Czeladź (miasto) - Historia wersji

Administrator o 19:25, 18 paź 2011

2011-10-18T19:25:50Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:25, 18 paź 2011
Linia 1:		Linia 1:
	{{Miasto infobox		{{Miasto infobox
	\| Miasto = Czeladź		\| Miasto = Czeladź
	~~\| dopełniacz_miasta = Czeladzi~~
	\| herb_miasta = Grafika:POL Czeladź COA (new).svg		\| herb_miasta = Grafika:POL Czeladź COA (new).svg
	\| flaga_miasta = Grafika:POL Czeladź flag.svg		\| flaga_miasta = Grafika:POL Czeladź flag.svg

Administrator o 19:25, 18 paź 2011

2011-10-18T19:25:00Z

Podgląd zmian

Administrator o 19:23, 18 paź 2011

2011-10-18T19:23:12Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:23, 18 paź 2011
Linia 1:		Linia 1:
	{{Miasto infobox		{{Miasto infobox
	\| Miasto = Czeladź		\| Miasto = Czeladź
	~~\| slogan =~~
	\| dopełniacz_miasta = Czeladzi		\| dopełniacz_miasta = Czeladzi
	\| herb_miasta = Grafika:POL Czeladź COA (new).svg		\| herb_miasta = Grafika:POL Czeladź COA (new).svg
	\| flaga_miasta = Grafika:POL Czeladź flag.svg		\| flaga_miasta = Grafika:POL Czeladź flag.svg
	~~\| mapa_miasta = Grafika:POL Będzin map.svg~~
	\| województwo = śląskie		\| województwo = śląskie
	\| grodzki =		\| grodzki =
Linia 14:		Linia 12:
	\| prezydent = [[Teresa Kosmala]]		\| prezydent = [[Teresa Kosmala]]
	\| miejska = tak		\| miejska = tak
	~~\| aglomeracja = [[konurbacja górnośląska]]~~
	~~\| adres_um = ul. Katowicka 45~~
	~~\| kod_poczt_um = 41-250 i 41-253~~
	\| powierzchnia = 16,38		\| powierzchnia = 16,38
	\| wysokość =		\| wysokość =
	~~\| stopniN = 50~~
	~~\| minutN = 19~~
	~~\| sekundN = 02~~
	~~\| stopniE = 19~~
	~~\| minutE = 04~~
	~~\| sekundE = 13~~
	\| pozycja = top		\| pozycja = top
	\| rok = 2010		\| rok = 2010
	\| populacja = 33 556		\| populacja = 33 556
	\| gęstość = 2048,6		\| gęstość = 2048,6
	~~\| nr_kier = (+48) 32~~
	~~\| kod_poczt = 41-250~~
	\| tablica_rej = SBE		\| tablica_rej = SBE
	~~\| TERYT = 2243301021~~
	~~\| SIMC = 0939349~~
	\| założone = 1228		\| założone = 1228
	\| prawa_miejskie = 1262		\| prawa_miejskie = 1262
	\| www = http://www.czeladz.pl		\| www = http://www.czeladz.pl
	~~\| galeria_commons = Czeladź~~
	~~\| wikinews =~~
	}}		}}

	'''Czeladź''' – [[miasto]] i [[gmina miejska\|gmina]] w południowo-zachodniej [[Polska\|Polsce]], w [[województwo śląskie\|województwie śląskim]], w [[powiat będziński\|powiecie będzińskim]], położona w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]], nad rzeką [[Brynica (dopływ Czarnej Przemszy)\|Brynicą]], w centrum [[Górnośląski Okręg Przemysłowy\|Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego]]. Jest najstarszym miastem powiatu będzińskiego oraz całego [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]], prawa miejskie otrzymało w XIII w.		'''Czeladź''' – [[miasto]] i [[gmina miejska\|gmina]] w południowo-zachodniej [[Polska\|Polsce]], w [[województwo śląskie\|województwie śląskim]], w [[powiat będziński\|powiecie będzińskim]], położona w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]], nad rzeką [[Brynica (dopływ Czarnej Przemszy)\|Brynicą]], w centrum [[Górnośląski Okręg Przemysłowy\|Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego]]. Jest najstarszym miastem powiatu będzińskiego oraz całego [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]], prawa miejskie otrzymało w XIII w.

