{{Biogram infobox
|imię i nazwisko = Edward Ciuk
|pseudonim =
|grafika = Ciuk Edward.JPG
|opis grafiki = Edward Ciuk
|podpis =
|data urodzenia = [[10 października]] [[1909]]
|miejsce urodzenia = [[Łagisza (Będzin)|Będzin - Łagisza]]
|imię przy narodzeniu =
|data śmierci = [[8 marca]] [[1995]]
|miejsce śmierci = Warszawa
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =Cmentarz Bródnowski w Warszawie
|zawód = inż. geolog
|odznaczenia = Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
|www =
}}
'''Edward Ciuk''' (ur. [[10 października]] [[1909]] w [[Łagisza|Łagiszy]] koło [[Będzin|Będzina]], zm. [[8 marca]] [[1995]] w Warszawie) – wybitny geolog, badacz zasobów węgla brunatnego.

---

==Życiorys==
Edward Ciuk rozpoczął naukę w wieku 20 lat w [[Państwowa Szkoła Górniczo-Hutnicza w Dąbrowie Górniczej|Państwowej Szkole Górniczo-Hutniczej w Dąbrowie Górniczej]], znanej popularnie jako „Sztygarka”, którą ukończył. Po wojnie kontynuował edukację na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, wybierając Wydział Geologiczno-Poszukiwawczy, gdzie uzyskał tytuł magistra geologii.

W latach [[1934]]-[[1939]] zajmował stanowisko asystenta dr. Adama Piwowara w dąbrowskiej szkole górniczej. Następnie samodzielnie prowadził wykłady z zakresu mineralogii, petrografii, geologii oraz nauki o złożach surowców mineralnych. W latach [[1937]]-[[1939]] studiował także na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był uczestnikiem kampanii wrześniowej w [[1939]] roku.

Po zakończeniu wojny Edward Ciuk podjął się odtworzenia zbiorów szkolnego Muzeum Geologicznego w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]], którym kierował do [[1950]] roku. Muzeum to, podobnie jak sam budynek szkoły, uległo dewastacji podczas II wojny światowej.

Był wieloletnim pracownikiem Państwowego Instytutu Geologicznego (PIG) w Warszawie, gdzie zapoczątkował prowadzenie badań geologicznych zniszczonych kopalń węgla brunatnego. W ramach swojej pracy w Instytucie pełnił funkcję kierownika działu. Zajmował się złożami w Dolnym Śląsku, Ziemi Lubuskiej i Wielkopolsce. Opracował pierwszy rejestr zasobów węgla brunatnego, a następnie bilans tego surowca. Z jego inicjatywy, w latach [[1952]]-[[1960]], prowadzone prace poszukiwawcze w osadach mioceńskich na Niżu Polskim doprowadziły do udokumentowania wielu złóż węgla brunatnego (m.in. Adamów, Uniejów, Gubin, Mosty, Rogoźno), w tym niektórych o bardzo dużych zasobach. W latach [[1961]]-[[1975]] PIG pod jego kierunkiem zbadał budowę, jakość i zasobność złóż Bełchatowa, Złoczewa oraz tak zwanych rowów wielkopolskich.

W [[1956]] roku Centralna Komisja Kwalifikacyjna Pracowników Nauki przyznała Edwardowi Ciukowi tytuł naukowy docenta. W [[1972]] roku Rada Państwa nadała mu tytuł profesora nadzwyczajnego nauk przyrodniczych. Jego badania nad węglonośnością trzeciorzędu Polski oraz cały jego dorobek naukowy stawiają go w czołówce polskich ekspertów w tej dziedzinie geologii.

Edward Ciuk był również organizatorem Katedry Geologii i Mineralogii Politechniki Wrocławskiej, pełniąc funkcję kierownika Katedry Geologii i Petrografii na Politechnice Wrocławskiej w latach [[1967]]-[[1968]].

