaniu się powstańców, morderczym ogniem z komory i stacyi kolei przywitali pierwszy atak, około 1. godziny w nocy. Pod [[Teodor Cieszkowski|Cieszkowskim]], dowódzcą kosynierów, padł koń, atoli Cieszkowski, aczkolwiek raniony, nie zszedł z placu, lecz trzy razy ponawiał atak na budynki, zajęte przez nieprzyjaciela, aż je zdobył, Kurowski zaś i Gaszyński, poparłszy atak, zmusili nieprzyjaciela do ucieczki. Jeden z uciekających ku granicy pruskiej oddziałów, liczący około 50 ludzi, wpadł na kawaleryę powstańczą i doszczętnie zniesiony został. Tymczasem ludzie Gaszyńskiego przetrząsali zdobyte budynki, a pochowanych po katach moskali chwytali i rozbrajali. Zdobyczą tej szczęśliwej wyprawy było 600.000 złp. Zabranych za kwitami z komory, 40 koni z całym przyrzadem, 40 karabinów, 100 centnarów ołowiu i t. p. Po tym krwawym chrzcie Kurowski poszedł do [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]]...''<br /> <br /> W 1905 roku mają tu miejsce walki i protesty w ramach [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|rewolucji 1905 roku]] i powołanie do życia [[Republika Zagłębiowska|Republiki Zagłębiowskiej]].<br /> <br /> *Galeria - Zrywy niepodległościowe:&lt;br&gt;<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:NAC Kapliczka.jpg|Kapliczka powstańcza upamiętniająca wydarzenia 1863 roku<br /> Plik:Tablica dworzec.jpg | Tablica upamiętniająca wydarzenia 1863 roku na [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworcu głównym]]<br /> Plik:Rewolucja żądania 1905.gif | Lista żądań rewolucjonistów [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|1905 roku]]<br /> Plik:Weterani Powstania Styczniowego Sosnowiec 1916.jpg|[[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim - Ewidencja osób|Weterani 1863 roku]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ====Przemysł====<br /> Wraz z początkiem XIX wieku, w związku z odkryciem i rosnącym wydobyciem złóż naturalnych (zwłaszcza węgla, którego pokłady odkryto jeszcze pod koniec XIX wieku) do regionu zaczęła napływać ludność zasilająca górnictwo i przemysł.&lt;br&gt; <br /> <br /> [[Plik:Mapa Zachodni Okreg Górniczy Królestwa Polskiego.jpg|thumb|250px|right|Mapa [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] z 1844 roku]]<br /> <br /> Celem nadzoru nad rozwijającym się przemysłem władze Królestwa Polskiego ([[Główna Dyrekcja Górnicza (Królestwo Polskie)|Główna Dyrekcja Górnicza]]) ustanowił tutaj [[dozorstwo olkusko - siewierskie]]&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sp.olkusz.pl/turystyka/dokumenty/historia-53|tytuł=Historia powiatu olkuskiego|opublikowany=sp.olkusz.pl/|data dostępu=2013-07-25}}&lt;/ref&gt;, które weszło wkrótce w skład utworzonego przez [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] [[Zachodni Okręg Górniczy|Zachodniego Okręgu Górniczego]] - scalającego zakłady przemysłowe zachodnich części województw: krakowskiego i kaliskiego Królestwa Polskiego (Kongresówki).<br /> <br /> Pierwszymi kopalniami były: <br /> *[[Kopalnia &quot;Nadzieja Ludwika&quot; (Sosnowiec)| &quot;Nadzieja Ludwika&quot;]] <br /> *[[Kopalnia &quot;Maurycy&quot; (Sosnowiec)| &quot;Maurycy&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Pogoń&quot; (Sosnowiec)| &quot;Pogoń&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Ostra Górka&quot; (Sosnowiec)| &quot;Ostra Górka&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Wiktor&quot; (Sosnowiec)| &quot;Wiktor&quot;]]<br /> *[[Kopalnia &quot;Szarlota&quot; (Sosnowiec)| &quot;Szarlota&quot;]]<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Kopalnie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie kopalnie Sosnowca]''<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Huty_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz wszystkie huty Sosnowca]''<br /> <br /> ====Kolej====<br /> Okres dynamicznego rozwoju spotęgowało wybudowanie [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim|linii kolejowych łączących Warszawę z Wiedniem]]. Trasa ta przebiegała przez [[Sosnowiec]], a w jego centralnym punkcie powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworzec kolejowy]]. Nieco wcześniej (w [[1848]] roku) powstał [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki|dworzec w Maczkach (Granicy)]], który znalazł się na innej trasie [[Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska w Zagłębiu Dąbrowskim|Iwanogrodzko-Dąbrowskiej]]. Włączenie [[Sosnowiec|Sosnowca]] do nowoczesnej sieci komunikacyjnej stworzyło warunki do jego urbanizacji. <br /> <br /> W [[1859]] roku przeprowadzono linię kolejową (odnoga tzw. Drogi Żelaznej Warszawsko - Wiedeńskiej) i wybudowano stację graniczną. Wokół okazałego dworca kolejowego (stacja nosiła nazwę Sosnowice Warszawskie) zaczęło formować się swoiste centrum dla pobliskich miejscowości, w których rozwijał się przemysł - szczególnie dynamicznie po wybuchu wojny celnej między Rosją i Niemcami ([[1877]]). Wśród bagien i na wyrębach leśnych kształtowały się ulice: [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]], [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)|Kolejowa]] (Główna, od [[1916]] r. 3 Maja), [[Ulica Dęblińska (Sosnowiec)|Iwangrodzka (Dęblińska)]], [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|Przejazdowa (Warszawska)]], [[Ulica Targowa (Sosnowiec)|Targowa]], Nikołajewska (Kołłątaja), Policyjna (Dekerta). <br /> <br /> W pobliżu dworca budowano hotele, banki, domy spedycyjne, kantory, sklepy i inne zakłady usługowe. W [[1862]] roku wzniesiono pierwszy &quot;w śródmieściu&quot; kościół rzymskokatolicki.<br /> Ta śródmiejska część wsi, zapełniająca się murowanymi domami, nazywana także Nowym Sosnowcem, około [[1880]] roku uzyskała samodzielność jako odrębna wioska. Pierwszym jej sołtysem był [[Abram Blumental]] (ostatnim [[Jan Macukow]]).<br /> <br /> Galeria: Przemysł&lt;br&gt;<br /> Dawne zakłady przemysłowe i przedsiębiorstwa w Sosnowcu:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Kotlarnia wyrobów miedzianych i metalowych ludwik piątkowski sosnowiec.jpg | [[Sosnowiecka Kotlarnia Wyrobów Miedzianych i Metalowych Braci Piątkowskich]]<br /> Plik:Sosnowiec Piwo Sieleckie PPF 01.JPG | [[Browar Sielecki w Sosnowcu]] <br /> Plik:Pocztowka sosnowiec radocha 0001.jpg | [[Fabryka Chemiczna „Radocha”]] <br /> Plik:Grzegorzewski bryczki i powozy.jpg|[[Zakład powozów, bryczek i wozów K. W. Grzegorzewskiego]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Galeria: Kolej&lt;br&gt;<br /> Dworce kolejowe Sosnowca:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Gł, dworzec kolejowy na pocztówce 001.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]<br /> Plik:Pocztowka sosnowiec granica dworzec 0005.jpg | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki]] <br /> Plik:Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy 02.JPG | [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Południowy]] <br /> Plik:Sosnowiec lokomotywa 001.JPG|Zabytkowa lokomotywa przy dworcu głównym<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ===Wiek XX===<br /> [[Plik:Nowy sosnowiec plan1902.jpg|thumb|right|Plan Sosnowca z 1902 roku - źródło: Muzeum Miejskie w Sosnowcu]]<br /> [[Plik:Plan Miasta Sosnowca 19.jpg|thumb|right|Plan Sosnowca]]<br /> Już w końcu XIX w. Sosnowiec dojrzał do pełnienia funkcji miasta. Starania u władz rosyjskich o nadanie mu takiego statusu podejmowali przemysłowcy i wpływowi mieszkańcy tych terenów od połowy lat 80. XIX w. Zanim jednak to się stało w [[1900]] roku trzy wsie: Sosnowiec, [[Stary Sosnowiec (Sosnowiec)|Stary Sosnowiec]] oraz [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]] połączyły się w nadsołectwo (funkcję nadsołtysa pełnił [[Stefan Mrokowski]]). Trzonem utworzonego w [[1902]] roku miasta, składającego się z kilku fabrycznych osad nieprzypadkowo stała się wieś Sosnowiec.&lt;br&gt; <br /> <br /> Do rangi miasta podniósł Sosnowiec car Mikołaj II ukazem z [[10 czerwca]] [[1902]] roku. W jego skład weszły także: Stary Sosnowiec, [[Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]], [[Sielec (Sosnowiec)|Sielec]]z byłą wsią [[Kuźnica (Sosnowiec)|Kuźnica]] i Środulką, [[Radocha (Sosnowiec)|Radocha]] oraz [[Ostra Górka (Sosnowiec)|Ostra Górka]]. Obejmowało ono obszar o powierzchni 19 km kw. i liczyło 57 tysięcy mieszkańców. Otrzymało nazwę Sosnowice (od 1920 roku Sosnowiec). Sosnowiec wówczas rozwijał się bardzo szybko - tuż przed wybuchem I wojny światowej mieszkało tutaj ponad 118 tysięcy osób.<br /> <br /> W [[1915]] roku okupanci niemieccy przyłączyli do Sosnowca [[Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantónów]] z Pekinem, [[Środula (Sosnowiec)|Środulę]], [[Dębowa Góra (Sosnowiec)|Dębową Górę]], [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejów]], dwór [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]]. Powierzchnia miasta zwiększyła się wówczas do 31 km2. <br /> [[Plik:Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolsze.jpg|thumb|[[Społeczeństwo województwa kieleckiego wobec wojny polsko-bolszewickiej]]]]<br /> <br /> [[Plik:Miasto Sosnowiec Mapa 1927 1939.jpg|thumb|200px|Mapa obszaru miasta Sosnowiec w latach [[1927]] - [[1939]]]]<br /> <br /> [[Plik:Sosnowiec xxlecie.jpg|300px|thumb|left|Ulica Modrzejowska w XX-leciu międzywojennym 1918-1939]]<br /> Po odzyskaniu niepodległości w [[1918]] roku, w czasach II Rzeczypospolitej, (Sosnowiec i inne miasta Zagłębia weszły wówczas w skład województwa kieleckiego) władze samorządowe starały się o włączenie w obręb Sosnowca kolejnych miejscowości w naturalny sposób ciążących ku miastu. <br /> <br /> [[Plik:Liczba ludnośći II RP infografika.jpg|thumb|right|Liczba ludności największych miast II Rzeczypospolitej]]<br /> Plany te zostały zrealizowane dopiero po II wojnie światowej. W 1953 roku przyłączono gminę [[Niwka (Sosnowiec)|Niwka]] z [[Dańdówka (Sosnowiec)|Dańdówką]], [[Bobrek (Sosnowiec)|Bobrkiem]] i [[Bór (Sosnowiec)|Borem]] oraz wydzielone z województwa krakowskiego osiedle [[Jęzor (Sosnowiec)|Jęzor]]. Przestrzeń miejska zwiększyła się do 42,3 km2.<br /> [[Plik:Sc 53.75.JPG|200px|thumb|Sosnowiec - dzielnice, lata 1953 - 1975]]<br /> Korekta granic miasta przeprowadzona w [[1959]] roku spowodowała nieznaczne zmniejszenie jego powierzchni - do 41,7 km2. Od Sosnowca odłączono część [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]] i tereny przy elektrowni &quot;Będzin&quot;, a przyłączono okolice Parku Kultury Fizycznej koło Szopienic.<br /> Dzisiejsze granice Sosnowca ustalone zostały w 1975 roku. Powiększył się on wtedy o tereny sąsiednich miast: [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierza Górniczego]] (wraz z [[Porąbka (Sosnowiec)|Porąbką]] i osiedlem [[Maczki (Sosnowiec)|Maczki]], które wcielone zostały do niego w [[1973]] roku), [[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]]. Powierzchnia Sosnowca wzrosła do 92 km2<br /> <br /> Osady, które w [[1902]] roku utworzyły miasto oraz miejscowości przyłączone do niego w kilku etapach stały się dzielnicami Sosnowca. Niektóre wymienione wyżej nazwy wyszły już z użycia, bądź stosowane są rzadko (np. Kuźnica, Ostra Góra, Dębowa Góra). W ciągu lat zacierały się granice historycznych dzielnic. Obecne Sródmieście np. terytorialnie wykracza poza ramy ukształtowanego w końcu XIX wieku &quot;city&quot;. Wykształciły się również różne lokalne określenia, dzisiaj przeważnie zapomniane, jak Walcownia, Druciarnia, Cegielnia, [[Abisynia (Sosnowiec)|Abisynia]], Palestyna, Wygwizdów, Złodziejów i wiele innych.<br /> <br /> ==Demografia==<br /> Sosnowiec jest jednym z ludniejszych miast Polski. Ciekawostką jest, iż w momencie przyznania praw miejskich liczył około 50 tys. mieszkańców. W II Rzeczypospolitej miasto zamieszkiwało około 120 tys. osób. Obecnie stanowi miasto ponad 200-tu tysięczne.<br /> <br /> ==Nazwa==<br /> Sosnowiec, Sosnowice, Sosnowice Warszawskie, Sosnówka to tylko niektóre nazwy miasta z jakimi można się spotkać przeglądając stare mapy i prasę. Po raz pierwszy nazwa Sosnowca pojawia się z początkiem XVIII wieku i tyczyła osady młyńskiej położonej nad [[Brynica|Brynicą]]. Osada ta była najprawdopodobniej częścią [[Pogoń|Pogoni]]....[do rozbudowy]<br /> <br /> ===Sosnowiec pośród miast Zagłębia Dąbrowskiego===<br /> Sosnowiec jest największym pod względem liczby mieszkańców miastem Zagłębia Dąbrowskiego. Od północy graniczy z [[Czeladź|Czeladzią]], [[Będzin|Będzinem]] i [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]]. Od wschodu ze [[Sławków|Sławkowem]]. Sosnowiec jest zarazem miastem leżącym na granicy Zagłębia Dąbrowskiego i od południa styka się bezpośrednio z Jaworznem w Zagłębiu Krakowskim, a od południowego zachodu z Katowicami i Mysłowicami na Górnym Śląsku.&lt;br&gt;&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Zabytki, szlaki i atrakcje turystyczne==<br /> <br /> ===Zamki i pałace===<br /> [[Plik:Sosnowiec Pałac Schoena-Muzeum 011.JPG|thumb|Pałac Schoena - siedziba muzeum (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> [[Plik:Sosnowiec-Zagórze, pałac Mieroszewskich 01.JPG|thumb|[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu|Pałac Mieroszewskich]] (Foto: Dariusz JUREK)]]<br /> *[[Zamek Sielecki w Sosnowcu|Zamek sielecki]] - siedziba Sosnowieckiego Centrum Sztuki.<br /> *[[Pałac Dietla w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Mieroszewskich w Sosnowcu-Zagórzu]]<br /> *[[Pałac Oskara Schoena w Sosnowcu]]<br /> *[[Pałac Schoena w Sosnowcu]] - siedziba [[Muzeum w Sosnowcu|Muzeum Miejskiego]]<br /> *[[Pałac Wilhelma Schoena w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Zabytkowe budynki i domy===<br /> *Dom Ludowy w stylu zakopiańskim<br /> *Budynek dawnego [[IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu]]<br /> <br /> ===Szlaki turystyczne===<br /> *[[Szlak VIA REGIA - Droga św. Jakuba]]<br /> *[[Szlak Metalurgów]]<br /> <br /> ===Inne atrakcje=== <br /> *[[Odznaka Krajoznawcza „Jan Kiepura – Chłopak z Sosnowca”]]<br /> *[[Krajoznawcza Odznaka Miasta Sosnowca (KOMS)]]<br /> <br /> ===Imprezy cykliczne===<br /> *Dni Sosnowca&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=h5tdVprDXt4|tytuł=Dni Sosnowca - 10.06.2013|opublikowany=youtube.com|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Sosnowieckie Dni Literatury&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.biblioteka.sosnowiec.pl/new/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=23&amp;Itemid=30|tytuł=Sosnowieckie Dni Literatury|opublikowany=biblioteka.sosnowiec.pl|data dostępu=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;<br /> *Intermuza - Europejski Festiwal Piosenki Dziecięcej<br /> *Shock Dance<br /> *Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowieckiednimuzyki.pl/pl,o-festiwalu|tytuł=O festiwalu|opublikowany=sosnowieckiednimuzyki.pl/|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Metal Fest&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.mdk-kazimierz.pl/inf.php?t=aktn&amp;pol=372|tytuł=VI Metalfest|opublikowany=http://www.mdk-kazimierz.pl/index.php|data dostępu=2014-03-26}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Festiwal KIEPURAFEST&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.kiepurafest.pl/fest/festiwal.php|tytuł=O Festiwalu|opublikowany=http://www.kiepurafest.pl/fest/index.php|data dostępu=2014-07-15}}&lt;/ref&gt;<br /> *Ogólnopolski Konkurs Piosenki AL LEGRO. TRIBUTE TO SZPILMAN<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Dni Sosnowca 2014.jpg|Dni Sosnowca - plakat z 2014 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Dni Literatury 2010.jpeg|Sosnowieckie Dni Literatury - plakat z 2010 roku<br /> Plik:Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów plakat.jpg|Sosnowieckie Spotkanie Starych Samochodów - plakat z 2014 roku <br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Miejsca Pamięci==<br /> *[[Miejsca Pamięci - Gmina Sosnowiec]]<br /> <br /> ==Sosnowieckie biogramy==<br /> Osoby urodzone w Sosnowcu:<br /> *Artyści: muzycy, reżyserzy, aktorzy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Jan Kiepura.jpg | [[Jan Kiepura]] - ''chłopak z Sosnowca''. Tenor światowej sławy<br /> Plik:Wladyslaw Szpilman.jpg | [[Władysław Szpilman]] - nazywany ''pianistą Warszawy''. Urodził się i spędził lata młodzieńcze w sosnowieckim śródmieściu<br /> Plik:BellaDarvi.jpg | [[Bella Darvi]] - aktorka. Zagrała w wielu francuskich i amerykańskich filmach<br /> Plik:Zdzisław Szostak.jpg|[[Zdzisław Szostak]]<br /> Plik:Jacekcygan.jpeg | [[Jacek Cygan]] - autor setek tekstów popularnych piosenek, poeta. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Stanisław Jędryka.JPG | [[Stanisław Jędryka]] - reżyser ''Wakacji z duchami'', ''Stawiam na Tolka Banana'' oraz ''Podróży za jeden uśmiech''<br /> Plik:Materna.jpg | [[Krzysztof Materna]] - satyryk i aktor. Absolwent sosnowieckiego Liceum Emilii Plater.<br /> Plik:Wiesław Chrzanowski.jpg |[[Wiesław Chrzanowski]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Artysci: malarze, graficy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Marian Malina.jpg | [[Marian Malina]]<br /> Plik:Stanislaw Gawron.jpg | [[Stanisław Gawron]]<br /> Plik:Eugeniusz Chmiel.jpg | [[Eugeniusz Chmiel]]<br /> Plik: Wanda Telakowska IWP.jpg | [[Wanda Telakowska]] - projektantka, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *Naukowcy: humaniści, przyrodnicy<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Bogdan Suchodolski.jpg | [[Bogdan Suchodolski]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Wladyslaw Szafer.jpg | [[Władysław Szafer]] <br /> Plik:Adam Wrzosek.jpg|[[Adam Wrzosek]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Sosnowcu Zobacz wszystkie biogramy osób urodzonych w Sosnowcu]<br /> <br /> <br /> Osoby związane z Sosnowcem:<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Image0-16.jpg |[[Józef Pomian-Pomianowski]] - architekt. Autor projektów wielu budynków i kościołów, nie tylko w Sosnowcu - ale w całym regionie<br /> Plik:Marian Kantor-Mirski.jpg|[[Marian Kantor-Mirski]] - badacz i popularyzator dziejów Zagłębia Dąbrowskiego<br /> Plik:Matka Kierocinska.jpg|[[Teresa Janina Kierocińska]]<br /> Plik:Aleksy Bien.jpg|[[Aleksy Bień]] - prezydent Sosnowca w latach 1925-28<br /> Plik:Heinrich Dietel.JPG|[[Heinrich Dietel]] - przemysłowiec<br /> Plik:Pola Negri.jpg|[[Pola Negri]] - światowej sławy aktorka. W Sosnowcu wyszła za mąż za [[Eugeniusz Dąmbski|Eugeniusza Dąmbskiego]]<br /> Plik:Włodzimierz Mazur 01 sezon 1982 1983.tif.jpg | [[Włodzimierz Mazur]]<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg |[[Ernst Schoen]] - przemysłowiec<br /> Plik:Ludwik Mauve.jpg |[[Ludwik Mauve]] - przemyslowiec<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Sosnowcem Zobacz wszystkie biogramy osób związanych z Sosnowcem]<br /> <br /> ==Kultura==<br /> <br /> ===Muzea, galerie, sale koncertowe===<br /> [[Plik:Klub Kiepury Energetyczne Centrum Kultury Sosnowiec.jpg|thumb|200px|right|Klub im. Jana Kiepury - Energetyczne Centrum Kultury, za nim widoczne kominy [[Elektrociepłownia „Będzin”|Elektrociepłowni Będzin]]]]<br /> Oprócz wymienionych powyżej siedzib: Sosnowieckiego Centrum Sztuki i Muzeum Miejskiego na terenie miasta funkcjonuje kilka innych ośrodków kultury.<br /> *[[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|Klub Miejski im. Jana Kiepury]]<br /> *[[Miejski Dom Kultury &quot;Kazimierz&quot;]]<br /> *[[Centrum Edukacji i Wychowania Młodzieży KANA]]<br /> *[[Miejski Klub &quot;Maczki&quot;]]<br /> *[[Sala koncertowa przy Zespole Szkół Muzycznych im. Jana Kiepury]]<br /> <br /> ===Teatr i kina===<br /> [[Plik:Teatr-dzisiaj.jpg|thumb|200px|right|[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]]]<br /> *[[Teatr Zagłębia (Sosnowiec)|Teatr Zagłębia]]<br /> *Cinema City w Centrum Handlowym Plaza<br /> *Centrum Filmowe Helios na [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|ul. Modrzejowskiej]]<br /> W latach międzywojennych i po wojnie istniał [[Kino &quot;Zagłębie&quot; (Sosnowiec)|kinoteatr &quot;Zagłębie&quot;]] w miejscu, gdzie dziś stoi mały park za &quot;Sezamem&quot; oraz kino &quot;Muza&quot; na [[Ulica Warszawska (Sosnowiec)|ul. Warszawskiej]] (obecnie w budynku po &quot;Muzie&quot; mieści się sala koncertowa &quot;Muza&quot;).<br /> <br /> ===Biblioteki===<br /> *[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu|Miejska Biblioteka Publiczna im. Gustawa Daniłowskiego]]<br /> <br /> ===Sosnowiec w kulturze masowej===<br /> [[Plik:NAC W tłumie przed paryską operą.jpg|thumb|200px|right|[[Jan Kiepura]] przed paryską operą (lata międzywojenne). Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]]<br /> *Jedną z osób, które najbardziej rozsławiły Sosnowiec jest [[Jan Kiepura]] – czyli &quot;Chłopak z Sosnowca&quot;. Światowej sławy tenor urodził się w Sosnowcu, gdzie spędził dzieciństwo i młodość oraz debiutował na estradzie. Dziś w centrum miasta stoi jego [[Miejsce Pamięci: Pomnik Jana Kiepury (Sosnowiec)|pomnik]], istnieje szkoła muzyczna i [[Klub Miejski im. Jana Kiepury w Sosnowcu|klub miejski]] jego imienia oraz odbywa się festiwal &quot;Kiepura Fest&quot;. Natomiast w Krynicy-Zdroju od lat 60-tych organizowany jest Europejski Festiwal im. Jana Kiepury.<br /> *Sosnowiec jest tłem wydarzeń, zekranizowanej przez [[Stanisław Jędryka|Stanisława Jędrykę]], powieści [[Troje znad Czarnej Rzeki|''Troje znad Czarnej rzeki'']]. <br /> <br /> Teledyski:<br /> *Ulica [[Ulica Modrzejowska (Sosnowiec)|Modrzejowska]] jest tłem teledysku zespołu Cała Góra Barwinków pt. ''Nie mam czasu''<br /> *W [[Pałac Dietla w Sosnowcu|Pałacu Dietla]] Maciej Maleńczuk &amp; Psychodancing nakręcili teledysk do utworu ''Sprzedaj mnie faktowi''<br /> *W dawnej [[Szkoła Realna w Sosnowcu|Szkole Realnej]] został nakręcony teledysk do utworu ''Nigdy'' duetu Luks Mamilion i Bob One<br /> *Teledysk do utworu ''Stereophonic Society'' grupy Animators został nakręcony w Sosnowcu<br /> *Sosnowiecka [[Plac Stulecia (Sosnowiec)|&quot;Patelnia&quot;]] jest głównym tłem teledysku ''Za mało'' grupy Sami <br /> <br /> ===Podania i legendy z Sosnowca===<br /> Wybrane publikacje zawierające podania i legendy związane z miastem:<br /> *[[Nad Brynicą i dwiema Przemszami]]<br /> *[[Sosnowiec. Opowiadania i legendy|Sosnowiec. Opowiadania i legendy z Sosnowcem związane]]<br /> *[[Historie i Legendy Ziemi Będzińskiej]]<br /> *[[Zagłębiowskie bajanie - Opowiadania i legendy z historii Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> *[[Podania i opowieści z Zagłębia Dąbrowskiego]]<br /> <br /> ==Edukacja==<br /> ===Szkoły wyższe===<br /> [[Plik:Z dziejów sosnowieckiej oświaty.jpg|thumb|right|[[Z dziejów sosnowieckiej oświaty]] Materiały z konferencji w Wyższej Szkole Humanitas w Sosnowcu]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Humanitas]] <br /> *[[Wyższa Szkoła Medyczna]]<br /> *[[Wyższa Szkoła Inżynierii Bezpieczeństwa i Ekologii]]<br /> ====Filie====<br /> *Uniwersytet Śląski z Katowic ma na terenie Sosnowca zamiejscowe wydziały.<br /> <br /> ===Szkoły średnie===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_%C5%9Brednie_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły średnie w Sosnowcu]''<br /> ===Gimnazja===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Gimnazja_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz gimnazja w Sosnowcu]''<br /> ===Szkoły podstawowe===<br /> ''[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Szko%C5%82y_Podstawowe_w_Sosnowcu&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz szkoły podstawowe w Sosnowcu]''<br /> <br /> ==Diecezja sosnowiecka==<br /> [[Plik:Mapa Diecezji Sosnowieckiej.jpg|thumb|250px|Diecezja sosnowiecka. Źródło: http://www.diecezja.sosnowiec.pl/]]<br /> Sosnowiec jest siedzibą [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]] i wraz z archidiecezją częstochowską i diecezją radomską tworzy metropolię częstochowską. Główną siedzibą diecezji sosnowieckiej jest [[Parafia p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Katedra p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]].<br /> <br /> ''[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Parafie_diecezji_sosnowieckiej Zobacz parafie diecezji sosnowieckiej]''<br /> <br /> ==Inne wyznania==<br /> '''Kościół prawosławny'''<br /> *[[Cerkiew prawosławna p.w. śww. Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu]]<br /> '''Kościół protestancki'''<br /> *[[Parafia ewangelicko-augsburska p.w. św. Jana Ewangelisty w Sosnowcu]]<br /> '''Judaizm'''<br /> <br /> ==Sport==<br /> [[Plik:Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu.jpg|thumb|right|[[Dzieje piłki nożnej mężczyzn w Sosnowcu]] w opracowaniu [[Mirosław Ponczek|Mirosława Ponczka]] i Adama Fryca.]]<br /> <br /> ===Kluby sportowe===<br /> *[[Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[AKS Niwka]]<br /> *[[Budowlani Sosnowiec]]<br /> *[[Czarni Sosnowiec]]<br /> *[[Górnik Sosnowiec]]<br /> *[[Grupa Kolarska Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Gwardia 24 Sosnowiec]]<br /> *[[Płomień Sosnowiec]]<br /> *[[MOSiR Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZHL Sosnowiec]]<br /> *[[SMS PZPS Sosnowiec]]<br /> *[[SPR Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[TMS Zagłębie Sosnowiec]]<br /> *[[Zew Kazimierz]]<br /> <br /> ===Obiekty sportowe===<br /> *[[Stadion Ludowy]]<br /> *[[Stadion Zimowy]]<br /> *[[Hala Sportowa przy ul. Baczyńskiego 4]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Żeromskiego 9]]<br /> *[[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Braci Mieroszewskich 91]]<br /> *[[Stadion im. Jana Ciszewskiego]]<br /> *[[Stadion lekkoatletyczny im. Stefana Płatka]]<br /> *[[Stadion AKS Niwka]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Braci Mieroszewskich]]<br /> *[[Stadion Górnik Sosnowiec przy ul. Hubala-Dobrzańskiego]]<br /> *[[Stadion Zew Kazimierz]]<br /> *[[Strzelnica w Sosnowcu]]<br /> <br /> Do latach 90-tych XX w. istniał stadion Polonii Sosnowiec.<br /> <br /> ===Imprezy sportowe===<br /> *[[Halowe Mistrzostwa Zagłębia Dąbrowskiego im. Włodzimierza Mazura]]<br /> *[[Szosami Zagłębia]]<br /> *[[Mistrzostwa Sosnowca w Karate Kyokushin o Puchar Prezydenta Miasta]]<br /> *[[Puchar Prezydenta Sosnowca w Narciarstwie Alpejskim]] - odbywająca się od wielu lat impreza sportowa dla miłośników nart, od dwóch lat na terenie Górki Środulskiej<br /> <br /> ===Rekreacja===<br /> [[Plik:KWK Sosnowiec.jpg|thumb|right|300px|Ścianka wspinaczkowa Poziom 450]]<br /> *[[Górka środulska]] - ośrodek sportu letniego i zimowego<br /> *[[Balaton (Sosnowiec)]]<br /> *Stawiki<br /> *Park Leśna w [[Kazimierz Górniczy (Sosnowiec)|Kazimierzu Górniczym]], od 2011 roku im. Jacka Kuronia<br /> *Ścianka wspinaczkowa Poziom 450<br /> <br /> ==Prasa, portale społecznościowe, telewizja==<br /> [[Plik:Urząd-Miejski-Sosnowiec-0002.jpg|thumb|300px|[[Urząd Miejski w Sosnowcu|Urząd Miejski]]]]<br /> [[Plik:Sosnowiec dawniej 0001.jpg|thumb|300px|Dziewczynka z kozami a w tle budynek [[Urząd Miejski w Sosnowcu|Urzędu Miejskiego]]]]<br /> ===Prasa===<br /> *[[Wiadomości Zagłębia]]<br /> *[[Twoje Zagłębie]]<br /> *[[Kurier Miejski]]<br /> *[[Nowe Zagłębie]]<br /> <br /> ===Portale społecznościowe===<br /> *[[Sportowe Zagłębie]]<br /> *[[e-sosnowiec.pl]]<br /> <br /> ===Telewizja===<br /> *[[TV Zagłębie]]<br /> <br /> ==Prezydenci Sosnowca==<br /> *[[Prezydenci Sosnowca]]<br /> <br /> ==Honorowi obywatele miasta==<br /> W okresie dwudziestolecia międzywojennego tytuł honorowego obywatela miasta Sosnowiec został przyznany następującym osobom&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,140,historia/k3,179,honorowi_obywatele/|tytuł=Honorowi Obywatele Sosnowca|opublikowany=sosnowiec.pl/|data dostępu=2013-11-02}}&lt;/ref&gt;: <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg | [[Andrzej Strug]] - działacz ruchu socjalistycznego i niepodległościowego, pisarz<br /> Plik:Tomasz Arciszewski.jpg | [[Tomasz Arciszewski]] - działacz PPS, poseł, premier RP na uchodźctwie <br /> Plik:Józef Piłsudski.jpg | [[Józef Piłsudski]] <br /> Plik:Edward Rydz Śmigły.jpg | [[Edward Rydz-Śmigły]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Obecnie w gronie honorowych obywateli znajdują się również:<br /> *[[Bogdan Suchodolski]] - filozof, historyk, pedagog<br /> *[[Janusz Ziółkowski]] - socjolog, senator, szef Kancelarii Prezydenta Lecha Wałęsy<br /> *[[Mártha Eggerth]] i [[Jan Kiepura]]<br /> *[[Edward Gierek]]<br /> *[[Francesco Cimminelli]] - były właściciel [[Zagłębie Sosnowiec|Zagłębia Sosnowiec]]<br /> *[[Adam Śmigielski]] - pierwszy biskup [[Diecezja Sosnowiecka|diecezji sosnowieckiej]]<br /> *[[Władysław Szpilman]] - światowej sławy kompozytor i pianista<br /> *[[Wacław Urban]]<br /> <br /> ===Sławni goście Sosnowca===<br /> *[[Sławni goście Sosnowca]]<br /> <br /> ==Miasta partnerskie==<br /> [[Plik:Miasta partnerskie Sosnowiec.jpg|thumb|200px|Tablica z miastami partnerskimi przy wjeździe do Sosnowca]]<br /> Miasta partnerskie Sosnowca:<br /> *[[Les Mureaux]], (Francja)<br /> *[[Roubaix]], (Francja)<br /> *[[Suczawa]], (Rumunia)<br /> *[[Komárom]], (Węgry)<br /> *[[Casablanca]], (Maroko)<br /> *[[Idar-Oberstein]], (Niemcy)<br /> *[[Dergacze]], (Ukraina)<br /> *[[Dziwnów]], (Polska)&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/strefa_mieszkanca/artykuly/k1,96,zakochaj_sie_w_sosnowcu/k2,171,wspolpraca_z_miastami_partnerskimi/|tytuł=Współpraca z miastami partnerskimi|opublikowany=sosnowiec.pl|data dostępu=2013-08-30}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Materiały filmowe==<br /> http://www.youtube.com/watch?v=mfT_P9K4YpU<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;3k0EjI7EVLA&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> &lt;videoflash&gt;1i4MjzZMYcw&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *Jak podaje Jan Przemsza - Zieliński w książce [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście|&quot;Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście&quot;]] kilkadziesiąt lat temu na pograniczu dzielnic: Milowice i Pogoń odkryto kości mamutów, lwa i niedźwiedzia jaskiniowego. Znalezisko to weszło w skład zbiorów Muzeum Geologicznego w Warszawie. <br /> *Pomimo, iż Sosnowiec dzieli do morza &quot;dość&quot; duża odległość to w dwudziestoleciu międzywojennym wielką popularnością cieszyła się w mieście i regionie [[Liga Morska i Kolonialna]], a do jej sosnowieckiego oddziału zapisało się ponad 11 tys. osób. Celem Ligi było m.in. uzyskanie zamorskich koloni dla Polski.<br /> *[[Jan Kiepura]] urodził się w tym samym roku, w którym Sosnowiec uzyskał prawa miejskie.<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Sosnowiec Kantor Mirski.jpg | [[Sosnowiec (Marian Kantor-Mirski)|Sosnowiec]] ([[1991]]) [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> Plik:Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów.jpg | [[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów]] ([[2004]]) Małgorzata Śmiałek<br /> Plik:Sosnowiec Spacerownik historyczny.jpg | [[Sosnowiec - Spacerownik historyczny]] ([[2011]]) Dariusz Kmiotek<br /> Plik:SOSNOWIEC - GAWĘDY O RODZINNYM MIEŚCIE.jpg | [[Sosnowiec, gawędy o rodzinnym mieście]] ([[2002]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> Plik:Sosnowiec znany i nieznany.jpg | [[Sosnowiec znany i ... nieznany]] ([[1997]]) [[Jan Przemsza-Zieliński]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:BZ,_Sosnowiec Zobacz wydawnictwa poświęcone Sosnowcu]<br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Biblioteka_Zag%C5%82%C4%99biaka Zobacz wydawnictwa poświęcone Zagłębiu Dąbrowskiemu]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Powiat będziński]]<br /> *[[M/S Huta Sosnowiec]]<br /> *[[M/S Kopalnia Sosnowiec]]<br /> *[[Towarzystwo Artystyczno-Literackie]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> [[Plik:Logo KZ.png|thumb|150px|Logo Klubu Zagłębiowskiego]]<br /> Strony poświęcone historii miasta i regionu:<br /> *[http://klubzaglebiowski.pl/ Klub Zagłębiowski - serwis internetowy poświęcony miastom, ludziom i wydarzeniom związanym z historią Zagłębia Dąbrowskiego]<br /> *[http://41-200.pl/ 41-200.pl - Strona poświęcona dawnym i aktualnym wydarzeniom w Sosnowcu i regionie]<br /> *[http://dawno-temu-w-sosnowcu.blogspot.com/ Dawno temu w Sosnowcu - Blog]<br /> *[http://retroteka.org/ Retroteka. Dawna prasa Zagłębia Dąbrowskiego (m.in. z Sosnowca). Projekt Muzeum Zagłębia w Będzinie]<br /> <br /> [[Plik:Logo WZ.jpg|thumb|150px|Logo [[Wiadomości Zagłębia]] - gazety (obecnie portalu internetowego) publikującego wiadomości z Zagłębia :[[Zagłębie Dąbrowskie|Dąbrowskiego]] i [[Zagłębie Krakowskie|Krakowskiego]]]]<br /> [[Plik:LogoZDeventlista.jpg|thumb|150px|Logo strony Zagłębie Dąbrowskie pl z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]]<br /> Strony informacyjne poświęcone aktualnym wydarzeniom:<br /> *[http://www.twojezaglebie.pl/ Strona twojezaglebie.pl - Strona internetowa gazety Twoje Zagłębie]<br /> *[http://sosnowiec.gazeta.pl/gazetasosnowiec/0,0.html Strona gazetasoasnowiec.pl - Lokalna strona portalu Gazeta.pl]<br /> *[http://www.wiadomoscizaglebia.pl/ Strona internetowa Wiadomości Zagłębia]<br /> *[http://sosnowiec.info.pl/ Strona internetowa Sosnowiec Info]<br /> *[http://www.sosnowiec.pl/ Strona internetowa Urzędu Miasta Sosnowiec]<br /> *[http://www.zaglebiedabrowskie.pl/ Strona internetowa Zagłębie Dąbrowskie - z aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi z regionu]<br /> *[http://www.sportowezaglebie.pl/ Strona internetowa Sportowe Zagłębie]<br /> <br /> Wybrane profile na facebook.com:<br /> *[https://www.facebook.com/cimsosnowiec Centrum Informacji Miejskiej - oficjalny profil miasta]<br /> *[https://www.facebook.com/MiejscaSosnowiec?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Miejsca w Sosnowcu, o których nie miałeś pojęcia]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-Archiwum/1570975136493559?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec Archiwum]<br /> *[https://www.facebook.com/ILikeZaglebie?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser I like Zagłębie]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Kapliczki-i-krzy%C5%BCe-przydro%C5%BCne-Sosnowca-Miejsca-pami%C4%99ci/726067917492581?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Kapliczki i krzyże przydrożne Sosnowca]<br /> *[https://www.facebook.com/pages/Sosnowiec-na-k%C3%B3%C5%82kach/852165414799254?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Sosnowiec na kółkach]<br /> *[https://www.facebook.com/PilkarzeZaglebia?fref=pb&amp;hc_location=profile_browser Piłkarze Zagłębia Sosnowiec]<br /> <br /> == Przypisy ==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Regionu|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Sosnowiec]]<br /> [[Kategoria:Video]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Piotr_Steinkeller&diff=70251 2016-02-14T15:06:32Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>[[Plik:Piotr Steinkeller.jpg|thumb|right| Piotr Steinkeller]]<br /> '''Piotr Antoni Steinkeller''' (ur. [[15 lutego]] [[1799]] w Krakowie, zm. [[11 lutego]] [[1854]] w Krakowie) – przedsiębiorca, inwestor, bankier, pionier polskiego przemysłu. Prowadził działalność gospodarczą w Rzeczypospolitej Krakowskiej oraz w Królestwie Polskim w Warszawie i w województwie krakowskim ([[Żarki]], [[Dąbrowa Górnicza]], [[Sławków]]). Od jego nazwiska dyliżansy rozwożące pocztę w Królestwie Polskim nazywane były ''steinkellerkami''&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,17080151,Tam__gdzie_kiedys_znajdowala_sie_fabryka_powozow_dzis.html|tytuł=Tam, gdzie kiedyś znajdowała się fabryka powozów dziś stoi blok|opublikowany=warszawa.wyborcza.pl/|data dostępu=2016-02-05}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Działalność==<br /> ===Kraków i Rzeczpospolita Krakowska===<br /> *W rodzinnym Krakowie (po powrocie ze studiów w Wiedniu) prowadził odziedziczone po ojcu przedsiębiorstwo handlowe. <br /> *W latach dwudziestych zakupił nadania górnicze w Jaworznie. <br /> Około roku 1825 przeniósł się do Warszawy.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Bystry i przenikliwy w odgadywaniu istotnych potrzeb krajowych, niezmordowany w rozwijaniu i wykonywaniu swych pomysłów, młody przemysłowiec stał się tu wkrótce duszą wszelkich przedsięwzięć mających na celu dobro publiczne i nie opuścił już odtąd tego stanowiska, aż po zupełnem wyczerpaniu swych sił materyalnych.<br /> |2 = Tygodnik Ilustrowany<br /> |3 = 1859, numer 7<br /> }}<br /> <br /> ===Królestwo Polskie===<br /> Warszawa i okolice:&lt;br&gt;<br /> *Założył Dom Handlowy w Warszawie.<br /> *Wybudował cegielnię w Pomiechówku.<br /> *Zakupił i unowocześnił młyn parowy na Solcu w Warszawie.<br /> Województwo krakowskie:&lt;br&gt;<br /> *W latach 1832 – 1835 wybudował w [[Żarki|Żarkach]] Fabrykę Maszyn i Narzędzi. Kolejne inwestycje obejmowały: cegielnię, browar, cukrownię, młyn, jatkę, piekarnię, gorzelnię i destylarnię&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.umigzarki.pl/kategorie/kalendarium|tytuł=Kalendarium|opublikowany=umigzarki.pl/|data dostępu=2013-09-15}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Gdy [...] Bank Polski zamierzał osuszyć kopalnie olkuskie w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]], nowy właściciel [[Żarki|Żarek]] założył tam fabrykę maszyn, którą w r. 1837 na wielką rozwinął skalę, łącząc z nią kuźnię, gisernie i emaljernię, wyrabiając naczynia kuchenne i gospodarskie. W tych warsztatach mechanicznych, poruszanych za pomocą koła wodnego, oraz dwukonnej maszyny parowej, zatrudniającej stu kilkudziesięciu robotników, skupiała się fabryczno-przemysłowa działalność Steinkellera. Wyrabiano tam, między innemi, cenione w owym czasie maszyny i narzędzia rolnicze, słynne na cały kraj resory i karetki pocztowe, na wzór angielskich, zwane Steinkellerkami. Zbudowano też w tych zakładach dla górnictwa rządowego kilkanaście maszyn parowych o sile od 6 do 100 koni, według pomysłu Filipa de Gerard, naczelnego wówczas mechanika górniczego.<br /> |2 = Leopold Méyet, [[Losy pewnego projektu Steinkellera]]<br /> |3 = strona 44, Warszawa 1904 <br /> }}<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Losy pewnego projektu Steinkellera]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.bilp.uw.edu.pl/ti/1859/foto/n51.htm Obszerny artykuł o Piotrze Steinkellerze w Tygodniku Ilustrowanym na stronie Biblioteki Wacława Borowego]<br /> *[https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Steinkeller Biogram Piotra Steinkellera na stronie Wikipedii]<br /> *[http://www.stajniatrot.pl/texts/mondre/dylizans.html Artykuł ''Trąbka pocztyliona gra! czyli: o konnej poczcie i dyliżansach'' na stronie Stajni Trot]<br /> *[http://www.uwazamrze.pl/artykul/1105569/kapitalista-ery-romantykow Artykuł ''Kapitalista ery romantyków'' na stronie Uważam Rze]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Piotr_Steinkeller&diff=70228 2016-02-10T16:37:54Z

