Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich - Historia wersji

Krzysztof Poplawski: /* Bibliografia */

2022-08-12T07:22:20Z

Bibliografia

← poprzednia wersja		Wersja z 07:22, 12 sie 2022
Linia 90:		Linia 90:
	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
	*{{Cytuj książkę \| nazwisko = Śmiałek\| imię = Małgorzata \|nazwisko2=Studencki \|imię2=Zbigniew \| tytuł = Sosnowieckie ABC, tom VII \| data = 2008 \| wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] \| miejsce = \| isbn = 978-83-89199-37-9 \| strony = 59-62}}		*{{Cytuj książkę \| nazwisko = Śmiałek\| imię = Małgorzata \|nazwisko2=Studencki \|imię2=Zbigniew \| tytuł = Sosnowieckie ABC, tom VII \| data = 2008 \| wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] \| miejsce = \| isbn = 978-83-89199-37-9 \| strony = 59-62}}
			* Kurier Polski, Nr. 342, Sobota 12 Grudnia 1936; „Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich Spółka Akcyjna”; str. 6;

	[[Kategoria:Górnictwo węglowe w Zagłębiu Dąbrowskim]]		[[Kategoria:Górnictwo węglowe w Zagłębiu Dąbrowskim]]

Krzysztof Poplawski o 14:56, 10 gru 2021

2021-12-10T14:56:04Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:56, 10 gru 2021
Linia 94:		Linia 94:
	[[Kategoria:Towarzystwa i spółki akcyjne]]		[[Kategoria:Towarzystwa i spółki akcyjne]]
	[[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]		[[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]
			[[Kategoria:Zakłady przemysłowe w Sosnowcu]]

Loukas: Redakcyjne, tłumaczenie.

2014-12-08T16:03:46Z

Redakcyjne, tłumaczenie.

← poprzednia wersja		Wersja z 16:03, 8 gru 2014
Linia 1:		Linia 1:
	~~[[Plik:~~Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich ~~0001.jpg\|thumb\|500px\|Świadectwo tymczasowe na okaziciela]]~~		'''Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich''' (fr. ''Société des charbonnages mines et usines de Sosnowice'') - spółka akcyjna utworzona [[8 listopada]] [[1890]] roku w Warszawie przez francuskich i belgijskich finansistów.
			[[Plik:Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich 0001.jpg\|thumb\|400px\|Świadectwo tymczasowe na okaziciela]]
	'''~~Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich~~''' - spółka akcyjna utworzona [[8 listopada]] [[1890]] roku w Warszawie przez francuskich i belgijskich finansistów.

	==Historia==		==Historia==
	Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r. W tym samym roku Towarzystwo Sosnowieckie nabyło, od właścicieli [[Gwarectwo von Kramsta\|Gwarectwa von Kramsty]], wszystkie należące do nich zakłady przemysłowe i posiadłości ziemskie. Te ostatnie zajmowały obszar 3200 ha ziemi, z tego 1800 ha stanowiły grunty orne i 1300 ha lasy.		Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r. W tym samym roku Towarzystwo Sosnowieckie nabyło, od właścicieli [[Gwarectwo von Kramsta\|Gwarectwa von Kramsty]], wszystkie należące do nich zakłady przemysłowe i posiadłości ziemskie. Te ostatnie zajmowały obszar 3200 ha ziemi, z tego 1800 ha stanowiły grunty orne i 1300 ha lasy.

Loukas: Tabela na podst. podlinkowanie.

2013-09-19T22:27:12Z

Tabela na podst. podlinkowanie.

← poprzednia wersja		Wersja z 22:27, 19 wrz 2013
Linia 83:		Linia 83:
	\|}		\|}

	Tabela na podstawie:		Tabela na podstawie: [[Geografja gospodarcza województwa kieleckiego]]

	==Po 1939 roku==		==Po 1939 roku==

Loukas o 16:28, 7 wrz 2013

2013-09-07T16:28:29Z

← poprzednia wersja		Wersja z 16:28, 7 wrz 2013
Linia 18:		Linia 18:
	*[[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec-Niwka)\|„Jerzy”]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]] (przemianowana potem na [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec-Niwka)\|"Niwkę"]])		*[[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec-Niwka)\|„Jerzy”]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]] (przemianowana potem na [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec-Niwka)\|"Niwkę"]])
	*[[Kopalnia "Ignacy" (Sosnowiec)\|"Ignacy"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] (późniejsza [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]])		*[[Kopalnia "Ignacy" (Sosnowiec)\|"Ignacy"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] (późniejsza [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]])
	*[[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Wiktor"]] w [[Milowice (Sosnowiec)\|Milowicach]] (później [[Kopalnia "Milowice" (Sosnowiec-Milowice)\|"Milowice")		*[[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Wiktor"]] w [[Milowice (Sosnowiec)\|Milowicach]] (później [[Kopalnia "Milowice" (Sosnowiec-Milowice)\|"Milowice"]])
	*[[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]] w [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]]		*[[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]] w [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]]
	[[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta cynku "Paulina"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]]		[[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta cynku "Paulina"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]]

Loukas: Redakcyjne.

2013-09-07T16:23:23Z

Redakcyjne.

← poprzednia wersja		Wersja z 16:23, 7 wrz 2013
Linia 4:		Linia 4:

	==Historia==		==Historia==
	Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r. W tym samym roku Towarzystwo Sosnowieckie nabyło, od właścicieli [[Gwarectwo von Kramsta\|Gwarectwa von Kramsty]], wszystkie należące do nich zakłady przemysłowe i posiadłości ziemskie. Te ostatnie zajmowały obszar 3200 ha ziemi, z tego 1800 ha stanowiły grunty orne i 1300 ha lasy.		Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r. W tym samym roku Towarzystwo Sosnowieckie nabyło, od właścicieli [[Gwarectwo von Kramsta\|Gwarectwa von Kramsty]], wszystkie należące do nich zakłady przemysłowe i posiadłości ziemskie. Te ostatnie zajmowały obszar 3200 ha ziemi, z tego 1800 ha stanowiły grunty orne i 1300 ha lasy.

	Kapitał akcyjny ustalono na 4.250.000 rubli w złocie. Kilka lat później podwyższono go do kwoty 9.750.000 rubli.Właścicielami akcji byli Francuzi, Belgowie i Szwajcarzy (przemysłowcy, handlowcy, finansiści). Osoby pochodzenia niemieckiego bowiem - spadkobiercy [[Gustaw von Kramsta\|G. von Kramsty]] - którzy otrzymali ich najwięcej z tytułu sprzedaży, już na początku lat 90. XIX w. odstąpili je cudzoziemcom. Drobne udziały posiadali także Polacy.		Kapitał akcyjny ustalono na 4.250.000 rubli w złocie. Kilka lat później podwyższono go do kwoty 9.750.000 rubli. Właścicielami akcji byli Francuzi, Belgowie i Szwajcarzy (przemysłowcy, handlowcy, finansiści). Osoby pochodzenia niemieckiego bowiem - spadkobiercy [[Gustaw von Kramsta\|G. von Kramsty]] - którzy otrzymali ich najwięcej z tytułu sprzedaży, już na początku lat 90. XIX w. odstąpili je cudzoziemcom. Drobne udziały posiadali także Polacy.