Na emeryturę przeszedł w [[1979]] roku, jednak nadal pracował jako konsultant naukowy.

==Odznaczenia, wyróżnienia i członkostwa==
Edward Ciuk był członkiem Honorowym Porozumienia Producentów Węgla Brunatnego. Za swoją działalność górniczą został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymał również Srebrny Krzyż Zasługi i Złoty Krzyż Zasługi. Pod koniec życia uhonorowano go złotymi odznakami "Zasłużony dla Polskiej Geologii" i "Zasłużony dla Energetyki".

W [[1991]] roku został mianowany [[Honorowi Obywatele Miasta Dąbrowa Górnicza|Honorowym Obywatelem Dąbrowy Górniczej]].

Był powołany na członka Polskiej Akademii Nauk i pełnił funkcję eksperta Organizacji Narodów Zjednoczonych. Był także członkiem Polskiego Towarzystwa Geologicznego.

Edward Ciuk był autorem i współautorem ponad 150 publikacji naukowych i popularnonaukowych, a także ponad 350 opracowań archiwalnych oraz kilkuset ekspertyz, opinii, koreferatów i recenzji.

''Biogram opracowała '''Karolina Szymkowska'''''

[[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy|Ciuk, Edward]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Łagiszy|Ciuk, Edward]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Będzinie|Ciuk, Edward]]
[[Kategoria:Publicyści|Ciuk, Edward]]

Edward Ciuk

2025-07-08T06:32:07Z

Michał Kusiak:

2025-07-07T05:17:05Z

Michał Kusiak:

{{Biogram infobox
|imię i nazwisko = Stanisław Woliński
|pseudonim =
|grafika = Stanisław Woliński.jpg
|opis grafiki =
|podpis =
|data urodzenia = [[7 lipca]] [[1892]] r.<ref>według portalu FilmPolski podawana jest też data [[7 lipca]] [[1885]] r.</ref>
|miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]
|imię przy narodzeniu =
|data śmierci = [[6 kwietnia]] [[1968]] r.
|miejsce śmierci = Warszawa
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku = Warszawa, Cmentarz Stare Powązki
|zawód = aktor, śpiewak, a także dyrektor i kierownik artystyczny teatrów
|odznaczenia =
|www =
}}

'''Stanisław Woliński''' (ur. [[7 lipca]] [[1892]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]], zm. [[6 kwietnia]] [[1968]] w Warszawie) – aktor, śpiewak, a także dyrektor i kierownik artystyczny teatrów.

==Życiorys==
Stanisław Woliński urodził się [[7 lipca]] [[1892]] roku w [[Sosnowiec|Sosnowcu]]. Niektóre źródła podają również datę urodzenia [[7 lipca]] [[1885]] roku. Był synem Filipa i Emilii Wolińskich, a jego żoną była Marianna Helena z domu Kobilków.

Uczęszczał do sześciu klas szkoły realnej, a następnie kształcił się w szkole dramatycznej Marii Przybyłowicza w Krakowie. Zmarł [[6 kwietnia]] [[1968]] roku w Warszawie i został pochowany wraz z żoną na Cmentarzu Stare Powązki (kwatera 30 wprost-V-37). Odszedł w wieku 75 lat.

==Kariera artystyczna==

=== Debiut i wczesna kariera (1910–1918)===
Woliński zadebiutował na scenie w [[1910]] roku, według własnej relacji, w zespole J. Kratochwila i S. Cieszkowskiego. Następnie występował w objazdowych zespołach, m.in. J. Myszkowskiego, J. Puchniewskiego i B. Bolesławskiego. W marcu [[1912]] roku występował z zespołem Teatru Wileńskiego w Petersburgu, a w sezonie [[1914]]/[[1915]] w warszawskim Teatrze Małym, z którym wiosną [[1915]] roku gościł w Wilnie.

Podczas I wojny światowej był zaangażowany w rosyjskiej operetce w Odessie, a później w polskim zespole Nowości pod kierownictwem W. Rapackiego (syna) w Kijowie.

