Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim - Historia wersji

Krzysztof Poplawski o 08:11, 15 lis 2023

2023-11-15T08:11:44Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:11, 15 lis 2023
Linia 17:		Linia 17:

	==Początek rewolucji w regionie==		==Początek rewolucji w regionie==
	[[1 lutego]] [[1905]] roku rozpoczął się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] strajk powszechny<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 11}}</ref>. Pracę porzucili robotnicy fabryki [[Fabryka Kotłów Parowych W. Fitzner i K. Gamper\|"Fitzner i Gamper"]], [[Huta "Katarzyna~~" (~~Sosnowiec)\|huty "Katarzyna"]], Zakładów [[Deichsla]], [[Schoena]], [[Dietla]] i in. Strajkom towarzyszyły pochody i manifestacje. Największa z nich, [[5 lutego]], zgromadziła ok. 50 tys. osób. Podczas wiecu wybrano Komitet Strajkowy, w skład którego weszli przedstawiciele PPS i Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, a także prawicowej Narodowej Demokracji oraz bezpartyjni.		[[1 lutego]] [[1905]] roku rozpoczął się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] strajk powszechny<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 11}}</ref>. Pracę porzucili robotnicy fabryki [[Fabryka Kotłów Parowych W. Fitzner i K. Gamper\|"Fitzner i Gamper"]], [[Huta Katarzyna, potem Buczek, Sosnowiec, 1881-2010\|huty "Katarzyna"]], Zakładów [[Deichsla]], [[Schoena]], [[Dietla]] i in. Strajkom towarzyszyły pochody i manifestacje. Największa z nich, [[5 lutego]], zgromadziła ok. 50 tys. osób. Podczas wiecu wybrano Komitet Strajkowy, w skład którego weszli przedstawiciele PPS i Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, a także prawicowej Narodowej Demokracji oraz bezpartyjni.
	Robotnicze wystąpienia poparła inteligencja, młodzież szkolna i drobnomieszczaństwo. Domagano się zarówno swobód narodowych i obywatelskich, jak i poprawy warunków socjalnych.		Robotnicze wystąpienia poparła inteligencja, młodzież szkolna i drobnomieszczaństwo. Domagano się zarówno swobód narodowych i obywatelskich, jak i poprawy warunków socjalnych.

	==Huta Katarzyna==		==Huta Katarzyna==
	[[Plik:Tablica-pamiątkowa-Rewolucja-1905.jpg\|thumb\|250px\|Tablica pamiątkowa, obecnie znajduje się w [[Muzeum w Sosnowcu]]]]		[[Plik:Tablica-pamiątkowa-Rewolucja-1905.jpg\|thumb\|250px\|Tablica pamiątkowa, obecnie znajduje się w [[Muzeum w Sosnowcu]]]]
	[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta "Katarzyna~~" (~~Sosnowiec)\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]		[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta Katarzyna, potem Buczek, Sosnowiec, 1881-2010\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]
	Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna~~" (~~Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów [[Krwawe stłumienie wystąpień robotniczych pod Hutą "Katarzyna" w Sosnowcu - 9 luty 1905\|strzelało wojsko]]. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.		Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta Katarzyna, potem Buczek, Sosnowiec, 1881-2010\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów [[Krwawe stłumienie wystąpień robotniczych pod Hutą "Katarzyna" w Sosnowcu - 9 luty 1905\|strzelało wojsko]]. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.

	Strajk powszechny w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]] zakończył się w marcu. Robotnicy uzyskali nieznaczną podwyżkę zarobków, skrócenie czasu oraz niewielką poprawę warunków pracy.		Strajk powszechny w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]] zakończył się w marcu. Robotnicy uzyskali nieznaczną podwyżkę zarobków, skrócenie czasu oraz niewielką poprawę warunków pracy.

Krzysztof Poplawski: /* Huta Katarzyna */

2021-11-29T22:09:03Z

Huta Katarzyna

← poprzednia wersja		Wersja z 22:09, 29 lis 2021
Linia 23:		Linia 23:
	[[Plik:Tablica-pamiątkowa-Rewolucja-1905.jpg\|thumb\|250px\|Tablica pamiątkowa, obecnie znajduje się w [[Muzeum w Sosnowcu]]]]		[[Plik:Tablica-pamiątkowa-Rewolucja-1905.jpg\|thumb\|250px\|Tablica pamiątkowa, obecnie znajduje się w [[Muzeum w Sosnowcu]]]]
	[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]		[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]
	Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów strzelało wojsko. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.		Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów [[Krwawe stłumienie wystąpień robotniczych pod Hutą "Katarzyna" w Sosnowcu - 9 luty 1905\|strzelało wojsko]]. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.

