https://wiki.zaglebie.pl/index.php?action=history&feed=atom&title=%C5%BBydzi_w_Zag%C5%82%C4%99biu_D%C4%85browskim_i_okolicy 2026-09-03T13:51:51Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=%C5%BBydzi_w_Zag%C5%82%C4%99biu_D%C4%85browskim_i_okolicy&diff=40218&oldid=prev 2013-06-14T09:16:46Z

<p>Utworzył nową stronę „{{Biblioteka Zagłębiaka infobox |okładka = Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim i okolicy.jpg |tytuł = &#039;&#039;&#039;Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim i okolicy&#039;&#039;...”</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>{{Biblioteka Zagłębiaka infobox<br /> |okładka = Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim i okolicy.jpg<br /> |tytuł = '''Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim i okolicy'''<br /> |autor = praca zbiorowa pod redakcją Bolesława Ciepieli<br /> |liczba stron = 321<br /> |format = <br /> |rok wydania = [[2004]]<br /> |miejsce wydania = [[Będzin]]<br /> |wydawca = [[Stowarzyszenie Autorów Polskich Oddział w Będzinie]]<br /> |www = <br /> }} <br /> <br /> == Informacje: ==<br /> '''Autor: praca zbiorowa pod redakcją Bolesława Ciepieli'''<br /> <br /> Wydawca: [[Stowarzyszenie Autorów Polskich Oddział w Będzinie]]<br /> <br /> ISBN 83-87543-51-9<br /> <br /> Miejsce i rok wydania: [[Będzin]], [[2004]]<br /> <br /> Ilość stron: 321<br /> <br /> == Opis: ==<br /> Książka „Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim i okolicy” ma 321 stron i 125 ilustracji. Posiada recenzję napisaną przez prof. dr hab. Kamilę Termiińską.<br /> <br /> W czterech częściach tej książki opisano historię Żydów zagłębiowskich i okolicy ([[Będzin]], [[Czeladź]], [[Dąbrowa Górnicza]], [[Gołonóg (Dąbrowa Górnicza)|Gołonóg]], [[Grodziec (Będzin)|Grodziec]], [[Klimontów (Sosnowiec)|Klimontów]], [[Kromołów (Zawiercie)|Kromołów]], [[Łagisza (Będzin)|Łagisza]], [[Modrzejów (Sosnowiec)|Modrzejow]], [[Olkusz]], [[Sławków]], [[Siewierz]], [[Strzemieszyce (Dąbrowa Górnicza)|Strzemieszyce]], [[Sosnowiec]], [[Zawiercie]], [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]], [[Ząbkowice (Dąbrowa Górnicza)|Ząbkowice]], Wojkowice oraz miejscowości w [[Gmina Bobrowniki (powiat będziński)|gminie Bobrowniki]]: [[Bobrowniki (gm. Bobrowniki)|Bobrowniki]], [[Dobieszowice (gm. Bobrowniki)|Dobieszowice]], [[Rogoźnik (gm. Bobrowniki)|Rogoźnik]], [[Sączów (gm. Bobrowniki)|Sączów]], [[Siemonia (gm. Bobrowniki)|Siemonia]]; w [[Gmina Mierzęcice (powiat będziński)|gminie Mierzęcice]]: [[Przeczyce (gm. Mierzęcice)|Przeczyce]]; w [[Gmina Psary (powiat będziński)|gminie Psary]]: [[Góra Siewierska (gm. Psary)|Góra Siewierska]], [[Gródków (gm. Psary)|Gródków]], [[Psary (gm. Psary)|Psary]], [[Sarnów (gm. Psary)|Sarnów]], [[Strzyżowice (gm. Psary)|Strzyżowice]]). <br /> W części I książki podano podstawowe wiadomości o narodzie żydowskim, w części II opisano historię Żydów w wybranych miejscowościach, w części III podano zarys wiadomości o organizacjach, szkolnictwie, życiu literackim, sporcie i poezji Żydów i o Żydach, a wreszcie w części IV pracy opisano martyrologię Żydów w czasie II wojny światowej.