Wawel o 17:51, 10 paź 2011

2011-10-10T17:51:37Z

← poprzednia wersja		Wersja z 17:51, 10 paź 2011
Linia 203:		Linia 203:
	[[uk:Челядзь]]		[[uk:Челядзь]]
	[[war:Czeladź]]		[[war:Czeladź]]
			==''Prawa autorskie''==
			''Treść objęta jest licencją GNU Wolnej Dokumentacji w wersji 1.1 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii,
			[http://pl.wikipedia.org/wiki/Czelad%C5%BA_%28miasto%29 tutaj] możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz [http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Czelad%C5%BA_%28miasto%29&action=history history autorów]
			''

Administrator o 08:07, 18 wrz 2011

2011-09-18T08:07:36Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:07, 18 wrz 2011
Linia 179:		Linia 179:
	\| sekundE=13		\| sekundE=13
	}}		}}

	~~{{Miasta województwa śląskiego}}~~
	~~{{Powiat będziński}}~~
	~~{{Powiat będziński (dawny)}}~~
	~~{{Gminy górnicze}}~~

	{{Gminy Zagłębia Dąbrowskiego}}		{{Gminy Zagłębia Dąbrowskiego}}

Administrator: /* Linki zewnętrzne */

2011-09-18T07:48:45Z

Linki zewnętrzne

← poprzednia wersja		Wersja z 07:48, 18 wrz 2011
Linia 184:		Linia 184:
	{{Powiat będziński (dawny)}}		{{Powiat będziński (dawny)}}
	{{Gminy górnicze}}		{{Gminy górnicze}}

			{{Gminy Zagłębia Dąbrowskiego}}

	[[Kategoria:Czeladź\| ]]		[[Kategoria:Czeladź\| ]]

Administrator: 1 wersja

2011-08-26T14:32:54Z

1 wersja

← poprzednia wersja	Wersja z 14:32, 26 sie 2011
(Brak różnic)

77.255.68.220: /* Gospodarka */

2011-08-24T08:33:16Z

Gospodarka

Nowa strona

{{Miasto infobox
| Miasto = Czeladź
| slogan =
| dopełniacz_miasta = Czeladzi
| herb_miasta = Grafika:POL Czeladź COA (new).svg
| flaga_miasta = Grafika:POL Czeladź flag.svg
| mapa_miasta = Grafika:POL Będzin map.svg
| województwo = śląskie
| grodzki =
| powiat = będziński
| gmina = Czeladź
| rodzaj_gminy = miejska
| zarządzający = Burmistrz
| prezydent = [[Teresa Kosmala]]
| miejska = tak
| aglomeracja = [[konurbacja górnośląska]]
| adres_um = ul. Katowicka 45
| kod_poczt_um = 41-250 i 41-253
| powierzchnia = 16,38
| wysokość =
| stopniN = 50
| minutN = 19
| sekundN = 02
| stopniE = 19
| minutE = 04
| sekundE = 13
| pozycja = top
| rok = 2010
| populacja = 33 556
| gęstość = 2048,6
| nr_kier = (+48) 32
| kod_poczt = 41-250
| tablica_rej = SBE
| TERYT = 2243301021
| SIMC = 0939349
| założone = 1228
| prawa_miejskie = 1262
| www = http://www.czeladz.pl
| galeria_commons = Czeladź
| wikinews =
}}
'''Czeladź''' – [[miasto]] i [[gmina miejska|gmina]] w południowo-zachodniej [[Polska|Polsce]], w [[województwo śląskie|województwie śląskim]], w [[powiat będziński|powiecie będzińskim]], położona w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], nad rzeką [[Brynica (dopływ Czarnej Przemszy)|Brynicą]], w centrum [[Górnośląski Okręg Przemysłowy|Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego]]. Jest najstarszym miastem powiatu będzińskiego oraz całego [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]], prawa miejskie otrzymało w XIII w.