	Strajk powszechny w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]] zakończył się w marcu. Robotnicy uzyskali nieznaczną podwyżkę zarobków, skrócenie czasu oraz niewielką poprawę warunków pracy.		Strajk powszechny w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]] zakończył się w marcu. Robotnicy uzyskali nieznaczną podwyżkę zarobków, skrócenie czasu oraz niewielką poprawę warunków pracy.

Michał Kusiak: /* Huta Katarzyna */

2016-03-15T13:17:19Z

Huta Katarzyna

← poprzednia wersja		Wersja z 13:17, 15 mar 2016
Linia 21:		Linia 21:

	==Huta Katarzyna==		==Huta Katarzyna==
			[[Plik:Tablica-pamiątkowa-Rewolucja-1905.jpg\|thumb\|250px\|Tablica pamiątkowa, obecnie znajduje się w [[Muzeum w Sosnowcu]]]]
	[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]		[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]
	Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów strzelało wojsko. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.		Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów strzelało wojsko. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.

Loukas: /* Linki zewnętrzne */ Listy.

2015-03-10T22:11:02Z

Linki zewnętrzne: Listy.

← poprzednia wersja		Wersja z 22:11, 10 mar 2015
Linia 60:		Linia 60:
	*[http://rewolucja1905.blogspot.com/2013/06/8-godzinny-dzien-pracy-w-zagebiu.html Postulaty robotników z Zagłębia Dąbrowskiego na rewolucja1905.blogspot.pl]		*[http://rewolucja1905.blogspot.com/2013/06/8-godzinny-dzien-pracy-w-zagebiu.html Postulaty robotników z Zagłębia Dąbrowskiego na rewolucja1905.blogspot.pl]
	*[http://dzieje.pl/aktualnosci/uczczono-pamiec-zaglebiowskich-ofiar-rewolucji-1905-r Krótka notatka z obchodów rocznicowych na stronie dzieje.pl]		*[http://dzieje.pl/aktualnosci/uczczono-pamiec-zaglebiowskich-ofiar-rewolucji-1905-r Krótka notatka z obchodów rocznicowych na stronie dzieje.pl]
			Listy Władysława Wajsa (wcielonego do rosyjskiego wojska w czasie zaborów) - uczestnika wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905). Poniesiona wówczas klęska wojsk rosyjskich była jedną z przyczyn wybuchu rewolucji 1905 roku. Źródło: Klub Zagłębiowski:<br/>
			*[http://klubzaglebiowski.pl/?p=1399 List pierwszy]
			*[http://klubzaglebiowski.pl/?p=1419 List drugi]
			*[http://klubzaglebiowski.pl/?p=1423 List trzeci]
			*[http://klubzaglebiowski.pl/?p=1444 List czwarty]
			*[http://klubzaglebiowski.pl/?p=1472 List piąty]
			*[http://klubzaglebiowski.pl/?p=1496 List szósty]

	== Przypisy ==		== Przypisy ==

Loukas: /* Sytuacja społeczno-ekonomiczna w regionie przed lutym 1905 roku */ cytat.

2014-10-30T22:42:08Z

Sytuacja społeczno-ekonomiczna w regionie przed lutym 1905 roku: cytat.