<br /> <br /> W zakończeniu książki zamieszczono relację prezesa Fundacji „Jona&quot; w [[Będzin|Będzinie]], Adama Szydłowskiego, o kontaktach z Żydami zagłębiowskimi.<br /> <br /> == Spis treści: == <br /> strona 11 • Wstęp<br /> <br /> strona 15 • Recenzja wydawnicza prof, dr hab. K. Termińskiej<br /> <br /> strona 17 • Część I. Podstawowe wiadomości<br /> <br /> strona 19 • 1. Wiadomości z historii narodu żydowskiego<br /> <br /> strona 22 • 2. Podstawowe wiadomości o życiu Żydów<br /> <br /> strona 22 • 2.1. Słownik pojęć<br /> <br /> strona 25 • 2.2. Słownik kultury żydowskiej<br /> <br /> strona 25 • 2.3. Święta żydowskie<br /> <br /> strona 27 • 2.4. Tradycje i kuchnia żydowska<br /> <br /> strona 28 • 2.5. Religia<br /> <br /> strona 31 • 2.6. Sąd żydowski<br /> <br /> strona 33 • 3. Wiadomości o Żydach w Zagłębiu Dąbrowskim przed 1939 r<br /> <br /> strona 33 • 3.1. Po raz pierwszy na ziemiach polskich<br /> <br /> strona 34 • 3.2. Początki osiedlania się Żydów w Zagłębiu Dąbrowskim<br /> <br /> strona 35 • 3.3. Będzin - główna siedziba Żydów zagłębiowskich<br /> <br /> strona 36 • 3.4. Okres do upadku Rzeczypospolitej w 1795 r.<br /> <br /> strona 37 • 3.5. W okresie Królestwa Polskiego<br /> <br /> strona 38 • 3.6. W fazie kapitalizmu<br /> <br /> strona 41 • Część II. Żydzi w wybranych miejscowościach Zagłębia Dąbrowskiego<br /> <br /> strona 43 • 1. Będzin<br /> <br /> strona 43 • 1.1. Początki i rozwój osadnictwa<br /> <br /> strona 49 • 1.2. Gmina żydowska<br /> <br /> strona 53 • 1.3. Synagoga<br /> <br /> strona 56 • 1.4. Cmentarz<br /> <br /> strona 61 • 1.5. Zajęcia<br /> <br /> strona 64 • 2. Czeladź<br /> <br /> strona 64 • 2.1. Osadnictwo<br /> <br /> strona 67 • 2.2. Zajęcia<br /> <br /> strona 69 • 2.3. Gmina żydowska<br /> <br /> strona 70 • 2.4. Synagoga<br /> <br /> strona 72 • 2.5. Kirkut<br /> <br /> strona 75 • 3. Dąbrowa Górnicza<br /> <br /> strona 75 • 3.1. Pierwsze wiadomości<br /> <br /> strona 76 • 3.2. Rozwój społeczności żydowskiej<br /> <br /> strona 78 • 3.3. Działalność gospodarczo-przemysłowa<br /> <br /> strona 80 • 3.4. Szkolnictwo i oświata<br /> <br /> strona 80 • 3.5. Życie społeczno-polityczne<br /> <br /> strona 81 • 4. Gołonóg<br /> <br /> strona 81 • 5. Grodziec<br /> <br /> strona 81 • 5.1. Historycy nie zapisali<br /> <br /> strona 82 • 5.2. Mieszkali i pracowali<br /> <br /> strona 88 • 5.3. Bóżnica i getto<br /> <br /> strona 89 • 6. Klimontów<br /> <br /> strona 89 • 6.1. Początki osadnictwa<br /> <br /> strona 90 • 6.2. Źródła utrzymania<br /> <br /> strona 91 • 6.3. Bóżnica<br /> <br /> strona 92 • 7. Kromołów<br /> <br /> strona 92 • 7.1. Z historii instytucji i samorządu żydowskiego<br /> <br /> strona 93 • 7.2. Synagoga i kirkut<br /> <br /> strona 95 • 7.3. Rozbudowa i upadek<br /> <br /> strona 96 • 7.4. Rzemiosło, Handel, usługi<br /> <br /> strona 97 • 7.5. Stowarzyszenie żydowskie<br /> <br /> strona 98 • 8. Łagisza<br /> <br /> strona 98 • 8.1. Mieszkał i już w XIX w.