<p>Loukas: Dodanie linków.</p> <hr /> <div>[[Plik:Piotr Steinkeller.jpg|thumb|right| Piotr Steinkeller]]<br /> '''Piotr Antoni Steinkeller''' (ur. [[15 lutego]] [[1799]] w Krakowie, zm. [[11 lutego]] [[1854]] w Krakowie) – przedsiębiorca, inwestor, bankier, pionier polskiego przemysłu. Prowadził działalność gospodarczą w Rzeczypospolitej Krakowskiej oraz w Królestwie Polskim w Warszawie i w województwie krakowskim (Żarki, Dąbrowa Górnicza, Sławków). Od jego nazwiska dyliżansy rozwożące pocztę w Królestwie Polskim nazywane były ''steinkellerkami''&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,17080151,Tam__gdzie_kiedys_znajdowala_sie_fabryka_powozow_dzis.html|tytuł=Tam, gdzie kiedyś znajdowała się fabryka powozów dziś stoi blok|opublikowany=warszawa.wyborcza.pl/|data dostępu=2016-02-05}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Działalność==<br /> ===Kraków i Rzeczpospolita Krakowska===<br /> *W rodzinnym Krakowie (po powrocie ze studiów w Wiedniu) prowadził odziedziczone po ojcu przedsiębiorstwo handlowe. <br /> *W latach dwudziestych zakupił nadania górnicze w Jaworznie. <br /> Około roku 1825 przeniósł się do Warszawy.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Bystry i przenikliwy w odgadywaniu istotnych potrzeb krajowych, niezmordowany w rozwijaniu i wykonywaniu swych pomysłów, młody przemysłowiec stał się tu wkrótce duszą wszelkich przedsięwzięć mających na celu dobro publiczne i nie opuścił już odtąd tego stanowiska, aż po zupełnem wyczerpaniu swych sił materyalnych.<br /> |2 = Tygodnik Ilustrowany<br /> |3 = 1859, numer 7<br /> }}<br /> <br /> ===Królestwo Polskie===<br /> Warszawa i okolice:&lt;br&gt;<br /> *Założył Dom Handlowy w Warszawie.<br /> *Wybudował cegielnię w Pomiechówku.<br /> *Zakupił i unowocześnił młyn parowy na Solcu w Warszawie.<br /> Województwo krakowskie:&lt;br&gt;<br /> *W latach 1832 – 1835 wybudował w [[Żarki|Żarkach]] Fabrykę Maszyn i Narzędzi. Kolejne inwestycje obejmowały: cegielnię, browar, cukrownię, młyn, jatkę, piekarnię, gorzelnię i destylarnię&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.umigzarki.pl/kategorie/kalendarium|tytuł=Kalendarium|opublikowany=umigzarki.pl/|data dostępu=2013-09-15}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Gdy [...] Bank Polski zamierzał osuszyć kopalnie olkuskie w Dąbrowie Górniczej, nowy właściciel Żarek założył tam fabrykę maszyn, którą w r. 1837 na wielką rozwinął skalę, łącząc z nią kuźnię, gisernie i emaljernię, wyrabiając naczynia kuchenne i gospodarskie. W tych warsztatach mechanicznych, poruszanych za pomocą koła wodnego, oraz dwukonnej maszyny parowej, zatrudniającej stu kilkudziesięciu robotników, skupiała się fabryczno-przemysłowa działalność Steinkellera. Wyrabiano tam, między innemi, cenione w owym czasie maszyny i narzędzia rolnicze, słynne na cały kraj resory i karetki pocztowe, na wzór angielskich, zwane Steinkellerkami. Zbudowano też w tych zakładach dla górnictwa rządowego kilkanaście maszyn parowych o sile od 6 do 100 koni, według pomysłu Filipa de Gerard, naczelnego wówczas mechanika górniczego.<br /> |2 = Leopold Méyet, [[Losy pewnego projektu Steinkellera]]<br /> |3 = strona 44, Warszawa 1904 <br /> }}<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Losy pewnego projektu Steinkellera]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.bilp.uw.edu.pl/ti/1859/foto/n51.htm Obszerny artykuł o Piotrze Steinkellerze w Tygodniku Ilustrowanym na stronie Biblioteki Wacława Borowego]<br /> *[https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Steinkeller Biogram Piotra Steinkellera na stronie Wikipedii]<br /> *[http://www.stajniatrot.pl/texts/mondre/dylizans.html Artykuł ''Trąbka pocztyliona gra! czyli: o konnej poczcie i dyliżansach'' na stronie Stajni Trot]<br /> *[http://www.uwazamrze.pl/artykul/1105569/kapitalista-ery-romantykow Artykuł ''Kapitalista ery romantyków'' na stronie Uważam Rze]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Losy_pewnego_projektu_Steinkellera&diff=70227 2016-02-08T22:37:21Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biblioteka Zagłębiaka infobox<br /> |okładka = <br /> |tytuł = Losy pewnego projektu Steinkellera<br /> |autor = Leopold Méyet <br /> |liczba stron = 45<br /> |format = <br /> |rok wydania = [[1904]] <br /> |miejsce wydania = Warszawa<br /> |wydawca = H. Oberfeld<br /> |www = https://polona.pl/item/15849209/6/<br /> }}<br /> [[Plik:Zakładka Biblioteka POLONA.jpg|thumb|240px|right|Publikacja dostępna w Cyfrowej Bibliotece POLONA. Kliknij powyżej w link ''Strona internetowa'' aby przejść do biblioteki]]<br /> '''Losy pewnego projektu Steinkellera''' – publikacja autorstwa Leopolda Méyet'a.<br /> <br /> == Informacje: ==<br /> '''Autor: Leopold Méyet'''<br /> <br /> Wydawca: H. Oberfeld <br /> <br /> Miejsce i rok wydania: Warszawa 1904<br /> <br /> Ilość stron: 45<br /> <br /> ==Opis==<br /> Publikacja autorstwa Leopolda Méyet'a.<br /> <br /> ==Spis treści==<br /> strona 03 • część I<br /> <br /> strona 13 • część II<br /> <br /> strona 36 • część III<br /> <br /> [[Kategoria:Biblioteka Zagłębiaka|W Dąbrowie Górniczej]]<br /> [[Kategoria:Publikacje dostępne w Cyfrowej Bibliotece Narodowej POLONA]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Szablon:Artyku%C5%82_miesi%C4%85ca&diff=70226 2016-02-08T22:30:59Z

