Bazyli Martysz - Historia wersji

Michał Kusiak o 11:44, 9 lip 2025

2025-07-09T11:44:04Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:44, 9 lip 2025
Linia 1:		Linia 1:
			[[Bazyli Martysz]] był ważną postacią dla prawosławnej społeczności Sosnowca. W 1912 roku objął stanowisko Po powrocie z bieżeństwa, w 1918 roku, ponownie został pierwszym powojennym proboszczem w Sosnowcu i aktywnie angażował się w odbudowę życia religijnego w mieście.
	{{Biogram osób infobox		{{Biogram osób infobox
	\|imię i nazwisko = Bazyli Martysz		\|imię i nazwisko = Bazyli Martysz
Linia 6:		Linia 7:
	\|opis grafiki = Kanonizowany przez Cerkiew prawosławną Bazyli Martysz w mundurze armii polskiej.		\|opis grafiki = Kanonizowany przez Cerkiew prawosławną Bazyli Martysz w mundurze armii polskiej.
	\|data urodzenia = Brak danych w źródłach		\|data urodzenia = Brak danych w źródłach
	\|miejsce urodzenia = [[Teratyn ~~(powiat hrubieszowski)\|Teratyn]]~~ (powiat hrubieszowski)		\|miejsce urodzenia = Teratyn (powiat hrubieszowski)
	\|imię przy narodzeniu =		\|imię przy narodzeniu =
	\|data śmierci = [[4 maja]] [[1945]]		\|data śmierci = [[4 maja]] [[1945]]
	\|miejsce śmierci = [[Teratyn ~~(powiat hrubieszowski)\|Teratyn]]~~		\|miejsce śmierci = Teratyn
	\|przyczyna śmierci = Zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską		\|przyczyna śmierci = Zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską
	\|miejsce spoczynku = Pierwotnie [[Teratyn ~~(powiat hrubieszowski)\|Teratyn]]~~; od jesieni [[1968]] ~~[[Warszawa\|~~Warszawie]] (~~[[Cmentarz Prawosławny na Woli\|~~prawosławnym cmentarzu wolskim]]); od początku [[2003]] ~~[[Cerkiew św. Jana Klimaka w Warszawie\|~~prawosławna cerkiew pw. św. Jana Klimaka w Warszawie]] (relikwie)		\|miejsce spoczynku = Pierwotnie Teratyn; od jesieni [[1968]] Warszawie (prawosławnym cmentarzu wolskim); od początku [[2003]] prawosławna cerkiew pw. św. Jana Klimaka w Warszawie (relikwie)
	\|zawód = [[duchowny prawosławny\|duchowny prawosławny]], [[Misjonarz\|misjonarz]], [[Kapelan wojskowy\|kapelan wojskowy]], proboszcz		\|zawód = [[duchowny prawosławny\|duchowny prawosławny]], [[Misjonarz\|misjonarz]], [[Kapelan wojskowy\|kapelan wojskowy]], proboszcz
	\|odznaczenia = Zaliczony do [[Sobór Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX w.]]		\|odznaczenia = Zaliczony do [[Sobór Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX w.]]
Linia 19:		Linia 20:
	\|www =		\|www =
	}}		}}
			'''Bazyli Martysz''' (zm. [[4 maja]] [[1945]] w Teratynie) – święty Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, duchowny prawosławny, misjonarz i kapelan wojskowy. Proboszcz Sosnowieckiej parafii prawosławnej, nauczyciel religii prawosławnej w Sosnowieckim gimnazjum żeńskim. Został zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską i kanonizowany jako męczennik.

	[[Bazyli Martysz]] (zm. [[4 maja]] [[1945]] w [[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|Teratynie]]) – [[Święty\|święty]] [[Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny\|Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego]], [[duchowny prawosławny\|duchowny prawosławny]], [[Misjonarz\|misjonarz]] i ~~[[Kapelan wojskowy\|kapelan wojskowy]]. Został zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską i kanonizowany jako męczennik.~~		=='''Życie i działalność'''==

	Ukończył ~~[[Prawosławne seminarium duchowne w Chełmie\|~~prawosławne seminarium duchowne w Chełmie]].		Ukończył prawosławne seminarium duchowne w Chełmie.