← poprzednia wersja		Wersja z 22:42, 30 paź 2014
Linia 8:		Linia 8:
	==Sytuacja społeczno-ekonomiczna w regionie przed lutym 1905 roku==		==Sytuacja społeczno-ekonomiczna w regionie przed lutym 1905 roku==
	Spośród ziem wchodzących w skład Królestwa Polskiego - [[Zagłębie Dąbrowskie]], obok regionu łódzkiego i warszawskiego, było jednym z największych skupisk ludności w większości zatrudnionych w przemyśle ciężkim. W 1901 i 1902 roku liczba pracowników przemysłowych wynosiła około 70 000<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 17}}</ref>. Miesięczny koszt wyżywienia dorosłej osoby oscylował wówczas w granicach 20 rubli (około 70 kopiejek na dzień). Płace pracowników przemysłowych wahały się w granicach od 12,5 rubli do 30 rubli<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 18}}</ref> i były jednymi z najmniejszych w całym Królestwie.		Spośród ziem wchodzących w skład Królestwa Polskiego - [[Zagłębie Dąbrowskie]], obok regionu łódzkiego i warszawskiego, było jednym z największych skupisk ludności w większości zatrudnionych w przemyśle ciężkim. W 1901 i 1902 roku liczba pracowników przemysłowych wynosiła około 70 000<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 17}}</ref>. Miesięczny koszt wyżywienia dorosłej osoby oscylował wówczas w granicach 20 rubli (około 70 kopiejek na dzień). Płace pracowników przemysłowych wahały się w granicach od 12,5 rubli do 30 rubli<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 18}}</ref> i były jednymi z najmniejszych w całym Królestwie.
			{{CytatD
			\|1 = Żyjący w tych niebywale ciężkich warunkach robotnicy i ich rodziny byli pozbawieni wszelkich praw politycznych i odsunięci zarówno od życia społecznego, jak i kulturalnego W zakładzie pracy, w urzędach i instytucjach państwowych, sądownictwie, wszędzie i na każdym kroku spotykali się z poniżeniem i niesprawiedliwością<br />
			Nawet w robotniczych samopomocowych kasach brackich rozstrzygający głos należał do przemysłowców. Nikt nie stawał w ich obronie w zderzeniu z bezprawiem i samowolą policji, urzędników państwowych oraz administracji zakładowej.<br />
			Istnienie robotniczych organizacji politycznych i zawodowych było prawem carskim zakazane, podobnie jak porozumiewanie się (zmowa) w sprawie strajku i uczestnictwo w nim.<br />
			\|2 = Adam Kałuża
			\|3 = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim
			}}

	==Początek rewolucji w regionie==		==Początek rewolucji w regionie==

Loukas: /* Bilans */ redakcyjne: cytat.

2014-10-30T22:39:04Z

Bilans: redakcyjne: cytat.

← poprzednia wersja		Wersja z 22:39, 30 paź 2014
Linia 23:		Linia 23:

	==Bilans==		==Bilans==

			{{CytatD
			\|1 = Czasy rewolucji 1905 r. i wypadków z nią związanych nie budziły dotąd żywego zainteresowania. Wkrótce po nich nastąpiły bowiem wypadki tak wielkie, że zaćmiły niemal całkowicie ten okres, w swych założeniach i w swej psychice tak bardzo różniący się od późniejszych wielkich przeżyć narodu polskiego. Badacz dziejów porozbiorowych będzie musiał jednak stwierdzić, że ten okres należy do najoryginalniejszych momentów tych dziejów. Rzucony między epokę walk powstańczych, a epokę wstrząśnień wojny światowej, jest jakby błyskawicą rozdzierającą spokojne niebo lojalnego współżycia z zaborcami. Żyjemy wszyscy pod przemożnym wpływem owej dziejowej burzy, która potem nastąpiła i której skutki sięgnęły tak głęboko, iż nic dziwnego, że o tej pierwszej błyskawicy łatwo zapominamy.<br />
			\|2 = Adam Próchnik
			\|3 = Z okazji 25-lecia wybuchu Rewolucji 1905 roku. Zamieszczony w: Feliks Tych, Rok 1905, cykl Dzieje narodu i państwa polskiego
			}}

	Rewolucja lat 1905-1907 (w Zagłębiu strajki i walki miały miejsce głównie w roku 1905) nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. [[Józef Piłsudski]] słabość rewolucji widział przede wszystkim w różnorodności postulatów jakie różne partie stawiały sobie za główny cel do osiągnięcia. Frakcja PPS, w skład której wchodził Piłsudski, za główny cel stawiała odzyskanie niepodległości i odtąd jej wysiłki skupione były na budowie paramilitarnych ugrupowań, które w sprzyjających okolicznościach, będą zdolne wywalczyć niepodległość.		Rewolucja lat 1905-1907 (w Zagłębiu strajki i walki miały miejsce głównie w roku 1905) nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. [[Józef Piłsudski]] słabość rewolucji widział przede wszystkim w różnorodności postulatów jakie różne partie stawiały sobie za główny cel do osiągnięcia. Frakcja PPS, w skład której wchodził Piłsudski, za główny cel stawiała odzyskanie niepodległości i odtąd jej wysiłki skupione były na budowie paramilitarnych ugrupowań, które w sprzyjających okolicznościach, będą zdolne wywalczyć niepodległość.

	W opiniach wielu historyków okres Rewolucji był sprawdzianem przed listopadem 1918 roku.		W opiniach wielu historyków okres Rewolucji był sprawdzianem przed listopadem 1918 roku.

