Michał Kusiak: Utworzył nową stronę „'''Wodociąg w Maczkach''' – istnieje od 1931 r., wybudowano go w Maczkach na Białą Przemszą. Istnieje do dziś. ==...”

2012-09-04T12:12:03Z

Utworzył nową stronę „'''Wodociąg w Maczkach''' – istnieje od 1931 r., wybudowano go w Maczkach na Białą Przemszą. Istnieje do dziś. ==...”

Nowa strona

'''Wodociąg w Maczkach''' – istnieje od [[1931]] r., wybudowano go w [[Maczki (Sosnowiec)|Maczkach]] na [[Biała Przemsza|Białą Przemszą]]. Istnieje do dziś.

==Historia==
'''Zanieczyszczenie wód pitnych''' 
Rozwój przemysłu, zwłaszcza górnictwa węglowego, prowadził do stopniowego zmniejszania się zasobów wód pitnych i ich znacznego zanieczyszczenia.
W [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]] zjawisko to nasiliło się w drugiej dekadzie
XX wieku.
Sprawą zaopatrzenia mieszkańców [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]] w wodę zainteresowały się
miarodajne czynniki państwowe już wkrótce po odzyskaniu przez Polskę niepodległości.

'''Inicjatywa budowy''' 
Inicjatorem przedsięwzięć zmierzających do wybudowania wodociągu dla [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i Górnego Śląska był prof inż. Gabriel Narutowicz, Minister Robót Publicznych w latach [[1920]] - [[1922]]. Ostatecznie decyzję o budowie ujęcia wodnego w [[Maczki (Sosnowiec)|Maczkach]] na [[Biała Przemsza|Białej Przemszy]] Ministerstwo podjęło w [[1928]] r., po przeprowadzeniu licznych, wszechstronnych badań i ekspertyz mających na celu określenie zasobów, jakości i lokalizacji źródeł wody. Autorem przyjętego do realizacji projektu był prof. R. Rosłoński.

==Budowa wodociągu==
Wykonanie inwestycji powierzono Państwowym Zakładom Wodociągowym na Górnym Śląsku. W przyszłości przedsiębiorstwo to miało prowadzić również eksploatację wodociągu. Budowę rozpoczęto w [[1929]] roku; [[1930]] r. dostarczano już wodę do [[Sosnowiec|Sosnowca]], a w styczniu [[1931]] r. uruchomiono zakład. W jego skład wchodziły: żelbetonowe ujęcie wody na [[Biała Przemsza|Białej Przemszy]] (jaz piętrzący wodę, śluza płucząca i kanał doprowadzający wodę do pompowni wody surowej), odmulnik (osadnik) z żelbetu z czterema komorami o całkowitej pojemności 8.000 m3, dwie komory filtracyjne, pompownia (hale maszyn) wraz z siecią wodociągową oraz zbiornik wody czystej.
W trakcie realizacji projektu wzniesiono budynek administracyjny oraz trzy domy mieszkalne dla kierownictwa i załogi zakładu.

'''Pierwszy kierownik''' 
Pierwszym kierownikiem Wodociągu Państwowego w [[Maczki (Sosnowiec)|Maczkach]] został inż. Witold Chramiec. Warto wspomnieć, iż był on autorem oryginalnego sposobu czyszczenia filtrów powolnych, zastosowanego w stacji.

'''Produkcja czystej wody''' 
Przez pierwsze lata działalności produkowano tu 40.000 m3 wody na dobę. Była ona odpowiednia do picia, a ze względu na niski stopień twardości szczególnie przydatna w przemyśle.

'''Rozbudowa obiektu''' 
Do końca [[1937]] r. trwała rozbudowa obiektu. W pierwszym etapie przeprowadzono 9,5 km rurociągu do [[Zagórze (Sosnowiec)|Zagórza]] i wybudowano zbiornik w tej miejscowości
([[1931]]); z kolei złożono rurociąg prowadzący przez [[Sosnowiec]] i Katowice do Chorzowa, w którym powstał również zbiornik wodny. Rurociąg główny miał 27 km długości, a jego odgałęzienia 22 km.