	W [[1900 ~~rok\|1900 roku~~]] wyjechał do ~~[[Ameryka Północna\|~~Ameryki Północnej]], gdzie prowadził misje na ~~[[Alaska\|~~Alasce]], w [[Toronto]] i ~~[[Pensylwania\|~~Pensylwanii]]. Po powrocie do ~~[[Polska\|~~Polski]] w [[1912 ~~rok\|1912 roku~~]] związał się z [[Sosnowiec\|Sosnowcem]], gdzie został proboszczem [[~~Parafia Świętych~~ Wiery, Nadziei, ~~Lubowi~~ i matki ich Zofii w Sosnowcu\|parafii prawosławnej]] oraz nauczał religii prawosławnej w gimnazjum żeńskim.		W [[1900]] roku wyjechał do Ameryki Północnej, gdzie prowadził misje na Alasce, w Toronto i Pensylwanii. Po powrocie do Polski w [[1912]] roku związał się z [[Sosnowiec\|Sosnowcem]], gdzie został proboszczem [[Cerkiew prawosławna p.w. śww. Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu\|parafii prawosławnej]] oraz nauczał religii prawosławnej w gimnazjum żeńskim.

	W chwili wybuchu ~~[[I wojna światowa\|~~I Wojny Światowej]] w [[1914 ~~rok\|1914 roku~~]] był proboszczem sosnowieckiej parafii i wraz z rodziną udał się na bieżeństwo (przymusową ewakuację) do ~~[[Moskwa\|~~Moskwy]]. Tam, wspierany przez ~~[[Biskup Włodzimierz (Tichonicki)\|~~biskupa Włodzimierza]], uczył religii w ~~[[Wajdaj\|~~Wajdaju]]. Po ~~[[Rewolucja październikowa\|~~rewolucji październikowej]] w [[1917 ~~rok\|1917 roku~~]], trudne warunki zmusiły go do pracy fizycznej. W [[1918 ~~rok\|1918 roku~~]], po uzyskaniu zgody rządu radzieckiego na powrót emigrantów do Polski, ks. Bazyli Martysz powrócił z ~~[[Rosja\|~~Rosji]] i zwrócił się do niemieckich władz cywilnych w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] z prośbą o przekazanie aktów stanu cywilnego parafii prawosławnej. Był pierwszym powojennym proboszczem w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] i aktywnie organizował życie religijne, starając się o zaświadczenie o byciu administratorem parafii.		W chwili wybuchu I Wojny Światowej w [[1914]] roku był proboszczem sosnowieckiej parafii i wraz z rodziną udał się na bieżeństwo (przymusową ewakuację) do Moskwy. Tam, wspierany przez biskupa Włodzimierza, uczył religii w Wajdaju. Po rewolucji październikowej w [[1917]] roku, trudne warunki zmusiły go do pracy fizycznej. W [[1918]] roku, po uzyskaniu zgody rządu radzieckiego na powrót emigrantów do Polski, ks. Bazyli Martysz powrócił z Rosji i zwrócił się do niemieckich władz cywilnych w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] z prośbą o przekazanie aktów stanu cywilnego parafii prawosławnej. Był pierwszym powojennym proboszczem w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] i aktywnie organizował życie religijne, starając się o zaświadczenie o byciu administratorem parafii.

	~~W [[1919 rok\|1919 roku]] został przyjęty do [[Wojsko Polskie (II RP)\|Wojska Polskiego]]~~ i mianowany naczelnym kapelanem wyznania prawosławnego (w ramach III Referatu Wyznania Prawosławnego Sekcji Religijno Wyznaniowej Ministerstwa Spraw Wojskowych). W marcu [[1920 rok\|1920 roku]] objął stanowisko szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego wyznania prawosławnego w Sekcji Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi [[Ministerstwo Spraw Wojskowych (II RP)\|Ministerstwa Spraw Wojskowych]]. W [[1927 rok\|1927 roku]] został szefem Wydziału Wyznania Prawosławnego w Biurze Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych, a dwa lata później (czyli w [[1929 rok\|1929 roku]]) to stanowisko przemianowano na ~~Szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego Prawosławnego.~~		=='''Służba wojskowa i działalność na rzecz autokefalii'''==

	~~Ks.~~ [[~~Bazyli Martysz~~]] ~~był współpracownikiem~~ [[~~Dionizy~~ (~~Waledyński~~)\|~~metropolitów warszawskich Jerzego~~ i ~~Dionizego~~]]. ~~Aktywnie uczestniczył~~ w ~~przygotowaniach do uzyskania~~ [[~~autokefalia\|autokefalii~~]] ~~przez Kościół prawosławny w Polsce~~.		W [[1919]] roku został przyjęty do [[Wojsko Polskie (II RP)\|Wojska Polskiego]] i mianowany naczelnym kapelanem wyznania prawosławnego (w ramach III Referatu Wyznania Prawosławnego Sekcji Religijno Wyznaniowej Ministerstwa Spraw Wojskowych). W marcu [[1920]] roku objął stanowisko szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego wyznania prawosławnego w Sekcji Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi Ministerstwa Spraw Wojskowych. W [[1927]] roku został szefem Wydziału Wyznania Prawosławnego w Biurze Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych, a dwa lata później (czyli w [[1929]]) to stanowisko przemianowano na Szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego Prawosławnego.