	"Czasy rewolucji 1905 r. i wypadków z nią związanych nie budziły dotąd żywego zainteresowania. Wkrótce po nich nastąpiły bowiem wypadki tak wielkie, że zaćmiły niemal całkowicie ten okres, w swych założeniach i w swej psychice tak bardzo różniący się od późniejszych wielkich przeżyć narodu polskiego. Badacz dziejów porozbiorowych będzie musiał jednak stwierdzić, że ten okres należy do najoryginalniejszych momentów tych dziejów. Rzucony między epokę walk powstańczych, a epokę wstrząśnień wojny światowej, jest jakby błyskawicą rozdzierającą spokojne niebo lojalnego współżycia z zaborcami. Żyjemy wszyscy pod przemożnym wpływem owej dziejowej burzy, która potem nastąpiła i której skutki sięgnęły tak głęboko, iż nic dziwnego, że o tej pierwszej błyskawicy łatwo zapominamy."

	~~Powyższy tekst: Adam Próchnik z okazji 25-lecia wybuchu Rewolucji 1905 roku. Zamieszczony w: Feliks Tych, "Rok 1905" z cyku "Dzieje narodu i państwa polskiego".~~

	==Galeria==		==Galeria==

Loukas: Polozenie admin., sytuacja społ.

2014-10-30T22:33:07Z

Polozenie admin., sytuacja społ.

← poprzednia wersja		Wersja z 22:33, 30 paź 2014
Linia 1:		Linia 1:
	Wydarzenia rewolucyjne w Rosji w styczniu [[1905]] roku dotarły również do Królestwa Polskiego. Do walki strajkowej przystąpili robotnicy z Warszawy, Łodzi, [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] i innych ośrodków przemysłowych Królestwa. Siłą sprawczą wystąpień robotniczych była Polska Partia Socjalistyczna łącząca w programie hasła socjalne z niepodległościowymi. Okręgowy Komitet Robotniczy (OKR) PPS [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] wydal odezwę w której wezwał robotników do walki pod hasłem "Precz z rządem carskim".		Wydarzenia rewolucyjne w Rosji w styczniu [[1905]] roku dotarły również do Królestwa Polskiego. Do walki strajkowej przystąpili robotnicy z Warszawy, Łodzi, [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] i innych ośrodków przemysłowych Królestwa.
	[[Plik:Rewolucja_żądania_1905.gif\|thumb\|200px\|Lista żądań rewolucjonistów]]		[[Plik:Rewolucja_żądania_1905.gif\|thumb\|200px\|Lista żądań rewolucjonistów]]
			Siłą sprawczą wystąpień robotniczych była Polska Partia Socjalistyczna łącząca w programie hasła socjalne z niepodległościowymi. Okręgowy Komitet Robotniczy (OKR) PPS [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] wydal odezwę w której wezwał robotników do walki pod hasłem ''Precz z rządem carskim''. Pierwsze masowe wystąpienia w regionie rozpoczęły się z dniem [[1 lutego]] [[1905]] roku.

			==Położenie administracyjne==
			Po [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim\|powstaniu styczniowym]] większa część regionu Zagłębia wraz z Częstochową, Łodzią i Piotrkowem Trybunalskim jako stolicą wchodziła w skład najbardziej uprzemysłowionej guberni Królestwa - tj. [[Gubernia Piotrkowska\|Guberni Piotrkowskiej]] ([[Olkusz]] i [[Sławków]] przydzielono do Guberni Kieleckiej). Obie gubernie podlegały bezpośrednio generał-gubernatorowi warszawskiemu - stojącemu na czele Warszawskiego Okręgu Wojskowego carskiej Rosji. Generał-gubernatorzy jako zwierzchnicy poszczególnych okręgów cieszyli się rozległymi kompetencjami, a ich bezpośrednim zwierzchnikiem był tylko car.<br>

			==Sytuacja społeczno-ekonomiczna w regionie przed lutym 1905 roku==
			Spośród ziem wchodzących w skład Królestwa Polskiego - [[Zagłębie Dąbrowskie]], obok regionu łódzkiego i warszawskiego, było jednym z największych skupisk ludności w większości zatrudnionych w przemyśle ciężkim. W 1901 i 1902 roku liczba pracowników przemysłowych wynosiła około 70 000<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 17}}</ref>. Miesięczny koszt wyżywienia dorosłej osoby oscylował wówczas w granicach 20 rubli (około 70 kopiejek na dzień). Płace pracowników przemysłowych wahały się w granicach od 12,5 rubli do 30 rubli<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 18}}</ref> i były jednymi z najmniejszych w całym Królestwie.