<br /> <br /> strona 99 • 8.2. Zajęcia łagiskich Żydów<br /> <br /> strona 101 • 9. Modrzejów<br /> <br /> strona 103 • 10. Olkusz<br /> <br /> strona 103 • 10.1. Początki osadnictwa<br /> <br /> strona 105 • 10.2. Gmina żydowska<br /> <br /> strona 106 • 10.3. Żydzi w okresie upadku Olkusza, II połowa XVII w<br /> <br /> strona 107 • 10.4. Żydzi w zaborach i po odzyskaniu niepodległości<br /> <br /> strona 108 • 10.5. Synagoga<br /> <br /> strona 109 • 10.6. Cmentarze żydowskie<br /> <br /> strona 112 • 11. Siewierz<br /> <br /> strona 112 • 11.1. Opóźnione osiedlanie<br /> <br /> strona 113 • 11.2. Zajęcia<br /> <br /> strona 115 • 11.3. Synagoga i cmentarz żydowski<br /> <br /> strona 116 • 12. Sławków<br /> <br /> strona 116 • 12.1. Osadnictwo ludności żydowskiej<br /> <br /> strona 119 • 12.2. Gmina żydowska<br /> <br /> strona 123 • 12.3. Pierwsze dni II wojny światowej<br /> <br /> strona 125 • 13. Strzemieszyce<br /> <br /> strona 125 • 13.1. Początki i rozwój osadnictwa<br /> <br /> strona 129 • 13.2. Cmentarz<br /> <br /> strona 131 • 13.3. Zajęcia<br /> <br /> strona 132 • 13.4. Przeżyli<br /> <br /> strona 134 • 14. Sosnowiec<br /> <br /> strona 136 • 14.1. Początki osadnictwa<br /> <br /> strona 139 • 14.2. Gmina żydowska<br /> <br /> strona 145 • 14.3. Żydowskie przedsięwzięcia gospodarcze i inne<br /> <br /> strona 152 • 14.4. Służba zdrowia i szkoły<br /> <br /> strona 153 • 15. Zawiercie<br /> <br /> strona 153 • 15.1. Pierwsze dokumenty<br /> <br /> strona 155 • 15.2. Gmina żydowska<br /> <br /> strona 156 • 15.3. Źródła utrzymania<br /> <br /> strona 157 • 15.4. Stowarzyszenia żydowskie<br /> <br /> strona 158 • 16. Zagórze<br /> <br /> strona 159 • 17. Ząbkowice<br /> <br /> strona 159 • 17.1. Żyli i pracowali<br /> <br /> strona 161 • 17.2. Czas II wojny światowej<br /> <br /> strona 162 • 18. Wojkowice<br /> <br /> strona 162 • 18.1. Początki i rozwój osadnictwa<br /> <br /> strona 164 • 18.2. Zapamiętano żydowskich mieszkańców<br /> <br /> strona 169 • 19. W gminie Bobrowniki<br /> <br /> strona 169 • 19.1. Bobrowniki.