	~~Z dniem [[31 maja]]~~ [[~~1934 rok\|1934 roku~~]] ~~został przeniesiony w stan spoczynku~~. ~~Po przejściu na emeryturę~~ w ~~[[1936 rok\|1936 roku]] powrócił~~ do ~~rodzinnego [[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|Teratyna]] w powiecie hrubieszowskim. Zginął zamordowany~~ przez ~~nacjonalistyczną bojówkę polską [[4 maja]] [[1945 rok\|1945 roku]],~~ w ~~[[Wielki Piątek]].~~		Ks. [[Bazyli Martysz]] był współpracownikiem metropolitów warszawskich Jerzego i Dionizego. Aktywnie uczestniczył w przygotowaniach do uzyskania autokefalii przez Kościół prawosławny w Polsce

	Pierwotnie pochowany na cmentarzu w ~~[[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|~~Teratynie]], jesienią [[1968 ~~rok\|1968 roku~~]] jego doczesne szczątki przewieziono do ~~[[Warszawa\|~~Warszawy]] i pochowano na ~~[[Cmentarz Prawosławny na Woli\|~~prawosławnym cmentarzu wolskim]]. Na początku [[2003 ~~rok\|2003 roku~~]] dokonano ekshumacji jego relikwii i przeniesiono je do ~~[[Cerkiew św. Jana Klimaka w Warszawie\|~~prawosławnej cerkwi pw. św. Jana Klimaka w Warszawie]]. [[20 marca]] [[2003 ~~rok\|2003 roku~~]] Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego podjął uchwałę o zaliczeniu [[Bazyli Martysz\|Bazylego Martysza]] do [[Sobór Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX w.]] jako św. kapłana-męczennika Bazylego.		== '''Ostatnie lata i kanonizacja'''<nowiki> ==</nowiki>

			Z dniem [[31 maja]] [[1934]] roku został przeniesiony w stan spoczynku. Po przejściu na emeryturę w [[1936]] roku powrócił do rodzinnego Teratyna w powiecie hrubieszowskim. Zginął zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską [[4 maja]] [[1945]] roku, w Wielki Piątek.

			Pierwotnie pochowany na cmentarzu w Teratynie, jesienią [[1968]] roku jego doczesne szczątki przewieziono do Warszawy i pochowano na prawosławnym cmentarzu wolskim. Na początku [[2003]] roku dokonano ekshumacji jego relikwii i przeniesiono je do prawosławnej cerkwi pw. św. Jana Klimaka w Warszawie. [[20 marca]] [[2003]] roku Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego podjął uchwałę o zaliczeniu [[Bazyli Martysz\|Bazylego Martysza]] do Sobór Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX w. jako św. kapłana-męczennika Bazylego.

			=='''Związek z Zagłębiem Dąbrowskim'''==

	Parafie prawosławne w regionie [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] (m.in. w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], [[Będzin\|Będzinie]], [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]], [[Olkusz\|Olkuszu]]) znajdowały się pod jego duszpasterską opieką lub były włączone do sosnowieckiej parafii, którą zarządzał.		Parafie prawosławne w regionie [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] (m.in. w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], [[Będzin\|Będzinie]], [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]], [[Olkusz\|Olkuszu]]) znajdowały się pod jego duszpasterską opieką lub były włączone do sosnowieckiej parafii, którą zarządzał.