	Funkcje prezesów Towarzystwa Sosnowieckiego przed I wojną światową sprawowali kolejno: M. Karnicki, M. D. de Vassal Monteviel, [[Edward Herbst]] (od [[1895]] r.) a następnie przez wiele lat, do [[1914]] r., dyrektorem generalnym był [[Paweł de Vassal]].		Funkcje prezesów Towarzystwa Sosnowieckiego przed I wojną światową sprawowali kolejno:
			*M. Karnicki
			*M. D. de Vassal Monteviel
			*[[Edward Herbst]] (od [[1895]] r.) a następnie przez wiele lat, do [[1914]] r. dyrektorem generalnym był [[Paweł de Vassal]].

	Rada Zarządzająca Towarzystwa miała siedzibę w Warszawie, a dyrekcja, której podlegały [[Zagłębie Dąbrowskie\|zagłębiowskie]] zakłady, mieściła się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] przy [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)\|ul. Głównej (obecnie 3 Maja)]]. Obowiązki dyrektorów pełnili kolejno: [[Alfons Sużecki]], [[Alfons Rogalewicz]], M. de Saint Quentin, L. Żukowski. Istotną rolę w działalności Towarzystwa odgrywali główni inżynierowie: kopalni węgla - [[Stanisław Stratilatta]] oraz zakładów cynkowych - [[Stanisław Gadomski]].		Rada Zarządzająca Towarzystwa miała siedzibę w Warszawie, a dyrekcja, której podlegały [[Zagłębie Dąbrowskie\|zagłębiowskie]] zakłady mieściła się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] przy [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)\|ul. Głównej (obecnie 3 Maja)]]. Obowiązki dyrektorów pełnili kolejno: [[Alfons Sużecki]], [[Alfons Rogalewicz]], M. de Saint Quentin, L. Żukowski. Istotną rolę w działalności Towarzystwa odgrywali główni inżynierowie: kopalni węgla - [[Stanisław Stratilatta]] oraz zakładów cynkowych - [[Stanisław Gadomski]].

	W [[1895]] r. spółka nabyła majątek [[Towarzystwo Kopalń i Hut w Milowicach\|Towarzystwa Kopalń i Hut w Milowicach]], w skład którego wchodziła [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|kopalnia "Wiktor"]] i posiadłości ziemskie. W ten sposób Towarzystwo Sosnowieckie stało się największym przedsiębiorstwem górniczo-hutniczym w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]]. Należały do niego kopalnie węgla kamiennego: [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec-Niwka)\|„Jerzy”]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]] (przemianowana potem na [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec-Niwka)\|"Niwkę"]]), [[Kopalnia "Ignacy" (Sosnowiec)\|"Ignacy"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] (późniejsza [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]]), [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Wiktor"]] w [[Milowice (Sosnowiec)\|Milowicach]] (później [[Kopalnia "Milowice" (Sosnowiec-Milowice)\|"Milowice"), [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]] w [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]], [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta cynku "Paulina"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]], [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]], [[fabryka bieli cynkowej w Sosnowcu]], [[Fabryka Maszyn Górniczych "Niwka”\|Odlewnia Żelaza i Zakłady Mechaniczne]] w [[Niwka (Sosnowiec)\|Niwce]] oraz majątki ziemskie i liczne ~~nie eksploatowane~~ jeszcze pola górnicze: na obszarze [[Gzichów (Będzin)\|Gzichowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórza]] o powierzchni 4899 ha, rud galmanu w [[Gzichów (Będzin)\|Gzichowie]] i [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]] o powierzchni 2156 ha i rud żelaza w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] - 281 ha.		W [[1895]] r. spółka nabyła majątek [[Towarzystwo Kopalń i Hut w Milowicach\|Towarzystwa Kopalń i Hut w Milowicach]], w skład którego wchodziła [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|kopalnia "Wiktor"]] i posiadłości ziemskie. W ten sposób Towarzystwo Sosnowieckie stało się największym przedsiębiorstwem górniczo-hutniczym w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]]. Należały do niego kopalnie węgla kamiennego:
			*[[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec-Niwka)\|„Jerzy”]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]] (przemianowana potem na [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec-Niwka)\|"Niwkę"]])
			*[[Kopalnia "Ignacy" (Sosnowiec)\|"Ignacy"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] (późniejsza [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]])
			*[[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Wiktor"]] w [[Milowice (Sosnowiec)\|Milowicach]] (później [[Kopalnia "Milowice" (Sosnowiec-Milowice)\|"Milowice")
			*[[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]] w [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]]
			[[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta cynku "Paulina"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]]
			*[[fabryka bieli cynkowej w Sosnowcu]]
			*[[Fabryka Maszyn Górniczych "Niwka”\|Odlewnia Żelaza i Zakłady Mechaniczne]] w [[Niwka (Sosnowiec)\|Niwce]]
			*oraz majątki ziemskie i liczne nieeksploatowane jeszcze pola górnicze na obszarze [[Gzichów (Będzin)\|Gzichowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórza]] o powierzchni 4899 ha, rud galmanu w [[Gzichów (Będzin)\|Gzichowie]] i [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]] o powierzchni 2156 ha i rud żelaza w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] - 281 ha.

	W latach [[1904]] - [[1908]] wybudowano nowoczesną, głębinową [[Kopalnia "Porąbka-Klimontów" (Sosnowiec)\|kopalnię "Klimontów"]] z szybami "Jan" i "Władysław", w [[1912]] r. oddano do użytku kolejny szyb - "Kazimierz" w [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)\|kopalni ~~„Jerzy”~~]], a w [[1913]] r. uruchomiono [[Kopalnia "Klimontów II" (Sosnowiec)\|kopalnię "Klimontów II".		W latach [[1904]] - [[1908]] wybudowano nowoczesną, głębinową [[Kopalnia "Porąbka-Klimontów" (Sosnowiec)\|kopalnię "Klimontów"]] z szybami "Jan" i "Władysław", w [[1912]] r. oddano do użytku kolejny szyb - "Kazimierz" w [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)\|kopalni "Jerzy"]], a w [[1913]] r. uruchomiono [[Kopalnia "Klimontów II" (Sosnowiec)\|kopalnię "Klimontów II".