	==Początek rewolucji w regionie==		==Początek rewolucji w regionie==
	[[1 lutego]] [[1905]] roku rozpoczął się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] ~~(ówczesna [[Gubernia Piotrkowska]])~~ strajk powszechny<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 11}}</ref>. Pracę porzucili robotnicy fabryki [[Fabryka Kotłów Parowych W. Fitzner i K. Gamper\|"Fitzner i Gamper"]], [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|huty "Katarzyna"]], Zakładów [[Deichsla]], [[Schoena]], [[Dietla]] i in. Strajkom towarzyszyły pochody i manifestacje. Największa z nich, [[5 lutego]], zgromadziła ok. 50 tys. osób. Podczas wiecu wybrano Komitet Strajkowy, w skład którego weszli		[[1 lutego]] [[1905]] roku rozpoczął się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] strajk powszechny<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 11}}</ref>. Pracę porzucili robotnicy fabryki [[Fabryka Kotłów Parowych W. Fitzner i K. Gamper\|"Fitzner i Gamper"]], [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|huty "Katarzyna"]], Zakładów [[Deichsla]], [[Schoena]], [[Dietla]] i in. Strajkom towarzyszyły pochody i manifestacje. Największa z nich, [[5 lutego]], zgromadziła ok. 50 tys. osób. Podczas wiecu wybrano Komitet Strajkowy, w skład którego weszli przedstawiciele PPS i Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, a także prawicowej Narodowej Demokracji oraz bezpartyjni.
	przedstawiciele PPS i Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, a także prawicowej Narodowej Demokracji oraz bezpartyjni.
	Robotnicze wystąpienia poparła inteligencja, młodzież szkolna i drobnomieszczaństwo. Domagano się zarówno swobód narodowych i obywatelskich, jak i poprawy warunków socjalnych.		Robotnicze wystąpienia poparła inteligencja, młodzież szkolna i drobnomieszczaństwo. Domagano się zarówno swobód narodowych i obywatelskich, jak i poprawy warunków socjalnych.

Loukas: Galeria.

2014-10-21T21:35:54Z

Galeria.

← poprzednia wersja		Wersja z 21:35, 21 paź 2014
Linia 24:		Linia 24:

	Powyższy tekst: Adam Próchnik z okazji 25-lecia wybuchu Rewolucji 1905 roku. Zamieszczony w: Feliks Tych, "Rok 1905" z cyku "Dzieje narodu i państwa polskiego".		Powyższy tekst: Adam Próchnik z okazji 25-lecia wybuchu Rewolucji 1905 roku. Zamieszczony w: Feliks Tych, "Rok 1905" z cyku "Dzieje narodu i państwa polskiego".

			==Galeria==
			<gallery>
			Plik:Do robotników ZD 1905 rok strona 1 ulotka.jpg\|Ulotka PPS z 12 lutego 1905 roku (strona 1). Źródło: Polona
			Plik:Do robotników ZD 1905 rok strona 2 ulotka.jpg\|Ulotka PPS z 12 lutego 1905 roku (strona 2). Źródło: Polona
			</gallery>

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

Loukas: Rozbudowa.

2014-10-21T14:17:33Z

Rozbudowa.

← poprzednia wersja		Wersja z 14:17, 21 paź 2014
Linia 1:		Linia 1:
	~~Fala ruchu rewolucyjnego~~ w Rosji w styczniu [[1905]] roku ~~dotarła~~ również do Królestwa Polskiego. Do ~~wałki~~ strajkowej przystąpili robotnicy Warszawy, Łodzi, [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]]. Siłą sprawczą wystąpień robotniczych była Polska Partia Socjalistyczna		Wydarzenia rewolucyjne w Rosji w styczniu [[1905]] roku dotarły również do Królestwa Polskiego. Do walki strajkowej przystąpili robotnicy z Warszawy, Łodzi, [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] i innych ośrodków przemysłowych Królestwa. Siłą sprawczą wystąpień robotniczych była Polska Partia Socjalistyczna łącząca w programie hasła socjalne z niepodległościowymi. Okręgowy Komitet Robotniczy (OKR) PPS [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] wydal odezwę w której wezwał robotników do walki pod hasłem "Precz z rządem carskim".
	łącząca w programie hasła socjalne z niepodległościowymi. Okręgowy Komitet Robotniczy
	(OKR) PPS [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębia Dąbrowskiego]] wydal odezwę w której wezwał robotników do walki pod hasłem "Precz z rządem carskim".
	[[Plik:Rewolucja_żądania_1905.gif\|thumb\|200px\|Lista żądań rewolucjonistów]]		[[Plik:Rewolucja_żądania_1905.gif\|thumb\|200px\|Lista żądań rewolucjonistów]]