<p>Loukas: Artykuł lutego.</p> <hr /> <div>Urodzony [[15 lutego]] [[1799]] roku w Krakowie Piotr Steinkeller był niezwykle zasłużonym przedsiębiorcą dla Zagłębia Dąbrowskiego i Krakowskiego. Studiował w Wiedniu, wzorce czerpał z przemysłu angielskiego. To od jego nazwiska dyliżanse rozwożące pocztę nazywane były Steinkellerkami. <br /> <br /> Przeczytaj cały artykuł poświęcony: [[Piotr Steinkeller|Piotrowi Steinkellerowi]], a także poświęconą jemu krótką rozprawę autorstwa Leopolda Méyet'a ''[[Losy pewnego projektu Steinkellera]]'' dostępną w wersji cyfrowej na stronie Biblioteki POLONA&lt;br&gt;<br /> <br /> Zobacz poprzednie: [[Artykuł miesiąca (archiwum)|Artykuły miesiąca]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Piotr_Steinkeller&diff=70225 2016-02-08T22:02:22Z

<p>Loukas: Cytat 2.</p> <hr /> <div>[[Plik:Piotr Steinkeller.jpg|thumb|right| Piotr Steinkeller]]<br /> '''Piotr Antoni Steinkeller''' (ur. [[15 lutego]] [[1799]] w Krakowie, zm. [[11 lutego]] [[1854]] w Krakowie) – przedsiębiorca, inwestor, bankier, pionier polskiego przemysłu. Prowadził działalność gospodarczą w Rzeczypospolitej Krakowskiej oraz w Królestwie Polskim w Warszawie i w województwie krakowskim (Żarki, Dąbrowa Górnicza, Sławków). Od jego nazwiska dyliżansy rozwożące pocztę w Królestwie Polskim nazywane były ''steinkellerkami''&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,17080151,Tam__gdzie_kiedys_znajdowala_sie_fabryka_powozow_dzis.html|tytuł=Tam, gdzie kiedyś znajdowała się fabryka powozów dziś stoi blok|opublikowany=warszawa.wyborcza.pl/|data dostępu=2016-02-05}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Działalność==<br /> ===Kraków i Rzeczpospolita Krakowska===<br /> *W rodzinnym Krakowie (po powrocie ze studiów w Wiedniu) prowadził odziedziczone po ojcu przedsiębiorstwo handlowe. <br /> *W latach dwudziestych zakupił nadania górnicze w Jaworznie. <br /> Około roku 1825 przeniósł się do Warszawy.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Bystry i przenikliwy w odgadywaniu istotnych potrzeb krajowych, niezmordowany w rozwijaniu i wykonywaniu swych pomysłów, młody przemysłowiec stał się tu wkrótce duszą wszelkich przedsięwzięć mających na celu dobro publiczne i nie opuścił już odtąd tego stanowiska, aż po zupełnem wyczerpaniu swych sił materyalnych.<br /> |2 = Tygodnik Ilustrowany<br /> |3 = 1859, numer 7<br /> }}<br /> <br /> ===Królestwo Polskie===<br /> Warszawa i okolice:&lt;br&gt;<br /> *Założył Dom Handlowy w Warszawie.<br /> *Wybudował cegielnię w Pomiechówku.<br /> *Zakupił i unowocześnił młyn parowy na Solcu w Warszawie.<br /> Województwo krakowskie:&lt;br&gt;<br /> *W latach 1832 – 1835 wybudował w [[Żarki|Żarkach]] Fabrykę Maszyn i Narzędzi. Kolejne inwestycje obejmowały: cegielnię, browar, cukrownię, młyn, jatkę, piekarnię, gorzelnię i destylarnię&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.umigzarki.pl/kategorie/kalendarium|tytuł=Kalendarium|opublikowany=umigzarki.pl/|data dostępu=2013-09-15}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Gdy [...] Bank Polski zamierzał osuszyć kopalnie olkuskie w Dąbrowie Górniczej, nowy właściciel Żarek założył tam fabrykę maszyn, którą w r. 1837 na wielką rozwinął skalę, łącząc z nią kuźnię, gisernie i emaljernię, wyrabiając naczynia kuchenne i gospodarskie. W tych warsztatach mechanicznych, poruszanych za pomocą koła wodnego, oraz dwukonnej maszyny parowej, zatrudniającej stu kilkudziesięciu robotników, skupiała się fabryczno-przemysłowa działalność Steinkellera. Wyrabiano tam, między innemi, cenione w owym czasie maszyny i narzędzia rolnicze, słynne na cały kraj resory i karetki pocztowe, na wzór angielskich, zwane Steinkellerkami. Zbudowano też w tych zakładach dla górnictwa rządowego kilkanaście maszyn parowych o sile od 6 do 100 koni, według pomysłu Filipa de Gerard, naczelnego wówczas mechanika górniczego.<br /> |2 = Leopold Méyet, [[Losy pewnego projektu Steinkellera]]<br /> |3 = strona 44, Warszawa 1904 <br /> }}<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Losy pewnego projektu Steinkellera]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.bilp.uw.edu.pl/ti/1859/foto/n51.htm Obszerny artykuł o Piotrze Steinkellerze w Tygodniku Ilustrowanym na stronie Biblioteki Wacława Borowego]<br /> *[https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Steinkeller Biogram na stronie Wikipedii]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Artyku%C5%82_miesi%C4%85ca_(archiwum)&diff=70224 2016-02-08T16:54:41Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>'''Artykuł miesiąca (archiwum)''' - lista artykułów zamieszczonych na stronie głównej WikiZagłębie w rubryce &quot;Artykuł miesiąca&quot; wraz z krótkim słowem wstępnym.<br /> <br /> ==Rok 2014==<br /> *Październik:[[Czesław Słania]]&lt;br&gt;<br /> <br /> &quot;Genialny twórca, artysta miniatury i mikrorzeczywistości. Wykreował i ożywił równoległe światy zamknięte w małych formach papieru. Jego drobne kosmosy krążą po świecie, zawsze jako wybitne dzieła sztuki, we wszystkich przestrzeniach codzienności, gdzieś pomiędzy wystawą w galerii, pocztą a bankiem&quot; - tak o urodzonym w Czeladzi - jednym z najwybitniejszych grawerów świata napisała Mira Grabowska w sosnowieckim magazynie kulturalnym SOSNART/październik 2011.&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> *Listopad:[[Tomasz Arciszewski]]&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Plik:NAC Tomasz Arciszewski.jpg|thumb|100px|Tomasz Arciszewski]]Wśród wielkich nieobecnych miasta [[Sosnowiec]], obok Stanisława Wojciechowskiego – Prezydenta RP w latach [[1922]] - [[1926]], znajdziemy jeszcze jedno nazwisko. Jest to Tomasz Arciszewski - wybitny polityk i działacz socjalistyczny, honorowy obywatel [[Sosnowiec|Sosnowca]] z [[1928]] roku, premier rządu RP na uchodźstwie. Swoim życiorysem mógłby podzielić się z niejedną osobą. To postać barwna i żywa, która całe życie walczyła o szczytne ideały i niepodległość Polski. W mieście o robotniczych tradycjach, w którym mieszkał i działał, nie ma do dzisiaj swojej ulicy, placu czy ronda.&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> *Grudzień:[[Księstwo Siewierskie|Księstwo siewierskie]]&lt;br&gt;<br /> <br /> Od 1444 roku tytuł księcia siewierskiego przysługiwał każdemu kolejnemu biskupowi krakowskiemu. Pierwszym, który nabył do niego prawo był [[Zbigniew Oleśnicki]], natomiast ostatnim, który się nim posługiwał był Adam Stefan Sapieha (1867-1951) - mimo iż samo księstwo zostało zlikwidowane już na wiele lat przed narodzinami Sapiehy.&lt;br&gt;<br /> <br /> ==Rok 2015==<br /> *Styczeń: [[Bank Polski (Królestwo Polskie)|Bank Polski]] oraz [[Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki]]<br /> <br /> Bank ten został powołany na mocy ukazu cesarskiego z dnia 17/29 stycznia 1828 roku. Głównym zadaniem instytucji bankowej było zaspokajanie długu publicznego, przejętego z czasów Księstwa Warszawskiego, zgodnie z postanowieniami traktatów wiedeńskich z 3 maja 1815 roku. Poprzez swoją działalność Bank miał się przyczyniać do rozwoju przemysłu, handlu oraz rzemiosła w Królestwie Polskim.&lt;br&gt;<br /> <br /> *Źródło: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie<br /> <br /> <br /> *Luty: [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim]]<br /> <br /> Wydarzenia rewolucyjne w Rosji w styczniu [[1905]] roku dotarły również do Królestwa Polskiego. Do walki strajkowej przystąpili robotnicy z Warszawy, Łodzi, [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i innych ośrodków przemysłowych Królestwa. Siłą sprawczą wystąpień robotniczych była Polska Partia Socjalistyczna łącząca w programie hasła socjalne z niepodległościowymi. Okręgowy Komitet Robotniczy (OKR) PPS [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] wydal odezwę, w której wezwał robotników do walki pod hasłem ''Precz z rządem carskim''. Pierwsze masowe wystąpienia w regionie rozpoczęły się z dniem [[1 lutego]] [[1905]] roku.<br /> <br /> <br /> *Marzec: [[Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim S. A.]]<br /> <br /> Projekt uruchomienia linii tramwajowej w regionie pojawił się jeszcze w czasach [[Gubernia Piotrkowska|guberni piotrkowskiej]]. Jego realizacja ruszyła już w Polsce niepodległej po 1918 roku. Głównym zadaniem było połączenie torami tramwajowymi czterech miasta Zagłębia: Sosnowca, Dąbrowy, Będzina i Czeladzi. W ramach jego realizacji 5 marca 1924 roku w Sądzie Okręgowym w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] (Dział B. I. No 77) została zarejestrowana Spółka Akcyjna pod nazwą &quot;Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskiem&quot;.<br /> <br /> <br /> *Kwiecień: [[Wanda Telakowska]]<br /> <br /> [[20 kwietnia]] [[1905]] roku urodziła się Wanda Telakowska. Jej imię nosi główna nagroda (w postaci stypendium) w konkursie Young Design - skierowanym do młodych projektantów - studentów i absolwentów wzornictwa. Przyszła projektantka urodziła się i pierwsze lata młodzieńcze spędziła w [[Sosnowiec|Sosnowcu]]. Maturę zdała w Warszawie. Po 1945 roku wraz z Marią Skoczylas-Leszczyńską organizowała Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, z którego w roku 1950 powstał Instytut Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie.<br /> <br /> <br /> *Maj/Czerwiec: [[Jan Przemsza-Zieliński]] oraz [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> <br /> [[Plik:Jan Przemsza -Zieliński 01.jpg|thumb|100px|Jan Przemsza-Zieliński]][[28 maja]] [[1935]] roku urodził się Jan Przemsza-Zieliński, pięćdziesiąt lat wcześniej - [[22 czerwca]] [[1884]] roku Marian Kantor-Mirski. Obaj należą do najbardziej zasłużonych historyków i kronikarzy regionu [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]].<br /> <br /> <br /> *Lipiec: [[Zdzisław Lachur]]<br /> <br /> Zdzisław Lachur w latach 1945–1950 studiował malarstwo i grafikę na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Był wychowankiem prof. Eugeniusza Eibischa – malarza, rysownika i pedagoga, reprezentanta nurtu kolorystycznego w malarstwie lat 30-tych i sztuce powojennej. W 1947 roku założył w Bielsku-Białej pierwszą w Polsce wytwórnię filmów rysunkowych. <br /> <br /> <br /> *Sierpień: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Wrzesień: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Październik: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Listopad: [[Republika Zagłębiowska]]<br /> <br /> 110 lat temu doszło do przejęcia władzy przez robotników z Zagłębia Dąbrowskiego. Okres ten, trwający od 31 października do 10 listopada 1905 roku, do historii przeszedł pod nazwą Republiki Zagłębiowskiej. Adam Kałuża w swej książce ''Przeciw carowi. Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim'' tak opisuje tamte wydarzenia: ''[...] przez ulice miast i osiedli Zagłębia przeszło co najmniej 150 000 manifestantów, tj. kilkakrotnie więcej niż liczba robotników w tym ośrodku przemysłowym. Do tak masowych wystąpień nie doszło przedtem nawet podczas strajku zimowego na początku rewolucji 1905 roku. Jednocześnie trwał powszechny strajk polityczny. Nastąpiła całkowita jawność życia politycznego...'' <br /> <br /> <br /> *Grudzień: [[Antoni Rączaszek]]<br /> <br /> Urodzony 14 grudnia 1898 roku Antoni Rączaszek, w czasach II RP, był kolejno burmistrzem swego rodzinnego miasta Czeladź (1924-27), prezydentem Grodna i Tomaszowa Mazowieckiego (1935-39). <br /> <br /> ==Rok 2016==<br /> *Styczeń: brak artykułu<br /> <br /> <br /> *Luty:</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Piotr_Steinkeller&diff=70223 2016-02-08T16:54:35Z

<p>Loukas: Zobacz też.</p> <hr /> <div>[[Plik:Piotr Steinkeller.jpg|thumb|right| Piotr Steinkeller]]<br /> '''Piotr Antoni Steinkeller''' (ur. [[15 lutego]] [[1799]] w Krakowie, zm. [[11 lutego]] [[1854]] w Krakowie) – przedsiębiorca, inwestor, bankier, pionier polskiego przemysłu. Prowadził działalność gospodarczą w Rzeczypospolitej Krakowskiej oraz w Królestwie Polskim w Warszawie i w województwie krakowskim (Żarki, Dąbrowa Górnicza, Sławków). Od jego nazwiska dyliżansy rozwożące pocztę w Królestwie Polskim nazywane były ''steinkellerkami''&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,17080151,Tam__gdzie_kiedys_znajdowala_sie_fabryka_powozow_dzis.html|tytuł=Tam, gdzie kiedyś znajdowała się fabryka powozów dziś stoi blok|opublikowany=warszawa.wyborcza.pl/|data dostępu=2016-02-05}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Działalność==<br /> ===Kraków i Rzeczpospolita Krakowska===<br /> *W rodzinnym Krakowie (po powrocie ze studiów w Wiedniu) prowadził odziedziczone po ojcu przedsiębiorstwo handlowe. <br /> *W latach dwudziestych zakupił nadania górnicze w Jaworznie. <br /> Około roku 1825 przeniósł się do Warszawy.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Bystry i przenikliwy w odgadywaniu istotnych potrzeb krajowych, niezmordowany w rozwijaniu i wykonywaniu swych pomysłów, młody przemysłowiec stał się tu wkrótce duszą wszelkich przedsięwzięć mających na celu dobro publiczne i nie opuścił już odtąd tego stanowiska, aż po zupełnem wyczerpaniu swych sił materyalnych.<br /> |2 = Tygodnik Ilustrowany<br /> |3 = 1859, numer 7<br /> }}<br /> <br /> ===Królestwo Polskie===<br /> Warszawa i okolice:&lt;br&gt;<br /> *Założył Dom Handlowy w Warszawie.<br /> *Wybudował cegielnię w Pomiechówku.<br /> *Zakupił i unowocześnił młyn parowy na Solcu w Warszawie.<br /> Województwo krakowskie:&lt;br&gt;<br /> *W latach 1832 – 1835 wybudował w [[Żarki|Żarkach]] Fabrykę Maszyn i Narzędzi. Kolejne inwestycje obejmowały: cegielnię, browar, cukrownię, młyn, jatkę, piekarnię, gorzelnię i destylarnię&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.umigzarki.pl/kategorie/kalendarium|tytuł=Kalendarium|opublikowany=umigzarki.pl/|data dostępu=2013-09-15}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Losy pewnego projektu Steinkellera]]<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.bilp.uw.edu.pl/ti/1859/foto/n51.htm Obszerny artykuł o Piotrze Steinkellerze w Tygodniku Ilustrowanym na stronie Biblioteki Wacława Borowego]<br /> *[https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Steinkeller Biogram na stronie Wikipedii]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Losy_pewnego_projektu_Steinkellera&diff=70222 2016-02-08T16:48:32Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biblioteka Zagłębiaka infobox<br /> |okładka = <br /> |tytuł = Losy pewnego projektu Steinkellera<br /> |autor = Leopold Méyet <br /> |liczba stron = 45<br /> |format = <br /> |rok wydania = [[1904]] <br /> |miejsce wydania = Warszawa<br /> |wydawca = H. Oberfeld<br /> |www = https://polona.pl/item/15849209/6/<br /> }}<br /> [[Plik:Zakładka Biblioteka POLONA.jpg|thumb|240px|right|Publikacja dostępna w Cyfrowej Bibliotece POLONA. Kliknij powyżej w link ''Strona internetowa'' aby przejść do biblioteki]]<br /> '''Losy pewnego projektu Steinkellera''' – publikacja autorstwa Leopolda Méyet'a.<br /> <br /> == Informacje: ==<br /> '''Autor: Leopold Méyet'''<br /> <br /> Wydawca: H. Oberfeld <br /> <br /> Miejsce i rok wydania: Warszawa 1904<br /> <br /> Ilość stron: 45<br /> <br /> ==Opis==<br /> Publikacja autorstwa Leopolda Méyet'a.<br /> <br /> ==Spis treści==<br /> strona 03 • część I<br /> <br /> strona 13 • część II<br /> <br /> [[Kategoria:Biblioteka Zagłębiaka|W Dąbrowie Górniczej]]<br /> [[Kategoria:Publikacje dostępne w Cyfrowej Bibliotece Narodowej POLONA]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Losy_pewnego_projektu_Steinkellera&diff=70221 2016-02-08T16:40:49Z