	Na terenach należących do Towarzystwa Sosnowieckiego wydobywało węgiel ponadto kilkanaście małych, płytkich kopalń, które dzierżawili prywatni przedsiębiorcy: ([[Kopalnia "Alwina I" (Sosnowiec-Niwka)\|~~„Alwina”~~]], [[Kopalnia "Helena" (Sosnowiec-Niwka)\|~~„Helena”~~]], [[Kopalnia "Jadwiga" (Sosnowiec-Niwka)\|~~„Jadwiga”~~]], [[Kopalnia "Jarosław" (Sosnowiec)\|~~„Jarosław”~~]] i [[Kopalnia "Orion" (Sosnowiec-Niwka)\|~~„Orion”~~]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]], [[Kopalnia "Alwina III" (Sosnowiec-Niwka)\|"Barbara"]] w [[Klimontów (Sosnowiec)\|Klimontowie]], [[Kopalnia "Jakub" (Sosnowiec-Milowice)\|"Jakub"]] w [[Milowice (Sosnowiec-Milowice)\|Milowicach]], [[Kopalnia "Matylda" (Dąbrowa Górnicza)\|"Matylda"]] w [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]], [[Kopalnia "Ryszard (Sosnowiec)\|"Ryszard"]] w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], [[Kopalnia "Staszic" (Sosnowiec)\|"Staszic"]] i [[Kopalnia "Wańczyków" (Sosnowiec)\|"Wańczyków"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] i in.).		Na terenach należących do Towarzystwa Sosnowieckiego wydobywało węgiel ponadto kilkanaście małych, płytkich kopalń, które dzierżawili prywatni przedsiębiorcy: ([[Kopalnia "Alwina I" (Sosnowiec-Niwka)\|"Alwina"]], [[Kopalnia "Helena" (Sosnowiec-Niwka)\|"Helena"]], [[Kopalnia "Jadwiga" (Sosnowiec-Niwka)\|"Jadwiga']], [[Kopalnia "Jarosław" (Sosnowiec)\|"Jarosław"]] i [[Kopalnia "Orion" (Sosnowiec-Niwka)\|"Orion"]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]], [[Kopalnia "Alwina III" (Sosnowiec-Niwka)\|"Barbara"]] w [[Klimontów (Sosnowiec)\|Klimontowie]], [[Kopalnia "Jakub" (Sosnowiec-Milowice)\|"Jakub"]] w [[Milowice (Sosnowiec-Milowice)\|Milowicach]], [[Kopalnia "Matylda" (Dąbrowa Górnicza)\|"Matylda"]] w [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]], [[Kopalnia "Ryszard (Sosnowiec)\|"Ryszard"]] w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], [[Kopalnia "Staszic" (Sosnowiec)\|"Staszic"]] i [[Kopalnia "Wańczyków" (Sosnowiec)\|"Wańczyków"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] i in.)

	W wielozakładowym przedsiębiorstwie jakim było Towarzystwo Sosnowieckie eksploatacja węgla odgrywała główną rolę. Produkcja węgla w kopalniach należących do spółki wynosiła przykładowo: w [[1893]] r. - 1.028.000 ton, co stanowiło 32,5 % wydobycia w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[1895]] r. -1.537.000 ton i odpowiednio 42%, w [[1900]] r. -1.398.000 (34%), [[1902]] r. -1.377.000 (32%), [[1913]] r. -1.372.000 (20,1 %). W [[1901]] r. kopalnie Towarzystwa zatrudniały 5.457 robotników.		W wielozakładowym przedsiębiorstwie jakim było Towarzystwo Sosnowieckie eksploatacja węgla odgrywała główną rolę. Produkcja węgla w kopalniach należących do spółki wynosiła przykładowo:
			*w [[1893]] r. - 1.028.000 ton, co stanowiło 32,5% wydobycia w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]]
			*w [[1895]] r. -1.537.000 ton i odpowiednio 42%
			*w [[1900]] r. -1.398.000 (34%)
			*w [[1902]] r. -1.377.000 (32%)
			*w [[1913]] r. -1.372.000 (20,1 %).
			W [[1901]] r. kopalnie Towarzystwa zatrudniały 5.457 robotników.

	Do przedsiębiorstwa należała również wspomniana wyżej [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]]. Wyprodukowany tutaj surowiec kierowano do [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huty "Paulina" w Zagórzu]], gdzie wytwarzano metaliczny cynk. Jego produkcja wahała się w zależności od koniunktury od 2.200 ton (lata 90. XIX w.) do 4.656 ton ([[1904]] r.) i 3.016 ton ([[1913]] r.). W innym zakładzie Towarzystwa, [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcowni "Emma"]] z cynku produkowano blachę. Obok "Emmy", która zatrudniała od 5 do 75 robotników (unieruchomiona w latach [[1914]] - [[1921]], zlikwidowana w [[1925]] r.) funkcjonowała niewielka fabryka bieli cynkowej zatrudniająca ok. 20 osób.		Do przedsiębiorstwa należała również wspomniana wyżej [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]]. Wyprodukowany tutaj surowiec kierowano do [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huty "Paulina" w Zagórzu]], gdzie wytwarzano metaliczny cynk. Jego produkcja wahała się w zależności od koniunktury od 2.200 ton (lata 90. XIX w.) do 4.656 ton ([[1904]] r.) i 3.016 ton ([[1913]] r.). W innym zakładzie Towarzystwa, [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcowni "Emma"]] z cynku produkowano blachę. Obok "Emmy", która zatrudniała od 5 do 75 robotników (unieruchomiona w latach [[1914]] - [[1921]], zlikwidowana w [[1925]] r.) funkcjonowała niewielka fabryka bieli cynkowej zatrudniająca ok. 20 osób.
Linia 29:		Linia 46:

	==Okres międzywojenny==		==Okres międzywojenny==
	Nową inwestycję po odzyskaniu niepodległości stanowiła [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)\|kopalnia "Modrzejów"]] wybudowana w [[1919]] r. (początkowo była częścią [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)\|kopalni "Jerzy"]]). Z kolei w latach 20. przestały funkcjonować zakłady cynkowe ([[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta "~~Pau1ina~~"]], [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]] i [[fabryka bieli cynkowej]]).		Nową inwestycję po odzyskaniu niepodległości stanowiła [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)\|kopalnia "Modrzejów"]] wybudowana w [[1919]] r. (początkowo była częścią [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)\|kopalni "Jerzy"]]). Z kolei w latach 20. przestały funkcjonować zakłady cynkowe: [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta "Paulina"]], [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]] i [[fabryka bieli cynkowej]].