	==Początek rewolucji==		==Początek rewolucji w regionie==
	[[1 lutego]] [[1905]] roku rozpoczął się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] strajk powszechny. Pracę porzucili robotnicy fabryki [[Fabryka Kotłów Parowych W. Fitzner i K. Gamper\|"Fitzner i Gamper"]], [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|huty "Katarzyna"]], Zakładów [[Deichsla]], [[Schoena]], [[Dietla]] i in. Strajkom towarzyszyły pochody i manifestacje. Największa z nich, [[5 lutego]], zgromadziła ok. 50 tys. osób. Podczas wiecu wybrano Komitet Strajkowy, w skład którego weszli		[[1 lutego]] [[1905]] roku rozpoczął się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] (ówczesna [[Gubernia Piotrkowska]]) strajk powszechny<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 11}}</ref>. Pracę porzucili robotnicy fabryki [[Fabryka Kotłów Parowych W. Fitzner i K. Gamper\|"Fitzner i Gamper"]], [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|huty "Katarzyna"]], Zakładów [[Deichsla]], [[Schoena]], [[Dietla]] i in. Strajkom towarzyszyły pochody i manifestacje. Największa z nich, [[5 lutego]], zgromadziła ok. 50 tys. osób. Podczas wiecu wybrano Komitet Strajkowy, w skład którego weszli
	przedstawiciele PPS i Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, a także prawicowej Narodowej Demokracji oraz bezpartyjni.		przedstawiciele PPS i Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, a także prawicowej Narodowej Demokracji oraz bezpartyjni.
	Robotnicze wystąpienia poparła inteligencja, młodzież szkolna i drobnomieszczaństwo. Domagano się zarówno swobód narodowych i obywatelskich, jak i poprawy warunków socjalnych.		Robotnicze wystąpienia poparła inteligencja, młodzież szkolna i drobnomieszczaństwo. Domagano się zarówno swobód narodowych i obywatelskich, jak i poprawy warunków socjalnych.

	==Huta Katarzyna==		==Huta Katarzyna==
	[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|~~left~~\|~~200px~~\|]]		[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]
	Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów strzelało wojsko. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.		Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów strzelało wojsko. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.

	Strajk powszechny w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]] zakończył się w marcu. Robotnicy uzyskali nieznaczną podwyżkę zarobków, skrócenie czasu oraz niewielką poprawę warunków pracy.		Strajk powszechny w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]] zakończył się w marcu. Robotnicy uzyskali nieznaczną podwyżkę zarobków, skrócenie czasu oraz niewielką poprawę warunków pracy.

			==Republika Zagłębiowska==
			Punktem kulminacyjnym rewolucji w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu]] były masowe wiece, manifestacje i strajki w okresie od [[31 października]] do [[10 listopada]] [[1905]] roku. Przeszły one do historii pod nazwą okresu [[Republika Zagłębiowska\|Republiki Zagłębiowskiej]], zwanej także "dniami wolnościowymi".<ref>{{Cytuj książkę \| nazwisko = Kałuża \| imię = Adam \| nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Przeciw carowi! Rok 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim \| data = 2005 \| wydawca = Muzeum w Sosnowcu\| miejsce = Sosnowiec \| isbn = 83-89199-20-3\| strony = 157}}</ref> Zdecydowanie przeważały wówczas żądania polityczne. Występowano przeciwko absolutyzmowi carskiemu, domagano się republiki demokratycznej. Tworzono Komitety Bezpieczeństwa Publicznego, do których wchodzili przedstawiciele mieszczaństwa, inteligencji i robotników. Wprowadzenie w dniu [[10 listopada]] [[1905]] roku stanu wojennego w całym Królestwie Polskim zakończyło ten okres. Od tej pory systematycznie spadała aktywność robotników. W [[1907]] roku rewolucja wygasła.

			==Bilans==
			Rewolucja lat 1905-1907 (w Zagłębiu strajki i walki miały miejsce głównie w roku 1905) nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. [[Józef Piłsudski]] słabość rewolucji widział przede wszystkim w różnorodności postulatów jakie różne partie stawiały sobie za główny cel do osiągnięcia. Frakcja PPS, w skład której wchodził Piłsudski, za główny cel stawiała odzyskanie niepodległości i odtąd jej wysiłki skupione były na budowie paramilitarnych ugrupowań, które w sprzyjających okolicznościach, będą zdolne wywalczyć niepodległość.

			W opiniach wielu historyków okres Rewolucji był sprawdzianem przed listopadem 1918 roku.