<p>Loukas: Podstawowe info.</p> <hr /> <div>{{Biblioteka Zagłębiaka infobox<br /> |okładka = <br /> |tytuł = Losy pewnego projektu Steinkellera<br /> |autor = Leopold Méyet <br /> |liczba stron = 45<br /> |format = <br /> |rok wydania = [[1904]] <br /> |miejsce wydania = Warszawa<br /> |wydawca = H. Oberfeld<br /> |www = https://polona.pl/item/15849209/6/<br /> }}<br /> [[Plik:Zakładka Biblioteka POLONA.jpg|thumb|240px|right|Publikacja dostępna w Cyfrowej Bibliotece POLONA. Kliknij powyżej w link ''Strona internetowa'' aby przejść do biblioteki]]<br /> '''Losy pewnego projektu Steinkellera''' – publikacja autorstwa Leopolda Méyet'a.<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Biblioteka Zagłębiaka|W Dąbrowie Górniczej]]<br /> [[Kategoria:Publikacje dostępne w Cyfrowej Bibliotece Narodowej POLONA]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Piotr_Steinkeller&diff=70220 2016-02-08T16:39:18Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>[[Plik:Piotr Steinkeller.jpg|thumb|right| Piotr Steinkeller]]<br /> '''Piotr Antoni Steinkeller''' (ur. [[15 lutego]] [[1799]] w Krakowie, zm. [[11 lutego]] [[1854]] w Krakowie) – przedsiębiorca, inwestor, bankier, pionier polskiego przemysłu. Prowadził działalność gospodarczą w Rzeczypospolitej Krakowskiej oraz w Królestwie Polskim w Warszawie i w województwie krakowskim (Żarki, Dąbrowa Górnicza, Sławków). Od jego nazwiska dyliżansy rozwożące pocztę w Królestwie Polskim nazywane były ''steinkellerkami''&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,17080151,Tam__gdzie_kiedys_znajdowala_sie_fabryka_powozow_dzis.html|tytuł=Tam, gdzie kiedyś znajdowała się fabryka powozów dziś stoi blok|opublikowany=warszawa.wyborcza.pl/|data dostępu=2016-02-05}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Działalność==<br /> ===Kraków i Rzeczpospolita Krakowska===<br /> *W rodzinnym Krakowie (po powrocie ze studiów w Wiedniu) prowadził odziedziczone po ojcu przedsiębiorstwo handlowe. <br /> *W latach dwudziestych zakupił nadania górnicze w Jaworznie. <br /> Około roku 1825 przeniósł się do Warszawy.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Bystry i przenikliwy w odgadywaniu istotnych potrzeb krajowych, niezmordowany w rozwijaniu i wykonywaniu swych pomysłów, młody przemysłowiec stał się tu wkrótce duszą wszelkich przedsięwzięć mających na celu dobro publiczne i nie opuścił już odtąd tego stanowiska, aż po zupełnem wyczerpaniu swych sił materyalnych.<br /> |2 = Tygodnik Ilustrowany<br /> |3 = 1859, numer 7<br /> }}<br /> <br /> ===Królestwo Polskie===<br /> Warszawa i okolice:&lt;br&gt;<br /> *Założył Dom Handlowy w Warszawie.<br /> *Wybudował cegielnię w Pomiechówku.<br /> *Zakupił i unowocześnił młyn parowy na Solcu w Warszawie.<br /> Województwo krakowskie:&lt;br&gt;<br /> *W latach 1832 – 1835 wybudował w [[Żarki|Żarkach]] Fabrykę Maszyn i Narzędzi. Kolejne inwestycje obejmowały: cegielnię, browar, cukrownię, młyn, jatkę, piekarnię, gorzelnię i destylarnię&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.umigzarki.pl/kategorie/kalendarium|tytuł=Kalendarium|opublikowany=umigzarki.pl/|data dostępu=2013-09-15}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.bilp.uw.edu.pl/ti/1859/foto/n51.htm Obszerny artykuł o Piotrze Steinkellerze w Tygodniku Ilustrowanym na stronie Biblioteki Wacława Borowego]<br /> *[https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Steinkeller Biogram na stronie Wikipedii]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Piotr_Steinkeller&diff=70212 2016-02-05T15:27:08Z

<p>Loukas: Rozbudowa.</p> <hr /> <div>[[Plik:Piotr Steinkeller.jpg|thumb|right| Piotr Steinkeller]]<br /> '''Piotr Antoni Steinkeller''' (ur. [[15 lutego]] [[1799]] w Krakowie, zm. [[11 lutego]] [[1854]] w Krakowie) – przedsiębiorca, inwestor, bankier, pionier polskiego przemysłu. Prowadził działalność gospodarczą najpierw w Rzeczypospolitej Krakowskiej, później przeniósł się do Królestwa Polskiego i działał na terenie województwa krakowskiego (Żarki, Dąbrowa Górnicza, Sławków). Od jego nazwiska dyliżansy rozwożące pocztę w Królestwie Polskim nazywane były ''steinkellerkami''&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,17080151,Tam__gdzie_kiedys_znajdowala_sie_fabryka_powozow_dzis.html|tytuł=Tam, gdzie kiedyś znajdowała się fabryka powozów dziś stoi blok|opublikowany=warszawa.wyborcza.pl/|data dostępu=2016-02-05}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Działalność==<br /> *Kraków i Rzeczpospolita Krakowska<br /> W rodzinnym Krakowie (po powrocie ze studiów w Wiedniu) prowadził odziedziczone po ojcu przedsiębiorstwo handlowe. W latach dwudziestych zakupił nadania górnicze w Jaworznie. Około roku 1825 przeniósł się do Warszawy.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Bystry i przenikliwy w odgadywaniu istotnych potrzeb krajowych, niezmordowany w rozwijaniu i wykonywaniu swych pomysłów, młody przemysłowiec stał się tu wkrótce duszą wszelkich przedsięwzięć mających na celu dobro publiczne i nie opuścił już odtąd tego stanowiska, aż po zupełnem wyczerpaniu swych sił materyalnych.<br /> |2 = Tygodnik Ilustrowany<br /> |3 = 1859, numer 7<br /> }}<br /> <br /> *Województwo krakowskie Królestwa Polskiego<br /> W latach 1832 – 1835 wybudował w [[Żarki|Żarkach]] Fabrykę Maszyn i Narzędzi. Kolejne inwestycje obejmowały: cegielnię, browar, cukrownię, młyn, jatkę, piekarnię, gorzelnię i destylarnię&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.umigzarki.pl/kategorie/kalendarium|tytuł=Kalendarium|opublikowany=umigzarki.pl/|data dostępu=2013-09-15}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.bilp.uw.edu.pl/ti/1859/foto/n51.htm Obszerny artykuł o Piotrze Steinkellerze w Tygodniku Ilustrowanym na stronie Biblioteki Wacława Borowego]<br /> *[https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Steinkeller Biogram na stronie Wikipedii]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Piotr_Steinkeller&diff=70211 2016-02-05T15:06:42Z

<p>Loukas: Rozbudowa.</p> <hr /> <div>[[Plik:Piotr Steinkeller.jpg|thumb|right| Piotr Steinkeller]]<br /> '''Piotr Antoni Steinkeller''' (ur. [[15 lutego]] [[1799]] w Krakowie, zm. [[11 lutego]] [[1854]] w Krakowie) – przedsiębiorca, inwestor, bankier, pionier polskiego przemysłu. Prowadził działalność gospodarczą najpierw w Rzeczypospolitej Krakowskiej, później przeniósł się do Królestwa Polskiego i działał na terenie województwa krakowskiego (Żarki, Dąbrowa Górnicza, Sławków).<br /> <br /> ==Działalność==<br /> *Kraków i Rzeczpospolita Krakowska<br /> W rodzinnym Krakowie (po powrocie ze studiów w Wiedniu) prowadził odziedziczone po ojcu przedsiębiorstwo handlowe. W latach dwudziestych zakupił nadania górnicze w Jaworznie. W połowie lat dwudziestych przeniósł się do Warszawy.<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Bystry i przenikliwy w odgadywaniu istotnych potrzeb krajowych, niezmordowany w rozwijaniu i wykonywaniu swych pomysłów, młody przemysłowiec stał się tu wkrótce duszą wszelkich przedsięwzięć mających na celu dobro publiczne i nie opuścił już odtąd tego stanowiska, aż po zupełnem wyczerpaniu swych sił materyalnych.<br /> |2 = Tygodnik Ilustrowany<br /> |3 = 1859, numer 7<br /> }}<br /> <br /> *Województwo krakowskie Królestwa Polskiego<br /> W latach 1832 – 1835 wybudował w [[Żarki|Żarkach]] Fabrykę Maszyn i Narzędzi. Kolejne inwestycje obejmowały: cegielnię, browar, cukrownię, młyn, jatkę, piekarnię, gorzelnię i destylarnię&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.umigzarki.pl/kategorie/kalendarium|tytuł=Kalendarium|opublikowany=umigzarki.pl/|data dostępu=2013-09-15}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.bilp.uw.edu.pl/ti/1859/foto/n51.htm Obszerny artykuł o Piotrze Steinkellerze w Tygodniku Ilustrowanym na stronie Biblioteki Wacława Borowego]<br /> *[https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Steinkeller Biogram na stronie Wikipedii]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> &lt;references/&gt;</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Antoni_R%C4%85czaszek&diff=70047 2016-01-08T16:53:39Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Antoni Rączaszek<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Antoni Rączaszek.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[14 grudnia]] [[1898]] <br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[11 marca]] [[1957]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku = [[Czeladź]]<br /> |zawód = działacz społeczny, samorządowiec<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> '''Antoni Szczepan Rączaszek''' - działacz społeczny, samorządowiec, pracownik administracji, burmistrz [[Czeladź|Czeladzi]]. <br /> <br /> ==Lata młodzieńcze i studia==<br /> Przyszedł na świat [[14 grudnia]] [[1898]] roku w [[Czeladź|Czeladzi]] w rodzinie drobnomieszczańskiej jako syn Józefa i Wiktorii z Madlów. W [[1917]] roku ukończył 8-klasową szkołę realną w [[Będzin|Będzinie]], a następnie rozpoczął studia na uniwersytetach w Krakowie i Poznaniu, na Wydziale Rolniczo-Leśnym.&lt;br&gt; <br /> Interesował się literaturą - w czasie studiów zdobył I nagrodę w konkursie literackim ogłoszonym przez Polską Akademię Umiejętności. Kształcąc się w Poznaniu brał czynny udział w Kole Miłośników Sztuki &quot;Promethidion&quot;.&lt;br&gt; <br /> W okresie studiów Rączaszek często przyjeżdżał do rodziny na wakacje. Wraz z innymi, otwartymi na zmiany czeladzianami, rozwinął działalność kulturalną w Związku Młodzieży Polskiej. Młodzi urządzali różne akcje o charakterze popularyzatorsko-edukacyjnym: spotkania, pogadanki, wykłady, odczyty, na które uczęszczali także dorośli, w tym członkowie Rady Miejskiej. Imponowała im odwaga, jasny umysł oraz zaangażowanie Rączaszka. <br /> <br /> ==Kariera administracyjna==<br /> W [[1923]] roku zaszła konieczność dokonania nowych wyborów do Magistratu. Na posiedzeniu Rady Miejskiej w dniu [[7 maja]], radny Trząski wysunął kandydaturę Antoniego Rączaszka na burmistrza [[Czeladź|Czeladzi]]. Ze względów formalnych (brak posiadania biernego prawa wyborczego) Rączaszek nie mógł objąć tego stanowiska. Jednakże duże poparcie dla młodego czeladzianina umożliwiło utworzenie stanowiska sekretarza generalnego. Rączaszek pełnił tę funkcję od [[1 czerwca]] [[1923]] r. Niestety w wyniku niesnasek w Ratuszu zrezygnował ze stanowiska. <br /> W trakcie ponownych wyborów na burmistrza większość radnych poparła kandydaturę Antoniego. Rączaszek sprawował stanowisko burmistrza prawie przez trzy lata od [[18 sierpnia]] [[1924]] r. do [[25 maja]] [[1927]] r. W tym czasie przeprowadzono szereg inwestycji modernizujących miasto i poprawiających warunki życia mieszkańców: <br /> *założono instalację elektrycznego oświetlenia w budynkach publicznych i na ulicach ([[1924]]) <br /> *przystąpiono do budowy wodociągu ([[1925]]) oraz Domu Ludowego ([[1924]]) <br /> *zorganizowano pierwszy w [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckim]] ośrodek zdrowia ([[1926]]) <br /> *uruchomiono łaźnię miejską <br /> [[Plik:Czeladź. Opowieść o mieście.jpg|thumb|right|[[Czeladź. Opowieść o mieście]] - książka autorstwa żony Antoniego Rączaszka - Czesławy Niemyskiej-Rączaszek]]<br /> Wzrosły wydatki na opiekę społeczną. Magistrat pod kierownictwem Rączaszka organizował pomoc medyczną i żywnościową ubogim i bezrobotnym, a także pozyskał fundusze na urządzenie robót publicznych. Trwały prace przy budowie dróg i ulic – Milowickiej, Węgroda, Kościelnej. W wyniku wspólnych ustaleń z Zarządem [[Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe &quot;Saturn&quot;|Towarzystwa Górniczo-Przemysłowego &quot;Saturn&quot;]], zostały rozpoczęte prace przy regulacji rzeki [[Brynica|Brynicy]]. Ustalono prawa własnościowe do poszczególnych gruntów. <br /> <br /> Z inspiracji Rączaszka wyłoniło się wiele cennych inicjatyw – w [[Czeladź|Czeladzi]] został powołany Komitet Ochrony Zabytków, na jego wniosek Rada Miejska wprowadziła pieczęć miejską, wzorowaną na tej z [[1792]] roku. <br /> Aktywność i zaangażowanie burmistrza przejawiała się także w dziedzinie kultury – w mieście urządzono wystawę książek polskich, zlecono wykonanie fotografii dokumentujących zabytki miasta. <br /> Rączaszek wyjeżdżał w sprawach miejskich do Archiwum Akt Dawnych i Archiwum Konsystorza Biskupiego w Krakowie i wyszukiwał archiwalne dokumenty dotyczące [[Czeladź|Czeladzi]]. Zwiedzał także archiwa w Piotrkowie i Warszawie. W tym ostatnim mieście poznał swą przyszłą żonę, warszawiankę [[Czesława Niemyska-Rączaszek|Czesławę Niemyską]].<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Poszukiwania starych aktów miejskich prowadziły do archiwum kościelnego i starego ratusza. Lecz o ile archiwum plebańskie było wcale bogate o tyle akta miejskie - uległy prawie całkowitemu zniszczeniu. Z poszukiwań tych wynikło kilka artykułów pisanych przez burmistrza do prasy Zagłębia (&quot;Herb Czeladzi&quot;, &quot;Opowiadanie powstańca&quot;, &quot;Ścięcie czarownicy&quot; i inne)...<br /> |2 = Czesława Niemyska-Rączaszek, Czeladź. Opowieść o mieście<br /> |3 = Czeladź 1993, str.81<br /> }}<br /> <br /> [[Plik:Rączaszek Archiwum Piotrków.jpg|thumb|right|Pismo urzędowe z czasów prezydentury A. Rączaszka w Tomaszowie Mazowieckim]]<br /> W latach [[1928]]-[[1929|29]] pracował jako kierownik oddziału pracy i polityki społecznej w Brześciu. W [[1929]] objął urząd prezydenta miasta Grodna. Od [[1930]] r. pełnił funkcję wojewódzkiego inspektora związków komunalnych w Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku. Między [[1935]] a [[1939]] r. Rączaszek pełnił funkcję burmistrza Tomaszowa Mazowieckiego. <br /> <br /> ==Lata wojenne==<br /> We wrześniu [[1939]] r. Rączaszek został przez Niemców aresztowany i osadzony w więzieniu w Piotrkowie. Przebywał w nim do lutego [[1940]] r. Po uwolnieniu, wraz z żoną i dwójką dzieci – Krzysztofem i Marią, wrócił do [[Czeladź|Czeladzi]]. Rodzina utrzymywała się z niewielkiego kawałka ziemi. <br /> <br /> ==Po roku 1945==<br /> Po wojnie, w [[1945]] roku, Rączaszek zaangażował się w pracę społeczną. Na pierwszym zebraniu rolników został wybrany prezesem Samopomocy Chłopskiej. Stanowisko to piastował przez 4 lata. W latach [[1947]] - [[1950|50]] Rączaszek sprawował mandat radnego miasta [[Czeladź]] z ramienia Samopomocy Chłopskiej. Z Miejskiej Rady Narodowej został usunięty z powodu trudnienia się prywatnym handlem.<br /> <br /> [[Plik:Czeladź Cmentarz katolicki ul. Nowpogońska 021 Antoni Rączaszek.JPG|thumb|right|Grób Antoniego Rączaszka]]<br /> W latach [[1945]] - [[1950]] Antoni Rączaszek pełnił ponadto następujące funkcje społeczne:&lt;br&gt; <br /> *pełnomocnik do spraw siewu <br /> *przewodniczący Komisji Daniny Narodowej <br /> *prezes Komitetu Obywatelskiego Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju <br /> *prezes Koła Polskiego Związku Zachodniego <br /> *przewodniczący Komitetu Odbudowy Warszawy <br /> *prezes Ochotniczej Straży Pożarnej <br /> *działał jako członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego<br /> W [[1947]] roku towarzyszył żonie w kuracji leczniczej w Szwajcarii. On sam zaś, na zlecenie Instytutu Nauki i Oświaty Rolniczej prowadził badania w zakresie techniki i organizacji szwajcarskiego rolnictwa. Zmarł [[11 marca]] [[1957]] r. w Warszawie na zawał serca. Spoczywa na cmentarzu przy ul. Nowopogońskiej w [[Czeladź|Czeladzi]].<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Antoni Rączaszek Tomaszów Maz Arch Piotrków.jpg|Druk z zaproszeniem od prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego A. Rączaszka z 1935 roku<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Postaci z kart czeladzkiej historii]] (publikacja)<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *Źródło: [http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=319&amp;Itemid=106 Biogram Antoniego Rączaszka na stronie czeladzkiego Muzeum &quot;Saturn&quot;] <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Burmistrzowie Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Antoni_R%C4%85czaszek&diff=70046 2016-01-08T16:53:02Z