===Dwudziestolecie międzywojenne (1918–1939)===
Po powrocie do Warszawy w [[1918]] roku, występował w Teatrze Mozaika, gdzie pozostał do [[1919]] roku. W sezonie [[1919]]/[[1920]] grał w zespole H. Czarneckiego w [[Sosnowiec|Sosnowcu]], a w [[1921]] roku w Grodnie. Od [[1921]] do [[1924]] roku był związany z warszawskim Teatrem Nowości pod dyrekcją L. Hellera, okresowo występując także w krakowskim Teatrze Nowości (wiosną [[1922]]) i warszawskim Teatrze Nowym.

Woliński pracował również w operetce w Poznaniu (zima [[1924]]/[[1925]]) i Wilnie (sezon [[1925]]/[[1926]]). W latach [[1926]]–[[1928]] pełnił funkcję kierownika artystycznego, kolejno w warszawskim teatrze Eldorado (maj–sierpień [[1926]]) i teatrze Mignon (lipiec [[1927]]–sierpień [[1928]]). W latach [[1929]]–[[1930]] występował w warszawskim teatrze Hollywood, a od [[16 października|16]] do [[29 października]] [[1930]] roku był dyrektorem kabaretu Rajski Ptak. W latach 30. grał również w teatrach Mignon ([[1932]]), Wielka Rewia ([[1935]]), Teatr 815 ([[1937]]–[[1938]], z występami w Gdańsku) i Cyrulik Warszawski ([[1938]]). Często brał udział w objazdach zespołów operetkowych.

===II wojna światowa (1939–1945)===
Podczas II wojny światowej Stanisław Woliński przebywał w Warszawie, występując w jawnych teatrach, takich jak: Stara Mewa ([[1940]]–[[1941]]), Figaro ([[1941]]–[[1943]]), Melodia, Maska i Nowy ([[1944]]).

===Okres powojenny (1945–1960)===
Po wojnie początkowo działał w zespołach objazdowych. W sezonie [[1947]]/[[1948]] występował w Teatrze Syrena w Łodzi. Od [[1949]] do [[1960]] roku był na stałe zaangażowany w Teatrze Syrena w Warszawie.

==Role teatralne==
Woliński najczęściej występował w programach rewiowych, a także w rolach charakterystycznych w operetkach, takich jak: Pomarel w „''Cnotliwej Zuzannie''”, Arcykapłan w „''Żółtym kaftanie''” czy Książę w „''Księżniczce czardasza''”. W Teatrze Syrena grał w komediach i wodewilach, m.in. Tytusa w „''Bliźniaku''”, Grzegorza w „''Żołnierzu królowej Madagaskaru''”, Jasmina w „''Madame Sans Gene''” oraz Barmana w „''Jim strzela pierwszy''”.

W jego dorobku teatralnym znalazły się również role w przedstawieniach takich jak: „''Małżeństwo przy latarniach''” ([[1918]]), „''Hanka z Sieradza''” ([[1924]]), „''Polacy w Ameryce''” ([[1924]]), „''Oj te krzaczki''” ([[1926]], także reżyser), „''Ecie pecie w kabarecie''” ([[1926]], także reżyser), „''Będzie wojna''” ([[1932]]), „''Hallo! Ciuciumkiewiczowa''” ([[1932]]), „''Romans z Urzędem Skarbowym''” ([[1938]]), „''Dookoła miłości''” ([[1941]]), „''Słomiane wdówki''” ([[1941]]), „''W słońcu i nad wodą''” ([[1941]]), „''Żniwa miłości''” ([[1941]]), „''Wiosna w Komecie''” ([[1942]]), „''Uśmiech do słońca''” ([[1942]]), „''Gdy kwitną bzy''” ([[1942]]), „''Z pieśnią na ustach''” ([[1944]]), „''Baron Kimmel''” ([[1944]]), „''Ambasador''” ([[1948]], [[1955]]), „''Wielki cyrk''” ([[1952]]), „''Kaprysy Marianny''” ([[1956]]), „''Bez dewiz''” ([[1957]]), „''Baloniki... Baloniki...''” ([[1958]]), „''Mąż Fołtasiówny''” ([[1959]]), „''Maestro''” ([[1959]]).