Michał Kusiak o 11:08, 9 lip 2025

2025-07-09T11:08:28Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:08, 9 lip 2025
Linia 1:		Linia 1:
	~~<code><nowiki>'''</nowiki>Ks~~. Bazyli Martysz ~~(1874–1945)<nowiki>'''</nowiki> – <nowiki>'''</nowiki>święty kapłan-męczennik<nowiki>'''</nowiki> Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, proboszcz parafii prawosławnej~~ w ~~Sosnowcu, naczelny kapelan wyznania prawosławnego w Wojsku Polskim~~.		{{Biogram osób infobox
			\|imię i nazwisko = Bazyli Martysz
	~~<nowiki>~~== ~~Życiorys~~ ==~~</nowiki>~~		\|imię i nazwisko org =
			\|pseudonim =
	~~<nowiki>~~=== ~~Wczesne lata~~ i ~~działalność misyjna~~ ===~~</nowiki>~~		\|grafika = Plik:Bazyli Martysz w mundurze armii polskiej.jpg\|200px\|thumb
	Bazyli Martysz ~~urodził się~~ w ~~<nowiki>'''</nowiki>1874 roku<nowiki>'''</nowiki>~~. Ukończył ~~<nowiki>'''</nowiki>~~prawosławne seminarium duchowne w Chełmie~~<nowiki>'''</nowiki>~~. W ~~<nowiki>'''</nowiki>~~1900 roku~~<nowiki>'''</nowiki> udał się~~ do Ameryki Północnej, gdzie prowadził ~~działalność misjonarską. Jego~~ misje ~~obejmowały tereny takie jak <nowiki>'''</nowiki>~~Alaska, Toronto ~~oraz~~ Pensylwania~~<nowiki>'''</nowiki>~~.		\|opis grafiki = Kanonizowany przez Cerkiew prawosławną Bazyli Martysz w mundurze armii polskiej.
			\|data urodzenia = Brak danych w źródłach
	~~<nowiki>=== Służba~~ w ~~Sosnowcu i okres I wojny światowej ===</nowiki>~~		\|miejsce urodzenia = [[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|Teratyn]] (powiat hrubieszowski)
	~~W <nowiki>'''</nowiki>~~1912 roku~~<nowiki>'''</nowiki> ks. Martysz powrócił do Polski~~ i ~~objął stanowisko <nowiki>'''</nowiki>proboszcza~~ parafii prawosławnej ~~w Sosnowcu<nowiki>'''</nowiki>. Nauczał również~~ religii prawosławnej w gimnazjum żeńskim. ~~Z chwilą~~ wybuchu I ~~wojny światowej,~~ w ~~<nowiki>'''</nowiki>~~1914 roku~~<nowiki>'''</nowiki>,~~ wraz z rodziną udał się na ~~<nowiki>'''</nowiki>~~bieżeństwo~~<nowiki>'''</nowiki>~~ (przymusową ewakuację) ~~w głąb Rosji,~~ do Moskwy. ~~W tym trudnym okresie otrzymał pomoc od zaprzyjaźnionego~~ biskupa Włodzimierza, ~~który udostępnił jego rodzinie mieszkanie~~ w ~~klasztorze św. Andronika w Moskwie. Codziennie dojeżdżał do podmoskiewskiego~~ Wajdaju~~, gdzie uczył religii~~. Po rewolucji październikowej w ~~<nowiki>'''</nowiki>~~1917 roku~~<nowiki>'''</nowiki>~~, warunki ~~życia rodziny Martyszów uległy znacznemu pogorszeniu, zmuszając kapłana~~ do pracy ~~na dworcu kolejowym~~, ~~gdzie rozładowywał wagony, aby zarobić na utrzymanie.~~		\|imię przy narodzeniu =
			\|data śmierci = [[4 maja]] [[1945]]
	~~<nowiki>=== Okres II Rzeczypospolitej ===</nowiki>~~		\|miejsce śmierci = [[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|Teratyn]]
	~~Kiedy rząd radziecki zezwolił~~ na powrót emigrantów do Polski, ks. Martysz ~~wraz~~ z ~~matuszką Olgą~~ i ~~czwórką dzieci powrócił~~. Był ~~<nowiki>'''</nowiki>~~pierwszym powojennym proboszczem ~~sosnowieckim<nowiki>'''</nowiki>. Natychmiast po powrocie, <nowiki>'''</nowiki>20 sierpnia 1918 roku<nowiki>'''</nowiki>~~, ~~rozpoczął organizowanie życia religijnego i starał~~ się o zaświadczenie ~~potwierdzające jego status administratora sosnowieckiej prawosławnej~~ parafii, co umożliwiło mu jej reprezentowanie. W tym czasie parafia była w bardzo trudnym położeniu, a ks. Martysz nie miał środków do życia ani pensji, co świadczyło o ubóstwie wspólnoty liczącej około 600 osób.		\|przyczyna śmierci = Zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską
			\|miejsce spoczynku = Pierwotnie [[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|Teratyn]]; od jesieni [[1968]] [[Warszawa\|Warszawie]] ([[Cmentarz Prawosławny na Woli\|prawosławnym cmentarzu wolskim]]); od początku [[2003]] [[Cerkiew św. Jana Klimaka w Warszawie\|prawosławna cerkiew pw. św. Jana Klimaka w Warszawie]] (relikwie)
	W ~~<nowiki>'''</nowiki>~~1919 roku~~<nowiki>'''</nowiki> ks. Martysz~~ został przyjęty do Wojska Polskiego~~. Pełnił funkcję <nowiki>'''</nowiki>naczelnego kapelana~~ wyznania prawosławnego w ~~Wojsku Polskim<nowiki>'''</nowiki>, przechodząc przez różne stanowiska:~~		\|zawód = [[duchowny prawosławny\|duchowny prawosławny]], [[Misjonarz\|misjonarz]], [[Kapelan wojskowy\|kapelan wojskowy]], proboszcz
	~~<nowiki>*</nowiki> Był <nowiki>'''</nowiki>referentem w~~ Sekcji Religijno-Wyznaniowej Ministerstwa Spraw Wojskowych~~<nowiki>'''</nowiki>~~.		\|odznaczenia = Zaliczony do [[Sobór Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX w.]]
	~~<nowiki>*</nowiki>~~ W ~~<nowiki>'''</nowiki>~~marcu 1920 roku~~<nowiki>'''</nowiki> został mianowany <nowiki>'''</nowiki>szefem~~ Głównego Urzędu Duszpasterskiego wyznania prawosławnego w Sekcji Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi ~~MSWojsk.<nowiki>'''</nowiki>~~.		\|commons =
	~~<nowiki>*</nowiki>~~ W ~~<nowiki>'''</nowiki>~~1927 roku~~<nowiki>'''</nowiki> objął stanowisko <nowiki>'''</nowiki>szefa~~ Wydziału Wyznania Prawosławnego w Biurze Wyznań Niekatolickich ~~MSWojsk.<nowiki>'''</nowiki>~~, ~~które~~ dwa lata później ~~zostało przemianowane~~ na ~~<nowiki>'''</nowiki>szefa~~ Głównego Urzędu Duszpasterskiego Prawosławnego~~<nowiki>'''</nowiki>~~.		\|wikiźródła =
			\|wikicytaty =
	Ks. Bazyli Martysz ~~<nowiki>'''</nowiki>współpracował z metropolitami warszawskimi Jerzym~~ i ~~Dionizym<nowiki>'''</nowiki>~~. ~~Brał udział~~ w przygotowaniach do uzyskania autokefalii przez Kościół prawosławny w Polsce. Z dniem ~~<nowiki>'''</nowiki>~~31 maja 1934 roku~~<nowiki>'''</nowiki> przeszedł~~ w ~~<nowiki>'''</nowiki>~~stan spoczynku~~<nowiki>'''</nowiki>~~.		\|www =
			}}
	~~<nowiki>=== Męczeńska śmierć i kanonizacja ===</nowiki>~~
	Po przejściu na emeryturę w ~~<nowiki>'''</nowiki>~~1936 roku~~<nowiki>'''</nowiki>, ks. Martysz~~ powrócił do ~~swojej rodzinnej miejscowości <nowiki>'''</nowiki>~~Teratyn w powiecie hrubieszowskim~~<nowiki>'''</nowiki>~~. ~~Tragicznie, <nowiki>'''</nowiki>~~4 maja 1945 roku, w Wielki Piątek~~, został zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską<nowiki>'''</nowiki>~~.		[[Bazyli Martysz]] (zm. [[4 maja]] [[1945]] w [[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|Teratynie]]) – [[Święty\|święty]] [[Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny\|Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego]], [[duchowny prawosławny\|duchowny prawosławny]], [[Misjonarz\|misjonarz]] i [[Kapelan wojskowy\|kapelan wojskowy]]. Został zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską i kanonizowany jako męczennik.