<p>Loukas: Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Antoni Rączaszek<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Antoni Rączaszek.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[14 grudnia]] [[1898]] <br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[11 marca]] [[1957]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku = [[Czeladź]]<br /> |zawód = działacz społeczny, samorządowiec<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> '''Antoni Szczepan Rączaszek''' - działacz społeczny, samorządowiec, pracownik administracji, burmistrz [[Czeladź|Czeladzi]]. <br /> <br /> ==Lata młodzieńcze i studia==<br /> Przyszedł na świat [[14 grudnia]] [[1898]] roku w [[Czeladź|Czeladzi]] w rodzinie drobnomieszczańskiej jako syn Józefa i Wiktorii z Madlów. W [[1917]] r. ukończył 8-klasową szkołę realną w [[Będzin|Będzinie]], a następnie rozpoczął studia na uniwersytetach w Krakowie i Poznaniu, na Wydziale Rolniczo-Leśnym.&lt;br&gt; <br /> Interesował się literaturą - w czasie studiów zdobył I nagrodę w konkursie literackim ogłoszonym przez Polską Akademię Umiejętności. Kształcąc się w Poznaniu brał czynny udział w Kole Miłośników Sztuki &quot;Promethidion&quot;.&lt;br&gt; <br /> W okresie studiów Rączaszek często przyjeżdżał do rodziny na wakacje. Wraz z innymi, otwartymi na zmiany czeladzianami, rozwinął działalność kulturalną w Związku Młodzieży Polskiej. Młodzi urządzali różne akcje o charakterze popularyzatorsko-edukacyjnym: spotkania, pogadanki, wykłady, odczyty, na które uczęszczali także dorośli, w tym członkowie Rady Miejskiej. Imponowała im odwaga, jasny umysł oraz zaangażowanie Rączaszka. <br /> <br /> ==Kariera administracyjna==<br /> W [[1923]] roku zaszła konieczność dokonania nowych wyborów do Magistratu. Na posiedzeniu Rady Miejskiej w dniu [[7 maja]], radny Trząski wysunął kandydaturę Antoniego Rączaszka na burmistrza [[Czeladź|Czeladzi]]. Ze względów formalnych (brak posiadania biernego prawa wyborczego) Rączaszek nie mógł objąć tego stanowiska. Jednakże duże poparcie dla młodego czeladzianina umożliwiło utworzenie stanowiska sekretarza generalnego. Rączaszek pełnił tę funkcję od [[1 czerwca]] [[1923]] r. Niestety w wyniku niesnasek w Ratuszu zrezygnował ze stanowiska. <br /> W trakcie ponownych wyborów na burmistrza większość radnych poparła kandydaturę Antoniego. Rączaszek sprawował stanowisko burmistrza prawie przez trzy lata od [[18 sierpnia]] [[1924]] r. do [[25 maja]] [[1927]] r. W tym czasie przeprowadzono szereg inwestycji modernizujących miasto i poprawiających warunki życia mieszkańców: <br /> *założono instalację elektrycznego oświetlenia w budynkach publicznych i na ulicach ([[1924]]) <br /> *przystąpiono do budowy wodociągu ([[1925]]) oraz Domu Ludowego ([[1924]]) <br /> *zorganizowano pierwszy w [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckim]] ośrodek zdrowia ([[1926]]) <br /> *uruchomiono łaźnię miejską <br /> [[Plik:Czeladź. Opowieść o mieście.jpg|thumb|right|[[Czeladź. Opowieść o mieście]] - książka autorstwa żony Antoniego Rączaszka - Czesławy Niemyskiej-Rączaszek]]<br /> Wzrosły wydatki na opiekę społeczną. Magistrat pod kierownictwem Rączaszka organizował pomoc medyczną i żywnościową ubogim i bezrobotnym, a także pozyskał fundusze na urządzenie robót publicznych. Trwały prace przy budowie dróg i ulic – Milowickiej, Węgroda, Kościelnej. W wyniku wspólnych ustaleń z Zarządem [[Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe &quot;Saturn&quot;|Towarzystwa Górniczo-Przemysłowego &quot;Saturn&quot;]], zostały rozpoczęte prace przy regulacji rzeki [[Brynica|Brynicy]]. Ustalono prawa własnościowe do poszczególnych gruntów. <br /> <br /> Z inspiracji Rączaszka wyłoniło się wiele cennych inicjatyw – w [[Czeladź|Czeladzi]] został powołany Komitet Ochrony Zabytków, na jego wniosek Rada Miejska wprowadziła pieczęć miejską, wzorowaną na tej z [[1792]] roku. <br /> Aktywność i zaangażowanie burmistrza przejawiała się także w dziedzinie kultury – w mieście urządzono wystawę książek polskich, zlecono wykonanie fotografii dokumentujących zabytki miasta. <br /> Rączaszek wyjeżdżał w sprawach miejskich do Archiwum Akt Dawnych i Archiwum Konsystorza Biskupiego w Krakowie i wyszukiwał archiwalne dokumenty dotyczące [[Czeladź|Czeladzi]]. Zwiedzał także archiwa w Piotrkowie i Warszawie. W tym ostatnim mieście poznał swą przyszłą żonę, warszawiankę [[Czesława Niemyska-Rączaszek|Czesławę Niemyską]].<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Poszukiwania starych aktów miejskich prowadziły do archiwum kościelnego i starego ratusza. Lecz o ile archiwum plebańskie było wcale bogate o tyle akta miejskie - uległy prawie całkowitemu zniszczeniu. Z poszukiwań tych wynikło kilka artykułów pisanych przez burmistrza do prasy Zagłębia (&quot;Herb Czeladzi&quot;, &quot;Opowiadanie powstańca&quot;, &quot;Ścięcie czarownicy&quot; i inne)...<br /> |2 = Czesława Niemyska-Rączaszek, Czeladź. Opowieść o mieście<br /> |3 = Czeladź 1993, str.81<br /> }}<br /> <br /> [[Plik:Rączaszek Archiwum Piotrków.jpg|thumb|right|Pismo urzędowe z czasów prezydentury A. Rączaszka w Tomaszowie Mazowieckim]]<br /> W latach [[1928]]-[[1929|29]] pracował jako kierownik oddziału pracy i polityki społecznej w Brześciu. W [[1929]] objął urząd prezydenta miasta Grodna. Od [[1930]] r. pełnił funkcję wojewódzkiego inspektora związków komunalnych w Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku. Między [[1935]] a [[1939]] r. Rączaszek pełnił funkcję burmistrza Tomaszowa Mazowieckiego. <br /> <br /> ==Lata wojenne==<br /> We wrześniu [[1939]] r. Rączaszek został przez Niemców aresztowany i osadzony w więzieniu w Piotrkowie. Przebywał w nim do lutego [[1940]] r. Po uwolnieniu, wraz z żoną i dwójką dzieci – Krzysztofem i Marią, wrócił do [[Czeladź|Czeladzi]]. Rodzina utrzymywała się z niewielkiego kawałka ziemi. <br /> <br /> ==Po roku 1945==<br /> Po wojnie, w [[1945]] roku, Rączaszek zaangażował się w pracę społeczną. Na pierwszym zebraniu rolników został wybrany prezesem Samopomocy Chłopskiej. Stanowisko to piastował przez 4 lata. W latach [[1947]] - [[1950|50]] Rączaszek sprawował mandat radnego miasta [[Czeladź]] z ramienia Samopomocy Chłopskiej. Z Miejskiej Rady Narodowej został usunięty z powodu trudnienia się prywatnym handlem.<br /> <br /> [[Plik:Czeladź Cmentarz katolicki ul. Nowpogońska 021 Antoni Rączaszek.JPG|thumb|right|Grób Antoniego Rączaszka]]<br /> W latach [[1945]] - [[1950]] Antoni Rączaszek pełnił ponadto następujące funkcje społeczne:&lt;br&gt; <br /> *pełnomocnik do spraw siewu <br /> *przewodniczący Komisji Daniny Narodowej <br /> *prezes Komitetu Obywatelskiego Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju <br /> *prezes Koła Polskiego Związku Zachodniego <br /> *przewodniczący Komitetu Odbudowy Warszawy <br /> *prezes Ochotniczej Straży Pożarnej <br /> *działał jako członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego<br /> W [[1947]] roku towarzyszył żonie w kuracji leczniczej w Szwajcarii. On sam zaś, na zlecenie Instytutu Nauki i Oświaty Rolniczej prowadził badania w zakresie techniki i organizacji szwajcarskiego rolnictwa. Zmarł [[11 marca]] [[1957]] r. w Warszawie na zawał serca. Spoczywa na cmentarzu przy ul. Nowopogońskiej w [[Czeladź|Czeladzi]].<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Antoni Rączaszek Tomaszów Maz Arch Piotrków.jpg|Druk z zaproszeniem od prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego A. Rączaszka z 1935 roku<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Postaci z kart czeladzkiej historii]] (publikacja)<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *Źródło: [http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=319&amp;Itemid=106 Biogram Antoniego Rączaszka na stronie czeladzkiego Muzeum &quot;Saturn&quot;] <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Burmistrzowie Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Antoni_R%C4%85czaszek&diff=70045 2016-01-08T16:05:12Z

<p>Loukas: /* Po roku 1945 */ Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Antoni Rączaszek<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Antoni Rączaszek.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[14 grudnia]] [[1898]] <br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[11 marca]] [[1957]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku = [[Czeladź]]<br /> |zawód = działacz społeczny, samorządowiec<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> '''Antoni Szczepan Rączaszek''' - działacz społeczny, samorządowiec, pracownik administracji, burmistrz [[Czeladź|Czeladzi]]. <br /> <br /> ==Lata młodzieńcze i studia==<br /> Przyszedł na świat [[14 grudnia]] [[1898]] r. w [[Czeladź|Czeladzi]] w rodzinie drobnomieszczańskiej jako syn Józefa i Wiktorii z Madlów. W [[1917]] r. ukończył 8-klasową szkołę realną w [[Będzin|Będzinie]], a następnie rozpoczął studia na uniwersytetach w Krakowie i Poznaniu, na Wydziale Rolniczo-Leśnym. Interesował się literaturą, w czasie studiów zdobył I nagrodę w konkursie literackim ogłoszonym przez Polską Akademię Umiejętności. Kształcąc się w Poznaniu brał czynny udział w Kole Miłośników Sztuki &quot;Promethidion&quot;. W okresie studiów Rączaszek często przyjeżdżał do rodziny na wakacje. Wraz z innymi, otwartymi na zmiany czeladzianami, rozwinął działalność kulturalną w Związku Młodzieży Polskiej. Młodzi urządzali różne akcje o charakterze popularyzatorsko-edukacyjnym: spotkania, pogadanki, wykłady, odczyty, na które uczęszczali także dorośli, w tym członkowie Rady Miejskiej. Imponowała im odwaga, jasny umysł oraz zaangażowanie Rączaszka. <br /> <br /> ==Kariera administracyjna==<br /> W [[1923]] roku zaszła konieczność dokonania nowych wyborów do Magistratu. Na posiedzeniu Rady Miejskiej w dniu [[7 maja]], radny Trząski wysunął kandydaturę Antoniego Rączaszka na burmistrza [[Czeladź|Czeladzi]]. Ze względów formalnych (brak posiadania biernego prawa wyborczego) Rączaszek nie mógł objąć tego stanowiska. Jednakże duże poparcie dla młodego czeladzianina umożliwiło utworzenie stanowiska sekretarza generalnego. Rączaszek pełnił tę funkcję od [[1 czerwca]] [[1923]] r. Niestety w wyniku niesnasek w Ratuszu zrezygnował ze stanowiska. <br /> W trakcie ponownych wyborów na burmistrza większość radnych poparła kandydaturę Antoniego. Rączaszek sprawował stanowisko burmistrza prawie przez trzy lata od [[18 sierpnia]] [[1924]] r. do [[25 maja]] [[1927]] r. W tym czasie przeprowadzono szereg inwestycji modernizujących miasto i poprawiających warunki życia mieszkańców: <br /> *założono instalację elektrycznego oświetlenia w budynkach publicznych i na ulicach ([[1924]]) <br /> *przystąpiono do budowy wodociągu ([[1925]]) oraz Domu Ludowego ([[1924]]) <br /> *zorganizowano pierwszy w [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckim]] ośrodek zdrowia ([[1926]]) <br /> *uruchomiono łaźnię miejską <br /> [[Plik:Czeladź. Opowieść o mieście.jpg|thumb|right|[[Czeladź. Opowieść o mieście]] - książka autorstwa żony Antoniego Rączaszka - Czesławy Niemyskiej-Rączaszek]]<br /> Wzrosły wydatki na opiekę społeczną. Magistrat pod kierownictwem Rączaszka organizował pomoc medyczną i żywnościową ubogim i bezrobotnym, a także pozyskał fundusze na urządzenie robót publicznych. Trwały prace przy budowie dróg i ulic – Milowickiej, Węgroda, Kościelnej. W wyniku wspólnych ustaleń z Zarządem [[Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe &quot;Saturn&quot;|Towarzystwa Górniczo-Przemysłowego &quot;Saturn&quot;]], zostały rozpoczęte prace przy regulacji rzeki [[Brynica|Brynicy]]. Ustalono prawa własnościowe do poszczególnych gruntów. <br /> <br /> Z inspiracji Rączaszka wyłoniło się wiele cennych inicjatyw – w [[Czeladź|Czeladzi]] został powołany Komitet Ochrony Zabytków, na jego wniosek Rada Miejska wprowadziła pieczęć miejską, wzorowaną na tej z [[1792]] roku. <br /> Aktywność i zaangażowanie burmistrza przejawiała się także w dziedzinie kultury – w mieście urządzono wystawę książek polskich, zlecono wykonanie fotografii dokumentujących zabytki miasta. <br /> Rączaszek wyjeżdżał w sprawach miejskich do Archiwum Akt Dawnych i Archiwum Konsystorza Biskupiego w Krakowie i wyszukiwał archiwalne dokumenty dotyczące [[Czeladź|Czeladzi]]. Zwiedzał także archiwa w Piotrkowie i Warszawie. W tym ostatnim mieście poznał swą przyszłą żonę, warszawiankę [[Czesława Niemyska-Rączaszek|Czesławę Niemyską]].<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Poszukiwania starych aktów miejskich prowadziły do archiwum kościelnego i starego ratusza. Lecz o ile archiwum plebańskie było wcale bogate o tyle akta miejskie - uległy prawie całkowitemu zniszczeniu. Z poszukiwań tych wynikło kilka artykułów pisanych przez burmistrza do prasy Zagłębia (&quot;Herb Czeladzi&quot;, &quot;Opowiadanie powstańca&quot;, &quot;Ścięcie czarownicy&quot; i inne)...<br /> |2 = Czesława Niemyska-Rączaszek, Czeladź. Opowieść o mieście<br /> |3 = Czeladź 1993, str.81<br /> }}<br /> <br /> [[Plik:Rączaszek Archiwum Piotrków.jpg|thumb|right|Pismo urzędowe z czasów prezydentury A. Rączaszka w Tomaszowie Mazowieckim]]<br /> W latach [[1928]]-[[1929|29]] pracował jako kierownik oddziału pracy i polityki społecznej w Brześciu. W [[1929]] objął urząd prezydenta miasta Grodna. Od [[1930]] r. pełnił funkcję wojewódzkiego inspektora związków komunalnych w Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku. Między [[1935]] a [[1939]] r. Rączaszek pełnił funkcję burmistrza Tomaszowa Mazowieckiego. <br /> <br /> ==Lata wojenne==<br /> We wrześniu [[1939]] r. Rączaszek został przez Niemców aresztowany i osadzony w więzieniu w Piotrkowie. Przebywał w nim do lutego [[1940]] r. Po uwolnieniu, wraz z żoną i dwójką dzieci – Krzysztofem i Marią, wrócił do [[Czeladź|Czeladzi]]. Rodzina utrzymywała się z niewielkiego kawałka ziemi. <br /> <br /> ==Po roku 1945==<br /> Po wojnie, w [[1945]] roku, Rączaszek zaangażował się w pracę społeczną. Na pierwszym zebraniu rolników został wybrany prezesem Samopomocy Chłopskiej. Stanowisko to piastował przez 4 lata. W latach [[1947]] - [[1950|50]] Rączaszek sprawował mandat radnego miasta [[Czeladź]] z ramienia Samopomocy Chłopskiej. Z Miejskiej Rady Narodowej został usunięty z powodu trudnienia się prywatnym handlem.<br /> <br /> [[Plik:Czeladź Cmentarz katolicki ul. Nowpogońska 021 Antoni Rączaszek.JPG|thumb|right|Grób Antoniego Rączaszka]]<br /> W latach [[1945]] - [[1950]] Antoni Rączaszek pełnił ponadto następujące funkcje społeczne:&lt;br&gt; <br /> *pełnomocnik do spraw siewu <br /> *przewodniczący Komisji Daniny Narodowej <br /> *prezes Komitetu Obywatelskiego Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju <br /> *prezes Koła Polskiego Związku Zachodniego <br /> *przewodniczący Komitetu Odbudowy Warszawy <br /> *prezes Ochotniczej Straży Pożarnej <br /> *działał jako członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego<br /> W [[1947]] roku towarzyszył żonie w kuracji leczniczej w Szwajcarii. On sam zaś, na zlecenie Instytutu Nauki i Oświaty Rolniczej prowadził badania w zakresie techniki i organizacji szwajcarskiego rolnictwa. Zmarł [[11 marca]] [[1957]] r. w Warszawie na zawał serca. Spoczywa na cmentarzu przy ul. Nowopogońskiej w [[Czeladź|Czeladzi]].<br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Antoni Rączaszek Tomaszów Maz Arch Piotrków.jpg|Druk z zaproszeniem od prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego A. Rączaszka z 1935 roku<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Postaci z kart czeladzkiej historii]] (publikacja)<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *Źródło: [http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=319&amp;Itemid=106 Biogram Antoniego Rączaszka na stronie czeladzkiego Muzeum &quot;Saturn&quot;] <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Burmistrzowie Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Antoni_R%C4%85czaszek&diff=70044 2016-01-08T16:00:57Z

<p>Loukas: /* Kariera administracyjna */ Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Antoni Rączaszek<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Antoni Rączaszek.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[14 grudnia]] [[1898]] <br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[11 marca]] [[1957]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku = [[Czeladź]]<br /> |zawód = działacz społeczny, samorządowiec<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> '''Antoni Szczepan Rączaszek''' - działacz społeczny, samorządowiec, pracownik administracji, burmistrz [[Czeladź|Czeladzi]]. <br /> <br /> ==Lata młodzieńcze i studia==<br /> Przyszedł na świat [[14 grudnia]] [[1898]] r. w [[Czeladź|Czeladzi]] w rodzinie drobnomieszczańskiej jako syn Józefa i Wiktorii z Madlów. W [[1917]] r. ukończył 8-klasową szkołę realną w [[Będzin|Będzinie]], a następnie rozpoczął studia na uniwersytetach w Krakowie i Poznaniu, na Wydziale Rolniczo-Leśnym. Interesował się literaturą, w czasie studiów zdobył I nagrodę w konkursie literackim ogłoszonym przez Polską Akademię Umiejętności. Kształcąc się w Poznaniu brał czynny udział w Kole Miłośników Sztuki &quot;Promethidion&quot;. W okresie studiów Rączaszek często przyjeżdżał do rodziny na wakacje. Wraz z innymi, otwartymi na zmiany czeladzianami, rozwinął działalność kulturalną w Związku Młodzieży Polskiej. Młodzi urządzali różne akcje o charakterze popularyzatorsko-edukacyjnym: spotkania, pogadanki, wykłady, odczyty, na które uczęszczali także dorośli, w tym członkowie Rady Miejskiej. Imponowała im odwaga, jasny umysł oraz zaangażowanie Rączaszka. <br /> <br /> ==Kariera administracyjna==<br /> W [[1923]] roku zaszła konieczność dokonania nowych wyborów do Magistratu. Na posiedzeniu Rady Miejskiej w dniu [[7 maja]], radny Trząski wysunął kandydaturę Antoniego Rączaszka na burmistrza [[Czeladź|Czeladzi]]. Ze względów formalnych (brak posiadania biernego prawa wyborczego) Rączaszek nie mógł objąć tego stanowiska. Jednakże duże poparcie dla młodego czeladzianina umożliwiło utworzenie stanowiska sekretarza generalnego. Rączaszek pełnił tę funkcję od [[1 czerwca]] [[1923]] r. Niestety w wyniku niesnasek w Ratuszu zrezygnował ze stanowiska. <br /> W trakcie ponownych wyborów na burmistrza większość radnych poparła kandydaturę Antoniego. Rączaszek sprawował stanowisko burmistrza prawie przez trzy lata od [[18 sierpnia]] [[1924]] r. do [[25 maja]] [[1927]] r. W tym czasie przeprowadzono szereg inwestycji modernizujących miasto i poprawiających warunki życia mieszkańców: <br /> *założono instalację elektrycznego oświetlenia w budynkach publicznych i na ulicach ([[1924]]) <br /> *przystąpiono do budowy wodociągu ([[1925]]) oraz Domu Ludowego ([[1924]]) <br /> *zorganizowano pierwszy w [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckim]] ośrodek zdrowia ([[1926]]) <br /> *uruchomiono łaźnię miejską <br /> [[Plik:Czeladź. Opowieść o mieście.jpg|thumb|right|[[Czeladź. Opowieść o mieście]] - książka autorstwa żony Antoniego Rączaszka - Czesławy Niemyskiej-Rączaszek]]<br /> Wzrosły wydatki na opiekę społeczną. Magistrat pod kierownictwem Rączaszka organizował pomoc medyczną i żywnościową ubogim i bezrobotnym, a także pozyskał fundusze na urządzenie robót publicznych. Trwały prace przy budowie dróg i ulic – Milowickiej, Węgroda, Kościelnej. W wyniku wspólnych ustaleń z Zarządem [[Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe &quot;Saturn&quot;|Towarzystwa Górniczo-Przemysłowego &quot;Saturn&quot;]], zostały rozpoczęte prace przy regulacji rzeki [[Brynica|Brynicy]]. Ustalono prawa własnościowe do poszczególnych gruntów. <br /> <br /> Z inspiracji Rączaszka wyłoniło się wiele cennych inicjatyw – w [[Czeladź|Czeladzi]] został powołany Komitet Ochrony Zabytków, na jego wniosek Rada Miejska wprowadziła pieczęć miejską, wzorowaną na tej z [[1792]] roku. <br /> Aktywność i zaangażowanie burmistrza przejawiała się także w dziedzinie kultury – w mieście urządzono wystawę książek polskich, zlecono wykonanie fotografii dokumentujących zabytki miasta. <br /> Rączaszek wyjeżdżał w sprawach miejskich do Archiwum Akt Dawnych i Archiwum Konsystorza Biskupiego w Krakowie i wyszukiwał archiwalne dokumenty dotyczące [[Czeladź|Czeladzi]]. Zwiedzał także archiwa w Piotrkowie i Warszawie. W tym ostatnim mieście poznał swą przyszłą żonę, warszawiankę [[Czesława Niemyska-Rączaszek|Czesławę Niemyską]].<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Poszukiwania starych aktów miejskich prowadziły do archiwum kościelnego i starego ratusza. Lecz o ile archiwum plebańskie było wcale bogate o tyle akta miejskie - uległy prawie całkowitemu zniszczeniu. Z poszukiwań tych wynikło kilka artykułów pisanych przez burmistrza do prasy Zagłębia (&quot;Herb Czeladzi&quot;, &quot;Opowiadanie powstańca&quot;, &quot;Ścięcie czarownicy&quot; i inne)...<br /> |2 = Czesława Niemyska-Rączaszek, Czeladź. Opowieść o mieście<br /> |3 = Czeladź 1993, str.81<br /> }}<br /> <br /> [[Plik:Rączaszek Archiwum Piotrków.jpg|thumb|right|Pismo urzędowe z czasów prezydentury A. Rączaszka w Tomaszowie Mazowieckim]]<br /> W latach [[1928]]-[[1929|29]] pracował jako kierownik oddziału pracy i polityki społecznej w Brześciu. W [[1929]] objął urząd prezydenta miasta Grodna. Od [[1930]] r. pełnił funkcję wojewódzkiego inspektora związków komunalnych w Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku. Między [[1935]] a [[1939]] r. Rączaszek pełnił funkcję burmistrza Tomaszowa Mazowieckiego. <br /> <br /> ==Lata wojenne==<br /> We wrześniu [[1939]] r. Rączaszek został przez Niemców aresztowany i osadzony w więzieniu w Piotrkowie. Przebywał w nim do lutego [[1940]] r. Po uwolnieniu, wraz z żoną i dwójką dzieci – Krzysztofem i Marią, wrócił do [[Czeladź|Czeladzi]]. Rodzina utrzymywała się z niewielkiego kawałka ziemi. <br /> <br /> ==Po roku 1945==<br /> Po wojnie, w [[1945]] roku, Rączaszek zaangażował się w pracę społeczną. Na pierwszym zebraniu rolników został wybrany prezesem Samopomocy Chłopskiej. Stanowisko to piastował przez 4 lata. W latach [[1947]] - [[1950|50]] Rączaszek sprawował mandat radnego miasta [[Czeladź]] z ramienia Samopomocy Chłopskiej. Z Miejskiej Rady Narodowej został usunięty z powodu trudnienia się prywatnym handlem.<br /> <br /> [[Plik:Czeladź Cmentarz katolicki ul. Nowpogońska 021 Antoni Rączaszek.JPG|thumb|right|Grób Antoniego Rączaszka]]<br /> W latach [[1945]] - [[1950]] Antoni Rączaszek pełnił ponadto następujące funkcje społeczne – pełnomocnik do spraw siewu, przewodniczący Komisji Daniny Narodowej, prezes Komitetu Obywatelskiego Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju, prezes Koła Polskiego Związku Zachodniego, przewodniczący Komitetu Odbudowy Warszawy, prezes Ochotniczej Straży Pożarnej. Działał jako członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.<br /> W [[1947]] r. towarzyszył żonie w kuracji leczniczej w Szwajcarii. On sam zaś, na zlecenie Instytutu Nauki i Oświaty Rolniczej prowadził badania w zakresie techniki i organizacji szwajcarskiego rolnictwa. Zmarł [[11 marca]] [[1957]] r. w Warszawie na zawał serca. Spoczywa na cmentarzu przy ul. Nowopogońskiej w [[Czeladź|Czeladzi]]. <br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Antoni Rączaszek Tomaszów Maz Arch Piotrków.jpg|Druk z zaproszeniem od prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego A. Rączaszka z 1935 roku<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Postaci z kart czeladzkiej historii]] (publikacja)<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *Źródło: [http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=319&amp;Itemid=106 Biogram Antoniego Rączaszka na stronie czeladzkiego Muzeum &quot;Saturn&quot;] <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Burmistrzowie Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Antoni_R%C4%85czaszek&diff=70043 2016-01-08T15:53:00Z