Zakład rozbudowywano w warunkach postępującego zanieczyszczenia wód [[Biała Przemsza|Białej Przemszy]] związkami sulfonowymi. Sprawcą skażenia była fabryka celulozy i papieru w [[Klucze (gm. Klucze)|Kluczach]]. W związku z tym w [[1937]] r. wybudowano nowe ujęcie wody na rzece [[Sztoła|Sztole]] w miejscowości Ryszka. Woda ze [[Sztoła|Sztoły]] popłynęła do zakładu w [[Maczki (Sosnowiec)|Maczkach]] nowym kanałem. Z eksploatacji [[Biała Przemsza|Białej Przemszy]] zrezygnowano. W [[1937]] r. powstał również dwukomorowy zbiornik wody czystej oraz 16 nowych komór filtrów powolnych. Rozbudowaną stację uzdatniania wody w [[Maczki (Sosnowiec)|Maczkach]] przekazano do użytku w końcu [[1937]] r. - [[19 grudnia]] poświęcił ją ks. bp [[Teodor Kubina]].

==Okres po II wojnie światowej==
Dalsza rozbudowa zakładu nastąpiła po II woj nie światowej . Do większych inwestycji powojennych należało wybudowanie filtrów pośpiesznych, tzw. „starych” ([[1947]]).

W [[1955]] r. powstało nowe ujęcie wody na kanale (tzw. Kanał Centralny) odwadniającym kopalnie piasku podsadzkowego „Szczakowa”. Było ono rozbudowywane przez wiele lat ([[1963]]-[[1972]]). W skład ujęcia weszły takie obiekty jak: jaz, piaskowniki, pompownia niskiego ciśnienia, stacja transformatorowa, osadnik, składowisko osadów.

Jakość wody prowadzonej w Kanale Centralnym uległa znacznemu pogorszeniu w latach 60. XX wieku. Ze względu na deficyt wody na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego nie można było jednak zrezygnować z tego ujęcia. W oparciu o przeprowadzone badania jakości wód pochodzących z odwodnienia kopalni „Szczakowa” oraz wód dołowych z kopalń Kombinatu Górniczo-Hutniczego „Bolesław” odprowadzanych do rzeki Baby, opracowano (Politechnika Śląska) projekt modernizacji stacji. Wody kopalniane miały być w przyszłości wprowadzane do kanału i ujmowane przez wodociąg „Maczki”. W ramach realizacji projektu w [[1976]] r. oddano do użytku filtry pośpieszne (nowe), pulsatory, nową chlorownię oraz lokalną oczyszczalnię
ścieków.

Po przeprowadzeniu tej inwestycji produkcja wody w [[Maczki (Sosnowiec)|Maczkach]] wzrastała.
Największy poziom - ok. 200.000 m3 na dobę - osiągnęła w latach [[1985]] - [[1990]]; od [[1992]] r. jednak zmniejszyła się ona do 70.000 m3 na dobę.

Obecnie wytwarza się tutaj ok. 40.000 m3 wody pitnej w ciągu doby i dostarcza odbiorcom z [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i Górnego Śląska. Wodę pozyskuje się z ujęć powierzchniowych przy pomocy starych pomp oraz urządzeń najnowszej generacji. Ma ona wysoką jakość, co potwierdzają badania prowadzone w nowoczesnym laboratorium zakładu. Załoga liczy ok. 90 osób.

Zakład Produkcji Wody Maczki w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] jest jednym z jedenastu stacji wchodzących w skład Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach. Należy do najmniej nowoczesnych jego obiektów. Spełnia jednak w pełni wymogi stawiane przez normy polskie i europejskie.

==Bibliografia==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Śmiałek| imię = Małgorzata |nazwisko2= |imię2= | tytuł = [[Sosnowieckie ABC (5)|Sosnowieckie ABC, tom V]] | data =[[2006]] | wydawca = [[Muzeum w Sosnowcu]] | miejsce = | isbn = 978-83-89199-37-9 | strony = 61-63}}

Wodociąg w Maczkach - Historia wersji

Michał Kusiak: Utworzył nową stronę „'''Wodociąg w Maczkach''' – istnieje od 1931 r., wybudowano go w Maczkach na Białą Przemszą. Istnieje do dziś. ==...”