	Pierwotnie pochowany na cmentarzu w Teratynie, jego doczesne szczątki ~~zostały przeniesione jesienią <nowiki>'''</nowiki>1968 roku<nowiki>'''</nowiki>~~ do Warszawy i ~~złożone~~ na prawosławnym cmentarzu wolskim. Na początku ~~<nowiki>'''</nowiki>~~2003 roku~~<nowiki>'''</nowiki>~~ dokonano ekshumacji jego relikwii i przeniesiono je do prawosławnej cerkwi pw. św. Jana Klimaka w Warszawie.		Ukończył [[Prawosławne seminarium duchowne w Chełmie\|prawosławne seminarium duchowne w Chełmie]].

	~~<nowiki>'''</nowiki>~~20 marca 2003 roku Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego podjął uchwałę o zaliczeniu Bazylego Martysza do ~~Soboru~~ Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX ~~wieku<nowiki>'''</nowiki>, nadając mu tytuł <nowiki>'''</nowiki>świętego~~ kapłana-męczennika Bazylego~~<nowiki>'''</nowiki>~~. ~~Istnieje również~~ jego ~~ikona~~.~~</code>~~		W [[1900 rok\|1900 roku]] wyjechał do [[Ameryka Północna\|Ameryki Północnej]], gdzie prowadził misje na [[Alaska\|Alasce]], w [[Toronto]] i [[Pensylwania\|Pensylwanii]]. Po powrocie do [[Polska\|Polski]] w [[1912 rok\|1912 roku]] związał się z [[Sosnowiec\|Sosnowcem]], gdzie został proboszczem [[Parafia Świętych Wiery, Nadziei, Lubowi i matki ich Zofii w Sosnowcu\|parafii prawosławnej]] oraz nauczał religii prawosławnej w gimnazjum żeńskim.

			W chwili wybuchu [[I wojna światowa\|I Wojny Światowej]] w [[1914 rok\|1914 roku]] był proboszczem sosnowieckiej parafii i wraz z rodziną udał się na bieżeństwo (przymusową ewakuację) do [[Moskwa\|Moskwy]]. Tam, wspierany przez [[Biskup Włodzimierz (Tichonicki)\|biskupa Włodzimierza]], uczył religii w [[Wajdaj\|Wajdaju]]. Po [[Rewolucja październikowa\|rewolucji październikowej]] w [[1917 rok\|1917 roku]], trudne warunki zmusiły go do pracy fizycznej. W [[1918 rok\|1918 roku]], po uzyskaniu zgody rządu radzieckiego na powrót emigrantów do Polski, ks. Bazyli Martysz powrócił z [[Rosja\|Rosji]] i zwrócił się do niemieckich władz cywilnych w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] z prośbą o przekazanie aktów stanu cywilnego parafii prawosławnej. Był pierwszym powojennym proboszczem w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] i aktywnie organizował życie religijne, starając się o zaświadczenie o byciu administratorem parafii.

			W [[1919 rok\|1919 roku]] został przyjęty do [[Wojsko Polskie (II RP)\|Wojska Polskiego]] i mianowany naczelnym kapelanem wyznania prawosławnego (w ramach III Referatu Wyznania Prawosławnego Sekcji Religijno Wyznaniowej Ministerstwa Spraw Wojskowych). W marcu [[1920 rok\|1920 roku]] objął stanowisko szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego wyznania prawosławnego w Sekcji Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi [[Ministerstwo Spraw Wojskowych (II RP)\|Ministerstwa Spraw Wojskowych]]. W [[1927 rok\|1927 roku]] został szefem Wydziału Wyznania Prawosławnego w Biurze Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych, a dwa lata później (czyli w [[1929 rok\|1929 roku]]) to stanowisko przemianowano na Szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego Prawosławnego.

			Ks. [[Bazyli Martysz]] był współpracownikiem [[Dionizy (Waledyński)\|metropolitów warszawskich Jerzego i Dionizego]]. Aktywnie uczestniczył w przygotowaniach do uzyskania [[autokefalia\|autokefalii]] przez Kościół prawosławny w Polsce.

			Z dniem [[31 maja]] [[1934 rok\|1934 roku]] został przeniesiony w stan spoczynku. Po przejściu na emeryturę w [[1936 rok\|1936 roku]] powrócił do rodzinnego [[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|Teratyna]] w powiecie hrubieszowskim. Zginął zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską [[4 maja]] [[1945 rok\|1945 roku]], w [[Wielki Piątek]].