<br /> <br /> Strona 171 • 19.2. Dobieszowice<br /> <br /> strona 172 • 19.3. Rogoźnik<br /> <br /> strona 173 • 19.4. Sączów<br /> <br /> strona 173 • 19.5. Siemonia<br /> <br /> strona 174 • 20. W gminie Mierzęcice<br /> <br /> strona 174 • 20.1. Nieco informacji<br /> <br /> strona 174 • 20.2. Przeczyce<br /> <br /> strona 176 • 21. W gminie Psary<br /> <br /> strona 176 • 21.1. Góra siewierska<br /> <br /> strona 178 • 21.2. Gródków<br /> <br /> strona 179 • 21.3. Psary<br /> <br /> strona 179 • 21.4. Sarnów<br /> <br /> strona 181 • 21.5. Strzyżowice<br /> <br /> strona 183 • Część III. Żydzi w walce i literaturze<br /> <br /> strona 185 • 1. Organizacje patriotyczne<br /> <br /> strona 185 • 1.1. Jakub Jatan, rabin - patriota<br /> <br /> strona 186 • 1.2. Udział Żydów w powstaniu styczniowym w Zagłębiu<br /> <br /> strona 187 • 1.3. Żydzi w Legionach<br /> <br /> strona 188 • 1.4. Żydzi zagłębiowscy w wojnie (1939-1945)<br /> <br /> strona 191 • 2. Organizacje - towarzystwa dobroczynne<br /> <br /> strona 193 • 3. Sport młodzieży żydowskiej<br /> <br /> strona 197 • 4. Życie literackie, plastyczne, muzyczne<br /> <br /> strona 197 • 4.1. Życie wybranych jednostek<br /> <br /> strona 201 • 4.2. Nurt żydowski w literaturze<br /> <br /> strona 202 • 4.3. Czas okupacji<br /> <br /> strona 204 • 5. Prasa żydowska w Zagłębiu<br /> <br /> strona 204 • 5.1. Z Historii Psar<br /> <br /> strona 206 • 5.2. O Czeladzi w „Jidysz”<br /> <br /> strona 207 • 6. Poezja Żydów i o Żydach<br /> <br /> strona 207 • 6.1. Żydzi w poezji polskiej<br /> <br /> strona 215 • 6.2. Poezja o Żydach<br /> <br /> strona 236 • 7. Szkolnictwo<br /> <br /> strona 236 • 7.1. Z historii szkolnictwa podstawowego<br /> <br /> strona 237 • 7.2. Szkolnictwo średnie w Będzinie<br /> <br /> strona 239 • 7.3. Raz jeszcze o gimnazjum „Jawne”<br /> <br /> strona 243 • Część IV. Holokaust<br /> <br /> strona 245 • 1. Pojęcie holocaustu<br /> <br /> strona 245 • 2. Holocaust w wybranych miejscowościach<br /> <br /> strona 245 • 2.1. Będzin<br /> <br /> strona 253 • 2.2. Czeladź<br /> <br /> strona 255 • 2.3. Dąbrowa Górnicza<br /> <br /> strona 257 • 2.4. Klimontów<br /> <br /> strona 258 • 2.5. Łagisza<br /> <br /> strona 259 • 2.6. Olkusz<br /> <br /> strona 261 • 2.7. Siewierz<br /> <br /> strona 262 • 2.8. Sławków<br /> <br /> strona 263 • 2.9. Sosnowiec<br /> <br /> strona 271 • 2.10. Strzemieszyce<br /> <br /> strona 272 • 2.11. Wojkowice<br /> <br /> strona 272 • 2.12. Zawiercie<br /> <br /> strona 276 • 3. Powroty do korzeni, spotkania, wystawy i sympozja<br /> <br /> strona 276 • 3.1. Będzin<br /> <br /> strona 285 • 3.2. Czeladź<br /> <br /> strona 286 • 3.3. Dąbrowa Górnicza<br /> <br /> strona 286 • 3.4. Sławków<br /> <br /> strona 288 • 3.5. Sosnowiec<br /> <br /> strona 291 • 3.6. Strzemieszyce<br /> <br /> strona 293 • 4. Światowy Związek Żydów Zagłębiowskich<br /> <br /> strona 294 • Zakończenie<br /> <br /> strona 301 • Literatura<br /> <br /> strona 321 • Sponsorzy monografii o Żydach w Z, D. i okolicy<br /> <br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Biblioteka Zagłębiaka|Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim i okolicy]]</div>

Michał Kusiak