Według danych z 30 czerwca 2010 r. miasto miało 33 556 mieszkańców<ref name="Ludność2010-06">{{cytuj książkę|tytuł=Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.)|wydawca=Główny Urząd Statystyczny|miejsce=Warszawa|data=2010-11-02|issn=1734-6118|url=http://www.stat.gov.pl/gus/5840_655_PLK_HTML.htm}}</ref>.

== Położenie ==
Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 16,38 km²<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.|wydawca=Główny Urząd Statystyczny|miejsce=Warszawa|data=2010-08-20|issn=1505-5507|url=http://www.stat.gov.pl/gus/5840_908_PLK_HTML.htm}}</ref>. Miasto stanowi 4,5% powierzchni powiatu.

Graniczy z miastami: [[Będzin]], [[Katowice]], [[Siemianowice Śląskie]] oraz [[Sosnowiec]].

== Środowisko naturalne ==
[[Plik:Nowy powiat będziński.svg|thumb|left|Położenie Czeladzi w [[powiat będziński|powiecie będzińskim]]]]

Według danych z roku 2002 Czeladź ma obszar 16,57 km², w tym [[użytki rolne]] 49%<ref name=autonazwa1>{{cytuj stronę|url=http://www.regioset.pl/|tytuł=Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset|opublikowany=regioset.pl|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref>.

== Historia ==
{{Main|Kalendarium historii Czeladzi}}
[[Plik:Rynek Czeladź.jpg|thumb|left|180px|Rynek]]

Miasto powstało w XIII wieku, dość wcześnie otrzymało prawa miejskie i od 1238 r. wymieniane jest jako miasto.

W latach 1443-1790 wchodziło w skład [[Księstwo siewierskie|księstwa siewierskiego]]. Było ważnym ośrodkiem wydobycia [[węgiel kamienny|węgla kamiennego]] ([[Kopalnia Węgla Kamiennego Saturn|kopalnia "Saturn"]] dawniej "Czeladź"). W czasie II wojny światowej obowiązywała niemiecka nazwa miasta: Häuerstadt.

[[podział administracyjny Polski 1957-1975|W latach 1957-1975]] Czeladź była [[miasto na prawach powiatu|miastem na prawach powiatu]]. [[podział administracyjny Polski 1975-1998|W latach 1975-1998]] miasto administracyjnie należało do [[województwo katowickie|województwa katowickiego]].

W 1998 roku w Czeladzi zostało wybudowane pierwsze [[M1 (sieć handlowa)|centrum handlowe M1]] w Polsce.

== Zabytki ==
[[Plik:Kościół pw. św. Stanisława BM.jpg|thumb|250px|Neoromański kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika, wybudowany w latach 1904 - 1913.]]
[[Plik:Czeladź rynek studnia.jpg|thumb|250px|Studnia na rynku w Czeladzi]]

* Neoromański kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika z bogatym wyposażeniem które stanowią m.in.: oryginalne organy z 1637 r., XVII-wieczne monstrancje i kielichy. W kościele znajduje się również relikwiarz z relikwiami licznych świętych, m.in.: św. Franciszka z Asyżu, św. Wojciecha, św. Stanisława Kostki, św. Ojca Pio,

* Zabytkowy układ architektoniczny starego miasta z XIII w.
* Budynek dawnego domu ariańskiego z 1. poł. XVII w.
* Dom przy ulicy Kościelnej z końca XVIII w.
* Kamienica w Rynku 1. poł. XIX w.
* Drewniane domy mieszkalne z XVIII-XIX wieku;
* Kapliczka przydrożna z figurą Chrystusa Salwatora przy ul. Wojkowickiej (XIX w.);
* Zabytkowe osiedle górnicze w [[Piaski (Czeladź|dzielnicy Piaski]]
* Pałac "Pod Filarami", wybudowany w stylu neoklasycystycznym przez Kopalnię "Saturn" w 1924 roku.
* Mury obronne na Starym Mieście odkryte w grudniu 2006 roku (obecnie w trakcie badań archeologicznych).