==Filmografia==
Woliński zadebiutował w filmie w [[1924]] roku. Zagrał łącznie w 23 filmach, m.in.:
*[[1924]] – ''Miodowe miesiące z przeszkodami''
*[[1936]] – ''Ada! To nie wypada!'' (inspicjent Piguła), ''Wierna rzeka'' (hrabia Dominik)
*[[1937]] – ''Piętro wyżej'' (Protazy), ''Trójka hultajska'' (Józef Szydełko), ''Znachor'' (parobek)
*[[1938]] – ''Sygnały'' (marynarz)
*[[1939]] – ''Bogurodzica'', ''Kłamstwo Krystyny'', ''Sportowiec mimo woli'', ''Włóczęgi''
*[[1949]] – ''Czarci żleb''
*[[1953]] – ''Piątka z ulicy Barskiej'', ''Przygoda na Mariensztacie'', ''Sprawa do załatwienia''
*[[1954]] – ''Niedaleko Warszawy'', ''Uczta Baltazara''
*[[1955]] – ''Irena do domu!'', ''Zaczarowany rower''
*[[1956]] – ''Szkice węglem''
*[[1957]] – ''Kapelusz pana Anatola''
*[[1958]] – ''Pan Anatol szuka miliona''
*[[1959]] – ''Cafe "Pod Minogą"''

W FilmPolski.pl i Fototece wymienione są także filmy: ''Załoga'' ([[1951]]), ''Czołem bosi'' ([[1954]]), ''Tajemnica dzikiego szybu'' ([[1956]]), ''Zacne grzechy'' ([[1963]]). Film ''Sportowiec mimo woli'' z [[1939]] pojawia się w niektórych źródłach jako [[1940]].

==Role radiowe==
Stanisław Woliński występował również w programach radiowych, zwłaszcza w Teatrze Polskiego Radia, m.in. w latach [[1957]]–[[1970]].

==Bibliografia==
*FilmPolski.pl
*Encyklopedia Teatru Polskiego
*Fototeka FN
*Zbiory Polskiego Radia

[[Kategoria:Polscy aktorzy teatralni]]
[[Kategoria:Polscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Polscy artyści kabaretowi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1892]]
[[Kategoria:Zmarli w 1968]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]]

Stanisław Woliński

2025-07-07T05:16:51Z

Michał Kusiak:

'''Stanisław Woliński''' (ur. [[7 lipca]] [[1892]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]], zm. [[6 kwietnia]] [[1968]] w Warszawie) – aktor, śpiewak, a także dyrektor i kierownik artystyczny teatrów.
{{Biogram infobox
|imię i nazwisko = Stanisław Woliński
|pseudonim =
|grafika = Stanisław Woliński.jpg
|opis grafiki =
|podpis =
|data urodzenia = [[7 lipca]] [[1892]] r.<ref>według portalu FilmPolski podawana jest też data [[7 lipca]] [[1885]] r.</ref>
|miejsce urodzenia = [[Sosnowiec]]
|imię przy narodzeniu =
|data śmierci = [[6 kwietnia]] [[1968]] r.
|miejsce śmierci = Warszawa
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku = Warszawa, Cmentarz Stare Powązki
|zawód = aktor, śpiewak, a także dyrektor i kierownik artystyczny teatrów
|odznaczenia =
|www =
}}

==Życiorys==
Stanisław Woliński urodził się [[7 lipca]] [[1892]] roku w [[Sosnowiec|Sosnowcu]]. Niektóre źródła podają również datę urodzenia [[7 lipca]] [[1885]] roku. Był synem Filipa i Emilii Wolińskich, a jego żoną była Marianna Helena z domu Kobilków.