	Duże zmiany nastąpiły w górnictwie węglowym w okresie wielkiego kryzysu gospodarczego. Wybudowaną przed wybuchem I wojny światowej kopalnię "Klimontów II" (przejściowo nosiła nazwę "Jadwiga") zamknięto w [[1930]] r. Wskutek zmniejszenia się zapotrzebowania na węgiel, w [[1933]] r. unieruchomiono, a następnie zatopiono "Klimontów" i [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]]. Pozostałe kopalnie Towarzystwa - [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Milowice"]], [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec)\|"Niwka"]] i [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)\|"Modrzejów"]], wyróżniające się wysokim poziomem technicznym, wyprodukowały w [[1938]] r. 1.191.856 ton węgla przy zatrudnieniu 3.196 robotników. Oprócz kopalń do spółki należała fabryka maszyn - [[Centralne Zakłady Mechaniczne w Niwce]], rozbudowane i unowocześnione w latach międzywojennych, zatrudniające blisko 400 robotników oraz majątki ziemskie. Część gruntów (400 ha) Towarzystwo przeznaczyło na ogródki działkowe i pod uprawę rolną dla swoich robotników, zwłaszcza pozostających bez pracy. Towarzystwo Sosnowieckie utrzymywało liczne ochronki oraz kuchnie dla najuboższych rodzin.		Duże zmiany nastąpiły w górnictwie węglowym w okresie wielkiego kryzysu gospodarczego. Wybudowaną przed wybuchem I wojny światowej kopalnię "Klimontów II" (przejściowo nosiła nazwę "Jadwiga") zamknięto w [[1930]] r. Wskutek zmniejszenia się zapotrzebowania na węgiel, w [[1933]] r. unieruchomiono, a następnie zatopiono "Klimontów" i [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]]. Pozostałe kopalnie Towarzystwa - [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Milowice"]], [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec)\|"Niwka"]] i [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)\|"Modrzejów"]], wyróżniające się wysokim poziomem technicznym, wyprodukowały w [[1938]] r. 1.191.856 ton węgla przy zatrudnieniu 3.196 robotników. Oprócz kopalń do spółki należała fabryka maszyn - [[Centralne Zakłady Mechaniczne w Niwce]], rozbudowane i unowocześnione w latach międzywojennych, zatrudniające blisko 400 robotników oraz majątki ziemskie. Część gruntów (400 ha) Towarzystwo przeznaczyło na ogródki działkowe i pod uprawę rolną dla swoich robotników, zwłaszcza pozostających bez pracy. Towarzystwo Sosnowieckie utrzymywało liczne ochronki oraz kuchnie dla najuboższych rodzin.

Loukas: Tabela.

2013-09-07T15:59:34Z

Tabela.

@@ Linia 28: / Linia 28: @@
 Wybuch I wojny światowej przerwał działalność dobrze prosperującego przedsiębiorstwa. Dawną pozycję odzyskało ono w okresie międzywojennym. Kapitał akcyjny wynosił wówczas 29.750.000 zł. Większość akcji posiadali kapitaliści francuscy.
 Nową inwestycję po odzyskaniu niepodległości stanowiła [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)|kopalnia "Modrzejów"]] wybudowana w [[1919]] r. (początkowo była częścią [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)|kopalni "Jerzy"]]). Z kolei w latach 20. przestały funkcjonować zakłady cynkowe ([[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu|huta "Pau1ina"]], [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)|walcownia "Emma"]] i [[fabryka bieli cynkowej]]).
 Duże zmiany nastąpiły w górnictwie węglowym w okresie wielkiego kryzysu gospodarczego. Wybudowaną przed wybuchem I wojny światowej kopalnię "Klimontów II" (przejściowo nosiła nazwę "Jadwiga") zamknięto w [[1930]] r. Wskutek zmniejszenia się zapotrzebowania na węgiel, w [[1933]] r. unieruchomiono, a następnie zatopiono "Klimontów" i [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)|"Mortimer"]]. Pozostałe kopalnie Towarzystwa - [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)|"Milowice"]], [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec)|"Niwka"]] i [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)|"Modrzejów"]], wyróżniające się wysokim poziomem technicznym, wyprodukowały w [[1938]] r. 1.191.856 ton węgla przy zatrudnieniu 3.196 robotników. Oprócz kopalń do spółki należała fabryka maszyn - [[Centralne Zakłady Mechaniczne w Niwce]], rozbudowane i unowocześnione w latach międzywojennych, zatrudniające blisko 400 robotników oraz majątki ziemskie. Część gruntów (400 ha) Towarzystwo przeznaczyło na ogródki działkowe i pod uprawę rolną dla swoich robotników, zwłaszcza pozostających bez pracy. Towarzystwo Sosnowieckie utrzymywało liczne ochronki oraz kuchnie dla najuboższych rodzin.
 W okresie II wojny światowej cały majątek Towarzystwa Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich przejął Główny Urząd Powierniczy Wschód, który z dniem [[1 stycznia]] [[1942]] r. przekazał go pruskiemu koncernowi Prussische Bergwerks- und Hutten - A. G. Preussag.

Loukas: Kategorie.

2013-09-05T13:53:24Z

Kategorie.

← poprzednia wersja		Wersja z 13:53, 5 wrz 2013
Linia 1:		Linia 1:
	[[Plik:Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich 0001.jpg\|thumb\|500px\|Świadectwo tymczasowe na okaziciela]]		[[Plik:Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich 0001.jpg\|thumb\|500px\|Świadectwo tymczasowe na okaziciela]]

	'''Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich''' - spółka akcyjna utworzona [[8 listopada]] [[1890]] roku w Warszawie przez francuskich i belgijskich finansistów~~. Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r~~.		'''Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich''' - spółka akcyjna utworzona [[8 listopada]] [[1890]] roku w Warszawie przez francuskich i belgijskich finansistów.

	W tym samym roku Towarzystwo Sosnowieckie nabyło, od właścicieli [[Gwarectwo von Kramsta\|Gwarectwa von Kramsty]], wszystkie należące do nich zakłady przemysłowe i posiadłości ziemskie. Te ostatnie zajmowały obszar 3200 ha ziemi, z tego 1800 ha stanowiły grunty orne i 1300 ha lasy.		==Historia==
			Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r. W tym samym roku Towarzystwo Sosnowieckie nabyło, od właścicieli [[Gwarectwo von Kramsta\|Gwarectwa von Kramsty]], wszystkie należące do nich zakłady przemysłowe i posiadłości ziemskie. Te ostatnie zajmowały obszar 3200 ha ziemi, z tego 1800 ha stanowiły grunty orne i 1300 ha lasy.

	Kapitał akcyjny ustalono na 4.250.000 rubli w złocie. Kilka lat później podwyższono go do kwoty 9.750.000 rubli.Właścicielami akcji byli Francuzi, Belgowie i Szwajcarzy (przemysłowcy, handlowcy, finansiści). Osoby pochodzenia niemieckiego bowiem - spadkobiercy [[Gustaw von Kramsta\|G. von Kramsty]] - którzy otrzymali ich najwięcej z tytułu sprzedaży, już na początku lat 90. XIX w. odstąpili je cudzoziemcom. Drobne udziały posiadali także Polacy.		Kapitał akcyjny ustalono na 4.250.000 rubli w złocie. Kilka lat później podwyższono go do kwoty 9.750.000 rubli.Właścicielami akcji byli Francuzi, Belgowie i Szwajcarzy (przemysłowcy, handlowcy, finansiści). Osoby pochodzenia niemieckiego bowiem - spadkobiercy [[Gustaw von Kramsta\|G. von Kramsty]] - którzy otrzymali ich najwięcej z tytułu sprzedaży, już na początku lat 90. XIX w. odstąpili je cudzoziemcom. Drobne udziały posiadali także Polacy.
Linia 37:		Linia 38:
	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
	*{{Cytuj książkę \| nazwisko = Śmiałek\| imię = Małgorzata \|nazwisko2=Studencki \|imię2=Zbigniew \| tytuł = Sosnowieckie ABC, tom VII \| data = 2008 \| wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] \| miejsce = \| isbn = 978-83-89199-37-9 \| strony = 59-62}}		*{{Cytuj książkę \| nazwisko = Śmiałek\| imię = Małgorzata \|nazwisko2=Studencki \|imię2=Zbigniew \| tytuł = Sosnowieckie ABC, tom VII \| data = 2008 \| wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] \| miejsce = \| isbn = 978-83-89199-37-9 \| strony = 59-62}}

			[[Kategoria:Górnictwo węglowe w Zagłębiu Dąbrowskim]]
			[[Kategoria:Towarzystwa i spółki akcyjne]]
			[[Kategoria: Zakłady przemysłowe]]

Michał Kusiak o 12:56, 20 sie 2013

2013-08-20T12:56:04Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:56, 20 sie 2013
Linia 1:		Linia 1:
			[[Plik:Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich 0001.jpg\|thumb\|500px\|Świadectwo tymczasowe na okaziciela]]

	'''Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich''' - spółka akcyjna utworzona [[8 listopada]] [[1890]] roku w Warszawie przez francuskich i belgijskich finansistów. Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r.		'''Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich''' - spółka akcyjna utworzona [[8 listopada]] [[1890]] roku w Warszawie przez francuskich i belgijskich finansistów. Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r.