== Gospodarka ==
Na pokopalnianych terenach funkcjonuje obecnie Centralny Zakład Odwadniania Kopalń. W mieście mieszcząc się m.in.: filia fabryki urządzeń grzewczych "Buderus", PEG S.A. Przedsiębiorstwo Elektrotechniki Górniczej, Man-Star Trucks (regionalne centrum obsługi MAN). We wschodniej części miasta wielkie centrum logistyczne: GLS (General Logistics Systems Poland Sp. z o.o.), Alliance Logistics Center Silesia oraz Panattoni Park Czeladź. Ponadto istnieją zakłady ceramiczne (dawniej "Józefów") i wiele innych średnich i małych firm, które kształtują gospodarcze oblicze miasta. Stacje paliw w Czeladzi obsługiwane są m.in. przez firmy: BP, Orlen, Statoil, Neste oraz mniejsze stacje prywatne.

W mieście znajduje się Centrum Handlowe "M1". W Czeladzi są również dyskonty spożywcze Biedronka, Lidl, Polo Market, Netto.

W mieście znajdują się następujące hotele:
* Hotel Rycerski (ul. Będzińska 53)
* Hotel Szafran (ul. Będzińska 82)
* Pałac Saturna (ul. Dehnelów 2)

Struktura demograficzna mieszkańców Czeladzi wg danych z 31 grudnia 2007 r.:<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.stat.gov.pl/bdr|tytuł=Bank Danych Regionalnych – Strona główna|opublikowany=[[Główny Urząd Statystyczny|GUS]]|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref>
{{Demografia
| wiek przedprodukcyjny mężczyźni = 2670
| wiek przedprodukcyjny kobiety = 2496
| wiek produkcyjny mężczyźni = 11491
| wiek produkcyjny kobiety = 11205
| wiek poprodukcyjny mężczyźni = 1930
| wiek poprodukcyjny kobiety = 4280
}}

Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1286,03 zł<ref name=autonazwa1 />.

== Oświata ==
Placówki oświatowe w mieście:
* Miejski Zespół Szkół (Szkoła Podstawowa nr 2 + Gimnazjum nr 1)
* Zespół Szkół Nr 1 w Czeladzi
* Zespół Szkół Nr 2 w Czeladzi
* Szkoła Podstawowa nr 1 w Czeladzi
* Szkoła Podstawowa nr 3 w Czeladzi
* Szkoła Podstawowa nr 7 w Czeladzi
* Gimnazjum nr 2 w Czeladzi
* Gimnazjum nr 3 w Czeladzi

== Kultura ==
[[Plik:Czeladz kino uciecha.JPG|thumb|250px|Budynek dawnego kina "Uciecha", 2007.]]

Życie kulturalne jest wspierane przez takie instytucje jak: Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej, Spółdzielczy Dom Kultury "Odeon", Stowarzyszenie Miłośników Czeladzi.

== Sport ==
W mieście działają dwa kluby sportowe. Czeladzki Klub Sportowy posiada I-ligową drużynę koszykarzy, ponadto w latach 50. posiadał sekcję [[Sport żużlowy|żużlową]] (zobacz: [[CKS Czeladź (żużel)]]). Natomiast KS Górnik Piaski bazuje na stale rozwijającej się drużynie piłkarskiej.

* [[CKS 1924 Czeladź|Czeladzki Klub Sportowy]]
* Górnik Piaski
* MOSIR Czeladź

== Transport ==
Przez miasto przebiega [[droga krajowa nr 94]] z [[Wrocław]]ia do [[Kraków|Krakowa]]. Po granicy z [[Będzin]]em przebiega także [[droga krajowa nr 86]] z [[Tychy|Tychów]] do węzła drogowego w [[Podwarpie|Podwarpiu]]. Komunikację autobusową zapewniają linie 11, 27, 35, 42, 43, 88, 100, 133, 235, 723, 911, 935. Umożliwiają one dojazd do [[Będzin]]a, [[Sosnowiec|Sosnowca]], [[Katowice|Katowic]], [[Siemianowice Śląskie|Siemianowic Ślaskich]] oraz [[Wojkowice|Wojkowic]].