Uczęszczał do sześciu klas szkoły realnej, a następnie kształcił się w szkole dramatycznej Marii Przybyłowicza w Krakowie. Zmarł [[6 kwietnia]] [[1968]] roku w Warszawie i został pochowany wraz z żoną na Cmentarzu Stare Powązki (kwatera 30 wprost-V-37). Odszedł w wieku 75 lat.

==Kariera artystyczna==

=== Debiut i wczesna kariera (1910–1918)===
Woliński zadebiutował na scenie w [[1910]] roku, według własnej relacji, w zespole J. Kratochwila i S. Cieszkowskiego. Następnie występował w objazdowych zespołach, m.in. J. Myszkowskiego, J. Puchniewskiego i B. Bolesławskiego. W marcu [[1912]] roku występował z zespołem Teatru Wileńskiego w Petersburgu, a w sezonie [[1914]]/[[1915]] w warszawskim Teatrze Małym, z którym wiosną [[1915]] roku gościł w Wilnie.

Podczas I wojny światowej był zaangażowany w rosyjskiej operetce w Odessie, a później w polskim zespole Nowości pod kierownictwem W. Rapackiego (syna) w Kijowie.

===Dwudziestolecie międzywojenne (1918–1939)===
Po powrocie do Warszawy w [[1918]] roku, występował w Teatrze Mozaika, gdzie pozostał do [[1919]] roku. W sezonie [[1919]]/[[1920]] grał w zespole H. Czarneckiego w [[Sosnowiec|Sosnowcu]], a w [[1921]] roku w Grodnie. Od [[1921]] do [[1924]] roku był związany z warszawskim Teatrem Nowości pod dyrekcją L. Hellera, okresowo występując także w krakowskim Teatrze Nowości (wiosną [[1922]]) i warszawskim Teatrze Nowym.

Woliński pracował również w operetce w Poznaniu (zima [[1924]]/[[1925]]) i Wilnie (sezon [[1925]]/[[1926]]). W latach [[1926]]–[[1928]] pełnił funkcję kierownika artystycznego, kolejno w warszawskim teatrze Eldorado (maj–sierpień [[1926]]) i teatrze Mignon (lipiec [[1927]]–sierpień [[1928]]). W latach [[1929]]–[[1930]] występował w warszawskim teatrze Hollywood, a od [[16 października|16]] do [[29 października]] [[1930]] roku był dyrektorem kabaretu Rajski Ptak. W latach 30. grał również w teatrach Mignon ([[1932]]), Wielka Rewia ([[1935]]), Teatr 815 ([[1937]]–[[1938]], z występami w Gdańsku) i Cyrulik Warszawski ([[1938]]). Często brał udział w objazdach zespołów operetkowych.

===II wojna światowa (1939–1945)===
Podczas II wojny światowej Stanisław Woliński przebywał w Warszawie, występując w jawnych teatrach, takich jak: Stara Mewa ([[1940]]–[[1941]]), Figaro ([[1941]]–[[1943]]), Melodia, Maska i Nowy ([[1944]]).

===Okres powojenny (1945–1960)===
Po wojnie początkowo działał w zespołach objazdowych. W sezonie [[1947]]/[[1948]] występował w Teatrze Syrena w Łodzi. Od [[1949]] do [[1960]] roku był na stałe zaangażowany w Teatrze Syrena w Warszawie.

==Role teatralne==
Woliński najczęściej występował w programach rewiowych, a także w rolach charakterystycznych w operetkach, takich jak: Pomarel w „''Cnotliwej Zuzannie''”, Arcykapłan w „''Żółtym kaftanie''” czy Książę w „''Księżniczce czardasza''”. W Teatrze Syrena grał w komediach i wodewilach, m.in. Tytusa w „''Bliźniaku''”, Grzegorza w „''Żołnierzu królowej Madagaskaru''”, Jasmina w „''Madame Sans Gene''” oraz Barmana w „''Jim strzela pierwszy''”.