Grzegorz Onyszko o 18:01, 28 lip 2012

2012-07-28T18:01:29Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:01, 28 lip 2012
Linia 17:		Linia 17:
	W wielozakładowym przedsiębiorstwie jakim było Towarzystwo Sosnowieckie eksploatacja węgla odgrywała główną rolę. Produkcja węgla w kopalniach należących do spółki wynosiła przykładowo: w [[1893]] r. - 1.028.000 ton, co stanowiło 32,5 % wydobycia w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[1895]] r. -1.537.000 ton i odpowiednio 42%, w [[1900]] r. -1.398.000 (34%), [[1902]] r. -1.377.000 (32%), [[1913]] r. -1.372.000 (20,1 %). W [[1901]] r. kopalnie Towarzystwa zatrudniały 5.457 robotników.		W wielozakładowym przedsiębiorstwie jakim było Towarzystwo Sosnowieckie eksploatacja węgla odgrywała główną rolę. Produkcja węgla w kopalniach należących do spółki wynosiła przykładowo: w [[1893]] r. - 1.028.000 ton, co stanowiło 32,5 % wydobycia w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[1895]] r. -1.537.000 ton i odpowiednio 42%, w [[1900]] r. -1.398.000 (34%), [[1902]] r. -1.377.000 (32%), [[1913]] r. -1.372.000 (20,1 %). W [[1901]] r. kopalnie Towarzystwa zatrudniały 5.457 robotników.

	Do przedsiębiorstwa należała również wspomniana wyżej [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]]. Wyprodukowany tutaj surowiec kierowano do [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|\|huty "Paulina" w Zagórzu]], gdzie wytwarzano metaliczny cynk. Jego produkcja wahała się w zależności od koniunktury od 2.200 ton (lata 90. XIX w.) do 4.656 ton ([[1904]] r.) i 3.016 ton ([[1913]] r.). W innym zakładzie Towarzystwa, [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcowni "Emma"]] z cynku produkowano blachę. Obok "Emmy", która zatrudniała od 5 do 75 robotników (unieruchomiona w latach [[1914]] - [[1921]], zlikwidowana w [[1925]] r.) funkcjonowała niewielka fabryka bieli cynkowej zatrudniająca ok. 20 osób.		Do przedsiębiorstwa należała również wspomniana wyżej [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]]. Wyprodukowany tutaj surowiec kierowano do [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huty "Paulina" w Zagórzu]], gdzie wytwarzano metaliczny cynk. Jego produkcja wahała się w zależności od koniunktury od 2.200 ton (lata 90. XIX w.) do 4.656 ton ([[1904]] r.) i 3.016 ton ([[1913]] r.). W innym zakładzie Towarzystwa, [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcowni "Emma"]] z cynku produkowano blachę. Obok "Emmy", która zatrudniała od 5 do 75 robotników (unieruchomiona w latach [[1914]] - [[1921]], zlikwidowana w [[1925]] r.) funkcjonowała niewielka fabryka bieli cynkowej zatrudniająca ok. 20 osób.

	Większym zakładem była [[Odlewnia Żelaza i Warsztaty Mechaniczne "Niwka”\|Odlewnia Żelaza i Warsztaty Mechaniczne w Niwce]]. Wytwarzano tu podnośniki, przesuwalnie wagonów, pompy i maszyny do obróbki metalu. Przed I wojną światowa zatrudnienie dochodziło do 200 osób, a moc zainstalowanych maszyn wynosiła 150 KM.		Większym zakładem była [[Odlewnia Żelaza i Warsztaty Mechaniczne "Niwka”\|Odlewnia Żelaza i Warsztaty Mechaniczne w Niwce]]. Wytwarzano tu podnośniki, przesuwalnie wagonów, pompy i maszyny do obróbki metalu. Przed I wojną światowa zatrudnienie dochodziło do 200 osób, a moc zainstalowanych maszyn wynosiła 150 KM.

← poprzednia wersja		Wersja z 16:28, 7 wrz 2013
Linia 18:		Linia 18:
	*[[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec-Niwka)\|„Jerzy”]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]] (przemianowana potem na [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec-Niwka)\|"Niwkę"]])		*[[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec-Niwka)\|„Jerzy”]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]] (przemianowana potem na [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec-Niwka)\|"Niwkę"]])
	*[[Kopalnia "Ignacy" (Sosnowiec)\|"Ignacy"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] (późniejsza [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]])		*[[Kopalnia "Ignacy" (Sosnowiec)\|"Ignacy"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] (późniejsza [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]])
	*[[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Wiktor"]] w [[Milowice (Sosnowiec)\|Milowicach]] (później [[Kopalnia "Milowice" (Sosnowiec-Milowice)\|"Milowice")		*[[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Wiktor"]] w [[Milowice (Sosnowiec)\|Milowicach]] (później [[Kopalnia "Milowice" (Sosnowiec-Milowice)\|"Milowice"]])
	*[[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]] w [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]]		*[[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]] w [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]]
	[[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta cynku "Paulina"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]]		[[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta cynku "Paulina"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]]

← poprzednia wersja		Wersja z 16:23, 7 wrz 2013
Linia 4:		Linia 4:

	==Historia==		==Historia==
	Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r. W tym samym roku Towarzystwo Sosnowieckie nabyło, od właścicieli [[Gwarectwo von Kramsta\|Gwarectwa von Kramsty]], wszystkie należące do nich zakłady przemysłowe i posiadłości ziemskie. Te ostatnie zajmowały obszar 3200 ha ziemi, z tego 1800 ha stanowiły grunty orne i 1300 ha lasy.		Oficjalnym założycielem Towarzystwa był pułkownik M. P. Vassal. Powstanie spółki i jej statut zatwierdził car rosyjski Mikołaj II w dniu [[11 maja]] [[1891]] r. W tym samym roku Towarzystwo Sosnowieckie nabyło, od właścicieli [[Gwarectwo von Kramsta\|Gwarectwa von Kramsty]], wszystkie należące do nich zakłady przemysłowe i posiadłości ziemskie. Te ostatnie zajmowały obszar 3200 ha ziemi, z tego 1800 ha stanowiły grunty orne i 1300 ha lasy.