== Administracja i polityka ==
[[Plik:Urząd miasta czeladź.jpg|thumb|250px|Urząd Miejski]]

Czeladź jest [[gmina miejska|gminą miejską]]. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Czeladzi 21 radnych<ref>Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. ([http://dzienniki.slask.eu/ActDetails.aspx?ID=1478 Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062])</ref>. Organem wykonawczym samorządu jest burmistrz miasta, którym obecnie jest Teresa Kosmala.

W Czeladzi mieszka aktualnie dwóch senatorów RP: Czesław Ryszka (PiS) – wybrany z okręgu częstochowskiego, [[Zbigniew Szaleniec]] (PO) – wybrany z okręgu sosnowieckiego.

== Miasta partnerskie ==
* {{flaga|FRA}} [[Auby]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/component/content/20?task=view|tytuł=Współpraca z miastem Auby|opublikowany=Urząd Miasta Czeladź|data dostępu=2011-06-19}}</ref>
* {{flaga|UKR}} [[Żydaczów]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/component/content/21?task=view|tytuł=Współpraca z miastem Żydaczów|opublikowany=Urząd Miasta Czeladź|data dostępu=2011-06-19}}</ref>
* {{flaga|LVA}} [[Viesite]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/component/content/22?task=view|tytuł=Współpraca z miastem Viesite|opublikowany=Urząd Miasta Czeladź|data dostępu=2011-06-19}}</ref>
* {{flaga|HUN}} [[Várpalota]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.czeladz.pl/pl/component/content/1144?task=view|tytuł=Współpraca z miastem Varpalota|opublikowany=Urząd Miasta Czeladź|data dostępu=2011-06-19}}</ref>

== Wspólnoty religijne ==
'''[[Katolicyzm|Kościoły katolickie]]'''
* [[Parafia św. Mateusza Apostoła w Czeladzi]]
* [[Parafia Świętych Archaniołów Michała, Gabriela, Rafała w Czeladzi]]
* [[Parafia Najświętszej Maryi Panny Bolesnej w Czeladzi]]
* [[Parafia św. Stanisława BM w Czeladzi]]
* [[Parafia św. Wojciecha BM w Czeladzi]]
'''Inne'''
* [[Świadkowie Jehowy]] - [[zbór#Świadkowie Jehowy|zbory]] z [[Sala Królestwa|Salami Królestwa]]

== Czeladzianie ==
{{Kategoria główna|Ludzie związani z Czeladzią}}

== Zobacz też ==
{{Wikinews|Wizyta Ewy Junczyk-Ziomeckiej w Zespole Szkół nr 1 w Czeladzi}}
{{wikisłownik|Czeladź}}
* [[Czeladź]]
* [[Synagoga w Czeladzi]]
* [[Cmentarz żydowski w Czeladzi]]
* [[Czeladzka Spółdzielnia Mieszkaniowa]]
* [[Piaski (Czeladź)|Dzielnica Piaski]]

{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.czeladz.pl/ Strona główna Czeladzi]
* [http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php Plan Miasta Czeladź]
* [http://87.239.46.3/view/index.shtml Kamera internetowa - widok na Czeladzką Starówkę]
{{Linki do map Polski
| stopniN=50
| minutN=19
| sekundN=02
| stopniE=19
| minutE=04
| sekundE=13
}}

{{Miasta województwa śląskiego}}
{{Powiat będziński}}
{{Powiat będziński (dawny)}}
{{Gminy górnicze}}

[[Kategoria:Czeladź| ]]

[[de:Czeladź]]
[[en:Czeladź]]
[[es:Czeladź]]
[[eo:Czeladź]]
[[fr:Czeladź]]
[[hsb:Czeladź]]
[[it:Czeladź]]
[[he:צ'לדז]]
[[jv:Czeladź]]
[[lv:Čeladza]]
[[nl:Czeladź]]
[[ja:チェラチ]]
[[pt:Czeladź]]
[[ro:Czeladź]]
[[ru:Челядзь]]
[[sk:Czeladź]]
[[szl:Czeladź]]
[[uk:Челядзь]]
[[war:Czeladź]]