<p>Loukas: Cytat i galeria.</p> <hr /> <div>{{Biogram infobox<br /> |imię i nazwisko = Antoni Rączaszek<br /> |pseudonim =<br /> |grafika = Antoni Rączaszek.jpg<br /> |opis grafiki =<br /> |podpis =<br /> |data urodzenia = [[14 grudnia]] [[1898]] <br /> |miejsce urodzenia = [[Czeladź]]<br /> |imię przy narodzeniu =<br /> |data śmierci = [[11 marca]] [[1957]]<br /> |miejsce śmierci = Warszawa<br /> |przyczyna śmierci =<br /> |miejsce spoczynku = [[Czeladź]]<br /> |zawód = działacz społeczny, samorządowiec<br /> |odznaczenia =<br /> |www =<br /> }}<br /> <br /> '''Antoni Szczepan Rączaszek''' - działacz społeczny, samorządowiec, pracownik administracji, burmistrz [[Czeladź|Czeladzi]]. <br /> <br /> ==Lata młodzieńcze i studia==<br /> Przyszedł na świat [[14 grudnia]] [[1898]] r. w [[Czeladź|Czeladzi]] w rodzinie drobnomieszczańskiej jako syn Józefa i Wiktorii z Madlów. W [[1917]] r. ukończył 8-klasową szkołę realną w [[Będzin|Będzinie]], a następnie rozpoczął studia na uniwersytetach w Krakowie i Poznaniu, na Wydziale Rolniczo-Leśnym. Interesował się literaturą, w czasie studiów zdobył I nagrodę w konkursie literackim ogłoszonym przez Polską Akademię Umiejętności. Kształcąc się w Poznaniu brał czynny udział w Kole Miłośników Sztuki &quot;Promethidion&quot;. W okresie studiów Rączaszek często przyjeżdżał do rodziny na wakacje. Wraz z innymi, otwartymi na zmiany czeladzianami, rozwinął działalność kulturalną w Związku Młodzieży Polskiej. Młodzi urządzali różne akcje o charakterze popularyzatorsko-edukacyjnym: spotkania, pogadanki, wykłady, odczyty, na które uczęszczali także dorośli, w tym członkowie Rady Miejskiej. Imponowała im odwaga, jasny umysł oraz zaangażowanie Rączaszka. <br /> <br /> ==Kariera administracyjna==<br /> W [[1923]] roku zaszła konieczność dokonania nowych wyborów do Magistratu. Na posiedzeniu Rady Miejskiej w dniu [[7 maja]], radny Trząski wysunął kandydaturę Antoniego Rączaszka na burmistrza [[Czeladź|Czeladzi]]. Ze względów formalnych (brak posiadania biernego prawa wyborczego) Rączaszek nie mógł objąć tego stanowiska. Jednakże duże poparcie dla młodego czeladzianina umożliwiło utworzenie stanowiska sekretarza generalnego. Rączaszek pełnił tę funkcję od [[1 czerwca]] [[1923]] r. Niestety w wyniku niesnasek w Ratuszu zrezygnował ze stanowiska. <br /> W trakcie ponownych wyborów na burmistrza większość radnych poparła kandydaturę Antoniego. Rączaszek sprawował stanowisko burmistrza prawie przez trzy lata od [[18 sierpnia]] [[1924]] r. do [[25 maja]] [[1927]] r. W tym czasie przeprowadzono szereg inwestycji modernizujących miasto i poprawiających warunki życia mieszkańców. Założono instalację elektrycznego oświetlenia w budynkach publicznych i na ulicach ([[1924]]), przystąpiono do budowy wodociągu ([[1925]]) oraz Domu Ludowego ([[1924]]), zorganizowano pierwszy w [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckim]] ośrodek zdrowia ([[1926]]), uruchomiono łaźnię miejską. <br /> [[Plik:Czeladź. Opowieść o mieście.jpg|thumb|right|[[Czeladź. Opowieść o mieście]] - książka autorstwa żony Antoniego Rączaszka - Czesławy Niemyskiej-Rączaszek]]<br /> Wzrosły wydatki na opiekę społeczną. Magistrat pod kierownictwem Rączaszka organizował pomoc medyczną i żywnościową ubogim i bezrobotnym, a także pozyskał fundusze na urządzenie robót publicznych. Trwały prace przy budowie dróg i ulic – Milowickiej, Węgroda, Kościelnej. W wyniku wspólnych ustaleń z Zarządem [[Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe &quot;Saturn&quot;|Towarzystwa Górniczo-Przemysłowego &quot;Saturn&quot;]], zostały rozpoczęte prace przy regulacji rzeki [[Brynica|Brynicy]]. Ustalono prawa własnościowe do poszczególnych gruntów. <br /> <br /> Z inspiracji Rączaszka wyłoniło się wiele cennych inicjatyw – w [[Czeladź|Czeladzi]] został powołany Komitet Ochrony Zabytków, na jego wniosek Rada Miejska wprowadziła pieczęć miejską, wzorowaną na tej z [[1792]] r. Aktywność i zaangażowanie burmistrza przejawiała się także w dziedzinie kultury – w mieście urządzono wystawę książek polskich, zlecono wykonanie fotografii dokumentujących zabytki miasta. Rączaszek wyjeżdżał w sprawach miejskich do Archiwum Akt Dawnych i Archiwum Konsystorza Biskupiego w Krakowie i wyszukiwał archiwalne dokumenty dotyczące [[Czeladź|Czeladzi]]. Zwiedzał także archiwa w Piotrkowie i Warszawie. Zresztą w tym ostatnim mieście poznał swą przyszłą żonę, warszawiankę [[Czesława Niemyska-Rączaszek|Czesławę Niemyską]].<br /> <br /> {{CytatD<br /> |1 = Poszukiwania starych aktów miejskich prowadziły do archiwum kościelnego i starego ratusza. Lecz o ile archiwum plebańskie było wcale bogate o tyle akta miejskie - uległy prawie całkowitemu zniszczeniu. Z poszukiwań tych wynikło kilka artykułów pisanych przez burmistrza do prasy Zagłębia (&quot;Herb Czeladzi&quot;, &quot;Opowiadanie powstańca&quot;, &quot;Ścięcie czarownicy&quot; i inne)...<br /> |2 = Czesława Niemyska-Rączaszek, Czeladź. Opowieść o mieście<br /> |3 = Czeladź 1993, str.81<br /> }}<br /> <br /> [[Plik:Rączaszek Archiwum Piotrków.jpg|thumb|right|Pismo urzędowe z czasów prezydentury A. Rączaszka w Tomaszowie Mazowieckim]]<br /> W latach [[1928]]-[[1929|29]] pracował jako kierownik oddziału pracy i polityki społecznej w Brześciu. W [[1929]] objął urząd prezydenta miasta Grodna. Od [[1930]] r. pełnił funkcję wojewódzkiego inspektora związków komunalnych w Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku. Między [[1935]] a [[1939]] r. Rączaszek pełnił funkcję burmistrza Tomaszowa Mazowieckiego. <br /> <br /> ==Lata wojenne==<br /> We wrześniu [[1939]] r. Rączaszek został przez Niemców aresztowany i osadzony w więzieniu w Piotrkowie. Przebywał w nim do lutego [[1940]] r. Po uwolnieniu, wraz z żoną i dwójką dzieci – Krzysztofem i Marią, wrócił do [[Czeladź|Czeladzi]]. Rodzina utrzymywała się z niewielkiego kawałka ziemi. <br /> <br /> ==Po roku 1945==<br /> Po wojnie, w [[1945]] roku, Rączaszek zaangażował się w pracę społeczną. Na pierwszym zebraniu rolników został wybrany prezesem Samopomocy Chłopskiej. Stanowisko to piastował przez 4 lata. W latach [[1947]] - [[1950|50]] Rączaszek sprawował mandat radnego miasta [[Czeladź]] z ramienia Samopomocy Chłopskiej. Z Miejskiej Rady Narodowej został usunięty z powodu trudnienia się prywatnym handlem.<br /> <br /> [[Plik:Czeladź Cmentarz katolicki ul. Nowpogońska 021 Antoni Rączaszek.JPG|thumb|right|Grób Antoniego Rączaszka]]<br /> W latach [[1945]] - [[1950]] Antoni Rączaszek pełnił ponadto następujące funkcje społeczne – pełnomocnik do spraw siewu, przewodniczący Komisji Daniny Narodowej, prezes Komitetu Obywatelskiego Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju, prezes Koła Polskiego Związku Zachodniego, przewodniczący Komitetu Odbudowy Warszawy, prezes Ochotniczej Straży Pożarnej. Działał jako członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.<br /> W [[1947]] r. towarzyszył żonie w kuracji leczniczej w Szwajcarii. On sam zaś, na zlecenie Instytutu Nauki i Oświaty Rolniczej prowadził badania w zakresie techniki i organizacji szwajcarskiego rolnictwa. Zmarł [[11 marca]] [[1957]] r. w Warszawie na zawał serca. Spoczywa na cmentarzu przy ul. Nowopogońskiej w [[Czeladź|Czeladzi]]. <br /> <br /> ==Galeria==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Antoni Rączaszek Tomaszów Maz Arch Piotrków.jpg|Druk z zaproszeniem od prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego A. Rączaszka z 1935 roku<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Postaci z kart czeladzkiej historii]] (publikacja)<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *Źródło: [http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=319&amp;Itemid=106 Biogram Antoniego Rączaszka na stronie czeladzkiego Muzeum &quot;Saturn&quot;] <br /> <br /> [[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]<br /> [[Kategoria:Burmistrzowie Czeladzi|Rączaszek, Antoni]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:Antoni_R%C4%85czaszek_Tomasz%C3%B3w_Maz_Arch_Piotrk%C3%B3w.jpg&diff=70042 2016-01-08T15:35:52Z

<p>Loukas: Antoni Rączaszek dokument</p> <hr /> <div>Antoni Rączaszek dokument</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Plik:R%C4%85czaszek_Archiwum_Piotrk%C3%B3w.jpg&diff=70041 2016-01-08T15:35:39Z

<p>Loukas: Antoni Rączaszek dokument</p> <hr /> <div>Antoni Rączaszek dokument</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Czelad%C5%BA&diff=69755 2015-12-08T22:31:29Z

<p>Loukas: /* Linki zewnętrzne */ CA, TZ, WZ.</p> <hr /> <div>{{Miasto infobox<br /> | Miasto = Czeladź<br /> | dopełniacz_miasta = Czeladzi<br /> | herb_miasta = Plik:Gmina Czeladź herb.png<br /> | flaga_miasta = <br /> | województwo = śląskie<br /> | grodzki =<br /> | powiat = będziński<br /> | gmina = Czeladź<br /> | rodzaj_gminy = miejska<br /> | zarządzający = Burmistrz<br /> | prezydent = [[Zbigniew Marian Szaleniec|Zbigniew Szaleniec]]<br /> | miejska = tak<br /> | powierzchnia = 16,38<br /> | wysokość =<br /> | pozycja = top<br /> | rok = 2010<br /> | populacja = 33 556<br /> | gęstość = 2048,6<br /> | tablica_rej = SBE<br /> | założone = [[1228]]<br /> | prawa_miejskie = [[1262]]<br /> | www = http://www.czeladz.pl<br /> }}<br /> '''Czeladź''' - miasto w [[Powiat będziński|powiecie będzińskim]], najstarsze miasto [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://czeladz.org.pl/index.php?strony=sprawy&amp;art=43|tytuł=Miasto siedmiu stuleci|opublikowany=czeladz.org.pl/|data dostępu=2013-07-21}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Pieczęć woskowa z wizerunkiem św. Stanisława Czeladź.jpg|300px|thumb|recht|Pieczęć woskowa z wizerunkiem św. Stanisława, wyciśnięta na dokumentach sporządzanych przez parafię św. Stanisława B.M. w XVII i XVIII wieku. Oryginały dokumentów w posiadaniu parafii św. Stanisława B. M.]]<br /> Czeladź szczyci się tym, że jest jednym z najstarszych polskich miast. Historia Czeladzi, podobnie jak [[Siewierz|Siewierza]], związana jest z [[Księstwo Siewierskie|księstwem siewierskim]], do którego przynależała od średniowiecza (od 1177 roku) do [[1790]] roku. <br /> <br /> ===Księstwo Siewierskie===<br /> '''Pod panowaniem Piastów śląskich'''&lt;br&gt;<br /> Kroniki wspominają (potrzebne źródło), że Kazimierz II Sprawiedliwy (książę sandomierski, krakowski i mazowiecki), trzymając do chrztu swego chrześniaka: Mieczysława (wg. Przemszy Zielińskiego) lub Kazimierza (wg. wikipedi.org) I księcia opolskiego (był to syn Mieszka I Plątonogiego), darował mu okolice [[Siewierz|Siewierza]] (a więc i Czeladź), Bytomia, Oświęcimia i Zatora. <br /> W roku [[1241]] Czeladź została zniszczona przez Tatarów.<br /> <br /> '''Pod panowaniem biskupów krakowskich'''&lt;br&gt;<br /> W pierwszej połowie XV wieku miasto oraz całe księstwo siewierskie przechodzi na własność biskupów krakowskich. Do tego czasu i później jeszcze Czeladź była narażona na napady śląskich grasantów. Tak zwane [[Pakta Będzińskie|pakta będzińskie]], których mocą arcyksiążę austriacki Maksymilian zrzekł się praw do tronu polskiego, były podpisane w roku [[1589]] nie w [[Będzin|Będzinie]], ale w Czeladzi, według innych zaś we wsi Starzynie na Śląsku. <br /> <br /> '''Definicja księstwa wg Biblioteki Gazety Wyborczej, Historia Polski, Polska do 1586.'''&lt;br&gt;<br /> {{CytatD<br /> |1 = Terytorium historyczne na pograniczu Małopolski i Śląska; w XII w. niewielka kasztelania w [[Ziemia Krakowska|ziemi krakowskiej]], z grodem w Siewierzu, 1179 przekazana przez Kazimierza II Sprawiedliwego księciu raciborskiemu, Mieszkowi I Plątonogiemu; później należała kolejno do księstw; opolskiego, bytomskiego, świdnickiego, cieszyńskiego; 1443 książę cieszyński, Wacław I, sprzedał tę ziemie biskupowi krakowskiemu [[Zbigniew Oleśnicki|Z. Oleśnickiemu]], odtąd suwerenne księstwo biskupie; do biskupstwa krakowskiego należały miasta: [[Siewierz]], Czeladź, [[Koziegłowy]], oraz kilkanaście wsi, pozostałe wsie posiadała szlachta, zależna od biskupów i pozbawiona takich praw, jak szlachta w Rzeczypospolitej; 1790 Sejm Czteroletni wcielił księstwo siewierskie do Korony (do województwa krakowskiego; w III rozbiorze (1795) przypadło Prusom jako tzw. Nowy Śląsk, 1807 ofiarowane przez Napoleona I marszałkowi J. Lannesowi [jako księstwo olkusko-siewierskie (red.)], po jego śmierci 1809 włączone do Księstwa Warszawskiego [do departamentu krakowskiego (red.)], 1815 do Królestwa Polskiego [do woj. krakowskiego, ale ze stolicą już w Kielcach, po 1815 województwo krakowskie zostało rozdzielone pomiędzy Rosję i Austrię (red.)].<br /> |2 = <br /> |3 = <br /> }}<br /> <br /> '''Znani goście odwiedzający miasto'''&lt;br&gt;<br /> To nadgraniczni położenie Czeladzi sprawia, ze w mieście. Zatrzymują się niezwykli goście: w roku [[1655]] przez. Czeladź dążą na Kraków Szwedzi, w [[1670]] zatrzymuje się w niej księżna Eleonora, córka Karola II ks. Mantui. Towarzyszą jej dwie córki: Eleonora i Maria Anna. Pierwsza z nich to przyszła małżonka króla Michała Wiśniowieckiego. Nawiasem należy zauważyć, że Czeladź po wojnach szwedzkich była tak zniszczona, iż przyszła Królowa polska nie miała się gdzie zatrzymać. W roku [[1683]] Czeladź widziała w swych murach licznych znakomitych gości zagranicznych, którzy tu zjechali się na powitanie Jana Sobieskiego, udającego się na wyprawę wiedeńską. Wreszcie w roku [[1697]] król August II w drodze do Krakowa witany był w Czeladzi przez burmistrza oracją. <br /> <br /> '''Degradacja miasta'''<br /> Po klęsce powodzi w roku [[1736]] i grabieży, dokonanej przez wojska rosyjskie w r. [[1813]] miasto straciło wiele ze swej dawnej świetności. Za udział wielu czeladzian w [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstaniu]] [[1863]] r. rząd rosyjski ukarał miasto w ten sposób, że je zdegradował do rzędu osad i przyłączył Czeladź do gminy [[Gzichów (Będzin)|Gzichów]]. Dopiero podczas I wojny światowej Czeladź znów stała się miastem. <br /> <br /> '''Spory o grunty'''<br /> Osobną kartę w dziejach Czeladzi zajmują spory o grunta graniczne z dziedzicami okolicznych włości - Mieroszewskimi, a później Donnersmarckami. Ze sporów tych, trwających około trzystu<br /> lat, czeladzianie wychodzili zwycięsko.<br /> <br /> ===Galeria===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Najstarsza pieczęć Miejska Czeladzi.jpg|Najstarsza pieczęć Miejska Czeladzi z wizerunkiem św. Stanisława<br /> Plik:Flaga Czeladzi.jpg|Flaga Czeladzi<br /> Plik:Czeladź Pocztówka 001 Kopalnia Saturn.JPG|Kopalnia &quot;Saturn&quot; na pocztówce sprzed [[1914]] r.<br /> Plik:Czeladź2.jpg|[[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|Kościół parafialny pod wezwaniem Św. Stanisława Biskupa i Męczennika]] górujący nad okolicą<br /> Plik:Czeladź - 0002.jpg|Most nad Brynicą w Czeladzi, wybudowany sumptem [[Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe &quot;Saturn&quot;|Tow. Górniczo-Przemysłowego &quot;Saturn&quot;]] przed 1930 rokiem<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Nazwa==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ===Czeladź pośród miast Zagłębia Dąbrowskiego===<br /> [[Plik:Miasto Czeladź Mapa 1927 1939.jpg|thumb|300px|Mapa obszaru miasta Czeladź w latach [[1927]] - [[1939]]]]<br /> Miasto położone na granicy [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. Wchodzi w skład [[powiat będziński|powiatu będzińskiego]]. Od wschodniej strony graniczy z [[Będzin|Będzinem]] i [[Sosnowiec|Sosnowcem]].<br /> <br /> ==Zabytki, szlaki i atrakcje turystyczne==<br /> <br /> ===Zabytki===<br /> Z dawnych czasów pozostał śliczny domek z podcieniami, [[Dom Łakomika|dom p. Łakomika]] z roku [[1567]], dom przy ul. Rynkowej z pięknymi odrzwiami, w domu tym miała się mieścić świątynia ariańska, wreszcie w środku rynku dawny [[Ratusz w Czeladzi|ratusz]], zbudowany w stylu barokowym. <br /> <br /> Dumą Czeladzi jest wspaniały kościół w stylu romańskim, zbudowany w pierwszych latach XX wieku. Świątynia czeladzka pod wezwaniem [[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|św. Stanisława biskupa krakowskiego]], który według podania miał założyć pierwszy kościół w Czeladzi, jest niewątpliwie najokazalszą świątynią w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu]].<br /> <br /> ===Pomniki===<br /> Przy byłej ulicy Milowickiej znajdował się pomnik ku czci trzech żołnierzy 11 kompani 7 pułku piechoty legionowej, poległych w dniu [[10 marca]] [[1919]] roku podczas bitwy z oddziałami niemieckimi, które dokonały zbrojnego napadu na magazyny z żywnością. Magazyny te znajdowały się na pobliskiej [[Kopalnia &quot;Saturn&quot; (Czeladź)|kopalni „Saturn”]], a że były to czasy powojennego niedostatku, zbiedzeni Niemcy zaryzykowali atak, który zakończył się dla nich klęską. <br /> <br /> ===Imprezy cykliczne===<br /> *[[Dni Czeladzi]]<br /> *[[Festiwal Ave Maria]]<br /> <br /> ==Miejsca Pamięci==<br /> *[[Miejsca Pamięci - Gmina Czeladź]]<br /> <br /> ==Czeladzkie biogramy==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeslaw Slania.jpg|[[Czesław Słania]], światowej sławy grawer i grafik<br /> Plik:Antoni Rączaszek.jpg|[[Antoni Rączaszek]], burmistrz Czeladzi w okresie międzywojennym <br /> Plik:Paweł Dehnel.jpg|[[Paweł Dehnel]], działacz niepodległościowy PPS<br /> Plik:Grand-pere Cracovie.jpg|[[Alexis Bartet]]<br /> Plik:Jean Keller.jpg|[[Jan Keller]], francuski inżynier, związany z [[Towarzystwo Bezimienne Kopalń Węgla &quot;Czeladź” Piaski|Towarzystwem Kopalń Węgla w Czeladzi]]<br /> Plik:Janusz Domagalik.jpg|[[Janusz Domagalik]], pisarz, autor książek ''Banda Rudego'' i ''Koniec wakacji'' zekranizowanych przez [[Stanisław Jędryka|Stanisława Jędrykę]]<br /> Plik:Henryk Kuźniak.jpg|[[Henryk Kuźniak]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Czeladzi Zobacz biogramy osób urodzonych w Czeladzi]<br /> *[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Czeladzi%C4%85&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz biogramy osób związanych z Czeladzią]<br /> <br /> ==Kultura==<br /> [[Plik:Towarzystwo Górniczo Przemysłowe Saturn Kopalnia Saturn 101.JPG|thumb|300px|right|[[Kopalnia &quot;Saturn&quot; (Czeladź)]], obecnie siedziba Galerii Sztuki Współczesnej]]<br /> ===Muzea, galerie===<br /> *[[Muzeum Saturn w Czeladzi]]<br /> *[[Galeria Sztuki Współczesnej &quot;Elektrownia&quot;]]<br /> *[[Spółdzielczy Dom Kultury &quot;Odeon&quot;]]<br /> <br /> ===Biblioteki===<br /> [[Plik:Czeladź3.jpg|thumb|300px|right|[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi]]]]<br /> *[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi|Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi i jej filie]]<br /> <br /> [[Plik:Czeladź4.jpg|thumb|300px|right|Fontanna z &quot;Aniołami Muzyki&quot; położona poniżej [[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|koscioła Św. Stanisława Biskupa i Męczennika]]]]<br /> <br /> ===Podania i legendy Czeladzi===<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Edukacja==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Religia==<br /> *[[Dekanat czeladzki]]<br /> <br /> ==Sport==<br /> ===Kluby sportowe===<br /> Kluby piłki nożnej<br /> *[[CKS Czeladź]]<br /> *[[Górnik Piaski]]<br /> *[[MCKS Czeladź]]<br /> <br /> ==Gospodarka==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Komunikacja==<br /> Zobacz osobne hasło:&lt;br&gt; <br /> *[[Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim S. A.]]<br /> <br /> ==Dzielnice i osiedla==<br /> [[Plik:Czeladź Piaski stara zabudowa 030.JPG|thumb|300px|right|Czeladź-Piaski]]<br /> <br /> *[[Brazylia (Czeladź)|Brazylia]]<br /> *[[Kolonia Małobądz (Czeladź)|Kolonia Małobądz]]<br /> *[[Kolonia Rożka (Czeladź)|Kolonia Rożka]]<br /> *[[Madera (Czeladź)|Madera]]<br /> *[[Piaski (Czeladź)|Piaski]]<br /> <br /> ==Burmistrzowie Czeladzi==<br /> *[[Burmistrzowie Czeladzi]]<br /> <br /> ==Honorowi obywatele miasta==<br /> Tytuł honorowego obywatela miasta Czeladź został przyznany następującym osobom:&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele|tytuł=Honorowi Obywatele|opublikowany=czeladz.pl/|data dostępu=2014-01-20}}&lt;/ref&gt;<br /> *[[Józef Piłsudski]]<br /> *[[Bolesław Pieńkowski]]<br /> *[[Edward Rydz-Śmigły]]<br /> *[[Felicjan Sławoj Składkowski]]<br /> *[[Aldebert Valette]]<br /> *[[Jan Kaczmarek]]<br /> *[[Pierre Cucheval]]<br /> *[[Józef Mazur]]<br /> *[[Czesław Słania]]<br /> *[[Michel Flacheron]]<br /> *[[Zygmunt Szkocny]]<br /> *[[Janusz Domagalik]]<br /> *[[Daniel Normand]]<br /> *[[Bernard Briez]]<br /> *[[Sławomir Pietras]]<br /> *[[Tadeusz Stępień]]<br /> *[[Abraham Green]]<br /> *[[Henryk Kuźniak]]<br /> *[[Adam Śmigielski]]<br /> *[[Michał Szczujko]]<br /> *[[Ilona Kuśmierska]]<br /> *[[Halina Normand]]<br /> *[[Ryszard Dudek]]<br /> *[[Freddy Kaczmarek]]<br /> *[[Marie Pascal Salvino]]<br /> <br /> ==Miasta partnerskie==<br /> Miasta partnerskie Czeladzi:&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/miasta-partnerskie|tytuł=Miasta partnerskie|opublikowany=Urząd Miasta Czeladź|data dostępu=2013-07-23}}&lt;/ref&gt;<br /> *[[Auby]] (Francja)<br /> *[[Żydaczów]] (Ukraina)<br /> *[[Viesite]] (Łotwa)<br /> *[[Varpalota]] (Węgry)<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Czeladź na starych fotografiach i obrazach==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeladź - Dawny Ratusz teraz sąd.jpg|Dawny Ratusz <br /> Plik:Czeladź - Dom-0001.jpg|Czeladzki Dom <br /> Plik:Czeladź - Kamienica przy ul Rynkowej.jpg|Czeladź - Kamienica przy ul. Rynkowej<br /> Plik:Czeladź - Kapliczka przy ulicy Krzywej.jpg|Czeladź - Kapliczka przy ulicy Krzywej<br /> Plik:Czeladź - miasto dawniej.jpg|Budynki przed kościołem<br /> Plik:Czeladź - Stara chałupa.jpg|Stara chałupa<br /> Plik:Czeladź - Stara Karczma stojąca dawniej w rynku.jpg|Stara Karczma stojąca dawniej w rynku<br /> Plik:Czeladź - Stary domek przy ul Zamurnej.jpg|Stary domek przy ul. Zamurnej <br /> Plik:Czeladź - ul Krzywa - Dom-0002.jpg|ul. Krzywa - Dom<br /> Plik:Czeladź - ul Rynkowa - Dom-0003.jpg|ul. Rynkowa - Dom<br /> Plik:Piaski 1912 A. Bartet.jpg|[[Alexis Bartet]] w [[Piaski (Czeladź)|Piaskach]], 1912 r.<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Zobacz osobne hasła:&lt;br&gt; <br /> *[[Czeladź na dawnej fotografii (katalog)|Czeladź na starej fotografii]]<br /> *[[Czeladź na dawnej reklamie (katalog)|Czeladź na dawnej reklamie]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeladź Marian Kantor Mirski.jpg|[[Czeladź (Marian Kantor-Mirski)]] ([[1992]]) [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> Plik:Czeladź. Opowieść o mieście.jpg | [[Czeladź. Opowieść o mieście]] ([[1993]]) [[Czesława Niemyska-Rączaszkowa]]<br /> Plik:Herby i pieczęcie Miasta Czeladź.jpg| [[Herby i pieczęcie Miasta Czeladź]] ([[2010]]) [[Iwona Szaleniec]]<br /> Plik:Przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim.jpg| [[Przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim (1939)]] ([[1939]]) str. 86-87<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Biblioteka_Zag%C5%82%C4%99biaka Zobacz wydawnictwa poświęcone Zagłębiu Dąbrowskiemu]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Powiat będziński]]<br /> *[[M/S Kopalnia Czeladź]]<br /> <br /> ==Czeladź na filmie==<br /> &lt;videoflash&gt;apXyZmt0xK0&lt;/videoflash&gt; &lt;videoflash&gt;ajxARU4KGh8&lt;/videoflash&gt;<br /> &lt;videoflash&gt;nG-8uthhddU&lt;/videoflash&gt; &lt;videoflash&gt;Kqnz9aEBc-o&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/ Strona internetowa miasta Czeladź]<br /> *[http://magazyn.klubzaglebiowski.pl/?page_id=40 Klub Zagłębiowski - magazyn internetowy poświęcony miastom Zagłębia Dąbrowskiego]<br /> *[https://www.facebook.com/czeladzkiantykwariat/ Czeladzki Antykwariat]<br /> *[http://www.twojezaglebie.pl/ Strona twojezaglebie.pl - Strona internetowa gazety Twoje Zagłębie]<br /> *[http://www.wiadomoscizaglebia.pl/ Strona internetowa Wiadomości Zagłębia]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Regionu|Czeladź]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z powiatem będzińskim|Czeladź]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Czeladź]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Czelad%C5%BA&diff=69754 2015-12-08T22:05:29Z