	~~==Republika Zagłębiowska==~~
	~~Punktem kulminacyjnym rewolucji w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu]] były masowe wiece,~~
	~~manifestacje i strajki w okresie od [[31 października]] do [[10 listopada]] [[1905]] roku. Przeszły one do historii pod nazwą okresu [[Republika Zagłębiowska\|Republiki Zagłębiowskiej]].~~
	Zdecydowanie przeważały wówczas żądania polityczne. Występowano przeciwko absolutyzmowi carskiemu, domagano się republiki demokratycznej. Tworzono Komitety Bezpieczeństwa Publicznego do których wchodzili przedstawiciele mieszczaństwa, inteligencji i robotników.
	~~Wprowadzenie w dniu [[10 listopada]] [[1905]] roku stanu wojennego w Zagłębiu zakończyło ten okres. Od tej pory systematycznie spadała aktywność robotników. W [[1907]] roku rewolucja wygasła.~~

	~~==Bilans==~~
	"Czasy rewolucji 1905 r. i wypadków z nią związanych nie budziły dotąd żywego zainteresowania. Wkrótce po nich nastąpiły bowiem wypadki tak wielkie, że zaćmiły niemal całkowicie ten okres, w swych założeniach i w swej psychice tak bardzo różniący się od późniejszych wielkich przeżyć narodu polskiego. Badacz dziejów porozbiorowych będzie musiał jednak stwierdzić, że ten okres należy do najoryginalniejszych momentów tych dziejów. Rzucony między epokę walk powstańczych, a epokę wstrząśnień wojny światowej, jest jakby błyskawicą rozdzierającą spokojne niebo lojalnego współżycia z zaborcami. Żyjemy wszyscy pod przemożnym wpływem owej dziejowej burzy, która potem nastąpiła i której skutki sięgnęły tak głęboko, iż nic dziwnego, że o tej pierwszej błyskawicy łatwo zapominamy."		"Czasy rewolucji 1905 r. i wypadków z nią związanych nie budziły dotąd żywego zainteresowania. Wkrótce po nich nastąpiły bowiem wypadki tak wielkie, że zaćmiły niemal całkowicie ten okres, w swych założeniach i w swej psychice tak bardzo różniący się od późniejszych wielkich przeżyć narodu polskiego. Badacz dziejów porozbiorowych będzie musiał jednak stwierdzić, że ten okres należy do najoryginalniejszych momentów tych dziejów. Rzucony między epokę walk powstańczych, a epokę wstrząśnień wojny światowej, jest jakby błyskawicą rozdzierającą spokojne niebo lojalnego współżycia z zaborcami. Żyjemy wszyscy pod przemożnym wpływem owej dziejowej burzy, która potem nastąpiła i której skutki sięgnęły tak głęboko, iż nic dziwnego, że o tej pierwszej błyskawicy łatwo zapominamy."

Linia 31:		Linia 26:

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
	*{{Cytuj książkę \| nazwisko = Śmiałek\| imię = Małgorzata \|nazwisko2= \|imię2= \| tytuł = Sosnowieckie ABC, tom I \| data =[[2002]] \| wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] \| miejsce = \| isbn = 83-915173-5-7 \| strony = 40-41}}

	<gallery>		<gallery>
	Plik:Rewolucja w Zagłębiu Dąbrowskiem.jpg\|[[Rewolucja w Zagłębiu Dąbrowskiem 1894 -1905-1914]] ([[1929]]) [[Stanisław Andrzej Radek]]		Plik:Rewolucja w Zagłębiu Dąbrowskiem.jpg\|[[Rewolucja w Zagłębiu Dąbrowskiem 1894 -1905-1914]] ([[1929]]) [[Stanisław Andrzej Radek]]
			Plik:Sosnowieckie ABC 1.jpg\|[[Sosnowieckie ABC (1)\|Sosnowieckie ABC, tom I]] ([[2002]]) Małgorzata Śmiałek (str. 40-41)
	</gallery>		</gallery>

Linia 44:		Linia 38:
	*[http://rewolucja1905.blogspot.com/2013/06/8-godzinny-dzien-pracy-w-zagebiu.html Postulaty robotników z Zagłębia Dąbrowskiego na rewolucja1905.blogspot.pl]		*[http://rewolucja1905.blogspot.com/2013/06/8-godzinny-dzien-pracy-w-zagebiu.html Postulaty robotników z Zagłębia Dąbrowskiego na rewolucja1905.blogspot.pl]
	*[http://dzieje.pl/aktualnosci/uczczono-pamiec-zaglebiowskich-ofiar-rewolucji-1905-r Krótka notatka z obchodów rocznicowych na stronie dzieje.pl]		*[http://dzieje.pl/aktualnosci/uczczono-pamiec-zaglebiowskich-ofiar-rewolucji-1905-r Krótka notatka z obchodów rocznicowych na stronie dzieje.pl]