	Kapitał akcyjny ustalono na 4.250.000 rubli w złocie. Kilka lat później podwyższono go do kwoty 9.750.000 rubli.Właścicielami akcji byli Francuzi, Belgowie i Szwajcarzy (przemysłowcy, handlowcy, finansiści). Osoby pochodzenia niemieckiego bowiem - spadkobiercy [[Gustaw von Kramsta\|G. von Kramsty]] - którzy otrzymali ich najwięcej z tytułu sprzedaży, już na początku lat 90. XIX w. odstąpili je cudzoziemcom. Drobne udziały posiadali także Polacy.		Kapitał akcyjny ustalono na 4.250.000 rubli w złocie. Kilka lat później podwyższono go do kwoty 9.750.000 rubli. Właścicielami akcji byli Francuzi, Belgowie i Szwajcarzy (przemysłowcy, handlowcy, finansiści). Osoby pochodzenia niemieckiego bowiem - spadkobiercy [[Gustaw von Kramsta\|G. von Kramsty]] - którzy otrzymali ich najwięcej z tytułu sprzedaży, już na początku lat 90. XIX w. odstąpili je cudzoziemcom. Drobne udziały posiadali także Polacy.

	Funkcje prezesów Towarzystwa Sosnowieckiego przed I wojną światową sprawowali kolejno: M. Karnicki, M. D. de Vassal Monteviel, [[Edward Herbst]] (od [[1895]] r.) a następnie przez wiele lat, do [[1914]] r., dyrektorem generalnym był [[Paweł de Vassal]].		Funkcje prezesów Towarzystwa Sosnowieckiego przed I wojną światową sprawowali kolejno:
			*M. Karnicki
			*M. D. de Vassal Monteviel
			*[[Edward Herbst]] (od [[1895]] r.) a następnie przez wiele lat, do [[1914]] r. dyrektorem generalnym był [[Paweł de Vassal]].

	Rada Zarządzająca Towarzystwa miała siedzibę w Warszawie, a dyrekcja, której podlegały [[Zagłębie Dąbrowskie\|zagłębiowskie]] zakłady, mieściła się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] przy [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)\|ul. Głównej (obecnie 3 Maja)]]. Obowiązki dyrektorów pełnili kolejno: [[Alfons Sużecki]], [[Alfons Rogalewicz]], M. de Saint Quentin, L. Żukowski. Istotną rolę w działalności Towarzystwa odgrywali główni inżynierowie: kopalni węgla - [[Stanisław Stratilatta]] oraz zakładów cynkowych - [[Stanisław Gadomski]].		Rada Zarządzająca Towarzystwa miała siedzibę w Warszawie, a dyrekcja, której podlegały [[Zagłębie Dąbrowskie\|zagłębiowskie]] zakłady mieściła się w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] przy [[Ulica 3 Maja (Sosnowiec)\|ul. Głównej (obecnie 3 Maja)]]. Obowiązki dyrektorów pełnili kolejno: [[Alfons Sużecki]], [[Alfons Rogalewicz]], M. de Saint Quentin, L. Żukowski. Istotną rolę w działalności Towarzystwa odgrywali główni inżynierowie: kopalni węgla - [[Stanisław Stratilatta]] oraz zakładów cynkowych - [[Stanisław Gadomski]].

	W [[1895]] r. spółka nabyła majątek [[Towarzystwo Kopalń i Hut w Milowicach\|Towarzystwa Kopalń i Hut w Milowicach]], w skład którego wchodziła [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|kopalnia "Wiktor"]] i posiadłości ziemskie. W ten sposób Towarzystwo Sosnowieckie stało się największym przedsiębiorstwem górniczo-hutniczym w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]]. Należały do niego kopalnie węgla kamiennego: [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec-Niwka)\|„Jerzy”]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]] (przemianowana potem na [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec-Niwka)\|"Niwkę"]]), [[Kopalnia "Ignacy" (Sosnowiec)\|"Ignacy"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] (późniejsza [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]]), [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Wiktor"]] w [[Milowice (Sosnowiec)\|Milowicach]] (później [[Kopalnia "Milowice" (Sosnowiec-Milowice)\|"Milowice"), [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]] w [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]], [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta cynku "Paulina"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]], [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]], [[fabryka bieli cynkowej w Sosnowcu]], [[Fabryka Maszyn Górniczych "Niwka”\|Odlewnia Żelaza i Zakłady Mechaniczne]] w [[Niwka (Sosnowiec)\|Niwce]] oraz majątki ziemskie i liczne ~~nie eksploatowane~~ jeszcze pola górnicze: na obszarze [[Gzichów (Będzin)\|Gzichowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórza]] o powierzchni 4899 ha, rud galmanu w [[Gzichów (Będzin)\|Gzichowie]] i [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]] o powierzchni 2156 ha i rud żelaza w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] - 281 ha.		W [[1895]] r. spółka nabyła majątek [[Towarzystwo Kopalń i Hut w Milowicach\|Towarzystwa Kopalń i Hut w Milowicach]], w skład którego wchodziła [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|kopalnia "Wiktor"]] i posiadłości ziemskie. W ten sposób Towarzystwo Sosnowieckie stało się największym przedsiębiorstwem górniczo-hutniczym w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]]. Należały do niego kopalnie węgla kamiennego:
			*[[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec-Niwka)\|„Jerzy”]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]] (przemianowana potem na [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec-Niwka)\|"Niwkę"]])
			*[[Kopalnia "Ignacy" (Sosnowiec)\|"Ignacy"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] (późniejsza [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]])
			*[[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Wiktor"]] w [[Milowice (Sosnowiec)\|Milowicach]] (później [[Kopalnia "Milowice" (Sosnowiec-Milowice)\|"Milowice")
			*[[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]] w [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]]
			[[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta cynku "Paulina"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]]
			*[[fabryka bieli cynkowej w Sosnowcu]]
			*[[Fabryka Maszyn Górniczych "Niwka”\|Odlewnia Żelaza i Zakłady Mechaniczne]] w [[Niwka (Sosnowiec)\|Niwce]]
			*oraz majątki ziemskie i liczne nieeksploatowane jeszcze pola górnicze na obszarze [[Gzichów (Będzin)\|Gzichowa]] i [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórza]] o powierzchni 4899 ha, rud galmanu w [[Gzichów (Będzin)\|Gzichowie]] i [[Bolesław (gm. Bolesław)\|Bolesławiu]] o powierzchni 2156 ha i rud żelaza w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] - 281 ha.

	W latach [[1904]] - [[1908]] wybudowano nowoczesną, głębinową [[Kopalnia "Porąbka-Klimontów" (Sosnowiec)\|kopalnię "Klimontów"]] z szybami "Jan" i "Władysław", w [[1912]] r. oddano do użytku kolejny szyb - "Kazimierz" w [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)\|kopalni ~~„Jerzy”~~]], a w [[1913]] r. uruchomiono [[Kopalnia "Klimontów II" (Sosnowiec)\|kopalnię "Klimontów II".		W latach [[1904]] - [[1908]] wybudowano nowoczesną, głębinową [[Kopalnia "Porąbka-Klimontów" (Sosnowiec)\|kopalnię "Klimontów"]] z szybami "Jan" i "Władysław", w [[1912]] r. oddano do użytku kolejny szyb - "Kazimierz" w [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)\|kopalni "Jerzy"]], a w [[1913]] r. uruchomiono [[Kopalnia "Klimontów II" (Sosnowiec)\|kopalnię "Klimontów II".