<p>Loukas: /* Czeladzkie biogramy */ H. Kuźniak</p> <hr /> <div>{{Miasto infobox<br /> | Miasto = Czeladź<br /> | dopełniacz_miasta = Czeladzi<br /> | herb_miasta = Plik:Gmina Czeladź herb.png<br /> | flaga_miasta = <br /> | województwo = śląskie<br /> | grodzki =<br /> | powiat = będziński<br /> | gmina = Czeladź<br /> | rodzaj_gminy = miejska<br /> | zarządzający = Burmistrz<br /> | prezydent = [[Zbigniew Marian Szaleniec|Zbigniew Szaleniec]]<br /> | miejska = tak<br /> | powierzchnia = 16,38<br /> | wysokość =<br /> | pozycja = top<br /> | rok = 2010<br /> | populacja = 33 556<br /> | gęstość = 2048,6<br /> | tablica_rej = SBE<br /> | założone = [[1228]]<br /> | prawa_miejskie = [[1262]]<br /> | www = http://www.czeladz.pl<br /> }}<br /> '''Czeladź''' - miasto w [[Powiat będziński|powiecie będzińskim]], najstarsze miasto [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://czeladz.org.pl/index.php?strony=sprawy&amp;art=43|tytuł=Miasto siedmiu stuleci|opublikowany=czeladz.org.pl/|data dostępu=2013-07-21}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Pieczęć woskowa z wizerunkiem św. Stanisława Czeladź.jpg|300px|thumb|recht|Pieczęć woskowa z wizerunkiem św. Stanisława, wyciśnięta na dokumentach sporządzanych przez parafię św. Stanisława B.M. w XVII i XVIII wieku. Oryginały dokumentów w posiadaniu parafii św. Stanisława B. M.]]<br /> Czeladź szczyci się tym, że jest jednym z najstarszych polskich miast. Historia Czeladzi, podobnie jak [[Siewierz|Siewierza]], związana jest z [[Księstwo Siewierskie|księstwem siewierskim]], do którego przynależała od średniowiecza (od 1177 roku) do [[1790]] roku. <br /> <br /> ===Księstwo Siewierskie===<br /> '''Pod panowaniem Piastów śląskich'''&lt;br&gt;<br /> Kroniki wspominają (potrzebne źródło), że Kazimierz II Sprawiedliwy (książę sandomierski, krakowski i mazowiecki), trzymając do chrztu swego chrześniaka: Mieczysława (wg. Przemszy Zielińskiego) lub Kazimierza (wg. wikipedi.org) I księcia opolskiego (był to syn Mieszka I Plątonogiego), darował mu okolice [[Siewierz|Siewierza]] (a więc i Czeladź), Bytomia, Oświęcimia i Zatora. <br /> W roku [[1241]] Czeladź została zniszczona przez Tatarów.<br /> <br /> '''Pod panowaniem biskupów krakowskich'''&lt;br&gt;<br /> W pierwszej połowie XV wieku miasto oraz całe księstwo siewierskie przechodzi na własność biskupów krakowskich. Do tego czasu i później jeszcze Czeladź była narażona na napady śląskich grasantów. Tak zwane [[Pakta Będzińskie|pakta będzińskie]], których mocą arcyksiążę austriacki Maksymilian zrzekł się praw do tronu polskiego, były podpisane w roku [[1589]] nie w [[Będzin|Będzinie]], ale w Czeladzi, według innych zaś we wsi Starzynie na Śląsku. <br /> <br /> '''Definicja księstwa wg Biblioteki Gazety Wyborczej, Historia Polski, Polska do 1586.'''&lt;br&gt;<br /> {{CytatD<br /> |1 = Terytorium historyczne na pograniczu Małopolski i Śląska; w XII w. niewielka kasztelania w [[Ziemia Krakowska|ziemi krakowskiej]], z grodem w Siewierzu, 1179 przekazana przez Kazimierza II Sprawiedliwego księciu raciborskiemu, Mieszkowi I Plątonogiemu; później należała kolejno do księstw; opolskiego, bytomskiego, świdnickiego, cieszyńskiego; 1443 książę cieszyński, Wacław I, sprzedał tę ziemie biskupowi krakowskiemu [[Zbigniew Oleśnicki|Z. Oleśnickiemu]], odtąd suwerenne księstwo biskupie; do biskupstwa krakowskiego należały miasta: [[Siewierz]], Czeladź, [[Koziegłowy]], oraz kilkanaście wsi, pozostałe wsie posiadała szlachta, zależna od biskupów i pozbawiona takich praw, jak szlachta w Rzeczypospolitej; 1790 Sejm Czteroletni wcielił księstwo siewierskie do Korony (do województwa krakowskiego; w III rozbiorze (1795) przypadło Prusom jako tzw. Nowy Śląsk, 1807 ofiarowane przez Napoleona I marszałkowi J. Lannesowi [jako księstwo olkusko-siewierskie (red.)], po jego śmierci 1809 włączone do Księstwa Warszawskiego [do departamentu krakowskiego (red.)], 1815 do Królestwa Polskiego [do woj. krakowskiego, ale ze stolicą już w Kielcach, po 1815 województwo krakowskie zostało rozdzielone pomiędzy Rosję i Austrię (red.)].<br /> |2 = <br /> |3 = <br /> }}<br /> <br /> '''Znani goście odwiedzający miasto'''&lt;br&gt;<br /> To nadgraniczni położenie Czeladzi sprawia, ze w mieście. Zatrzymują się niezwykli goście: w roku [[1655]] przez. Czeladź dążą na Kraków Szwedzi, w [[1670]] zatrzymuje się w niej księżna Eleonora, córka Karola II ks. Mantui. Towarzyszą jej dwie córki: Eleonora i Maria Anna. Pierwsza z nich to przyszła małżonka króla Michała Wiśniowieckiego. Nawiasem należy zauważyć, że Czeladź po wojnach szwedzkich była tak zniszczona, iż przyszła Królowa polska nie miała się gdzie zatrzymać. W roku [[1683]] Czeladź widziała w swych murach licznych znakomitych gości zagranicznych, którzy tu zjechali się na powitanie Jana Sobieskiego, udającego się na wyprawę wiedeńską. Wreszcie w roku [[1697]] król August II w drodze do Krakowa witany był w Czeladzi przez burmistrza oracją. <br /> <br /> '''Degradacja miasta'''<br /> Po klęsce powodzi w roku [[1736]] i grabieży, dokonanej przez wojska rosyjskie w r. [[1813]] miasto straciło wiele ze swej dawnej świetności. Za udział wielu czeladzian w [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstaniu]] [[1863]] r. rząd rosyjski ukarał miasto w ten sposób, że je zdegradował do rzędu osad i przyłączył Czeladź do gminy [[Gzichów (Będzin)|Gzichów]]. Dopiero podczas I wojny światowej Czeladź znów stała się miastem. <br /> <br /> '''Spory o grunty'''<br /> Osobną kartę w dziejach Czeladzi zajmują spory o grunta graniczne z dziedzicami okolicznych włości - Mieroszewskimi, a później Donnersmarckami. Ze sporów tych, trwających około trzystu<br /> lat, czeladzianie wychodzili zwycięsko.<br /> <br /> ===Galeria===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Najstarsza pieczęć Miejska Czeladzi.jpg|Najstarsza pieczęć Miejska Czeladzi z wizerunkiem św. Stanisława<br /> Plik:Flaga Czeladzi.jpg|Flaga Czeladzi<br /> Plik:Czeladź Pocztówka 001 Kopalnia Saturn.JPG|Kopalnia &quot;Saturn&quot; na pocztówce sprzed [[1914]] r.<br /> Plik:Czeladź2.jpg|[[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|Kościół parafialny pod wezwaniem Św. Stanisława Biskupa i Męczennika]] górujący nad okolicą<br /> Plik:Czeladź - 0002.jpg|Most nad Brynicą w Czeladzi, wybudowany sumptem [[Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe &quot;Saturn&quot;|Tow. Górniczo-Przemysłowego &quot;Saturn&quot;]] przed 1930 rokiem<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Nazwa==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ===Czeladź pośród miast Zagłębia Dąbrowskiego===<br /> [[Plik:Miasto Czeladź Mapa 1927 1939.jpg|thumb|300px|Mapa obszaru miasta Czeladź w latach [[1927]] - [[1939]]]]<br /> Miasto położone na granicy [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. Wchodzi w skład [[powiat będziński|powiatu będzińskiego]]. Od wschodniej strony graniczy z [[Będzin|Będzinem]] i [[Sosnowiec|Sosnowcem]].<br /> <br /> ==Zabytki, szlaki i atrakcje turystyczne==<br /> <br /> ===Zabytki===<br /> Z dawnych czasów pozostał śliczny domek z podcieniami, [[Dom Łakomika|dom p. Łakomika]] z roku [[1567]], dom przy ul. Rynkowej z pięknymi odrzwiami, w domu tym miała się mieścić świątynia ariańska, wreszcie w środku rynku dawny [[Ratusz w Czeladzi|ratusz]], zbudowany w stylu barokowym. <br /> <br /> Dumą Czeladzi jest wspaniały kościół w stylu romańskim, zbudowany w pierwszych latach XX wieku. Świątynia czeladzka pod wezwaniem [[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|św. Stanisława biskupa krakowskiego]], który według podania miał założyć pierwszy kościół w Czeladzi, jest niewątpliwie najokazalszą świątynią w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu]].<br /> <br /> ===Pomniki===<br /> Przy byłej ulicy Milowickiej znajdował się pomnik ku czci trzech żołnierzy 11 kompani 7 pułku piechoty legionowej, poległych w dniu [[10 marca]] [[1919]] roku podczas bitwy z oddziałami niemieckimi, które dokonały zbrojnego napadu na magazyny z żywnością. Magazyny te znajdowały się na pobliskiej [[Kopalnia &quot;Saturn&quot; (Czeladź)|kopalni „Saturn”]], a że były to czasy powojennego niedostatku, zbiedzeni Niemcy zaryzykowali atak, który zakończył się dla nich klęską. <br /> <br /> ===Imprezy cykliczne===<br /> *[[Dni Czeladzi]]<br /> *[[Festiwal Ave Maria]]<br /> <br /> ==Miejsca Pamięci==<br /> *[[Miejsca Pamięci - Gmina Czeladź]]<br /> <br /> ==Czeladzkie biogramy==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeslaw Slania.jpg|[[Czesław Słania]], światowej sławy grawer i grafik<br /> Plik:Antoni Rączaszek.jpg|[[Antoni Rączaszek]], burmistrz Czeladzi w okresie międzywojennym <br /> Plik:Paweł Dehnel.jpg|[[Paweł Dehnel]], działacz niepodległościowy PPS<br /> Plik:Grand-pere Cracovie.jpg|[[Alexis Bartet]]<br /> Plik:Jean Keller.jpg|[[Jan Keller]], francuski inżynier, związany z [[Towarzystwo Bezimienne Kopalń Węgla &quot;Czeladź” Piaski|Towarzystwem Kopalń Węgla w Czeladzi]]<br /> Plik:Janusz Domagalik.jpg|[[Janusz Domagalik]], pisarz, autor książek ''Banda Rudego'' i ''Koniec wakacji'' zekranizowanych przez [[Stanisław Jędryka|Stanisława Jędrykę]]<br /> Plik:Henryk Kuźniak.jpg|[[Henryk Kuźniak]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Czeladzi Zobacz biogramy osób urodzonych w Czeladzi]<br /> *[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Czeladzi%C4%85&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz biogramy osób związanych z Czeladzią]<br /> <br /> ==Kultura==<br /> [[Plik:Towarzystwo Górniczo Przemysłowe Saturn Kopalnia Saturn 101.JPG|thumb|300px|right|[[Kopalnia &quot;Saturn&quot; (Czeladź)]], obecnie siedziba Galerii Sztuki Współczesnej]]<br /> ===Muzea, galerie===<br /> *[[Muzeum Saturn w Czeladzi]]<br /> *[[Galeria Sztuki Współczesnej &quot;Elektrownia&quot;]]<br /> *[[Spółdzielczy Dom Kultury &quot;Odeon&quot;]]<br /> <br /> ===Biblioteki===<br /> [[Plik:Czeladź3.jpg|thumb|300px|right|[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi]]]]<br /> *[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi|Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi i jej filie]]<br /> <br /> [[Plik:Czeladź4.jpg|thumb|300px|right|Fontanna z &quot;Aniołami Muzyki&quot; położona poniżej [[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|koscioła Św. Stanisława Biskupa i Męczennika]]]]<br /> <br /> ===Podania i legendy Czeladzi===<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Edukacja==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Religia==<br /> *[[Dekanat czeladzki]]<br /> <br /> ==Sport==<br /> ===Kluby sportowe===<br /> Kluby piłki nożnej<br /> *[[CKS Czeladź]]<br /> *[[Górnik Piaski]]<br /> *[[MCKS Czeladź]]<br /> <br /> ==Gospodarka==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Komunikacja==<br /> Zobacz osobne hasło:&lt;br&gt; <br /> *[[Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim S. A.]]<br /> <br /> ==Dzielnice i osiedla==<br /> [[Plik:Czeladź Piaski stara zabudowa 030.JPG|thumb|300px|right|Czeladź-Piaski]]<br /> <br /> *[[Brazylia (Czeladź)|Brazylia]]<br /> *[[Kolonia Małobądz (Czeladź)|Kolonia Małobądz]]<br /> *[[Kolonia Rożka (Czeladź)|Kolonia Rożka]]<br /> *[[Madera (Czeladź)|Madera]]<br /> *[[Piaski (Czeladź)|Piaski]]<br /> <br /> ==Burmistrzowie Czeladzi==<br /> *[[Burmistrzowie Czeladzi]]<br /> <br /> ==Honorowi obywatele miasta==<br /> Tytuł honorowego obywatela miasta Czeladź został przyznany następującym osobom:&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele|tytuł=Honorowi Obywatele|opublikowany=czeladz.pl/|data dostępu=2014-01-20}}&lt;/ref&gt;<br /> *[[Józef Piłsudski]]<br /> *[[Bolesław Pieńkowski]]<br /> *[[Edward Rydz-Śmigły]]<br /> *[[Felicjan Sławoj Składkowski]]<br /> *[[Aldebert Valette]]<br /> *[[Jan Kaczmarek]]<br /> *[[Pierre Cucheval]]<br /> *[[Józef Mazur]]<br /> *[[Czesław Słania]]<br /> *[[Michel Flacheron]]<br /> *[[Zygmunt Szkocny]]<br /> *[[Janusz Domagalik]]<br /> *[[Daniel Normand]]<br /> *[[Bernard Briez]]<br /> *[[Sławomir Pietras]]<br /> *[[Tadeusz Stępień]]<br /> *[[Abraham Green]]<br /> *[[Henryk Kuźniak]]<br /> *[[Adam Śmigielski]]<br /> *[[Michał Szczujko]]<br /> *[[Ilona Kuśmierska]]<br /> *[[Halina Normand]]<br /> *[[Ryszard Dudek]]<br /> *[[Freddy Kaczmarek]]<br /> *[[Marie Pascal Salvino]]<br /> <br /> ==Miasta partnerskie==<br /> Miasta partnerskie Czeladzi:&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/miasta-partnerskie|tytuł=Miasta partnerskie|opublikowany=Urząd Miasta Czeladź|data dostępu=2013-07-23}}&lt;/ref&gt;<br /> *[[Auby]] (Francja)<br /> *[[Żydaczów]] (Ukraina)<br /> *[[Viesite]] (Łotwa)<br /> *[[Varpalota]] (Węgry)<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Czeladź na starych fotografiach i obrazach==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeladź - Dawny Ratusz teraz sąd.jpg|Dawny Ratusz <br /> Plik:Czeladź - Dom-0001.jpg|Czeladzki Dom <br /> Plik:Czeladź - Kamienica przy ul Rynkowej.jpg|Czeladź - Kamienica przy ul. Rynkowej<br /> Plik:Czeladź - Kapliczka przy ulicy Krzywej.jpg|Czeladź - Kapliczka przy ulicy Krzywej<br /> Plik:Czeladź - miasto dawniej.jpg|Budynki przed kościołem<br /> Plik:Czeladź - Stara chałupa.jpg|Stara chałupa<br /> Plik:Czeladź - Stara Karczma stojąca dawniej w rynku.jpg|Stara Karczma stojąca dawniej w rynku<br /> Plik:Czeladź - Stary domek przy ul Zamurnej.jpg|Stary domek przy ul. Zamurnej <br /> Plik:Czeladź - ul Krzywa - Dom-0002.jpg|ul. Krzywa - Dom<br /> Plik:Czeladź - ul Rynkowa - Dom-0003.jpg|ul. Rynkowa - Dom<br /> Plik:Piaski 1912 A. Bartet.jpg|[[Alexis Bartet]] w [[Piaski (Czeladź)|Piaskach]], 1912 r.<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Zobacz osobne hasła:&lt;br&gt; <br /> *[[Czeladź na dawnej fotografii (katalog)|Czeladź na starej fotografii]]<br /> *[[Czeladź na dawnej reklamie (katalog)|Czeladź na dawnej reklamie]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeladź Marian Kantor Mirski.jpg|[[Czeladź (Marian Kantor-Mirski)]] ([[1992]]) [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> Plik:Czeladź. Opowieść o mieście.jpg | [[Czeladź. Opowieść o mieście]] ([[1993]]) [[Czesława Niemyska-Rączaszkowa]]<br /> Plik:Herby i pieczęcie Miasta Czeladź.jpg| [[Herby i pieczęcie Miasta Czeladź]] ([[2010]]) [[Iwona Szaleniec]]<br /> Plik:Przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim.jpg| [[Przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim (1939)]] ([[1939]]) str. 86-87<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Biblioteka_Zag%C5%82%C4%99biaka Zobacz wydawnictwa poświęcone Zagłębiu Dąbrowskiemu]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Powiat będziński]]<br /> *[[M/S Kopalnia Czeladź]]<br /> <br /> ==Czeladź na filmie==<br /> &lt;videoflash&gt;apXyZmt0xK0&lt;/videoflash&gt; &lt;videoflash&gt;ajxARU4KGh8&lt;/videoflash&gt;<br /> &lt;videoflash&gt;nG-8uthhddU&lt;/videoflash&gt; &lt;videoflash&gt;Kqnz9aEBc-o&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/ Strona internetowa miasta Czeladź]<br /> *[http://magazyn.klubzaglebiowski.pl/?page_id=40 Klub Zagłębiowski - magazyn internetowy poświęcony miastom Zagłębia Dąbrowskiego]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Regionu|Czeladź]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z powiatem będzińskim|Czeladź]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Czeladź]]</div>