			Pierwotnie pochowany na cmentarzu w [[Teratyn (powiat hrubieszowski)\|Teratynie]], jesienią [[1968 rok\|1968 roku]] jego doczesne szczątki przewieziono do [[Warszawa\|Warszawy]] i pochowano na [[Cmentarz Prawosławny na Woli\|prawosławnym cmentarzu wolskim]]. Na początku [[2003 rok\|2003 roku]] dokonano ekshumacji jego relikwii i przeniesiono je do [[Cerkiew św. Jana Klimaka w Warszawie\|prawosławnej cerkwi pw. św. Jana Klimaka w Warszawie]]. [[20 marca]] [[2003 rok\|2003 roku]] Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego podjął uchwałę o zaliczeniu [[Bazyli Martysz\|Bazylego Martysza]] do [[Sobór Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX w.]] jako św. kapłana-męczennika Bazylego.

			Parafie prawosławne w regionie [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] (m.in. w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], [[Będzin\|Będzinie]], [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]], [[Olkusz\|Olkuszu]]) znajdowały się pod jego duszpasterską opieką lub były włączone do sosnowieckiej parafii, którą zarządzał.

			[[Kategoria:Zagłębiowskie Biogramy]]
			[[Kategoria:Prawosławni kapelani Wojska Polskiego]]
			[[Kategoria:Duchowni prawosławni związani z Sosnowcem]]

Michał Kusiak: Utworzono nową stronę " `'''Ks. Bazyli Martysz (1874–1945)''' – '''święty kapłan-męczennik''' Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, proboszcz parafii prawosławnej w Sosnowcu, naczelny kapelan wyznania prawosławnego w Wojsku Polskim. == Życiorys == === Wczesne lata i działalność misyjna === Bazyli Martysz urodził się w '''1874 r…"`


2025-07-08T19:57:08Z
Utworzono nową stronę " <code><nowiki>'''</nowiki>Ks. Bazyli Martysz (1874–1945)<nowiki>'''</nowiki> – <nowiki>'''</nowiki>święty kapłan-męczennik<nowiki>'''</nowiki> Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, proboszcz parafii prawosławnej w Sosnowcu, naczelny kapelan wyznania prawosławnego w Wojsku Polskim.    <nowiki>== Życiorys ==</nowiki>    <nowiki>=== Wczesne lata i działalność misyjna ===</nowiki>  Bazyli Martysz urodził się w <nowiki>'''</nowiki>1874 r…"
Nowa strona
 <code><nowiki>'''</nowiki>Ks. Bazyli Martysz (1874–1945)<nowiki>'''</nowiki> – <nowiki>'''</nowiki>święty kapłan-męczennik<nowiki>'''</nowiki> Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, proboszcz parafii prawosławnej w Sosnowcu, naczelny kapelan wyznania prawosławnego w Wojsku Polskim.

 

 <nowiki>== Życiorys ==</nowiki>

 

 <nowiki>=== Wczesne lata i działalność misyjna ===</nowiki>

 Bazyli Martysz urodził się w <nowiki>'''</nowiki>1874 roku<nowiki>'''</nowiki>. Ukończył <nowiki>'''</nowiki>prawosławne seminarium duchowne w Chełmie<nowiki>'''</nowiki>. W <nowiki>'''</nowiki>1900 roku<nowiki>'''</nowiki> udał się do Ameryki Północnej, gdzie prowadził działalność misjonarską. Jego misje obejmowały tereny takie jak <nowiki>'''</nowiki>Alaska, Toronto oraz Pensylwania<nowiki>'''</nowiki>.

 

 <nowiki>=== Służba w Sosnowcu i okres I wojny światowej ===</nowiki>

 W <nowiki>'''</nowiki>1912 roku<nowiki>'''</nowiki> ks. Martysz powrócił do Polski i objął stanowisko <nowiki>'''</nowiki>proboszcza parafii prawosławnej w Sosnowcu<nowiki>'''</nowiki>. Nauczał również religii prawosławnej w gimnazjum żeńskim. Z chwilą wybuchu I wojny światowej, w <nowiki>'''</nowiki>1914 roku<nowiki>'''</nowiki>, wraz z rodziną udał się na <nowiki>'''</nowiki>bieżeństwo<nowiki>'''</nowiki> (przymusową ewakuację) w głąb Rosji, do Moskwy. W tym trudnym okresie otrzymał pomoc od zaprzyjaźnionego biskupa Włodzimierza, który udostępnił jego rodzinie mieszkanie w klasztorze św. Andronika w Moskwie. Codziennie dojeżdżał do podmoskiewskiego Wajdaju, gdzie uczył religii. Po rewolucji październikowej w <nowiki>'''</nowiki>1917 roku<nowiki>'''</nowiki>, warunki życia rodziny Martyszów uległy znacznemu pogorszeniu, zmuszając kapłana do pracy na dworcu kolejowym, gdzie rozładowywał wagony, aby zarobić na utrzymanie.