W jego dorobku teatralnym znalazły się również role w przedstawieniach takich jak: „''Małżeństwo przy latarniach''” ([[1918]]), „''Hanka z Sieradza''” ([[1924]]), „''Polacy w Ameryce''” ([[1924]]), „''Oj te krzaczki''” ([[1926]], także reżyser), „''Ecie pecie w kabarecie''” ([[1926]], także reżyser), „''Będzie wojna''” ([[1932]]), „''Hallo! Ciuciumkiewiczowa''” ([[1932]]), „''Romans z Urzędem Skarbowym''” ([[1938]]), „''Dookoła miłości''” ([[1941]]), „''Słomiane wdówki''” ([[1941]]), „''W słońcu i nad wodą''” ([[1941]]), „''Żniwa miłości''” ([[1941]]), „''Wiosna w Komecie''” ([[1942]]), „''Uśmiech do słońca''” ([[1942]]), „''Gdy kwitną bzy''” ([[1942]]), „''Z pieśnią na ustach''” ([[1944]]), „''Baron Kimmel''” ([[1944]]), „''Ambasador''” ([[1948]], [[1955]]), „''Wielki cyrk''” ([[1952]]), „''Kaprysy Marianny''” ([[1956]]), „''Bez dewiz''” ([[1957]]), „''Baloniki... Baloniki...''” ([[1958]]), „''Mąż Fołtasiówny''” ([[1959]]), „''Maestro''” ([[1959]]).

==Filmografia==
Woliński zadebiutował w filmie w [[1924]] roku. Zagrał łącznie w 23 filmach, m.in.:
*[[1924]] – ''Miodowe miesiące z przeszkodami''
*[[1936]] – ''Ada! To nie wypada!'' (inspicjent Piguła), ''Wierna rzeka'' (hrabia Dominik)
*[[1937]] – ''Piętro wyżej'' (Protazy), ''Trójka hultajska'' (Józef Szydełko), ''Znachor'' (parobek)
*[[1938]] – ''Sygnały'' (marynarz)
*[[1939]] – ''Bogurodzica'', ''Kłamstwo Krystyny'', ''Sportowiec mimo woli'', ''Włóczęgi''
*[[1949]] – ''Czarci żleb''
*[[1953]] – ''Piątka z ulicy Barskiej'', ''Przygoda na Mariensztacie'', ''Sprawa do załatwienia''
*[[1954]] – ''Niedaleko Warszawy'', ''Uczta Baltazara''
*[[1955]] – ''Irena do domu!'', ''Zaczarowany rower''
*[[1956]] – ''Szkice węglem''
*[[1957]] – ''Kapelusz pana Anatola''
*[[1958]] – ''Pan Anatol szuka miliona''
*[[1959]] – ''Cafe "Pod Minogą"''

W FilmPolski.pl i Fototece wymienione są także filmy: ''Załoga'' ([[1951]]), ''Czołem bosi'' ([[1954]]), ''Tajemnica dzikiego szybu'' ([[1956]]), ''Zacne grzechy'' ([[1963]]). Film ''Sportowiec mimo woli'' z [[1939]] pojawia się w niektórych źródłach jako [[1940]].

==Role radiowe==
Stanisław Woliński występował również w programach radiowych, zwłaszcza w Teatrze Polskiego Radia, m.in. w latach [[1957]]–[[1970]].

==Bibliografia==
*FilmPolski.pl
*Encyklopedia Teatru Polskiego
*Fototeka FN
*Zbiory Polskiego Radia

[[Kategoria:Polscy aktorzy teatralni]]
[[Kategoria:Polscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Polscy artyści kabaretowi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1892]]
[[Kategoria:Zmarli w 1968]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]]