Loukas https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Czelad%C5%BA&diff=69753 2015-12-08T22:02:52Z

<p>Loukas: /* Historia */ Redakcyjne.</p> <hr /> <div>{{Miasto infobox<br /> | Miasto = Czeladź<br /> | dopełniacz_miasta = Czeladzi<br /> | herb_miasta = Plik:Gmina Czeladź herb.png<br /> | flaga_miasta = <br /> | województwo = śląskie<br /> | grodzki =<br /> | powiat = będziński<br /> | gmina = Czeladź<br /> | rodzaj_gminy = miejska<br /> | zarządzający = Burmistrz<br /> | prezydent = [[Zbigniew Marian Szaleniec|Zbigniew Szaleniec]]<br /> | miejska = tak<br /> | powierzchnia = 16,38<br /> | wysokość =<br /> | pozycja = top<br /> | rok = 2010<br /> | populacja = 33 556<br /> | gęstość = 2048,6<br /> | tablica_rej = SBE<br /> | założone = [[1228]]<br /> | prawa_miejskie = [[1262]]<br /> | www = http://www.czeladz.pl<br /> }}<br /> '''Czeladź''' - miasto w [[Powiat będziński|powiecie będzińskim]], najstarsze miasto [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://czeladz.org.pl/index.php?strony=sprawy&amp;art=43|tytuł=Miasto siedmiu stuleci|opublikowany=czeladz.org.pl/|data dostępu=2013-07-21}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Historia==<br /> [[Plik:Pieczęć woskowa z wizerunkiem św. Stanisława Czeladź.jpg|300px|thumb|recht|Pieczęć woskowa z wizerunkiem św. Stanisława, wyciśnięta na dokumentach sporządzanych przez parafię św. Stanisława B.M. w XVII i XVIII wieku. Oryginały dokumentów w posiadaniu parafii św. Stanisława B. M.]]<br /> Czeladź szczyci się tym, że jest jednym z najstarszych polskich miast. Historia Czeladzi, podobnie jak [[Siewierz|Siewierza]], związana jest z [[Księstwo Siewierskie|księstwem siewierskim]], do którego przynależała od średniowiecza (od 1177 roku) do [[1790]] roku. <br /> <br /> ===Księstwo Siewierskie===<br /> '''Pod panowaniem Piastów śląskich'''&lt;br&gt;<br /> Kroniki wspominają (potrzebne źródło), że Kazimierz II Sprawiedliwy (książę sandomierski, krakowski i mazowiecki), trzymając do chrztu swego chrześniaka: Mieczysława (wg. Przemszy Zielińskiego) lub Kazimierza (wg. wikipedi.org) I księcia opolskiego (był to syn Mieszka I Plątonogiego), darował mu okolice [[Siewierz|Siewierza]] (a więc i Czeladź), Bytomia, Oświęcimia i Zatora. <br /> W roku [[1241]] Czeladź została zniszczona przez Tatarów.<br /> <br /> '''Pod panowaniem biskupów krakowskich'''&lt;br&gt;<br /> W pierwszej połowie XV wieku miasto oraz całe księstwo siewierskie przechodzi na własność biskupów krakowskich. Do tego czasu i później jeszcze Czeladź była narażona na napady śląskich grasantów. Tak zwane [[Pakta Będzińskie|pakta będzińskie]], których mocą arcyksiążę austriacki Maksymilian zrzekł się praw do tronu polskiego, były podpisane w roku [[1589]] nie w [[Będzin|Będzinie]], ale w Czeladzi, według innych zaś we wsi Starzynie na Śląsku. <br /> <br /> '''Definicja księstwa wg Biblioteki Gazety Wyborczej, Historia Polski, Polska do 1586.'''&lt;br&gt;<br /> {{CytatD<br /> |1 = Terytorium historyczne na pograniczu Małopolski i Śląska; w XII w. niewielka kasztelania w [[Ziemia Krakowska|ziemi krakowskiej]], z grodem w Siewierzu, 1179 przekazana przez Kazimierza II Sprawiedliwego księciu raciborskiemu, Mieszkowi I Plątonogiemu; później należała kolejno do księstw; opolskiego, bytomskiego, świdnickiego, cieszyńskiego; 1443 książę cieszyński, Wacław I, sprzedał tę ziemie biskupowi krakowskiemu [[Zbigniew Oleśnicki|Z. Oleśnickiemu]], odtąd suwerenne księstwo biskupie; do biskupstwa krakowskiego należały miasta: [[Siewierz]], Czeladź, [[Koziegłowy]], oraz kilkanaście wsi, pozostałe wsie posiadała szlachta, zależna od biskupów i pozbawiona takich praw, jak szlachta w Rzeczypospolitej; 1790 Sejm Czteroletni wcielił księstwo siewierskie do Korony (do województwa krakowskiego; w III rozbiorze (1795) przypadło Prusom jako tzw. Nowy Śląsk, 1807 ofiarowane przez Napoleona I marszałkowi J. Lannesowi [jako księstwo olkusko-siewierskie (red.)], po jego śmierci 1809 włączone do Księstwa Warszawskiego [do departamentu krakowskiego (red.)], 1815 do Królestwa Polskiego [do woj. krakowskiego, ale ze stolicą już w Kielcach, po 1815 województwo krakowskie zostało rozdzielone pomiędzy Rosję i Austrię (red.)].<br /> |2 = <br /> |3 = <br /> }}<br /> <br /> '''Znani goście odwiedzający miasto'''&lt;br&gt;<br /> To nadgraniczni położenie Czeladzi sprawia, ze w mieście. Zatrzymują się niezwykli goście: w roku [[1655]] przez. Czeladź dążą na Kraków Szwedzi, w [[1670]] zatrzymuje się w niej księżna Eleonora, córka Karola II ks. Mantui. Towarzyszą jej dwie córki: Eleonora i Maria Anna. Pierwsza z nich to przyszła małżonka króla Michała Wiśniowieckiego. Nawiasem należy zauważyć, że Czeladź po wojnach szwedzkich była tak zniszczona, iż przyszła Królowa polska nie miała się gdzie zatrzymać. W roku [[1683]] Czeladź widziała w swych murach licznych znakomitych gości zagranicznych, którzy tu zjechali się na powitanie Jana Sobieskiego, udającego się na wyprawę wiedeńską. Wreszcie w roku [[1697]] król August II w drodze do Krakowa witany był w Czeladzi przez burmistrza oracją. <br /> <br /> '''Degradacja miasta'''<br /> Po klęsce powodzi w roku [[1736]] i grabieży, dokonanej przez wojska rosyjskie w r. [[1813]] miasto straciło wiele ze swej dawnej świetności. Za udział wielu czeladzian w [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstaniu]] [[1863]] r. rząd rosyjski ukarał miasto w ten sposób, że je zdegradował do rzędu osad i przyłączył Czeladź do gminy [[Gzichów (Będzin)|Gzichów]]. Dopiero podczas I wojny światowej Czeladź znów stała się miastem. <br /> <br /> '''Spory o grunty'''<br /> Osobną kartę w dziejach Czeladzi zajmują spory o grunta graniczne z dziedzicami okolicznych włości - Mieroszewskimi, a później Donnersmarckami. Ze sporów tych, trwających około trzystu<br /> lat, czeladzianie wychodzili zwycięsko.<br /> <br /> ===Galeria===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Najstarsza pieczęć Miejska Czeladzi.jpg|Najstarsza pieczęć Miejska Czeladzi z wizerunkiem św. Stanisława<br /> Plik:Flaga Czeladzi.jpg|Flaga Czeladzi<br /> Plik:Czeladź Pocztówka 001 Kopalnia Saturn.JPG|Kopalnia &quot;Saturn&quot; na pocztówce sprzed [[1914]] r.<br /> Plik:Czeladź2.jpg|[[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|Kościół parafialny pod wezwaniem Św. Stanisława Biskupa i Męczennika]] górujący nad okolicą<br /> Plik:Czeladź - 0002.jpg|Most nad Brynicą w Czeladzi, wybudowany sumptem [[Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe &quot;Saturn&quot;|Tow. Górniczo-Przemysłowego &quot;Saturn&quot;]] przed 1930 rokiem<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Nazwa==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ===Czeladź pośród miast Zagłębia Dąbrowskiego===<br /> [[Plik:Miasto Czeladź Mapa 1927 1939.jpg|thumb|300px|Mapa obszaru miasta Czeladź w latach [[1927]] - [[1939]]]]<br /> Miasto położone na granicy [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. Wchodzi w skład [[powiat będziński|powiatu będzińskiego]]. Od wschodniej strony graniczy z [[Będzin|Będzinem]] i [[Sosnowiec|Sosnowcem]].<br /> <br /> ==Zabytki, szlaki i atrakcje turystyczne==<br /> <br /> ===Zabytki===<br /> Z dawnych czasów pozostał śliczny domek z podcieniami, [[Dom Łakomika|dom p. Łakomika]] z roku [[1567]], dom przy ul. Rynkowej z pięknymi odrzwiami, w domu tym miała się mieścić świątynia ariańska, wreszcie w środku rynku dawny [[Ratusz w Czeladzi|ratusz]], zbudowany w stylu barokowym. <br /> <br /> Dumą Czeladzi jest wspaniały kościół w stylu romańskim, zbudowany w pierwszych latach XX wieku. Świątynia czeladzka pod wezwaniem [[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|św. Stanisława biskupa krakowskiego]], który według podania miał założyć pierwszy kościół w Czeladzi, jest niewątpliwie najokazalszą świątynią w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu]].<br /> <br /> ===Pomniki===<br /> Przy byłej ulicy Milowickiej znajdował się pomnik ku czci trzech żołnierzy 11 kompani 7 pułku piechoty legionowej, poległych w dniu [[10 marca]] [[1919]] roku podczas bitwy z oddziałami niemieckimi, które dokonały zbrojnego napadu na magazyny z żywnością. Magazyny te znajdowały się na pobliskiej [[Kopalnia &quot;Saturn&quot; (Czeladź)|kopalni „Saturn”]], a że były to czasy powojennego niedostatku, zbiedzeni Niemcy zaryzykowali atak, który zakończył się dla nich klęską. <br /> <br /> ===Imprezy cykliczne===<br /> *[[Dni Czeladzi]]<br /> *[[Festiwal Ave Maria]]<br /> <br /> ==Miejsca Pamięci==<br /> *[[Miejsca Pamięci - Gmina Czeladź]]<br /> <br /> ==Czeladzkie biogramy==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeslaw Slania.jpg|[[Czesław Słania]], światowej sławy grawer i grafik<br /> Plik:Antoni Rączaszek.jpg|[[Antoni Rączaszek]], burmistrz Czeladzi w okresie międzywojennym <br /> Plik:Paweł Dehnel.jpg|[[Paweł Dehnel]], działacz niepodległościowy PPS<br /> Plik:Grand-pere Cracovie.jpg|[[Alexis Bartet]]<br /> Plik:Jean Keller.jpg|[[Jan Keller]], francuski inżynier, związany z [[Towarzystwo Bezimienne Kopalń Węgla &quot;Czeladź” Piaski|Towarzystwem Kopalń Węgla w Czeladzi]]<br /> Plik:Janusz Domagalik.jpg|[[Janusz Domagalik]], pisarz, autor książek ''Banda Rudego'' i ''Koniec wakacji'' zekranizowanych przez [[Stanisław Jędryka|Stanisława Jędrykę]]<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Czeladzi Zobacz biogramy osób urodzonych w Czeladzi]<br /> *[http://wikizaglebie.pl/index.php?title=Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Czeladzi%C4%85&amp;action=edit&amp;redlink=1 Zobacz biogramy osób związanych z Czeladzią]<br /> <br /> ==Kultura==<br /> [[Plik:Towarzystwo Górniczo Przemysłowe Saturn Kopalnia Saturn 101.JPG|thumb|300px|right|[[Kopalnia &quot;Saturn&quot; (Czeladź)]], obecnie siedziba Galerii Sztuki Współczesnej]]<br /> ===Muzea, galerie===<br /> *[[Muzeum Saturn w Czeladzi]]<br /> *[[Galeria Sztuki Współczesnej &quot;Elektrownia&quot;]]<br /> *[[Spółdzielczy Dom Kultury &quot;Odeon&quot;]]<br /> <br /> ===Biblioteki===<br /> [[Plik:Czeladź3.jpg|thumb|300px|right|[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi]]]]<br /> *[[Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi|Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej w Czeladzi i jej filie]]<br /> <br /> [[Plik:Czeladź4.jpg|thumb|300px|right|Fontanna z &quot;Aniołami Muzyki&quot; położona poniżej [[Parafia p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|koscioła Św. Stanisława Biskupa i Męczennika]]]]<br /> <br /> ===Podania i legendy Czeladzi===<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Edukacja==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Religia==<br /> *[[Dekanat czeladzki]]<br /> <br /> ==Sport==<br /> ===Kluby sportowe===<br /> Kluby piłki nożnej<br /> *[[CKS Czeladź]]<br /> *[[Górnik Piaski]]<br /> *[[MCKS Czeladź]]<br /> <br /> ==Gospodarka==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Komunikacja==<br /> Zobacz osobne hasło:&lt;br&gt; <br /> *[[Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim S. A.]]<br /> <br /> ==Dzielnice i osiedla==<br /> [[Plik:Czeladź Piaski stara zabudowa 030.JPG|thumb|300px|right|Czeladź-Piaski]]<br /> <br /> *[[Brazylia (Czeladź)|Brazylia]]<br /> *[[Kolonia Małobądz (Czeladź)|Kolonia Małobądz]]<br /> *[[Kolonia Rożka (Czeladź)|Kolonia Rożka]]<br /> *[[Madera (Czeladź)|Madera]]<br /> *[[Piaski (Czeladź)|Piaski]]<br /> <br /> ==Burmistrzowie Czeladzi==<br /> *[[Burmistrzowie Czeladzi]]<br /> <br /> ==Honorowi obywatele miasta==<br /> Tytuł honorowego obywatela miasta Czeladź został przyznany następującym osobom:&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/honorowi-obywatele|tytuł=Honorowi Obywatele|opublikowany=czeladz.pl/|data dostępu=2014-01-20}}&lt;/ref&gt;<br /> *[[Józef Piłsudski]]<br /> *[[Bolesław Pieńkowski]]<br /> *[[Edward Rydz-Śmigły]]<br /> *[[Felicjan Sławoj Składkowski]]<br /> *[[Aldebert Valette]]<br /> *[[Jan Kaczmarek]]<br /> *[[Pierre Cucheval]]<br /> *[[Józef Mazur]]<br /> *[[Czesław Słania]]<br /> *[[Michel Flacheron]]<br /> *[[Zygmunt Szkocny]]<br /> *[[Janusz Domagalik]]<br /> *[[Daniel Normand]]<br /> *[[Bernard Briez]]<br /> *[[Sławomir Pietras]]<br /> *[[Tadeusz Stępień]]<br /> *[[Abraham Green]]<br /> *[[Henryk Kuźniak]]<br /> *[[Adam Śmigielski]]<br /> *[[Michał Szczujko]]<br /> *[[Ilona Kuśmierska]]<br /> *[[Halina Normand]]<br /> *[[Ryszard Dudek]]<br /> *[[Freddy Kaczmarek]]<br /> *[[Marie Pascal Salvino]]<br /> <br /> ==Miasta partnerskie==<br /> Miasta partnerskie Czeladzi:&lt;ref&gt;{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/miasta-partnerskie|tytuł=Miasta partnerskie|opublikowany=Urząd Miasta Czeladź|data dostępu=2013-07-23}}&lt;/ref&gt;<br /> *[[Auby]] (Francja)<br /> *[[Żydaczów]] (Ukraina)<br /> *[[Viesite]] (Łotwa)<br /> *[[Varpalota]] (Węgry)<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> [...do rozbudowy]<br /> <br /> ==Czeladź na starych fotografiach i obrazach==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeladź - Dawny Ratusz teraz sąd.jpg|Dawny Ratusz <br /> Plik:Czeladź - Dom-0001.jpg|Czeladzki Dom <br /> Plik:Czeladź - Kamienica przy ul Rynkowej.jpg|Czeladź - Kamienica przy ul. Rynkowej<br /> Plik:Czeladź - Kapliczka przy ulicy Krzywej.jpg|Czeladź - Kapliczka przy ulicy Krzywej<br /> Plik:Czeladź - miasto dawniej.jpg|Budynki przed kościołem<br /> Plik:Czeladź - Stara chałupa.jpg|Stara chałupa<br /> Plik:Czeladź - Stara Karczma stojąca dawniej w rynku.jpg|Stara Karczma stojąca dawniej w rynku<br /> Plik:Czeladź - Stary domek przy ul Zamurnej.jpg|Stary domek przy ul. Zamurnej <br /> Plik:Czeladź - ul Krzywa - Dom-0002.jpg|ul. Krzywa - Dom<br /> Plik:Czeladź - ul Rynkowa - Dom-0003.jpg|ul. Rynkowa - Dom<br /> Plik:Piaski 1912 A. Bartet.jpg|[[Alexis Bartet]] w [[Piaski (Czeladź)|Piaskach]], 1912 r.<br /> Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia:<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> Zobacz osobne hasła:&lt;br&gt; <br /> *[[Czeladź na dawnej fotografii (katalog)|Czeladź na starej fotografii]]<br /> *[[Czeladź na dawnej reklamie (katalog)|Czeladź na dawnej reklamie]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> Plik:Czeladź Marian Kantor Mirski.jpg|[[Czeladź (Marian Kantor-Mirski)]] ([[1992]]) [[Marian Kantor-Mirski]]<br /> Plik:Czeladź. Opowieść o mieście.jpg | [[Czeladź. Opowieść o mieście]] ([[1993]]) [[Czesława Niemyska-Rączaszkowa]]<br /> Plik:Herby i pieczęcie Miasta Czeladź.jpg| [[Herby i pieczęcie Miasta Czeladź]] ([[2010]]) [[Iwona Szaleniec]]<br /> Plik:Przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim.jpg| [[Przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim (1939)]] ([[1939]]) str. 86-87<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> *[http://wikizaglebie.pl/wiki/Kategoria:Biblioteka_Zag%C5%82%C4%99biaka Zobacz wydawnictwa poświęcone Zagłębiu Dąbrowskiemu]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Powiat będziński]]<br /> *[[M/S Kopalnia Czeladź]]<br /> <br /> ==Czeladź na filmie==<br /> &lt;videoflash&gt;apXyZmt0xK0&lt;/videoflash&gt; &lt;videoflash&gt;ajxARU4KGh8&lt;/videoflash&gt;<br /> &lt;videoflash&gt;nG-8uthhddU&lt;/videoflash&gt; &lt;videoflash&gt;Kqnz9aEBc-o&lt;/videoflash&gt;<br /> <br /> ==Linki zewnętrzne==<br /> *[http://www.czeladz.pl/ Strona internetowa miasta Czeladź]<br /> *[http://magazyn.klubzaglebiowski.pl/?page_id=40 Klub Zagłębiowski - magazyn internetowy poświęcony miastom Zagłębia Dąbrowskiego]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Regionu|Czeladź]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z powiatem będzińskim|Czeladź]]<br /> [[Kategoria:Nazwy miejscowe|Czeladź]]</div>

Loukas