	Na terenach należących do Towarzystwa Sosnowieckiego wydobywało węgiel ponadto kilkanaście małych, płytkich kopalń, które dzierżawili prywatni przedsiębiorcy: ([[Kopalnia "Alwina I" (Sosnowiec-Niwka)\|~~„Alwina”~~]], [[Kopalnia "Helena" (Sosnowiec-Niwka)\|~~„Helena”~~]], [[Kopalnia "Jadwiga" (Sosnowiec-Niwka)\|~~„Jadwiga”~~]], [[Kopalnia "Jarosław" (Sosnowiec)\|~~„Jarosław”~~]] i [[Kopalnia "Orion" (Sosnowiec-Niwka)\|~~„Orion”~~]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]], [[Kopalnia "Alwina III" (Sosnowiec-Niwka)\|"Barbara"]] w [[Klimontów (Sosnowiec)\|Klimontowie]], [[Kopalnia "Jakub" (Sosnowiec-Milowice)\|"Jakub"]] w [[Milowice (Sosnowiec-Milowice)\|Milowicach]], [[Kopalnia "Matylda" (Dąbrowa Górnicza)\|"Matylda"]] w [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]], [[Kopalnia "Ryszard (Sosnowiec)\|"Ryszard"]] w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], [[Kopalnia "Staszic" (Sosnowiec)\|"Staszic"]] i [[Kopalnia "Wańczyków" (Sosnowiec)\|"Wańczyków"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] i in.).		Na terenach należących do Towarzystwa Sosnowieckiego wydobywało węgiel ponadto kilkanaście małych, płytkich kopalń, które dzierżawili prywatni przedsiębiorcy: ([[Kopalnia "Alwina I" (Sosnowiec-Niwka)\|"Alwina"]], [[Kopalnia "Helena" (Sosnowiec-Niwka)\|"Helena"]], [[Kopalnia "Jadwiga" (Sosnowiec-Niwka)\|"Jadwiga']], [[Kopalnia "Jarosław" (Sosnowiec)\|"Jarosław"]] i [[Kopalnia "Orion" (Sosnowiec-Niwka)\|"Orion"]] w [[Niwka (Sosnowiec-Niwka)\|Niwce]], [[Kopalnia "Alwina III" (Sosnowiec-Niwka)\|"Barbara"]] w [[Klimontów (Sosnowiec)\|Klimontowie]], [[Kopalnia "Jakub" (Sosnowiec-Milowice)\|"Jakub"]] w [[Milowice (Sosnowiec-Milowice)\|Milowicach]], [[Kopalnia "Matylda" (Dąbrowa Górnicza)\|"Matylda"]] w [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]], [[Kopalnia "Ryszard (Sosnowiec)\|"Ryszard"]] w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], [[Kopalnia "Staszic" (Sosnowiec)\|"Staszic"]] i [[Kopalnia "Wańczyków" (Sosnowiec)\|"Wańczyków"]] w [[Zagórze (Sosnowiec)\|Zagórzu]] i in.)

	W wielozakładowym przedsiębiorstwie jakim było Towarzystwo Sosnowieckie eksploatacja węgla odgrywała główną rolę. Produkcja węgla w kopalniach należących do spółki wynosiła przykładowo: w [[1893]] r. - 1.028.000 ton, co stanowiło 32,5 % wydobycia w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[1895]] r. -1.537.000 ton i odpowiednio 42%, w [[1900]] r. -1.398.000 (34%), [[1902]] r. -1.377.000 (32%), [[1913]] r. -1.372.000 (20,1 %). W [[1901]] r. kopalnie Towarzystwa zatrudniały 5.457 robotników.		W wielozakładowym przedsiębiorstwie jakim było Towarzystwo Sosnowieckie eksploatacja węgla odgrywała główną rolę. Produkcja węgla w kopalniach należących do spółki wynosiła przykładowo:
			*w [[1893]] r. - 1.028.000 ton, co stanowiło 32,5% wydobycia w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]]
			*w [[1895]] r. -1.537.000 ton i odpowiednio 42%
			*w [[1900]] r. -1.398.000 (34%)
			*w [[1902]] r. -1.377.000 (32%)
			*w [[1913]] r. -1.372.000 (20,1 %).
			W [[1901]] r. kopalnie Towarzystwa zatrudniały 5.457 robotników.

	Do przedsiębiorstwa należała również wspomniana wyżej [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]]. Wyprodukowany tutaj surowiec kierowano do [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huty "Paulina" w Zagórzu]], gdzie wytwarzano metaliczny cynk. Jego produkcja wahała się w zależności od koniunktury od 2.200 ton (lata 90. XIX w.) do 4.656 ton ([[1904]] r.) i 3.016 ton ([[1913]] r.). W innym zakładzie Towarzystwa, [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcowni "Emma"]] z cynku produkowano blachę. Obok "Emmy", która zatrudniała od 5 do 75 robotników (unieruchomiona w latach [[1914]] - [[1921]], zlikwidowana w [[1925]] r.) funkcjonowała niewielka fabryka bieli cynkowej zatrudniająca ok. 20 osób.		Do przedsiębiorstwa należała również wspomniana wyżej [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]]. Wyprodukowany tutaj surowiec kierowano do [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huty "Paulina" w Zagórzu]], gdzie wytwarzano metaliczny cynk. Jego produkcja wahała się w zależności od koniunktury od 2.200 ton (lata 90. XIX w.) do 4.656 ton ([[1904]] r.) i 3.016 ton ([[1913]] r.). W innym zakładzie Towarzystwa, [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcowni "Emma"]] z cynku produkowano blachę. Obok "Emmy", która zatrudniała od 5 do 75 robotników (unieruchomiona w latach [[1914]] - [[1921]], zlikwidowana w [[1925]] r.) funkcjonowała niewielka fabryka bieli cynkowej zatrudniająca ok. 20 osób.
Linia 29:		Linia 46:

	==Okres międzywojenny==		==Okres międzywojenny==
	Nową inwestycję po odzyskaniu niepodległości stanowiła [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)\|kopalnia "Modrzejów"]] wybudowana w [[1919]] r. (początkowo była częścią [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)\|kopalni "Jerzy"]]). Z kolei w latach 20. przestały funkcjonować zakłady cynkowe ([[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta "~~Pau1ina~~"]], [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]] i [[fabryka bieli cynkowej]]).		Nową inwestycję po odzyskaniu niepodległości stanowiła [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)\|kopalnia "Modrzejów"]] wybudowana w [[1919]] r. (początkowo była częścią [[Kopalnia "Jerzy" (Sosnowiec)\|kopalni "Jerzy"]]). Z kolei w latach 20. przestały funkcjonować zakłady cynkowe: [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huta "Paulina"]], [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcownia "Emma"]] i [[fabryka bieli cynkowej]].

