Czeladź (miasto): Różnice pomiędzy wersjami

Z WikiZagłębie
 
m (1 wersja)
(Brak różnic)

Wersja z 14:32, 26 sie 2011

Czeladź
Herb Flaga
Herb Czeladzi Flaga Czeladzi
Województwo śląskie
Powiat będziński
Gmina
• rodzaj 		Czeladź
miejska
Aglomeracja konurbacja górnośląska
Założono 1228
Prawa miejskie 1262
Burmistrz Teresa Kosmala
Powierzchnia 16,38 km²
Ludność (2010)
• liczba
• gęstość
33 556
2048,6 os./km²
Strefa numeracyjna
 (+48) 32
Kod pocztowy 41-250
Tablice rejestracyjne SBE
Położenie na mapie Polski
50°19′02″N 19°04′13″E / 50.31722, 19.07028Na mapach: 50°19′02″N 19°04′13″E / 50.31722, 19.07028
TERC
(TERYT) 		2243301021
SIMC 0939349
Urząd miejski
ul. Katowicka 45
41-250 i 41-253 Czeladź
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Czeladź – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, położona w Zagłębiu Dąbrowskim, nad rzeką Brynicą, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Jest najstarszym miastem powiatu będzińskiego oraz całego Zagłębia Dąbrowskiego, prawa miejskie otrzymało w XIII w.

Według danych z 30 czerwca 2010 r. miasto miało 33 556 mieszkańców[1].

Położenie

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 16,38 km²[2]. Miasto stanowi 4,5% powierzchni powiatu.

Graniczy z miastami: Będzin, Katowice, Siemianowice Śląskie oraz Sosnowiec.

Środowisko naturalne

Plik:Nowy powiat będziński.svg
Położenie Czeladzi w powiecie będzińskim

Według danych z roku 2002 Czeladź ma obszar 16,57 km², w tym użytki rolne 49%[3].

Historia

Plik:Information icon.svg Osobny artykuł: Kalendarium historii Czeladzi.
Plik:Rynek Czeladź.jpg
Rynek

Miasto powstało w XIII wieku, dość wcześnie otrzymało prawa miejskie i od 1238 r. wymieniane jest jako miasto.

W latach 1443-1790 wchodziło w skład księstwa siewierskiego. Było ważnym ośrodkiem wydobycia węgla kamiennego (kopalnia "Saturn" dawniej "Czeladź"). W czasie II wojny światowej obowiązywała niemiecka nazwa miasta: Häuerstadt.

W latach 1957-1975 Czeladź była miastem na prawach powiatu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

W 1998 roku w Czeladzi zostało wybudowane pierwsze centrum handlowe M1 w Polsce.

Zabytki

Plik:Kościół pw. św. Stanisława BM.jpg
Neoromański kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika, wybudowany w latach 1904 - 1913.
Plik:Czeladź rynek studnia.jpg
Studnia na rynku w Czeladzi
  • Neoromański kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika z bogatym wyposażeniem które stanowią m.in.: oryginalne organy z 1637 r., XVII-wieczne monstrancje i kielichy. W kościele znajduje się również relikwiarz z relikwiami licznych świętych, m.in.: św. Franciszka z Asyżu, św. Wojciecha, św. Stanisława Kostki, św. Ojca Pio,
  • Zabytkowy układ architektoniczny starego miasta z XIII w.
  • Budynek dawnego domu ariańskiego z 1. poł. XVII w.
  • Dom przy ulicy Kościelnej z końca XVIII w.
  • Kamienica w Rynku 1. poł. XIX w.
  • Drewniane domy mieszkalne z XVIII-XIX wieku;
  • Kapliczka przydrożna z figurą Chrystusa Salwatora przy ul. Wojkowickiej (XIX w.);
  • Zabytkowe osiedle górnicze w dzielnicy Piaski
  • Pałac "Pod Filarami", wybudowany w stylu neoklasycystycznym przez Kopalnię "Saturn" w 1924 roku.
  • Mury obronne na Starym Mieście odkryte w grudniu 2006 roku (obecnie w trakcie badań archeologicznych).

Gospodarka

Na pokopalnianych terenach funkcjonuje obecnie Centralny Zakład Odwadniania Kopalń. W mieście mieszcząc się m.in.: filia fabryki urządzeń grzewczych "Buderus", PEG S.A. Przedsiębiorstwo Elektrotechniki Górniczej, Man-Star Trucks (regionalne centrum obsługi MAN). We wschodniej części miasta wielkie centrum logistyczne: GLS (General Logistics Systems Poland Sp. z o.o.), Alliance Logistics Center Silesia oraz Panattoni Park Czeladź. Ponadto istnieją zakłady ceramiczne (dawniej "Józefów") i wiele innych średnich i małych firm, które kształtują gospodarcze oblicze miasta. Stacje paliw w Czeladzi obsługiwane są m.in. przez firmy: BP, Orlen, Statoil, Neste oraz mniejsze stacje prywatne.