			== Przypisy ==

			<references/>


	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
	[[Kategoria:Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim]]		[[Kategoria:Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim]]

Loukas: Bilans

2013-09-02T18:08:46Z

Bilans

← poprzednia wersja		Wersja z 18:08, 2 wrz 2013
Linia 24:		Linia 24:
	Zdecydowanie przeważały wówczas żądania polityczne. Występowano przeciwko absolutyzmowi carskiemu, domagano się republiki demokratycznej. Tworzono Komitety Bezpieczeństwa Publicznego do których wchodzili przedstawiciele mieszczaństwa, inteligencji i robotników.		Zdecydowanie przeważały wówczas żądania polityczne. Występowano przeciwko absolutyzmowi carskiemu, domagano się republiki demokratycznej. Tworzono Komitety Bezpieczeństwa Publicznego do których wchodzili przedstawiciele mieszczaństwa, inteligencji i robotników.
	Wprowadzenie w dniu [[10 listopada]] [[1905]] roku stanu wojennego w Zagłębiu zakończyło ten okres. Od tej pory systematycznie spadała aktywność robotników. W [[1907]] roku rewolucja wygasła.		Wprowadzenie w dniu [[10 listopada]] [[1905]] roku stanu wojennego w Zagłębiu zakończyło ten okres. Od tej pory systematycznie spadała aktywność robotników. W [[1907]] roku rewolucja wygasła.

			==Bilans==
			"Czasy rewolucji 1905 r. i wypadków z nią związanych nie budziły dotąd żywego zainteresowania. Wkrótce po nich nastąpiły bowiem wypadki tak wielkie, że zaćmiły niemal całkowicie ten okres, w swych założeniach i w swej psychice tak bardzo różniący się od późniejszych wielkich przeżyć narodu polskiego. Badacz dziejów porozbiorowych będzie musiał jednak stwierdzić, że ten okres należy do najoryginalniejszych momentów tych dziejów. Rzucony między epokę walk powstańczych, a epokę wstrząśnień wojny światowej, jest jakby błyskawicą rozdzierającą spokojne niebo lojalnego współżycia z zaborcami. Żyjemy wszyscy pod przemożnym wpływem owej dziejowej burzy, która potem nastąpiła i której skutki sięgnęły tak głęboko, iż nic dziwnego, że o tej pierwszej błyskawicy łatwo zapominamy."

			Powyższy tekst: Adam Próchnik z okazji 25-lecia wybuchu Rewolucji 1905 roku. Zamieszczony w: Feliks Tych, "Rok 1905" z cyku "Dzieje narodu i państwa polskiego".

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

← poprzednia wersja		Wersja z 22:09, 29 lis 2021
Linia 23:		Linia 23:
	[[Plik:Tablica-pamiątkowa-Rewolucja-1905.jpg\|thumb\|250px\|Tablica pamiątkowa, obecnie znajduje się w [[Muzeum w Sosnowcu]]]]		[[Plik:Tablica-pamiątkowa-Rewolucja-1905.jpg\|thumb\|250px\|Tablica pamiątkowa, obecnie znajduje się w [[Muzeum w Sosnowcu]]]]
	[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]		[[Plik:Pocztowka sosnowiec huta katarzyna 0001.jpg\|thumb\|250px\|[[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|Huta "Katarzyna"]] w Sosnowcu]]
	Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów strzelało wojsko. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.		Walkę próbowano stłumić różnymi, także brutalnymi metodami. [[9 lutego]] do zgromadzonych pod [[Huta "Katarzyna" (Sosnowiec)\|hutą "Katarzyna"]] manifestantów [[Krwawe stłumienie wystąpień robotniczych pod Hutą "Katarzyna" w Sosnowcu - 9 luty 1905\|strzelało wojsko]]. Zginęło 38 osób, a ponad 100 zostało rannych.

	Strajk powszechny w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]] zakończył się w marcu. Robotnicy uzyskali nieznaczną podwyżkę zarobków, skrócenie czasu oraz niewielką poprawę warunków pracy.		Strajk powszechny w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]] zakończył się w marcu. Robotnicy uzyskali nieznaczną podwyżkę zarobków, skrócenie czasu oraz niewielką poprawę warunków pracy.