	Duże zmiany nastąpiły w górnictwie węglowym w okresie wielkiego kryzysu gospodarczego. Wybudowaną przed wybuchem I wojny światowej kopalnię "Klimontów II" (przejściowo nosiła nazwę "Jadwiga") zamknięto w [[1930]] r. Wskutek zmniejszenia się zapotrzebowania na węgiel, w [[1933]] r. unieruchomiono, a następnie zatopiono "Klimontów" i [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]]. Pozostałe kopalnie Towarzystwa - [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Milowice"]], [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec)\|"Niwka"]] i [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)\|"Modrzejów"]], wyróżniające się wysokim poziomem technicznym, wyprodukowały w [[1938]] r. 1.191.856 ton węgla przy zatrudnieniu 3.196 robotników. Oprócz kopalń do spółki należała fabryka maszyn - [[Centralne Zakłady Mechaniczne w Niwce]], rozbudowane i unowocześnione w latach międzywojennych, zatrudniające blisko 400 robotników oraz majątki ziemskie. Część gruntów (400 ha) Towarzystwo przeznaczyło na ogródki działkowe i pod uprawę rolną dla swoich robotników, zwłaszcza pozostających bez pracy. Towarzystwo Sosnowieckie utrzymywało liczne ochronki oraz kuchnie dla najuboższych rodzin.		Duże zmiany nastąpiły w górnictwie węglowym w okresie wielkiego kryzysu gospodarczego. Wybudowaną przed wybuchem I wojny światowej kopalnię "Klimontów II" (przejściowo nosiła nazwę "Jadwiga") zamknięto w [[1930]] r. Wskutek zmniejszenia się zapotrzebowania na węgiel, w [[1933]] r. unieruchomiono, a następnie zatopiono "Klimontów" i [[Kopalnia "Mortimer" (Sosnowiec)\|"Mortimer"]]. Pozostałe kopalnie Towarzystwa - [[Kopalnia "Wiktor" (Sosnowiec)\|"Milowice"]], [[Kopalnia "Niwka" (Sosnowiec)\|"Niwka"]] i [[Kopalnia "Modrzejów" (Sosnowiec)\|"Modrzejów"]], wyróżniające się wysokim poziomem technicznym, wyprodukowały w [[1938]] r. 1.191.856 ton węgla przy zatrudnieniu 3.196 robotników. Oprócz kopalń do spółki należała fabryka maszyn - [[Centralne Zakłady Mechaniczne w Niwce]], rozbudowane i unowocześnione w latach międzywojennych, zatrudniające blisko 400 robotników oraz majątki ziemskie. Część gruntów (400 ha) Towarzystwo przeznaczyło na ogródki działkowe i pod uprawę rolną dla swoich robotników, zwłaszcza pozostających bez pracy. Towarzystwo Sosnowieckie utrzymywało liczne ochronki oraz kuchnie dla najuboższych rodzin.

← poprzednia wersja		Wersja z 18:01, 28 lip 2012
Linia 17:		Linia 17:
	W wielozakładowym przedsiębiorstwie jakim było Towarzystwo Sosnowieckie eksploatacja węgla odgrywała główną rolę. Produkcja węgla w kopalniach należących do spółki wynosiła przykładowo: w [[1893]] r. - 1.028.000 ton, co stanowiło 32,5 % wydobycia w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[1895]] r. -1.537.000 ton i odpowiednio 42%, w [[1900]] r. -1.398.000 (34%), [[1902]] r. -1.377.000 (32%), [[1913]] r. -1.372.000 (20,1 %). W [[1901]] r. kopalnie Towarzystwa zatrudniały 5.457 robotników.		W wielozakładowym przedsiębiorstwie jakim było Towarzystwo Sosnowieckie eksploatacja węgla odgrywała główną rolę. Produkcja węgla w kopalniach należących do spółki wynosiła przykładowo: w [[1893]] r. - 1.028.000 ton, co stanowiło 32,5 % wydobycia w [[Zagłębie Dąbrowskie\|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[1895]] r. -1.537.000 ton i odpowiednio 42%, w [[1900]] r. -1.398.000 (34%), [[1902]] r. -1.377.000 (32%), [[1913]] r. -1.372.000 (20,1 %). W [[1901]] r. kopalnie Towarzystwa zatrudniały 5.457 robotników.

	Do przedsiębiorstwa należała również wspomniana wyżej [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]]. Wyprodukowany tutaj surowiec kierowano do [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|\|huty "Paulina" w Zagórzu]], gdzie wytwarzano metaliczny cynk. Jego produkcja wahała się w zależności od koniunktury od 2.200 ton (lata 90. XIX w.) do 4.656 ton ([[1904]] r.) i 3.016 ton ([[1913]] r.). W innym zakładzie Towarzystwa, [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcowni "Emma"]] z cynku produkowano blachę. Obok "Emmy", która zatrudniała od 5 do 75 robotników (unieruchomiona w latach [[1914]] - [[1921]], zlikwidowana w [[1925]] r.) funkcjonowała niewielka fabryka bieli cynkowej zatrudniająca ok. 20 osób.		Do przedsiębiorstwa należała również wspomniana wyżej [[Kopalnia "Bolesław" (Bolesław)\|kopalnia galmanu "Bolesław"]]. Wyprodukowany tutaj surowiec kierowano do [[Huta cynku "Paulina" w Zagórzu\|huty "Paulina" w Zagórzu]], gdzie wytwarzano metaliczny cynk. Jego produkcja wahała się w zależności od koniunktury od 2.200 ton (lata 90. XIX w.) do 4.656 ton ([[1904]] r.) i 3.016 ton ([[1913]] r.). W innym zakładzie Towarzystwa, [[Walcownia „Emma” (Sosnowiec)\|walcowni "Emma"]] z cynku produkowano blachę. Obok "Emmy", która zatrudniała od 5 do 75 robotników (unieruchomiona w latach [[1914]] - [[1921]], zlikwidowana w [[1925]] r.) funkcjonowała niewielka fabryka bieli cynkowej zatrudniająca ok. 20 osób.

	Większym zakładem była [[Odlewnia Żelaza i Warsztaty Mechaniczne "Niwka”\|Odlewnia Żelaza i Warsztaty Mechaniczne w Niwce]]. Wytwarzano tu podnośniki, przesuwalnie wagonów, pompy i maszyny do obróbki metalu. Przed I wojną światowa zatrudnienie dochodziło do 200 osób, a moc zainstalowanych maszyn wynosiła 150 KM.		Większym zakładem była [[Odlewnia Żelaza i Warsztaty Mechaniczne "Niwka”\|Odlewnia Żelaza i Warsztaty Mechaniczne w Niwce]]. Wytwarzano tu podnośniki, przesuwalnie wagonów, pompy i maszyny do obróbki metalu. Przed I wojną światowa zatrudnienie dochodziło do 200 osób, a moc zainstalowanych maszyn wynosiła 150 KM.