W mieście znajduje się Centrum Handlowe "M1". W Czeladzi są również dyskonty spożywcze Biedronka, Lidl, Polo Market, Netto.

W mieście znajdują się następujące hotele:

  • Hotel Rycerski (ul. Będzińska 53)
  • Hotel Szafran (ul. Będzińska 82)
  • Pałac Saturna (ul. Dehnelów 2)

Struktura demograficzna mieszkańców Czeladzi wg danych z 31 grudnia 2007 r.:[4]

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 34 072 100 17 981 52,77 16 091 47,23
wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 5166 15,16 2496 7,33 2670 7,84
wiek produkcyjny (18–65 lat) 22 696 66,61 11 205 32,89 11 491 33,73
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 6210 18,23 4280 12,56 1930 5,66

Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1286,03 zł[3].

Oświata

Placówki oświatowe w mieście:

  • Miejski Zespół Szkół (Szkoła Podstawowa nr 2 + Gimnazjum nr 1)
  • Zespół Szkół Nr 1 w Czeladzi
  • Zespół Szkół Nr 2 w Czeladzi
  • Szkoła Podstawowa nr 1 w Czeladzi
  • Szkoła Podstawowa nr 3 w Czeladzi
  • Szkoła Podstawowa nr 7 w Czeladzi
  • Gimnazjum nr 2 w Czeladzi
  • Gimnazjum nr 3 w Czeladzi

Kultura

Plik:Czeladz kino uciecha.JPG
Budynek dawnego kina "Uciecha", 2007.

Życie kulturalne jest wspierane przez takie instytucje jak: Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej, Spółdzielczy Dom Kultury "Odeon", Stowarzyszenie Miłośników Czeladzi.

Sport

W mieście działają dwa kluby sportowe. Czeladzki Klub Sportowy posiada I-ligową drużynę koszykarzy, ponadto w latach 50. posiadał sekcję żużlową (zobacz: CKS Czeladź (żużel)). Natomiast KS Górnik Piaski bazuje na stale rozwijającej się drużynie piłkarskiej.

Transport

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 94 z Wrocławia do Krakowa. Po granicy z Będzinem przebiega także droga krajowa nr 86 z Tychów do węzła drogowego w Podwarpiu. Komunikację autobusową zapewniają linie 11, 27, 35, 42, 43, 88, 100, 133, 235, 723, 911, 935. Umożliwiają one dojazd do Będzina, Sosnowca, Katowic, Siemianowic Ślaskich oraz Wojkowic.

Administracja i polityka

Plik:Urząd miasta czeladź.jpg
Urząd Miejski

Czeladź jest gminą miejską. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Czeladzi 21 radnych[5]. Organem wykonawczym samorządu jest burmistrz miasta, którym obecnie jest Teresa Kosmala.

W Czeladzi mieszka aktualnie dwóch senatorów RP: Czesław Ryszka (PiS) – wybrany z okręgu częstochowskiego, Zbigniew Szaleniec (PO) – wybrany z okręgu sosnowieckiego.

Miasta partnerskie

Wspólnoty religijne

Kościoły katolickie

Inne

Czeladzianie

Plik:Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Czeladzią.

Zobacz też

Zobacz hasło Czeladź w Wikisłowniku

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118. 
  2. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. ↑ Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  5. ↑ Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062)
  6. ↑ Współpraca z miastem Auby. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].
  7. ↑ Współpraca z miastem Żydaczów. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].
  8. ↑ Współpraca z miastem Viesite. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].
  9. ↑ Współpraca z miastem Varpalota. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].

Linki zewnętrzne

p • d • e
Miasta województwa śląskiego
Miasta powiatowePlik:POL województwo śląskie COA.svg
Miasta gminne
p • d • e
Powiat będziński
MiastaPlik:POL powiat będziński COA.svg
Gminy miejskie
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie
p • d • e
Gminy Zagłębia Dąbrowskiego
Babice • Bełchatów • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Kłodawa • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory
Symbol Górnictwa

de:Czeladź en:Czeladź es:Czeladź eo:Czeladź fr:Czeladź hsb:Czeladź it:Czeladź he:צ'לדז jv:Czeladź lv:Čeladza nl:Czeladź ja:チェラチ pt:Czeladź ro:Czeladź ru:Челядзь sk:Czeladź szl:Czeladź uk:Челядзь war:Czeladź

Źródło: „https://wiki.zaglebie.pl/index.php?title=Czeladź_(miasto)&oldid=1863”