 

 <nowiki>=== Okres II Rzeczypospolitej ===</nowiki>

 Kiedy rząd radziecki zezwolił na powrót emigrantów do Polski, ks. Martysz wraz z matuszką Olgą i czwórką dzieci powrócił. Był <nowiki>'''</nowiki>pierwszym powojennym proboszczem sosnowieckim<nowiki>'''</nowiki>. Natychmiast po powrocie, <nowiki>'''</nowiki>20 sierpnia 1918 roku<nowiki>'''</nowiki>, rozpoczął organizowanie życia religijnego i starał się o zaświadczenie potwierdzające jego status administratora sosnowieckiej prawosławnej parafii, co umożliwiło mu jej reprezentowanie. W tym czasie parafia była w bardzo trudnym położeniu, a ks. Martysz nie miał środków do życia ani pensji, co świadczyło o ubóstwie wspólnoty liczącej około 600 osób.

 

 W <nowiki>'''</nowiki>1919 roku<nowiki>'''</nowiki> ks. Martysz został przyjęty do Wojska Polskiego. Pełnił funkcję <nowiki>'''</nowiki>naczelnego kapelana wyznania prawosławnego w Wojsku Polskim<nowiki>'''</nowiki>, przechodząc przez różne stanowiska:

 <nowiki>*</nowiki>   Był <nowiki>'''</nowiki>referentem w Sekcji Religijno-Wyznaniowej Ministerstwa Spraw Wojskowych<nowiki>'''</nowiki>.

 <nowiki>*</nowiki>   W <nowiki>'''</nowiki>marcu 1920 roku<nowiki>'''</nowiki> został mianowany <nowiki>'''</nowiki>szefem Głównego Urzędu Duszpasterskiego wyznania prawosławnego w Sekcji Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi MSWojsk.<nowiki>'''</nowiki>.

 <nowiki>*</nowiki>   W <nowiki>'''</nowiki>1927 roku<nowiki>'''</nowiki> objął stanowisko <nowiki>'''</nowiki>szefa Wydziału Wyznania Prawosławnego w Biurze Wyznań Niekatolickich MSWojsk.<nowiki>'''</nowiki>, które dwa lata później zostało przemianowane na <nowiki>'''</nowiki>szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego Prawosławnego<nowiki>'''</nowiki>.

 

 Ks. Bazyli Martysz <nowiki>'''</nowiki>współpracował z metropolitami warszawskimi Jerzym i Dionizym<nowiki>'''</nowiki>. Brał udział w przygotowaniach do uzyskania autokefalii przez Kościół prawosławny w Polsce. Z dniem <nowiki>'''</nowiki>31 maja 1934 roku<nowiki>'''</nowiki> przeszedł w <nowiki>'''</nowiki>stan spoczynku<nowiki>'''</nowiki>.

 

 <nowiki>=== Męczeńska śmierć i kanonizacja ===</nowiki>

 Po przejściu na emeryturę w <nowiki>'''</nowiki>1936 roku<nowiki>'''</nowiki>, ks. Martysz powrócił do swojej rodzinnej miejscowości <nowiki>'''</nowiki>Teratyn w powiecie hrubieszowskim<nowiki>'''</nowiki>. Tragicznie, <nowiki>'''</nowiki>4 maja 1945 roku, w Wielki Piątek, został zamordowany przez nacjonalistyczną bojówkę polską<nowiki>'''</nowiki>.

 

 Pierwotnie pochowany na cmentarzu w Teratynie, jego doczesne szczątki zostały przeniesione jesienią <nowiki>'''</nowiki>1968 roku<nowiki>'''</nowiki> do Warszawy i złożone na prawosławnym cmentarzu wolskim. Na początku <nowiki>'''</nowiki>2003 roku<nowiki>'''</nowiki> dokonano ekshumacji jego relikwii i przeniesiono je do prawosławnej cerkwi pw. św. Jana Klimaka w Warszawie.

 

 <nowiki>'''</nowiki>20 marca 2003 roku Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego podjął uchwałę o zaliczeniu Bazylego Martysza do Soboru Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX wieku<nowiki>'''</nowiki>, nadając mu tytuł <nowiki>'''</nowiki>świętego kapłana-męczennika Bazylego<nowiki>'''</nowiki>. Istnieje również jego ikona.</code>